{"id":64963,"date":"2025-05-06T20:04:38","date_gmt":"2025-05-06T17:04:38","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=64963"},"modified":"2025-05-06T20:04:38","modified_gmt":"2025-05-06T17:04:38","slug":"erdogan-bir-otokrat-olabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/05\/06\/erdogan-bir-otokrat-olabilir-mi","title":{"rendered":"Erdo\u011fan bir otokrat olabilir mi?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>Erdo\u011fan\u2019\u0131n otokrat (tart\u0131\u015fmas\u0131z tek adam) (veya s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131yla: siyasal erki tek ba\u015f\u0131na elinde bulunduran kimse, h\u00fck\u00fcmdar) olmak istedi\u011fi, bunun i\u00e7in her yola ba\u015fvurabilece\u011fi biliniyor. Bu yolda Putin\u2019in \u00f6rnek al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hem kendisi hem de \u00e7evresindekiler zaman zaman ifade ediyorlar.<\/p>\n<p>Ama otokrasinin ve otokratl\u0131\u011f\u0131n da bir sosyolojisi var.<\/p>\n<p>Otoriter rejimler, ger\u00e7ek bir ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc yarat\u0131p, buradan bir me\u015fruiyet \u00fcretip, halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun r\u0131zas\u0131n\u0131 alarak kurulurlar.<\/p>\n<p>Otoriter rejimler, halk\u0131n ileri kesimlerinin b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131, bask\u0131land\u0131\u011f\u0131 ve susturuldu\u011fu, halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun \u00f6nc\u00fcs\u00fcz b\u0131rak\u0131l\u0131p, \u00f6rg\u00fcts\u00fcz k\u0131l\u0131n\u0131p koyunla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirler.<\/p>\n<p>Otoriter rejimler, inisiyatifi kazand\u0131\u011f\u0131, ivmeyi arkas\u0131na alabildi\u011fi, kendi saflar\u0131n\u0131 s\u0131kla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, muhalefeti par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131 ve ara kesimleri kendi lehine tarafs\u0131zla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirler.<\/p>\n<p>Bizimki gibi \u00fclkelerde otoriter rejimler, \u00fclke i\u00e7i egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 ikna edebildikleri ve emperyalist devletlerden d\u0131\u015f destek sa\u011flayabildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirler. Ama bu ikna ve destek de \u00fclke halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun r\u0131zas\u0131n\u0131 almakla olanakl\u0131d\u0131r. Yoksa bu g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131, halk\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 alma potansiyeli daha y\u00fcksek kesimleri destekleyebilirler.<\/p>\n<p>Yani otoriter rejimler dahi \u015fu veya bu bi\u00e7imde halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu ikna ederek, deste\u011fini alarak veya halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu sindirerek kurulabilirler. \u0130vmenin bir \u015fekilde otoriter rejim taraftarlar\u0131ndan yana olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131 fa\u015fizm, sadece bask\u0131 ve korku ile kurulamaz, kitlesel r\u0131za da gerekir. Hitler, Mussolini, 12 Eyl\u00fcl vb. rejimlerinin kurulu\u015flar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu unsurlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n<p>Erdo\u011fan da otoriter bir rejim kurmak istiyor; bu otoriterli\u011fe bir \u015fekilde me\u015fruiyet zemini yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Niyet budur. Peki, yukar\u0131da \u00f6zetledi\u011fimiz niteliklere (potansiyellere) sahip midir veya zorlayarak sahip olabilir mi Erdo\u011fan? Erdo\u011fan bir otokrat olabilir mi? T\u00fcrkiye rejimi otokrasiye d\u00f6n\u00fc\u015febilir mi?<\/p>\n<p>\u00d6n\u00fcm\u00fczde b\u00f6yle bir tehlike vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hedefi g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131k a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade eden, kendisini hi\u00e7bir hukuk ile k\u0131s\u0131tl\u0131 g\u00f6rmeyen, muhaliflerini \u201ctelef etmekten\u201d s\u00f6z eden, kazanamayaca\u011f\u0131 bir se\u00e7imi yapt\u0131rmamakta \u0131srarl\u0131 bir iktidar vard\u0131r. Avantajlar\u0131 b\u00fct\u00fcn devlet olanaklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f olmalar\u0131 ve bu g\u00fcc\u00fc muhalefeti bast\u0131rmak i\u00e7in pervas\u0131zca kullanmalar\u0131.<\/p>\n<p>Ama dezavantajlar\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n<p>Birincisi, bir ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc \u00fcretemediler. \u201cSuriye fatihli\u011fi\u201d fos \u00e7\u0131kt\u0131. Suriye\u2019de iplerin ABD ve \u0130srail\u2019in elinde oldu\u011fu, T\u00fcrk devletine ancak ta\u015feronluk rol\u00fc verilebilece\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. \u201cPKK\u2019n\u0131n feshi\u201d ve \u201cTer\u00f6rs\u00fcz T\u00fcrkiye\u201d hedeflerinin de bir alg\u0131 operasyonu oldu\u011fu, PKK\u2019n\u0131n PYD\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, yasall\u0131k kazanmas\u0131 ve bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019ye dayat\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. En \u00f6nemlisi ekonomiyi d\u00fczeltemediler ve yoksullu\u011fun derinle\u015fmesini k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine de olsa engelleyecek bir kaynak yaratamad\u0131lar. B\u00fct\u00fcn bu alanlarda ba\u015far\u0131s\u0131zlar, inisiyatif alamad\u0131lar ve y\u00f6netmekte zorlan\u0131yorlar. Ufukta herhangi bir ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, Erdo\u011fan iktidar\u0131 halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu kaybetti ve art\u0131k r\u0131za \u00fcretemiyor. Kendi taban\u0131ndan dahi kan kaybediyor. Dahas\u0131 bug\u00fcn halk (ve gen\u00e7lik) hareket halindedir, korku e\u015fi\u011fini a\u015f\u0131yor ve eylemli olarak muhalefeti destekliyor. Bu e\u011filimin giderek h\u0131z ve g\u00fc\u00e7 kazanaca\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Erdo\u011fan\u2019\u0131n s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u015furadad\u0131r: \u0130ktidar\u0131n\u0131 korumak zorundad\u0131r. Bunu ancak bir otokrat olarak sa\u011flayabilir. Ama mevcut toplumsal ve politik ko\u015fullar buna elvermiyor.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda \u00f6l\u00fcm kal\u0131m m\u00fccadelesi veren mevcut iktidard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin sosyolojisine (modernite ve demokrasi birikimine) kar\u015f\u0131 sava\u015fmaktad\u0131r. Ba\u015faramayacaklar. Ama ciddi bir hesapla\u015fma ya\u015fanmas\u0131 da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu Erdo\u011fan\u2019\u0131n otokrat (tart\u0131\u015fmas\u0131z tek adam) (veya s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131yla: siyasal erki tek ba\u015f\u0131na elinde bulunduran kimse, h\u00fck\u00fcmdar) olmak istedi\u011fi, bunun i\u00e7in her yola ba\u015fvurabilece\u011fi biliniyor. Bu yolda Putin\u2019in \u00f6rnek al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hem kendisi hem de \u00e7evresindekiler zaman zaman ifade ediyorlar. Ama otokrasinin ve otokratl\u0131\u011f\u0131n da bir sosyolojisi var. Otoriter rejimler, ger\u00e7ek bir ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":64964,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[5247,10133,10135,10134],"class_list":["post-64963","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-otokrasi","tag-otokrat","tag-recep-tayyip-erdogan"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64963\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}