{"id":6475,"date":"2016-11-07T11:37:41","date_gmt":"2016-11-07T09:37:41","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=6475"},"modified":"2016-11-07T11:37:41","modified_gmt":"2016-11-07T09:37:41","slug":"beynimiz-eski-anilari-korurken-nasil-yenilerini-olusturabiliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/11\/07\/beynimiz-eski-anilari-korurken-nasil-yenilerini-olusturabiliyor","title":{"rendered":"Beynimiz eski an\u0131lar\u0131 korurken nas\u0131l yenilerini olu\u015fturabiliyor?"},"content":{"rendered":"<p><em>Kolombiyal\u0131 biliminsanlar\u0131 beynin, karma\u015f\u0131k biyolojik yap\u0131s\u0131 sayesinde eski an\u0131lar\u0131 silip atmadan yeni an\u0131lar olu\u015fturabilme ve bu an\u0131lara y\u0131llar, on y\u0131llar, hatta bir \u00f6m\u00fcr boyu sad\u0131k kalabilme yetisini a\u00e7\u0131layan yeni bir matematiksel model geli\u015ftirdi. Bu model, n\u00f6robilimcilerin haf\u0131zayla ilgili ara\u015ft\u0131rmalarda daha kesin hedefler se\u00e7melerine yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131 gibi, insan beyninden esinlenen g\u00fc\u00e7l\u00fc programlama sistemleri olan n\u00f6romorfik donan\u0131mlar\u0131n geli\u015ftirilmesine de katk\u0131 sa\u011flayabilir.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cBeyinde durmaks\u0131z\u0131n yeni an\u0131lar olu\u015fuyor, d\u00fczenleniyor ve depolan\u0131yor. Say\u0131s\u0131z deneye ara\u015ft\u0131rma konusu olan bu s\u00fcre\u00e7ler \u00f6ylesine karma\u015f\u0131k ki, tam olarak neler oldu\u011funu anlayabilmek i\u00e7in biliminsanlar\u0131 matematiksel modeller geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u201d diyor Dr. Stefano Fusi. Fusi, Kolombiya Mortimer B. Zuckerman Zihin Beyin Davran\u0131\u015flar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00a0Kolombiya \u00dcniversitesi\u2019nde do\u00e7ent doktor ve bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131. \u201cBizim modelimiz an\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131nda yatan biyoloji ve kimyan\u0131n neden bu kadar karma\u015f\u0131k oldu\u011funa nihayet bir a\u00e7\u0131klama getiriyor; tabii bu karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n beynin hat\u0131rlama yetisini nas\u0131l etkiledi\u011fine de.\u201d<\/p>\n<p>An\u0131lar\u0131n n\u00f6ronlar\u0131n y\u00fczeyinde bulunan, sinaps adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131larda depoland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yor. Bu sinapslar, elektriksel at\u0131mlar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 normalde n\u00f6rondan n\u00f6rona ge\u00e7en bilgilerin aktar\u0131m\u0131nda birer iletim kanal\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor. Haf\u0131zayla ilgili ilk modellerde, sinapslardan ge\u00e7en elektrik sinyalleri bir m\u00fczik sistemindeki ses d\u00fc\u011fmesine benzetilmi\u015fti: Sinyaller \u015fiddetlendik\u00e7e n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 da g\u00fc\u00e7leniyordu. An\u0131lar\u0131n olu\u015fmas\u0131 da bu sayede m\u00fcmk\u00fcn oluyordu.<\/p>\n<p>Bu modeller, \u00f6zellikle muazzam bir haf\u0131za kapasitesi sergilemeleri bak\u0131m\u0131ndan, hayli i\u015flevseldi. Ancak ilgin\u00e7 bir ikilemi de beraberlerinde getirdiler. \u201cSinapslar\u0131n i\u015flevini a\u00e7\u0131klamada basit, d\u00fc\u011fme benzeri bir model kullanman\u0131n temel s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 d\u00fc\u011fmenin her iki y\u00f6nde de s\u0131n\u0131rlar\u0131 bilinmeyen bir miktarda \u00e7evrilebilece\u011finin varsay\u0131lmas\u0131\u201d diyor Dr. Fusi, kendisi Kolombiya\u2019n\u0131n Teorik N\u00f6robilim Merkezinin de bir \u00fcyesi. \u201cAncak ger\u00e7ek d\u00fcnyada b\u00f6yle bir durum s\u00f6z konusu olamaz. Hem m\u00fczik sistemi d\u00fc\u011fmeleri hem de biyolojik sistemler i\u00e7in fiziksel limitler vard\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u0130lk modellere zorunlu olarak belirli limitler eklenince haf\u0131za kapasiteleri \u00e7\u00f6kt\u00fc. Dolay\u0131s\u0131yla Dr. Fusi, Zuckerman Enstit\u00fcs\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan beynin matematiksel modellerinin olu\u015fturulmas\u0131nda uzman olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 meslekta\u015f\u0131 Dr. Larry Abbott\u2019un da yard\u0131m\u0131yla, yeni bir alternatif \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc: Her sinaps tek bir d\u00fc\u011fmeden \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k oldu\u011fundan, her bir sinaps \u00e7ok d\u00fc\u011fmeli bir sistem olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli.<\/p>\n<p>2005 y\u0131l\u0131nda Dr. Fusi ve Dr.Abbott bu fikri a\u00e7\u0131klayan bir ara\u015ft\u0131rma yay\u0131mlad\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, sinapslardaki belki de her biri birer molek\u00fcl y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olan farkl\u0131 d\u00fc\u011fmelerin birlikte \u00e7al\u0131\u015farak, nas\u0131l eski an\u0131lar korunurken yenilerini olu\u015fturabilece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Yine de ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha sonra bu modelin dahi beynin -\u00f6zellikle de insan beyninin- tahmini kapasitesinin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti.<\/p>\n<p>\u201cFark ettik ki \u00e7e\u015fitli sinaptik bile\u015fenler -ya da d\u00fc\u011fmeler- yaln\u0131zca farkl\u0131 zaman \u00f6l\u00e7ekleriyle i\u015flemekle kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle birbirleriyle ileti\u015fim kuruyorlard\u0131\u201d diyor Dr. Marcus Benna. <em>Nature Neuroscience<\/em>\u2019ta 3 Ekim\u2019de yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n birinci yazar\u0131 olan Benna da Kolombiya\u2019n\u0131n Teorik N\u00f6robilim Merkezi\u2019nde ara\u015ft\u0131rmac\u0131 biliminsan\u0131. \u201cBile\u015fenler aras\u0131 ileti\u015fimi modelimize dahil etti\u011fimizde, depolama kapasitesi kat kat artarak canl\u0131 bir beynin kapasitesini \u00e7ok daha iyi yans\u0131t\u0131r hale geldi.\u201d<\/p>\n<p>Dr. Benna\u2019ya g\u00f6re bu model birbirine t\u00fcplerle ba\u011flanm\u0131\u015f bir beherler sistemine benziyor. \u201c\u0130\u00e7inde farkl\u0131 miktarlarda su olan beherleri t\u00fcplerle birbirine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda s\u0131v\u0131, t\u00fcm beherlerdeki miktar e\u015fitleninceye kadar sistemdeki ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. Bizim modelimizin beherleri, bir sinaps\u0131n i\u00e7indeki farkl\u0131 bile\u015fenler\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Dr. Benna. \u201cBeherlere su eklemek ya da suyun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 almak ise beyinde yeni an\u0131lar\u0131n kodlanmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Zaman i\u00e7erisinde akan s\u0131v\u0131n\u0131n di\u011fer beherlere da\u011f\u0131lmas\u0131 da an\u0131lar\u0131n uzun s\u00fcreli haf\u0131zaya ge\u00e7mesine denk geliyor.\u201d<\/p>\n<p>Dr. Benna ve Dr. Fusi\u2019nin umutlar\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n laboratuvardaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara, teorik bir taslak olarak yol g\u00f6stermesi y\u00f6n\u00fcnde. Bu sayede ileride beynin b\u00fct\u00fcne daha yak\u0131n ve detayl\u0131 bir \u015femas\u0131n\u0131 \u00e7izmek m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n<p>\u201cZuckerman Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn Nobel \u00d6d\u00fcll\u00fc yard\u0131mc\u0131 y\u00f6neticisi Dr. Eric Kandel\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131yla, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde haf\u0131zan\u0131n sinaps temelli oldu\u011fu kabul g\u00f6r\u00fcyor olsa da, sinapslar\u0131n an\u0131lar\u0131 y\u0131llar boyunca bozulmaya u\u011fratmadan nas\u0131l koruduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak son derece zordu\u201d diyor Dr. Abbott. \u201cDr. Benn ve Dr. Fusi\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, sinaps\u0131n molek\u00fcler boyuttaki karma\u015f\u0131k yap\u0131s\u0131n\u0131 incelemek isteyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara yol g\u00f6sterici olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Modelin teknoloji \u00fczerindeki yans\u0131malar\u0131 da umut vaat ediyor. Dr. Fusi uzun s\u00fcredir biyolojik beynin birer kopyas\u0131 olmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f olan \u201cnor\u00f6morfik donan\u0131m\u201d da denilen bilgisayarlarla ilgileniyor. \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fczde n\u00f6romorfik donan\u0131m\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel d\u00fc\u015f\u00fck haf\u0131za kapasitesi. \u00d6zellikle bu sistemler kendi kendilerine \u00f6\u011frenmeye programland\u0131klar\u0131nda kapasite feci halde d\u00fc\u015f\u00fcyor\u201d diyor Dr. Fusi. \u201cSinaptik haf\u0131zan\u0131n daha iyi bir modelini yaratmak, bu durumun a\u015f\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. Zira b\u00f6yle bir model, kompakt, enerji tasarruflu ve en az insan beyni kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc elektronik cihazlar\u0131n geli\u015ftirilmesini h\u0131zland\u0131racakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, \u201cComputational principles of the synaptic memory consolidation\u201d (\u201cSinaptik haf\u0131zan\u0131n hesaba dayal\u0131 prensipleri\u201d)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00c7eviren: Defne Sara\u00e7<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>T\u00fcrk E\u011fitim Vakf\u0131 \u0130nan\u00e7 T\u00fcrke\u015f \u00d6zel Lisesi \u00d6\u011frencisi<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kaynak: <a href=\"https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2016\/10\/161003120834.htm\">https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2016\/10\/161003120834.htm<\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Fotoalt\u0131: <\/strong>An\u0131lar\u0131n n\u00f6ronlar\u0131n y\u00fczeyinde bulunan, sinaps adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131larda depoland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yor. <em>\u00a9 vlorzor \/ Fotolia<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kolombiyal\u0131 biliminsanlar\u0131 beynin, karma\u015f\u0131k biyolojik yap\u0131s\u0131 sayesinde eski an\u0131lar\u0131 silip atmadan yeni an\u0131lar olu\u015fturabilme ve bu an\u0131lara y\u0131llar, on y\u0131llar, hatta bir \u00f6m\u00fcr boyu sad\u0131k kalabilme yetisini a\u00e7\u0131layan yeni bir matematiksel model geli\u015ftirdi. Bu model, n\u00f6robilimcilerin haf\u0131zayla ilgili ara\u015ft\u0131rmalarda daha kesin hedefler se\u00e7melerine yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131 gibi, insan beyninden esinlenen g\u00fc\u00e7l\u00fc programlama sistemleri olan n\u00f6romorfik donan\u0131mlar\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6476,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,25,35],"tags":[],"class_list":["post-6475","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-matematik","category-noroloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6475\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}