{"id":64769,"date":"2025-04-11T10:09:09","date_gmt":"2025-04-11T07:09:09","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=64769"},"modified":"2025-04-11T10:09:09","modified_gmt":"2025-04-11T07:09:09","slug":"orgutluluk-ve-politik-onderlik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/04\/11\/orgutluluk-ve-politik-onderlik","title":{"rendered":"\u00d6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck ve politik \u00f6nderlik"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Erdo\u011fan iktidar\u0131 r\u0131za \u00fcretme ve halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu ikna etme potansiyelini yitirdi. Bunu kendisini de biliyor ve yap\u0131lacak ilk adil se\u00e7imlerde iktidar\u0131 kaybedece\u011finin bilincinde. Dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131 kazanma hedefli bir strateji izlemeyi gerekli g\u00f6rm\u00fcyor. Bu nedenle \u201cyaparsa halk\u0131n deste\u011fini yitirir\u201d denilen her \u015feyi yapmakta bir sak\u0131nca g\u00f6rm\u00fcyor. Bunun yerine devletin t\u00fcm ara\u00e7lar\u0131n\u0131 da kullanarak muhalefeti b\u00f6lme ve bast\u0131rma, halk\u0131 sindirme ve kendi \u00e7evresini ve taban\u0131n\u0131 tahkim etme stratejisi izliyor. Erdo\u011fan son y\u0131llara kadar \u201cdemokrasi\u201d ile (yani se\u00e7im kazanma kaynakl\u0131 me\u015fruiyet ile) iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Art\u0131k demokrasi ile s\u00fcrd\u00fcremez, ama iktidar\u0131 da b\u0131rakamaz. Dolay\u0131s\u0131yla otokrasiye y\u00f6nelme, Erdo\u011fan a\u00e7\u0131s\u0131ndan mecburi bir stratejidir.<\/p>\n

Peki bu fa\u015fizan strateji (halk deste\u011fi az\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmesine kar\u015f\u0131n iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilme) ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir mi?<\/p>\n

Yak\u0131n tarihte benzer baz\u0131 \u00f6rnekler var. \u00d6rne\u011fin: \u00d6l\u00fcm\u00fcne (1975) kadar \u0130spanya\u2019da iktidarda kalan diktat\u00f6r Franco; Filipinler\u2019de 1965-1986 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda iktidarda kalan Marcos. Baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131mas\u0131na kar\u015f\u0131n Rusya\u2019da iktidar\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 s\u00fcrd\u00fcren Putin de bu \u00f6rneklere kat\u0131labilir.<\/p>\n

Erdo\u011fan\u2019\u0131n -se\u00e7imli veya se\u00e7imsiz- otokratik bir y\u00f6netime ge\u00e7ebilmesinin iki \u015fart\u0131 var: Birincisi halk hareketinin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 ve politik muhalefetin etkisizle\u015ftirilmesi; ikincisi uluslararas\u0131 ko\u015fullar\u0131n elvermesi.<\/p>\n

D\u00fcnyada demokrasi r\u00fczg\u00e2rlar\u0131 esmiyor. T\u00fcrkiye\u2019nin otokrasiye ge\u00e7i\u015fi, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a dokunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, ne Bat\u0131\u2019daki ne de Do\u011fu\u2019daki b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7leri rahats\u0131z eder. Hatta ye\u011fleyebilirler bile. Dolay\u0131s\u0131yla uluslararas\u0131 ko\u015fullar Erdo\u011fan iktidar\u0131na \u015fimdilik manevra alan\u0131 sa\u011fl\u0131yor; en az\u0131ndan yak\u0131n bir tehdit unsuru ta\u015f\u0131m\u0131yor.<\/p>\n

O halde Erdo\u011fan iktidar\u0131 i\u00e7in kritik mesele halk hareketinin zorla bast\u0131r\u0131lmas\u0131 ve muhalefetin etkisizle\u015ftirilmesidir. Devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da budur.<\/p>\n

***<\/p>\n

Bu durumda muhalefetin yapmas\u0131 gereken de otomatikman ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: \u0130ktidardan gelecek her t\u00fcrl\u00fc b\u00f6l\u00fcc\u00fc m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 sa\u011flam durmak ve halk hareketini daha da geli\u015ftirmek ve kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131rmak.<\/p>\n

Bizim \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n en az y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131n iktidar kar\u015f\u0131t\u0131 olmas\u0131; iktidar yanl\u0131s\u0131 gibi g\u00f6z\u00fcken kitlenin ise yar\u0131s\u0131n\u0131n iktidar\u0131n u\u00e7 uygulamalar\u0131n\u0131 benimsememesidir. Yani T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 80\u2019i iktidar\u0131n uygulamalar\u0131na \u015fu veya bu d\u00fczeyde mesafelidir. Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr, ama kontroll\u00fc bir g\u00fc\u00e7 haline getirilmelidir; yoksa s\u00f6nebilir, geri \u00e7ekilebilir ve da\u011f\u0131labilir.<\/p>\n

Halk a\u00e7\u0131s\u0131ndan en b\u00fcy\u00fck zaaf, kal\u0131c\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn zay\u0131f olmas\u0131d\u0131r. Sadece insanlar\u0131n program\u0131n\u0131 benimsedikleri partilere \u00fcye olmas\u0131ndan s\u00f6z etmiyorum. Bu t\u00fcr geni\u015f halk hareketleri s\u00f6z konusuysa, daha \u00f6nemlisi, halk\u0131n, ya\u015fam alanlar\u0131nda, i\u015fkollar\u0131nda, okullar\u0131nda, mahallelerinde vb. kendi geni\u015f kitlesel \u00f6rg\u00fctlenmelerinin yarat\u0131lmas\u0131 ve kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Partiler de zaten bu t\u00fcr \u00f6z \u00f6rg\u00fctlenmelerin yarat\u0131lmas\u0131ndaki ve yarat\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131n i\u00e7indeki etkileri oran\u0131nda g\u00fc\u00e7 kazanabilirler.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, bug\u00fcnk\u00fc halk hareketinin en \u00f6nemli bile\u015fenlerinden biri \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin nispeten \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadelesidir. Yine esasta bir gen\u00e7lik hareketi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n Haziran direni\u015finde b\u00f6yle bir dinamik belirgin de\u011fildi. Umar\u0131m bu dinamik, kitlesel ve kal\u0131c\u0131 bir gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fctlenmesini yarat\u0131r. Halk hareketinin gelece\u011fi ve sonu\u00e7 al\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir bu. Ayn\u0131 \u015feyi i\u015f\u00e7iler ve di\u011fer emek\u00e7i kesimler i\u00e7in de s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Aya\u011fa kalkan halk \u00f6rg\u00fctl\u00fc halka d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece, hareket, zaman zaman parlayan saman alevlerinden ibaret kal\u0131r ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc iktidar kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz.<\/p>\n

\u0130kinci \u00f6nemli konu, kapsay\u0131c\u0131, sa\u011flam, olgun bir politik \u00f6nderli\u011fin yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Belki de en kritik mesele budur. \u015eimdilik bu g\u00f6revi -iktidar\u0131n hedef tahtas\u0131nda bulundu\u011fu i\u00e7in- CHP y\u00f6netimi \u00fcstlenmi\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Teslim etmeliyiz ki, \u015fimdilik, tahminimizin \u00f6tesinde bir ba\u015far\u0131yla da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Ama emin olun, bu yeterli olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131m\u0131zda sadece bir parti de\u011fil, bir parti devleti var. Devlet oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in de kendisini se\u00e7imlerle s\u0131n\u0131rlam\u0131yor. Sadece bir parti refleksi de\u011fil, devleti ele ge\u00e7irmi\u015f bir \u00e7ete refleksi de g\u00f6steriyor. Salt se\u00e7im ve sand\u0131k odakl\u0131 bir m\u00fccadelenin (se\u00e7im ve sand\u0131\u011f\u0131 getirmek i\u00e7in bile) yetmeyece\u011fini bence yak\u0131n bir gelecekte g\u00f6rece\u011fiz (g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k bile).<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla daha kapsay\u0131c\u0131 ve sa\u011flam bir politik \u00f6nderlik gerekli olacak. Bu nas\u0131l bir \u015fey olur, tam kestiremiyorum; belki halk hareketinin \u00f6z \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc geli\u015ftik\u00e7e b\u00f6yle bir \u00f6nderlik de \u015fekillenecektir. Sosyalistlerin bu noktada bir katk\u0131s\u0131 olabilir. B\u00fcy\u00fck cephenin bile\u015feni olabilecek bir \u201csosyalist platform\u201d kurulabilir belki. Baz\u0131 sosyalist partiler, sendikalar, meslek \u00f6rg\u00fctleri, demokratik kitle \u00f6rg\u00fctleri, ayd\u0131nlardan olu\u015fan\u2026 Ba\u015far\u0131lsa bunun bir \u00f6nemi olurdu; hareket i\u00e7inde nispeten \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir g\u00fcc\u00fcn bulunmas\u0131 iyi olur. Elbette kesinlikle hareket i\u00e7indeki di\u011fer politik odaklar ile rekabet eden de\u011fil, onlarla temas halinde ve koordineli \u00e7al\u0131\u015fan bir sosyalist odak.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131, kitlesellik ve eylemlilik elbette gerekli, olmazsa olmaz; ama m\u00fccadelenin uzun soluklu olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak yeterli de\u011fil. M\u00fccadele daha yeni ba\u015flad\u0131 ve iktidar\u0131n yeni hamleleri de gelecek. Halk hareketinin \u00f6rg\u00fctlenmesi, kal\u0131c\u0131 \u00f6z \u00f6rg\u00fctlerine kavu\u015fmas\u0131 ve kapsay\u0131c\u0131, sa\u011flam, olgun bir politik \u00f6nderli\u011fin yarat\u0131lmas\u0131 kritik \u00f6nemdedir.<\/p>\n

***<\/p>\n

Son olarak karamsar arkada\u015flara bir \u00e7ift s\u00f6z\u00fcm olacak. Karamsarl\u0131klar\u0131 bug\u00fcnden de\u011fil ge\u00e7mi\u015ften kaynak al\u0131yor. Benzer ruh halini zaman zaman kendim de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in bu durumu anlayabiliyorum. Deneyim sahibi olmak bazen fren rol\u00fc de oynayabiliyor. Bizim ku\u015fak (78 ku\u015fa\u011f\u0131) ezilen bir ku\u015fakt\u0131: 12 Eyl\u00fcl fa\u015fist darbesi, \u00fcst\u00fcne SB\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131 ve neo-liberal sald\u0131r\u0131… Ne yaz\u0131k ki ezilmi\u015flik hali bizim ku\u015faktan sonraki ku\u015faklara sirayet etti. A\u011flak politikalarla, ezilme ve sonras\u0131nda s\u0131zlanma odakl\u0131 eylem tarz\u0131yla, \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapma cesaretsizli\u011fiyle, halka g\u00fcvensizlikle\u2026 Ben bunu Haziran Ayaklanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok net hissetmi\u015ftim, yazm\u0131\u015ft\u0131m da. Gen\u00e7ler b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla hareket ederken hep temkinlilik \u00f6\u011f\u00fctler halde bulmu\u015ftum kendimi. Aman dikkat, nereden bomba atacaklar, ne zaman kur\u015fun ya\u011fd\u0131racaklar diye\u2026 Ne zamanki koptum ve birle\u015ftim o co\u015fkuyla, herkes \u201c\u015eerefine Tayyip\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131rken ben \u201c\u015eerefine Kenan\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131m i\u00e7imden, \u00fcst\u00fcmden att\u0131\u011f\u0131m\u0131 hissettim o 35 y\u0131ll\u0131k \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131n\u0131.<\/p>\n

Arkada\u015flara meydanlardaki y\u00fczbinlerin yaratt\u0131\u011f\u0131 havay\u0131 solumay\u0131 \u00f6neriyorum. O zaman, eminim, deneyimleri, ge\u00e7mi\u015ften kaynaklanan bir karamsarl\u0131\u011fa de\u011fil, gelece\u011fi isteyen devrimci bir olgunlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fecektir; zihinleri \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayacak ve gen\u00e7le\u015fecektir.<\/p>\n

\u00dcniversitelerinden \u00e7\u0131k\u0131p barikatlar\u0131 a\u015f\u0131p meydanlar\u0131 dolduran ve t\u00fcm hareketin i\u015faret fi\u015fe\u011fini \u00e7akan \u00f6\u011frencilerin, geleceksiz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f gen\u00e7lerin, \u00e7ocuklar\u0131na daha ayd\u0131nl\u0131k bir \u00fclke b\u0131rakmak isteyen ana-babalar\u0131n, meydanlar\u0131 dolduran emek\u00e7ilerin, yoksullar\u0131n, emeklilerin \u201ckaramsarl\u0131k l\u00fcksleri\u201d yok. Onlar gelece\u011fi istiyorlar, umutlular ve ayaktalar. Korku e\u015fi\u011fini de a\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n

\u00dclkenin \u00fczerine \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f bir avu\u00e7 \u00e7ete, bu kadim ve dinamik toplumu teslim alamayacak. 23 y\u0131ld\u0131r da teslim alamad\u0131 ki zaten. Her gelen gen\u00e7lik ku\u015fa\u011f\u0131 bu iktidara isyan etti.<\/p>\n

Halk\u0131n ve gen\u00e7li\u011fin teslim olmamas\u0131 23 y\u0131ll\u0131k bir olgudur. Bu iktidar\u0131n 23 y\u0131ld\u0131r s\u00fcrmesi de bir olgudur. Hadi bakal\u0131m, bu iki olgu kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Hangisi \u00e7\u00fcr\u00fcyen ve eksilen, hangisi geli\u015fen ve artan\u2026 Hangisi ge\u00e7mi\u015f, hangisi gelecek?<\/p>\n

Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki en korkak ve karamsar ki\u015fi Tayyip olabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Erdo\u011fan iktidar\u0131 r\u0131za \u00fcretme ve halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu ikna etme potansiyelini yitirdi. Bunu kendisini de biliyor ve yap\u0131lacak ilk adil se\u00e7imlerde iktidar\u0131 kaybedece\u011finin bilincinde. Dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131 kazanma hedefli bir strateji izlemeyi gerekli g\u00f6rm\u00fcyor. Bu nedenle \u201cyaparsa halk\u0131n deste\u011fini yitirir\u201d denilen her \u015feyi yapmakta bir sak\u0131nca g\u00f6rm\u00fcyor. Bunun yerine devletin t\u00fcm ara\u00e7lar\u0131n\u0131 da kullanarak muhalefeti […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":64770,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,10106],"class_list":["post-64769","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-orgutluluk-ve-politik-onderlik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64769"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64769\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}