{"id":64706,"date":"2025-03-29T00:00:59","date_gmt":"2025-03-28T21:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=64706"},"modified":"2025-03-28T22:29:35","modified_gmt":"2025-03-28T19:29:35","slug":"haykiracak-nefesim-kalmasa-bile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/03\/29\/haykiracak-nefesim-kalmasa-bile","title":{"rendered":"Hayk\u0131racak nefesim kalmasa bile\u2026"},"content":{"rendered":"

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tekir \u015fah\u0131s\/ An\u0131l Ceren Altunkanat<\/strong><\/p>\n

Her \u015fey ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir toz ve gaz bulutuydu.<\/p>\n

Sonra bu bulut nur topu gibi olas\u0131l\u0131klar do\u011furdu. Bu olas\u0131l\u0131klar\u0131n i\u00e7inde bize d\u00fc\u015fen\u2026 AKP iktidar\u0131\u2026 Ge\u00e7mi\u015f olsun.<\/p>\n

Ama ge\u00e7miyor. T\u00fcrkiye g\u00fcnlerdir meydanlarda, sokaklarda hayk\u0131r\u0131yor: Bu adaletsizlik, bu y\u00fczs\u00fcz oyun, bu g\u00f6z\u00fc doymaz, hak hukuk tan\u0131maz diktat\u00f6rl\u00fck kemi\u011fe dayand\u0131. Yeter.<\/p>\n

Ama yetmiyor. Hayk\u0131racak nefesimiz kalmayana dek hayk\u0131rsak da yetmiyor, yavuz h\u0131rs\u0131z ev sahibini bast\u0131r\u0131yor. Vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 paspas, demokratik de\u011ferler paspas, cumhuriyet ilkeleri paspas.<\/p>\n

Ama \u00fclke direniyor, gen\u00e7ler vazge\u00e7miyor, solu\u011fu kesilenin yerini ba\u015fkas\u0131 al\u0131yor, Gezi\u2019den bug\u00fcne bir ruh uyan\u0131yor. Direnmenin ruhu bu, umudun ruhu. Bu ruhu i\u00e7imize \u00e7ekip haklar\u0131m\u0131z\u0131, de\u011ferlerimizi ve ilkelerimizi savunmak tek yol.<\/p>\n

Yoksa g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz k\u00e2bustan uyanaca\u011f\u0131m\u0131z bir \u00fclke kalmayacak. Bizden neyin \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile idrak edemeyecek kadar kaybolaca\u011f\u0131z, ne direnecek ne umut edecek nefesimiz kalacak. Yavuz h\u0131rs\u0131z onu da \u00e7alacak.<\/p>\n

\u0130\u015fte, tam da bu y\u00fczden, hayk\u0131racak nefesimiz kalmasa bile inatla hayk\u0131raca\u011f\u0131z: Kurtulu\u015f yok tek ba\u015f\u0131na, ya hep beraber ya hi\u00e7birimiz.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201c\u00c7a\u011fda\u015f insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi, fark\u0131nda olsak da olmasak da, evrimsel d\u00fc\u015f\u00fcnceden ciddi bir bi\u00e7imde etkilenmi\u015ftir; hatta evrimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce taraf\u0131ndan belirlenmi\u015ftir diyebiliriz.\u201d<\/em><\/p>\n

Evrim b\u00fcy\u00fcleyici ve u\u00e7suz bucaks\u0131z bir konu. Ya\u015fam\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini, k\u00f6kenlerimizi a\u00e7\u0131klayan evrim kuram\u0131, son iki y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde bilimden ya\u015fama, insan\u0131n oldu\u011fu her alana damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur. Bundan ve evrim kuram\u0131na y\u00f6neltilen sert itirazlardan olsa gerek, kuram hakk\u0131nda bitmeyen bir tart\u0131\u015fma, sonu gelmeyecek gibi g\u00f6r\u00fcnen bir k\u00fclliyat var.<\/p>\n

Bu y\u00fczden Ernst Mayr\u2019\u0131n kitab\u0131 \u00f6zel bir \u00f6nem ve a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131yor. Evrim Nedir<\/em> yaln\u0131zca kuram\u0131 a\u00e7\u0131klamakla kalm\u0131yor. Darwin\u2019den bu yana kuram\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirileri, kurama yap\u0131lan son derece k\u0131ymetli katk\u0131lar\u0131; ele\u015ftirileri bo\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcren kan\u0131tlar\u0131 ortaya koyuyor. Kuram\u0131n geli\u015fimine bir \u015fekilde etki etmi\u015f tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fcze seriyor ve bu sayede hem evrim kuram\u0131n\u0131n tarihsel seyahatini hem de bilimin geli\u015fimini irdeleme olana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

Evrim biyolojisi, zooloji, ku\u015fbilim, bilim tarihi alanlar\u0131nda etkili \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan, \u00f6zellikle evrim kuram\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla alanda iz b\u0131rakan Mayr, Evrim Nedir<\/em>\u2019de ili\u015fkili disiplinlerden gelen birikimini ortaya koyuyor. Ve bunu alana yabanc\u0131 ama merakl\u0131 okurlar\u0131n dahi anlayabilece\u011fi a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ve takip edilebilir bir dille yap\u0131yor.<\/p>\n

\u201cBurada ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131m, prensipleri vurgulay\u0131p detaylar i\u00e7inde kaybolmayan bir ba\u015flang\u0131\u00e7 kitab\u0131d\u0131r. Yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ama kesintili denge ya da n\u00f6tr evrim kuram\u0131 gibi gelip ge\u00e7ici uyu\u015fmazl\u0131klara a\u015f\u0131r\u0131 yer ay\u0131rmad\u0131m. Ayr\u0131ca art\u0131k, evrim i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir kan\u0131t listesi vermeye de gerek yok. Meydana gelen evrim o kadar iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir durumda ki, art\u0131k detayl\u0131 kan\u0131tlar g\u00f6sterilmesi gerekmiyor. Yine de, bu kitap raz\u0131 edilmek istemeyeni ikna etmeyecektir.\u201d<\/p>\n

Kitab\u0131n hedefini ve y\u00f6ntemini k\u0131saca b\u00f6yle a\u00e7\u0131klayan Mayr, ilk \u00f6nce evrimin ne oldu\u011funu irdeliyor. Ard\u0131ndan evrimin tart\u0131\u015fmal\u0131 ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor kavramlar\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k kazand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu kavramlar\u0131n a\u00e7\u0131klamal\u0131 \u015fekilde \u00f6n\u00fcm\u00fcze serilmesiyle evrim kuram\u0131n\u0131n gizemleri yava\u015f yava\u015f aralan\u0131yor.<\/p>\n

Kurama getirilen ele\u015ftirilere hayli yer veren Mayr, bu ele\u015ftirilerin tarihsel geri plan\u0131n\u0131 da \u00f6n\u00fcm\u00fcze seriyor. Metin boyunca bu ele\u015ftirilere ve kuram\u0131n yan\u0131tlar\u0131na de\u011finen Mayr kitab\u0131n sonuna ele\u015ftirilerin toplan\u0131p \u00f6zetlendi\u011fi bir ek de koyarak bu konudaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 incelemek isteyen okura derli toplu bir dosya sunuyor.<\/p>\n

Evrim Nedir<\/em>\u2019in sonunda yer alan di\u011fer ek ise sab\u0131rs\u0131z okurlar i\u00e7in bir t\u00fcr \u00f6zet niteli\u011finde adeta. Burada kuram hakk\u0131nda s\u0131kl\u0131kla sorulan sorular\u0131 derleyen Mayr, bu sorulara verdi\u011fi \u00f6z ve anla\u015f\u0131l\u0131r yan\u0131tlarla kitap boyunca y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmay\u0131 bir kez daha toparl\u0131yor.<\/p>\n

\u00d6zenli ve sab\u0131rl\u0131 bir okumayla, okuruna evrim hakk\u0131nda \u00e7o\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmadan daha fazlas\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Evrim Nedir<\/em>\u2019in \u00e7evirisi de metnin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor. Nurdan Soysal\u2019\u0131 terminolojik a\u00e7\u0131dan b\u00f6ylesi zorlay\u0131c\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 bunca temiz bir anlat\u0131mla kotard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tebrik etmek gerekir.<\/p>\n

\u00d6\u011fretici ve verimli bir okuma s\u00fcreci vaat eden Evrim Nedir<\/em>\u2019i a\u00e7\u0131k bir zihin, ele\u015ftirel ve esnek bir kavray\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcyle, yeni ke\u015fiflerin ne\u015fesini duyarak okuman\u0131z\u0131 diliyor, sons\u00f6z\u00fc Darwin\u2019e b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n

\u201cB\u00fct\u00fcn uydular\u0131n, gezegenlerin, g\u00fcne\u015flerin, evrenin; hatta evren sistemlerinin, yasalarla kontrol edilmesine izin veriyoruz; ancak en ufak bir b\u00f6ce\u011fin, \u00f6zel bir sebeple, bir g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan, bir seferde yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inanmak istiyoruz.\u201d<\/p>\n

Her sayfas\u0131 esin dolu bir ay dilerim.<\/p>\n

Evrim Nedir?, Ernest Mayr, Nurdan Soysal, Say Yay\u0131nlar\u0131, 376 s. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tekir \u015fah\u0131s\/ An\u0131l Ceren Altunkanat Her \u015fey ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir toz ve gaz bulutuydu. Sonra bu bulut nur topu gibi olas\u0131l\u0131klar do\u011furdu. Bu olas\u0131l\u0131klar\u0131n i\u00e7inde bize d\u00fc\u015fen\u2026 AKP iktidar\u0131\u2026 Ge\u00e7mi\u015f olsun. Ama ge\u00e7miyor. T\u00fcrkiye g\u00fcnlerdir meydanlarda, sokaklarda hayk\u0131r\u0131yor: Bu adaletsizlik, bu y\u00fczs\u00fcz oyun, bu g\u00f6z\u00fc doymaz, hak hukuk tan\u0131maz diktat\u00f6rl\u00fck kemi\u011fe dayand\u0131. Yeter. Ama yetmiyor. […]<\/p>\n","protected":false},"author":632,"featured_media":64707,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10085,38,513,510,7178],"tags":[7222,10102,10101,10103],"class_list":["post-64706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-252-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-ucuncu-tekir-sahis","tag-anil-ceren-altunkanat","tag-ernest-mayr","tag-evrim-nedir","tag-say-yayinlari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/632"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64706"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64706\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}