{"id":64986,"date":"2025-05-08T10:08:30","date_gmt":"2025-05-08T07:08:30","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=64986"},"modified":"2025-05-08T10:08:30","modified_gmt":"2025-05-08T07:08:30","slug":"mart-2025-eylemleri-ve-sosyalist-mudahalenin-olanaklari-uzerine-kisa-notlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/05\/08\/mart-2025-eylemleri-ve-sosyalist-mudahalenin-olanaklari-uzerine-kisa-notlar","title":{"rendered":"Mart 2025 eylemleri ve sosyalist m\u00fcdahalenin olanaklar\u0131 \u00fczerine k\u0131sa notlar"},"content":{"rendered":"

Ahmet Kerim G\u00fcltekin<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de kitle hareketlerinin devrimci potansiyeli
\n<\/strong>Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda, halk muhalefeti ad\u0131na umutlar\u0131n neredeyse t\u00fckendi\u011fi, karamsarl\u0131\u011f\u0131n kol gezdi\u011fi bir iklimde g\u00fcndemi bir anda ters y\u00fcz eden Mart 2025 kitle eylemlerinin (Cumhuriyet tarihindeki benzerlerine k\u0131yasla) politik muhtevas\u0131 ve ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yeni sosyolojik g\u00f6r\u00fcng\u00fcler hayli dikkat \u00e7ekicidir. Dura\u011fanla\u015fma, sindirilme ve geri \u00e7ekilmenin h\u00e2kim oldu\u011fu anlarda k\u0131v\u0131lc\u0131mlan\u0131p parlayan halk hareketlerinin sosyolojisini \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek, tarihsel seyirdeki sosyolojik s\u00fcreklilik ve de\u011fi\u015fim izleklerini irdelemek, sosyalistlere, her zaman, kitle faaliyetinde yeni taktiksel y\u00f6nelimler sunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan elzemdir. Bu yaz\u0131da, mutlaka daha da geni\u015f\u00e7e irdelenecek-tart\u0131\u015f\u0131lacak Mart 2025 eylemleri hakk\u0131nda, baz\u0131 \u00f6n fikirleri k\u0131saca de\u011ferlendirerek, ileriki analizlere katk\u0131 sunmaya gayret edece\u011fiz.<\/p>\n

Son aylarda tan\u0131kl\u0131k etti\u011fimiz kitle hareketlerinde, olduk\u00e7a uzun zamand\u0131r sessizli\u011fini koruyan (\u00e7o\u011funlukla) \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011fin, i\u015f\u00e7i gen\u00e7li\u011fin ve yan\u0131 s\u0131ra i\u015fsiz-l\u00fcmpen gen\u00e7li\u011fin, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir kitlesellikle, soka\u011f\u0131n dinamik kuvvetlerini olu\u015fturmas\u0131, herhalde, yap\u0131lacak ilk tespittir. Yan\u0131 s\u0131ra, Siyasal \u0130slamc\u0131 tarikatlar koalisyonu temelinde y\u00fckselen ve T\u00fcrkiye devletini en merkezi yasama-y\u00fcr\u00fctme-yarg\u0131 organlar\u0131ndan ve zor ayg\u0131tlar\u0131ndan ba\u015flamak \u00fczere yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015fgal etmi\u015f, kendi ideolojik-\u00f6rg\u00fctsel ekseninde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f bulunan AKP\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik y\u0131k\u0131mdan, yoksulla\u015fma ve geleceksizle\u015fmeden, dinsel-etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131ktan, d\u0131\u015flanmadan ve adaletsizlikten-zorbal\u0131ktan y\u0131lm\u0131\u015f orta ve orta-alt s\u0131n\u0131flar\u0131n da eylemlere kat\u0131l\u0131m\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir. Bizce, kitle eylemlerinin en dikkat \u00e7eken \u00f6zelli\u011fi ise -her ne kadar Erdo\u011fan kar\u015f\u0131s\u0131ndaki en pop\u00fcler ve ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerini kazanmaya en yak\u0131n ba\u015fkan aday\u0131n\u0131n tutuklanmas\u0131 olay\u0131 etraf\u0131nda \u015fekillense de-, daha geni\u015f planda, siyasal talepler \u00fczerinden \u015fekillenmesi ve hedeflerinin belirginli\u011fidir: Cumhuriyet, adalet, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, laiklik, sosyal devlet ve ekonomik iyile\u015fme; \u00f6zcesi, AKP\u2019den (Siyasal \u0130slam\u2019dan) kurtulmak.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin II. Emperyalist Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131 (1939-1945) sonras\u0131nda Atlantik kamp\u0131na ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla NATO\u2019nun ekonomik, askeri, k\u00fclt\u00fcrel-demografik operasyonlar\u0131n\u0131n hedefi oldu\u011fu 1950\u2019li y\u0131llardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, halk hareketleri dikkat \u00e7ekici bi\u00e7imde -\u00e7o\u011funlukla- politik taleplerle \u015fekillenmi\u015ftir denebilir -ki bu, hem T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcn\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fini anlamak bak\u0131m\u0131ndan hem gelece\u011fe dair umutlanmak i\u00e7in hayli \u00f6nemli bir toplumsal olgudur. Yan\u0131 s\u0131ra, T\u00fcrkiye\u2019de olas\u0131 anti-emperyalist, devrimci-demokratik bir sosyal devrimin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu nitelikli insan malzemesinin, tarihsel ve toplumsal dinamikleri itibariyle, kuvvetle var oldu\u011funun; T\u00fcrkiye toplumunun demokratik haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele haf\u0131zas\u0131n\u0131n, deneyimlerinin, duygular\u0131n\u0131n ve politik-k\u00fclt\u00fcrel bilincinin de s\u00fcre\u011fen ve diri oldu\u011funun da g\u00f6stergesidir denebilir. Nitekim -bu yaz\u0131y\u0131 okuyan orta ya\u015f ve \u00fczeri herkesin rahatl\u0131kla hat\u0131rlayabilece\u011fi gibi- son yar\u0131m as\u0131rdaki kitle hareketlerinde g\u00f6zlemledi\u011fimiz b\u00f6lgesel yayg\u0131nl\u0131k, yarat\u0131c\u0131 siyasal s\u00f6ylemler ve eylem repertuarlar\u0131ndaki \u00e7e\u015fitlilik, kararl\u0131l\u0131k ve militanl\u0131k bu tespitimize en \u00f6nemli kan\u0131tlard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zce hat\u0131rlamak gerekirse, T\u00fcrkiye yak\u0131n siyasi tarihinde ekonomik taleplerle g\u00f6r\u00fcn\u00fcrle\u015fen baz\u0131 kitle hareketlerinden 15-16 Haziran 1971 b\u00fcy\u00fck i\u015f\u00e7i direni\u015fi, 1974-80 kitlesel sendikal hareketler ve fabrika i\u015fgalleri, 1989 Bahar (i\u015f\u00e7i) Eylemleri, 1991 Zonguldak B\u00fcy\u00fck Madenci Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, 1995-96 kamu emek\u00e7ileri eylemleri, 1997 \u201cS\u00fcrekli Ayd\u0131nl\u0131k i\u00e7in bir Dakika Karanl\u0131k\u201d eylemleri, 2001 Esnaf Eylemleri ve 2009 TEKEL Ankara Direni\u015fi gibi \u00f6rneklerin yan\u0131nda; halk gen\u00e7li\u011finin bug\u00fcnk\u00fc gibi kitlesel bi\u00e7imde soka\u011f\u0131n ve muhalefetin dinamik kuvvetlerini olu\u015fturdu\u011fu, 1950\u2019li y\u0131llarda Demokrat Partiye kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7en Cumhuriyet\u00e7i gen\u00e7lik eylemleri, 1968 \u00f6\u011frenci gen\u00e7lik eylemleri (boykotlar ve i\u015fgaller), 1974-1980 d\u00f6nemi \u00f6\u011frenci gen\u00e7lik eylemleri (boykotlar ve i\u015fgaller), 1989 \u00f6\u011frenci eylemleri, 1996 \u00f6\u011frenci eylemleri (boykotlar ve i\u015fgaller) ve anti-fa\u015fist m\u00fccadeleler, yak\u0131n siyasi tarihimizin en belirgin politik (gen\u00e7lik) kitle eylemleridir. Bug\u00fcnden geriye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Mart 2025\u2019le bu hareketler aras\u0131ndaki belirleyici fark\u0131n ise hemen hepsinin devrimci\/sosyalist kuvvetlerce \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f ve\/veya y\u00f6nlendirilmi\u015f olmas\u0131nda yat\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edebiliriz.<\/p>\n

\u015eunu da \u00f6nemle tespit etmek gereklidir ki T\u00fcrkiye siyasi tarihinde 1950\u2019lerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ortaya \u00e7\u0131kan kitlesel halk hareketlerinin \u00e7o\u011funluk\u00e7a sosyalistlerin ve devrimcilerin \u00f6nderli\u011finde geli\u015fmesi, hak arama m\u00fccadelelerinin devrimci- ya da genel en geni\u015f anlamda sol-k\u00fclt\u00fcrle yo\u011frulmas\u0131, d\u00fcnden bug\u00fcne, yo\u011fun devlet ter\u00f6r\u00fcne; kovu\u015fturma ve soru\u015fturmalara, i\u015fkence ve tutuklamalara, g\u00f6zalt\u0131nda kay\u0131plara; ra\u011fmen tarihsel ve toplumsal temelde yerle\u015fmi\u015f deneyimlerin, duygular\u0131n ve toplumsal kolektif-haf\u0131zan\u0131n T\u00fcrkiye toplumunda canl\u0131, nefes al\u0131p veren bir ger\u00e7ek oldu\u011funu ve en karamsar zamanlarda bile birden bire kitle hareketlerinin patlak verebilmesinin yegane sosyolojik-k\u00fclt\u00fcrel dinamiklerinden biri oldu\u011funu da i\u015faret etmektedir. \u00d6zcesi, t\u00fcm toplumlar gibi, T\u00fcrkiye toplumunun da g\u00fc\u00e7l\u00fc (ve hayli politik) bir haf\u0131zas\u0131 vard\u0131r ve bu kolektif bilgiler, deneyimler ku\u015faklar boyu ya\u015farlar. Sadece son yar\u0131m as\u0131rda T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7erisine yuvarland\u0131\u011f\u0131 askeri darbeleri, d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu i\u00e7 sava\u015f tecr\u00fcbesini, sendikal m\u00fccadeleleri, \u00f6\u011frenci gen\u00e7lik eylemlerini, k\u00f6yl\u00fc eylemlerini bile d\u00fc\u015f\u00fcnmek, siyasetle yo\u011frulmu\u015f bir toplum ger\u00e7ekli\u011fini anlayabilmek i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n

Bu \u00f6nemli tarihsel ve toplumsal miras \u00fczerinde, 23 y\u0131ll\u0131k AKP d\u00f6neminde, iktidar\u0131n ABD-AB ekseninde \u015fekillenen yeni b\u00f6lgesel konjonkt\u00fcrde Cumhuriyet\u2019in kurucu temellerine, toplumsal yap\u0131s\u0131na ve sosyal bar\u0131\u015f\u0131na (kamusal d\u00fczenine) y\u00f6nelen eylemleri belirginle\u015ftik\u00e7e boy veren kitle eylemleri ise; basit anlamda b\u00fcy\u00fck burjuvazi i\u00e7erisinde peyda olan yeni zenginler ve eskileri aras\u0131ndaki gerilimlerden, kampla\u015fmalardan (derin devlet fantezi-anlat\u0131lar\u0131ndan) ziyade; hemen t\u00fcm halk katmanlar\u0131 nezdinde v\u00fccuda gelen \u00f6nemli (ve dikkatle anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken) bir devaml\u0131l\u0131kla; 2007 Cumhuriyet Mitingleri, 2013 Haziran Ayaklanmas\u0131 (Gezi Direni\u015fi) ve 2013-2014 Cumhuriyet g\u00fcndemli \u00e7e\u015fitli kitlesel takvimsel eylemler gibi; T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fczbinlerin ve (\u00f6zellikle Haziran Ayaklanmas\u0131nda) milyonlar\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, politik karakteri ve hedefleri a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde AKP\u2019nin \u0130slamc\u0131 ajandas\u0131n\u0131 hedef alan, ona itiraz eden niteliklere sahip oldular. \u00d6zcesi, T\u00fcrkiye toplumunun \u00f6nemli ve dinamik bir kesimi, Siyasal \u0130slamc\u0131lar\u0131n topluma dayatt\u0131\u011f\u0131 Yeni-Osmanl\u0131c\u0131 Siyasal \u0130slamc\u0131 rejime cepheden itiraz etti ve \u00e7ok keskin bir k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi \u00e7ekmi\u015f oldu.<\/p>\n

\u00d6zellikle 2016 FET\u00d6 Darbe Giri\u015fimi sonras\u0131nda eline ge\u00e7irdi\u011fi otoriterle\u015fme f\u0131rsat\u0131n\u0131 sonuna kadar de\u011ferlendiren ve m\u00fch\u00fcrs\u00fcz oylar\u0131n kabul\u00fc gibi a\u00e7\u0131k hilelerle dayatt\u0131\u011f\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k Sistemiyle, sistem i\u00e7i ciddi hi\u00e7bir muhalefetle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, halk muhalefeti \u00fczerinde bask\u0131 ve zorbal\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn be g\u00fcn artt\u0131ran AKP\u2019nin zul\u00fcm saltanat\u0131na ve hoyrat-kanunsuz y\u00f6netimine ba\u015fkald\u0131ran \u00f6\u011frenci gen\u00e7li\u011fin tetikledi\u011fi halk hareketleri, her \u015feye ra\u011fmen, T\u00fcrkiye toplumunun, bug\u00fcn devrimci-demokratik taleplerle \u00f6r\u00fclecek m\u00fccadeleler i\u00e7in ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sosyolojik zemin sundu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz sosyalistlerine d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, mevcuttaki kitle hareketiyle bulu\u015fabilecek ortak politik platformlar\u0131n h\u0131zla in\u015fas\u0131, yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve kitle faaliyeti i\u00e7erisinde sosyalist mevzileri g\u00fc\u00e7lendirmek, CHP gibi sistem i\u00e7i akt\u00f6rleri de etkileyebilecek, \u00fclkenin siyasi haritas\u0131nda sosyalist bir demokratik halk Cumhuriyeti se\u00e7ene\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr politik eksen haline getirmek olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

2025 gen\u00e7li\u011finin sosyolojisi ve yeni dinamiklerinin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131
\n<\/strong>Ku\u015fkusuz ki Mart 2025 eylemlerinin omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturan halk gen\u00e7li\u011finin sosyolojisi daha uzunca tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Eylemlerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 s\u00fcrerken, sosyalistlerin bug\u00fcnden yar\u0131na \u00f6rece\u011fi kitle faaliyeti politikalar\u0131n\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 zeminlerde geli\u015febilmesi i\u00e7in, temkinli de olsa baz\u0131 ba\u015fl\u0131klar\u0131 \u015fimdiden de\u011ferlendirmekte fayda vard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle tespit edebiliriz ki t\u00fcm yasaklamalara, fi\u015flenmeye, bask\u0131ya, aleni i\u015fkenceye ve polis \u015fiddetine ra\u011fmen gen\u00e7lik kitlesinin azmine, ama daha ziyade \u00f6fkesine ve dinamizmine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, n\u00fcfusun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan gen\u00e7li\u011fin (\u00f6\u011frenci, i\u015f\u00e7i, i\u015fsiz-l\u00fcmpen), AKP\u2019nin 23 y\u0131ll\u0131k iktidar\u0131 boyunca elindeki t\u00fcm devlet ayg\u0131tlar\u0131na, zorla dayatt\u0131\u011f\u0131 \u0130slamc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f e\u011fitim sistemine ra\u011fmen, ideolojik planda \u00e7o\u011funlu\u011fu \u015fekillendirilemedi\u011fi ve bu yeni \u0130slamc\u0131 rejime, s\u00f6zde dinci \u00f6zde yoz ya\u015fam tarz\u0131na ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ikna edemedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yan\u0131 s\u0131ra, g\u00fcvenlik<\/em>, ba\u015fta gen\u00e7lik olmak \u00fczere, bug\u00fcn T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n en \u00f6ncelikli sorunlar\u0131ndan birisidir. AKP\u2019nin dayatt\u0131\u011f\u0131 mafya-tarikat-devlet rejimi, var olan t\u00fcm yasalar\u0131 ve adalet mekanizmalar\u0131n\u0131 i\u015flevsizle\u015ftirmi\u015f, bu su\u00e7 a\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline getirmi\u015f ve toplumsal g\u00fcvenli\u011fi, \u00f6zcesi sokaklar\u0131, son derece tehlikeli hale getirmi\u015ftir. \u00d6zellikle kad\u0131nlara y\u00f6nelik cinsel ve fiziksel \u015fiddet g\u00f6r\u00fclmedik \u00f6l\u00e7\u00fcde artm\u0131\u015f; mafyatik ve yoz ili\u015fki a\u011flar\u0131 toplumu g\u00fcvencesiz, tedirgin ve nihayetinde \u00f6fkeli hale getirmi\u015ftir. Kitle hareketindeki militanl\u0131k ve isyan\u0131n en \u00f6nemli dinamiklerinden birisi, T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n g\u00fcvenlik talebidir. Sosyalistler sadece siyaseten de\u011fil, pratik-eylemli olarak da halk\u0131n taleplerini kar\u015f\u0131layabilecek donan\u0131ma, yeteneklere ve ayg\u0131tlara sahip olmak durumundad\u0131r.<\/p>\n

Gen\u00e7li\u011fin de \u00f6tesinde, AKP\u2019nin, Suriye\u2019nin y\u0131k\u0131m\u0131 s\u00fcrecinde T\u00fcrkiye\u2019ye yerle\u015ftirdi\u011fi milyonlarca m\u00fclteciyle, halihaz\u0131rda s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc n\u00fcfus m\u00fchendisli\u011fini h\u0131zland\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131n da toplum genelinde sadece daha geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli bir tepkiselli\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda sonu\u00e7 vermedi\u011fini; Mart 2025 itibariyle art\u0131k AKP\u2019nin T\u00fcrkiye toplumunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 yeni-\u0130slamc\u0131 rejimine ikna edemeyece\u011fini de s\u00f6yleyebiliriz. Bu a\u015famadan sonra AKP\u2019nin elinde kumanda etti\u011fi devletin zor ayg\u0131tlar\u0131, fi\u015fleme-d\u0131\u015flama mekanizmalar\u0131, ele ge\u00e7irdi\u011fi ve y\u00f6netti\u011fi devasa medya-manip\u00fclasyonu d\u0131\u015f\u0131nda ne k\u00fclt\u00fcrel ne ideolojik ikna ayg\u0131tlar\u0131 ne de sosyo-ekonomik re\u00e7eteler kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bask\u0131 mekanizmalar\u0131 ise kendisine a\u00e7\u0131k\u00e7a itiraz eden, onu istemeyen T\u00fcrkiye toplumunu uzun s\u00fcre kontrol alt\u0131nda tutmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek g\u00fc\u00e7ler de\u011fildir nihayetinde -e\u011fer y\u00fcz binleri tutuklamay\u0131 ve\/veya kitle katliamlar\u0131 tasarlam\u0131yorsa.<\/p>\n

\u00d6te yandan, \u015funu da tespit etmek gerekecektir ki yakla\u015f\u0131k \u00e7eyrek as\u0131rl\u0131k iktidar s\u00fcresi i\u00e7erisinde, bug\u00fcn, toplumun az\u0131msanmayacak bir k\u0131sm\u0131 da Siyasal \u0130slamc\u0131 ideolojik tahkimatlarla T\u00fcrkiye\u2019nin kurucu de\u011ferlerinden ve toplumsal b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden kopar\u0131lm\u0131\u015f; ekonomik-\u00e7\u0131kar ili\u015fkileri ve sosyal yard\u0131mlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeni rejimin, tarikat-mafya-devlet olarak \u00f6zetlenebilecek yeni y\u00f6netim modeline ve sosyal-g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri a\u011f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kesim, en k\u00f6t\u00fc senaryoda, AKP\u2019nin kendisine kar\u015f\u0131 ayaklanan halka kar\u015f\u0131 mobilize edebilece\u011fi, a\u00e7\u0131k\u00e7a bir i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 \u00fczerine kurabilece\u011fi zemin de i\u015faret etmektedir. Kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lerin olabildi\u011fince, halk\u00e7\u0131 ak\u0131lc\u0131 esnek politikalarla, bu a\u015famada, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p tarafs\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu genel tablo i\u00e7erisinde, bug\u00fcn sokaklara \u00e7\u0131kan gen\u00e7lik kitlesine dair hangi ilk g\u00f6zlemler yap\u0131labilir?<\/p>\n

1) Bug\u00fcn sokaklara inen halk gen\u00e7li\u011fi, AKP\u2019li y\u0131llarda T\u00fcrkiye toplumunun h\u0131zl\u0131 yoksulla\u015fma ve otoriterle\u015fme d\u00f6neminde yeti\u015fen hayli gen\u00e7 ku\u015faklar\u0131 temsil ediyor. Tutuklanan y\u00fczlerce insan\u0131n ortalama ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131 18-23. Bu gen\u00e7ler yak\u0131c\u0131 bir \u201cgeleceksizlik duygusuyla\u201d ba\u015f ba\u015fad\u0131r diyebiliriz. \u0130yi bir gelecek (i\u015f, maa\u015f, m\u00fclk edinme vd.) i\u00e7in iyi bir \u00fcniversiteye gidebilmek ve sonuna kadar okuyabilmek, bug\u00fcn ciddi bir maddi birikim gerektiriyor; dolay\u0131s\u0131yla kaliteli bir y\u00fcksek\u00f6\u011frenim, belirgin s\u0131n\u0131fsal bir e\u015fik durumu yarat\u0131yor. Dahas\u0131, mezuniyet sonras\u0131 (\u00f6rne\u011fin) kamu gibi \u201cg\u00fcvenceli\u201d bir alanda i\u015f bulmak -AKP\u2019yle ili\u015fkili tarikat-\u00e7evre a\u011flar\u0131na vb. dahil olunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece- art\u0131k neredeyse imk\u00e2ns\u0131z hale gelmi\u015ftir. Bug\u00fcn kamu sekt\u00f6r\u00fcnde etnik, dini, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel (ya\u015fam tarz\u0131 temelinde) ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, \u201cg\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131\u201d ve \u201cm\u00fclakat\u201d ad\u0131 alt\u0131nda me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcr s\u00fcre\u00e7ler, sadece, AKP\u2019nin kendi taban\u0131n\u0131 devlet mekanizmalar\u0131yla daha fazla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme arac\u0131 olarak i\u015fletilmektedir -ki iktidara y\u00f6nelecek her t\u00fcrl\u00fc hareketi engelleme ve bast\u0131rma bu kitle i\u00e7in de bir hayat memat meselesi haline gelebilsin.<\/p>\n

1.1) Bu engelleri a\u015farak istihdam edilen gen\u00e7ler ise \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kurumlarda \u00e7e\u015fitli sistematik bask\u0131, sindirme ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla y\u00fczle\u015fmektedir. \u00d6te yandan \u00f6zel sekt\u00f6rdeki \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 ve \u00fccretler de gen\u00e7lerin temel hayat beklentilerini dahi kar\u015f\u0131lamaktan uzakt\u0131r. K\u0131sacas\u0131 ister kamu ister \u00f6zel sekt\u00f6rde olsun, i\u015f bulabilmi\u015f gen\u00e7lerin de neredeyse tamam\u0131nda derin bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131, diledi\u011fi \u015fekilde hayattan zevk alamama, isteklerine ula\u015famama durumu vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla umutsuzluk ve \u00f6fke h\u00e2kimdir. Bu bozuk d\u00fczenin temsilcisi olarak g\u00f6rd\u00fckleri AKP\u2019li \u201cyeni M\u00fcsl\u00fcman zengin\u201d ya\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n sosyal medyadaki a\u015f\u0131r\u0131 l\u00fcks t\u00fcketim temsilleri sadece bu \u00f6fkeyi daha fazla biriktirmekte, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131 (s\u0131n\u0131rlar\u0131) daha da keskinle\u015ftirmektedir.<\/p>\n

Okuyamayan veya d\u00fc\u015f\u00fck gelirli i\u015flere mahk\u00fbm edilen i\u015f\u00e7i gen\u00e7lik cephesinde ise tablo \u00e7ok daha da k\u00f6t\u00fcd\u00fcr ve \u201c\u00f6fke\u201d toplumun bu kesiminde kelimenin ger\u00e7ek anlam\u0131yla patlamaya haz\u0131r bir bomba olarak birikmeye devam etmektedir diyebiliriz. Gen\u00e7li\u011fin bu cenah\u0131nda, at\u00f6lyelerde veya herhangi bir sekt\u00f6rde asgari \u00fccretle ortalama 10 saat \u00e7al\u0131\u015fan gen\u00e7ler i\u00e7in bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019sinde hayat, neredeyse hi\u00e7bir umut vaat etmemektedir. Bu gen\u00e7 insanlar\u0131n onlarca sene \u00e7al\u0131\u015f\u0131p kazanacaklar\u0131 paralar, kendilerine ait hi\u00e7bir \u015feye sahip olamayacaklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, mevcut ekonomik y\u0131k\u0131m\u0131n alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kaybedecek hi\u00e7bir \u015feyi olmama durumu burada belirgin olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

2) Ekonomi ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi boyutlar\u0131yla AKP rejiminin yaratt\u0131\u011f\u0131 derin k\u0131r\u0131lmalar; kitle k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde \u00fcretti\u011fi (kendisine de d\u0131\u015far\u0131dan ayn\u0131 \u015fekilde atfedilen) arketipik kimlik kodlar\u0131 (Arap, \u0130slamc\u0131, zengin, zorba, k\u00fcstah) ile toplumsal olarak ezilen, d\u0131\u015flanan, bast\u0131r\u0131lan \u00e7evrelerin tutundu\u011fu kimlik kodlar\u0131 (laik\/sek\u00fcler\/Kemalist, T\u00fcrk, \u00e7al\u0131\u015fan, yoksul) aras\u0131ndaki sembolik ve imgesel gerilimler, bug\u00fcnk\u00fc kitle hareketlerinde Atat\u00fcrk ve T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 gibi -AKP\u2019nin\/devletin resmi d\u00fczeyde h\u00e2l\u00e2 terk etmedi\u011fi- me\u015fruiyet sembollerinin \u00f6nceki d\u00f6nemlere k\u0131yasla \u00e7ok daha geni\u015f kesimlerce sahiplenilmesine neden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Siyasi temsillerden, \u00f6nc\u00fcden yoksun gen\u00e7lik kitleleri i\u00e7in me\u015fruiyet ve itiraz, Cumhuriyetin kurucu sembollerinden dev\u015firilmekte ve yeni (tarihsel, ideolojik, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel, g\u00fcndelik) anlat\u0131lar yarat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

3) Sosyalist yap\u0131lar\u0131n, kitleye oranla ve ge\u00e7mi\u015f \u00f6rneklere nazaran, g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6rg\u00fctlenmelere sahip olamamas\u0131, do\u011fan bo\u015flu\u011fun -hareketin geneli \u00fczerinde belirleyici olmasalar da- Zafer Partisi ya da \u201ck\u00fcsk\u00fcn \u00fclk\u00fcc\u00fcler\u201d gibi sa\u011fc\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131, pop\u00fclist odaklarca doldurulmas\u0131 veya \u201ckanzi\u201d tabir edilen ba\u015f\u0131bo\u015f l\u00fcmpen gruplarca i\u015fgal edilmesini beraberinde getirmektedir.<\/p>\n

Bu durum, ayn\u0131 zamanda, AKP a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir provokasyon zemini olarak kullan\u0131lma riskini de kuvvetle bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. HDP\u2019nin ideolojik etkisi alt\u0131ndaki \u00e7evreler ve kitle \u00f6rg\u00fctleri (sendikalar, odalar vd.), AKP-PKK eksenli yeni \u201cbar\u0131\u015f masas\u0131\u201d sebebiyle eylemlerde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve etkili olmasa da bu cenah\u0131n zaten son d\u00f6nemde hem gen\u00e7lik hem de halk nezdindeki \u00f6rg\u00fctsel etkilerinde ciddi bir zay\u0131flama ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Yine de olas\u0131 provokasyon ihtimalleri i\u00e7in hedef kitle durumuna getirildikleri a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu zemindeki olas\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek, ancak sosyalistlerin g\u00fc\u00e7l\u00fc platformlarla eylemlerde belirleyici inisiyatifler almalar\u0131 ve y\u00f6nlendirici olabilmeleriyle m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n

4) \u00d6te yandan, anti-emperyalist sosyalist \u00f6rg\u00fctlerin de b\u00fcy\u00fck \u015fehirler d\u0131\u015f\u0131ndaki etkileri s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmektedir. Tutarl\u0131 anti-emperyalist \u00e7izgideki parti, \u00f6rg\u00fct, dergi \u00e7evresi\/hareket vb. olu\u015fumlar\u0131n platform zemininde yan yana gelmemesi, kimi \u00f6rg\u00fctlerin a\u015f\u0131r\u0131 temkinli tutumlar\u0131 ve mevcut hareketlenmenin esasen CHP ekseninde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrle\u015fmesi, daha \u00f6nceki kitle hareketlerinden fakl\u0131 olarak, bug\u00fcn sosyalist solun etkisinin daha az olmas\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz, son haftalarda artan g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklama dalgalar\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli hedefi hangi cenahta olursa olsun t\u00fcm sol yap\u0131lard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sokak eylemleri, \u00f6rg\u00fctlenme, \u00f6rg\u00fctl\u00fc hareket etme, direnme vb. tecr\u00fcbelere sahip kesimlerin etkisizle\u015fmesi ve kitle hareketinin kendili\u011findenci karakterinin daha da \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131na ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bi\u00e7imde ezilmesine, erimesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

21. y\u00fczy\u0131lda uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel ko\u015fullar, kitle hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan lehte ve aleyhte geli\u015fmeler
\n<\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fczden bir as\u0131r \u00f6nce b\u00f6lgedeki Sosyalist (Rusya, 1917) ve Ulusal Kurtulu\u015f (T\u00fcrkiye, 1923) devrimleri, i\u00e7sel toplumsal, s\u0131n\u0131fsal dinamiklerinin yan\u0131 s\u0131ra, bu hareketlerin emperyalist m\u00fcdahalelere ra\u011fmen ba\u015far\u0131ya ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan d\u0131\u015fsal konjonkt\u00fcrel geli\u015fmelerin ve \u015fartlar\u0131n da \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Her iki devrim de I. Emperyalist Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131nda (1914-1918), k\u00f6t\u00fc \u015f\u00f6hretli Bat\u0131 Cephesinin \u00e7amuru siperlerinde birbirini y\u0131\u011f\u0131nsal-kitlesel \u00f6l\u00e7ekte bo\u011fazlam\u0131\u015f emperyalistlerin ekonomik, demografik, askeri kaynaklar\u0131n\u0131 sonuna kadar t\u00fcketti\u011fi, s\u00f6m\u00fcrgelerini kaybetti\u011fi ve\/veya sava\u015f i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorlad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, yeni bir deniz a\u015f\u0131r\u0131 ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli askeri-ekonomik seferberli\u011fe takatlerinin kesildi\u011fi ko\u015fullarda ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011finde, \u0130talyan ve Frans\u0131z i\u015fgalleri yerel direni\u015flerle dahi s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131labilecek kadar zay\u0131fken, \u0130ngiliz i\u015fgali, k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 Yunanistan\u2019\u0131n kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ba\u015ftan kaybedilmi\u015f maceran\u0131n yenilgisiyle geri \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/p>\n

Fakat ne yaz\u0131k ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel \u015fartlar, Osmanl\u0131 bozuntusu AKP\u2019yi s\u00fcp\u00fcr\u00fcp atacak devrimci bir kalk\u0131\u015fma a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00e7ok da i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Rusya ve \u00c7in\u2019in askeri ve ekonomik anlamda hem (Ukrayna\u2019da) konvansiyonel cephe sava\u015f\u0131 hem gittik\u00e7e sertle\u015fen bir ekonomik rekabet i\u00e7erisinde oldu\u011fu ABD-AB blo\u011fu, b\u00f6lgemizde Suriye\u2019ye kar\u015f\u0131 (AKP\u2019nin \u00e7ok ciddi deste\u011fiyle) y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc 14 y\u0131ll\u0131k y\u0131pratma sava\u015f\u0131n\u0131 maalesef kazand\u0131 ve AKP\u2019nin sistem i\u00e7i muhaliflerine (CHP\u2019ye ve pop\u00fcler ba\u015fkan adaylar\u0131na) d\u00f6n\u00fck \u015fimdiki sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da tetikleyen yeni bir s\u00fcrece kap\u0131 aralad\u0131. Rusya ve \u0130ran, Suriye\u2019den \u00e7ekilirken ve buradaki varl\u0131klar\u0131 etkisizle\u015firken, \u0130srail, Suriye\u2019nin g\u00fcneyini, ABD ise PYD eliyle, do\u011fusunu kal\u0131c\u0131 olarak i\u015fgal etmi\u015f oldu. Bilhassa, Suriye g\u00fcneyindeki Heron Da\u011f\u0131 gibi \u00e7ok stratejik co\u011frafi alanlar\u0131n \u0130srail\u2019in eline ge\u00e7i\u015fiyle beraber, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n askeri-teknolojik ay\u0131rt edici karakteri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, art\u0131k b\u00f6lgedeki direni\u015f gruplar\u0131n\u0131n ayn\u0131 \u00f6l\u00e7ekteki bir g\u00fcc\u00fcn stratejik deste\u011fi ve taktiksel a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olmadan ABD ve \u0130srail\u2019i s\u00fcp\u00fcr\u00fcp atamayaca\u011f\u0131n\u0131 da tespit etmek gerekiyor.<\/p>\n

AKP\u2019nin, yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik ve sosyal y\u0131k\u0131m\u0131 y\u00f6netebilmesi ve T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n y\u00fckselen muhalefetini bast\u0131rabilmesinin geriye kalan tek yolu, dozu giderek artan bir bask\u0131 rejimi kurmaktan; dinci-mezhep\u00e7i politikalarla ikiye b\u00f6l\u00fcp kampla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 toplumu, konsolide etti\u011fi kitle \u00fczerinden \u201ckaos\u201dla tehdit etmekten, gerekti\u011finde de hi\u00e7 \u00e7ekinmeden \u201ckontroll\u00fc bi\u00e7imde\u201d \u00f6rg\u00fctledi\u011fi provokasyon ve \u00e7at\u0131\u015fmalarla daim\u00ee bir kolluk ter\u00f6r\u00fc uygulamaktan ge\u00e7iyor. AKP, bu minvalde, ABD-\u0130srail\u2019in bug\u00fcn b\u00f6lgede uygulad\u0131\u011f\u0131 ve \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finden devrald\u0131\u011f\u0131 etkili bir politikay\u0131 aktif bi\u00e7imde tatbik ediyor.<\/p>\n

\u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi, 19. y\u00fczy\u0131lda ve 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda \u00e7\u00f6ken Osmanl\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 Kuzey Afrika ve Arap yar\u0131madas\u0131nda Vahabi-Selefi gruplar\u0131 \u0130slam halifesine kar\u015f\u0131 isyanlar\u0131 \u00f6rg\u00fctlerken ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde desteklemi\u015f, feodal \u0130slam toplumlar\u0131ndaki mezhepsel ve sosyo-k\u00fclt\u00fcrel dinamikler konusunda hayli derin sosyolojik ve y\u00f6netsel tecr\u00fcbeler edinmi\u015fti. Aradan ge\u00e7en koca bir asra ve irili ufakl\u0131 t\u00fcm modernle\u015fme, ulusla\u015fma tecr\u00fcbelerine kar\u015f\u0131n \u0130slam (\u00e7o\u011funlukla da Arap) d\u00fcnyas\u0131ndaki mezhepsel gerilimler, bug\u00fcn ABD-\u0130srail-AKP nezdinde \u201cS\u00fcnni, Selefi, Vahabi\u201d dinsel-ideolojik eksene (HT\u015e ve t\u00fcrevi cihat\u00e7\u0131, \u0130slamc\u0131, ter\u00f6rist yap\u0131lar vd.); kar\u015f\u0131s\u0131ndaki direni\u015f ekseni ise \u201c\u015eii, Alevi\u201d (\u0130ran, L\u00fcbnan-Hizbullah\u0131, Yemen, Irakl\u0131 \u015eii gruplar vd.) kimlikte sabitlenmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. AKP, ne yaz\u0131k ki, bu ideolojik gerilimi ve sahadaki \u00f6rg\u00fctsel-politik konumlanmalar\u0131 (\u201cSiyasal \u0130slam\u201d kavram\u0131n\u0131n ideolojik, politik, toplumsal, dinsel, k\u00fclt\u00fcrel kar\u015f\u0131t\u0131\/\u00f6tekisi olarak) \u201cSiyasal Alevilik\u201d arg\u00fcman\u0131 ve s\u00f6ylemleriyle uzun zamand\u0131r i\u015fliyor.<\/p>\n

Bu eksen, Suriye\u2019nin \u00e7\u00f6kertilmesi sonras\u0131nda derhal \u0130ran ve Yemen\u2019e y\u00f6nelen, yeni i\u015fgal ve ilhaklar i\u00e7in askeri haz\u0131rl\u0131klar\u0131 h\u0131zland\u0131ran ABD-\u0130srail\u2019in b\u00f6lgesel planlar\u0131 do\u011frultusunda, AKP ve PKK \u201cbar\u0131\u015f\u0131\u201dyla T\u00fcrkiye devleti ve K\u00fcrtler aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n sonland\u0131r\u0131larak, halihaz\u0131rda i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde olduklar\u0131 akt\u00f6rleri yeni konumlanmalara zorluyor. Dolay\u0131s\u0131yla AKP, do\u011frudan destekledi\u011fi HT\u015e\u2019nin son haftalardaki Alevi katliamlar\u0131na tav\u0131r almak bir yanda, alenen ve \u00e7ok tehlikeli bi\u00e7imde, k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 siyasetlerini T\u00fcrkiye\u2019deki Alevi-kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6ylemlerle birle\u015ftirerek i\u00e7 siyasette a\u00e7\u0131k\u00e7a provokasyonlara zemin haz\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n

Bu genel safla\u015fma ve yak\u0131c\u0131 b\u00f6lgesel tablo, T\u00fcrkiye\u2019de i\u00e7 siyasetin AKP cephesinde genel resmi yans\u0131tmas\u0131 ve olas\u0131 provokatif hamlelerin zeminini i\u015faret etmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bu da \u015fimdi ve gelecekteki kitle hareketlerinin baltalanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131labilecek bir provokasyon zeminine i\u015faret ederken, sosyalistlerin daha derinlikli kavray\u0131\u015flarla tutum belirlemelerini zorunlu k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

AKP\u2019nin PKK\u2019yle oturdu\u011fu masa, \u015fimdilik K\u00fcrt-kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden kitle hareketlerini b\u00f6lme, marjinalle\u015ftirme, i\u00e7indeki T\u00fcrk milliyet\u00e7i gruplar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma gibi hamlelerde elini k\u0131s\u0131tlasa da bug\u00fcn itibariyle kar\u015f\u0131s\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 kitlelerinin genel ulusalc\u0131 politik niteli\u011fi itibariyle, \u201cbar\u0131\u015f\u201d s\u00fcrecini kamusal politik d\u00fczlemde daha ileri ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131, propagandas\u0131n\u0131 yapamayaca\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla yeniden mezhep temelli ayr\u0131\u015fma ve provokasyon zeminini yoklayabilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtmektedir.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn kaybedilen Cumhuriyet\u2019in K\u00fcrtler ve Aleviler ba\u011flam\u0131nda t\u0131kand\u0131\u011f\u0131, t\u00f6kezledi\u011fi ve daha \u00f6nemlisi bug\u00fcn\u00fcn toplumsal, siyasal, konjonkt\u00fcrel ger\u00e7ekleri itibariyle ancak daha demokratik anayasal zeminlerde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmas\u0131 gereken konular, sosyalistlerin programatik d\u00fczeyde savunacaklar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileriyle a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken konular olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor diyebiliriz. Bu hususlardaki sosyalist politikalar\u0131n kitle hareketlerindeki yans\u0131malar\u0131, emperyalistlerin ve AKP\u2019nin toplumu b\u00f6l\u00fcp \u00e7at\u0131\u015ft\u0131rma siyasetlerinin ve provokasyon unsurlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lacak en \u00f6nemli ara\u00e7lard\u0131r. Yan\u0131 s\u0131ra K\u00fcrt hareketinin sek\u00fcler, modernle\u015fmeci dinamikleri gibi, do\u011fru kapsay\u0131c\u0131 politikalarla devrimci Cumhuriyet program\u0131na kazan\u0131labilecek ad\u0131mlar \u00fczerine de d\u00fc\u015f\u00fcnmek gereklidir. Genel anlamda, sola tepeden bakan, hakaretamiz \u00fcsluplardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131, kapsay\u0131c\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.<\/p>\n

Tarihsel f\u0131rsatlar ve sosyalistler
\n<\/strong>Tutarl\u0131 anti-emperyalist, anti-Siyonist, devrimci-demokratik, sosyalist kuvvetlerin bug\u00fcnden yar\u0131na sahada yapabilecekleri konusunda \u015fu \u00f6neriler \u00fczerine tart\u0131\u015f\u0131labilir:<\/p>\n

1) Vakit kaybetmeksizin \u201cvatan ve h\u00fcrriyet platformu\u201d, \u201cT\u00fcrkiye platformu\u201d vb. gibi m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f anti-emperyalist cepheyi kurmaya imk\u00e2n verecek platformlar \u00e7evresinde, en temel talepler (erken se\u00e7im, kurucu meclis, laiklik vb.) \u00e7er\u00e7evesinde, merkezi d\u00fczeyde yan yana gelmek; bu \u00e7er\u00e7evede ortak etkinlikler ve kampanyalar \u00f6rg\u00fctlemek; bu birlikteli\u011fi illerde, okullarda, mahallelerde, sendikalarda da eylemli muhalefet i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlemek; \u00f6zellikle \u00f6ne \u00e7\u0131kan g\u00fcndemlerde sokaktan diri, g\u00fc\u00e7l\u00fc, kitlesel bir duru\u015f sergilemek\u2026<\/p>\n

1.1) Bug\u00fcn itibariyle, \u201cE. \u0130mamo\u011flu ve t\u00fcm tutuklular\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131\u201d, \u201ci\u015fkenceci polislerin yarg\u0131lanmas\u0131\u201d, \u201csoru\u015fturmalar\u0131n geri \u00e7ekilmesi\u201d, \u201ckayyumlar\u0131n geri \u00e7ekilmesi\u201d, \u201cdavalar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi\u201d gibi taleplerle ortak kampanyalar \u00f6rg\u00fctlemek\u2026<\/p>\n

2) CHP ve di\u011fer sistem i\u00e7i muhalefet odaklar\u0131yla irtibata ge\u00e7mek, bu cepheye anlaml\u0131 bir politik g\u00fc\u00e7 olarak etkide bulunmak, olas\u0131 bir \u201ckurucu meclis\u201di \u015fimdiden yerellerden hareketle, \u00f6zellikle sistem i\u00e7i muhalefet unsurlar\u0131yla s\u0131n\u0131rlar\u0131n daha ge\u00e7i\u015fken oldu\u011fu ili\u015fkilerden ba\u015flayarak, merkeze do\u011fru \u00f6rg\u00fctlemek\u2026<\/p>\n

3) \u00dcye kampanyalar\u0131 yapmak, \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fc tahkim etmek; profesyonel kadro \u00e7ekirde\u011fini b\u00fcy\u00fctmek (maa\u015fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar olarak de\u011fil de ge\u00e7mi\u015fteki gibi kalacak yerinin, g\u00fcnl\u00fck yeme-i\u00e7me vb. ihtiya\u00e7lar\u0131 vb.\u2019nin \u00fcye ve taraftarlarca kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 devrimciler gibi);<\/p>\n

4) \u00dclke genelinde platformdaki di\u011fer g\u00fc\u00e7lerle beraber ortak sempozyumlar, paneller, toplant\u0131lar \u00f6rg\u00fctlemek; ayd\u0131nlar\u0131 hareketlendirmek, 4-5 ki\u015filik gruplarla \u00fclke genelinde gezici toplant\u0131lar, paneller \u00f6rg\u00fctlemek…<\/p>\n

5) 2016\u2019lardan itibaren, yakla\u015f\u0131k son on senedir, T\u00fcrkiye\u2019yi terk etmi\u015f -ve \u00e7o\u011funlu\u011fu Haziran Ayaklanmas\u0131 (Gezi Direni\u015fi) \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilebilecek- \u00e7ok ciddi bir g\u00f6\u00e7men-ka\u00e7ak diaspora kitlesi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden hareketle, Bat\u0131 Avrupa\u2019ya d\u00f6n\u00fck, benzer ortak platformlar \u00f6rg\u00fctlemek, buradaki enerjiyi ve imkanlar\u0131 de\u011ferlendirmek\u2026<\/p>\n

6) \u0130nternet-\u0130leti\u015fim teknolojilerine ve sosyal medyaya \u00f6zel, uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir \u00f6nem vermek; bunun i\u00e7in bilinen anlam\u0131 ve i\u00e7eri\u011fiyle \u201cpropaganda b\u00fcrosu\u201dndan \u00f6teye, bu yeni sosyolojik-teknik insanl\u0131k ger\u00e7ekli\u011finin i\u00e7erisine do\u011fan ku\u015faklar\u0131n y\u00fczy\u0131l\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bilincine vararak \u00e7ok daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc, donan\u0131ml\u0131, kalabal\u0131k \u00f6rg\u00fctsel b\u00fcrolar kurmak; yarat\u0131c\u0131 g\u00f6rseller (resim, video vb.), i\u00e7erikler \u00fcretmek, yaymak; \u00f6zellikle yeni gen\u00e7li\u011fin pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131n\u0131 iyi takip etmek ve bu damarlara uyarlanm\u0131\u015f s\u00f6ylemler \u00fcretmek vb. \u2026<\/p>\n

7) T\u00fcrkiye\u2019de bu a\u015famadan sonra, devrimci siyasetin eninde sonunda halk\u0131n kitlesel zor eylemiyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmek ve ona \u00f6nderlik etmek zorunda oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini idrak etmek; buna uyarl\u0131 siyasal, \u00f6rg\u00fctsel, ruhsal \u015fekillenemeye girmek; b\u00f6lgede ise halihaz\u0131rda var olan sava\u015f ger\u00e7e\u011fini idrak etmek ve orta-uzun vadede bu tarz m\u00fccadelelerin belirleyici olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek, buna uyarl\u0131 bir g\u00fc\u00e7 biriktirme s\u00fcrecine girmek; gerekti\u011finde zorun belirleyici olaca\u011f\u0131 m\u00fccadelelerde kitlelere \u00f6nderlik edebilecek yeteneklerle donanmak\u2026 gibi, pek \u00e7ok yeni ve elzem eylem ad\u0131m\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n

***<\/p>\n

B\u00f6lge ve T\u00fcrkiye, art\u0131k ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck, ciddi k\u0131r\u0131lmalara do\u011fru h\u0131zla yol al\u0131yor. Sosyalistler, kitle hareketleri i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlenmez, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir odak in\u015fa edemez, bu dinamikleri y\u00f6nlendiremezse, as\u0131rda bir yakalanabilen f\u0131rsatlar da ka\u00e7m\u0131\u015f olur. Hatta T\u00fcrkiye, Suriye\u2019den \u00e7ok daha beter bir kadere mahk\u00fbm olabilir. Durum ciddidir ve hamleler de o \u00f6l\u00e7\u00fcde akl\u0131 ba\u015f\u0131nda, dar grup\u00e7uluktan uzak, berrak bir anti-emperyalist devrimci zihinle ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye toplumunun b\u00fcy\u00fck bir kesimi art\u0131k a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde AKP\u2019yi ve onun Siyasal \u0130slamc\u0131 rejimini reddetmektedir. Son yirmi y\u0131ld\u0131r bu itiraz\u0131n\u0131 milyonlar\u0131 a\u015facak \u015fekilde eylemli olarak dile getiren bu muazzam g\u00fc\u00e7, hen\u00fcz ne sistem i\u00e7erisinde ne sistem d\u0131\u015f\u0131nda kendisine bir \u00f6nc\u00fc bulabilmi\u015f ve onla b\u00fct\u00fcnle\u015febilmi\u015f de\u011fildir. Baz\u0131 fig\u00fcrler zaman zaman \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131p kaybolsa da bu devrimci dinamik \u00f6nderli\u011fini aramaktad\u0131r. Sosyalistlerin, en ba\u015fta kendilerini de\u011fi\u015ftirme-d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme, s\u00fcrece uygun konumland\u0131rma ve bu \u00e7er\u00e7evede \u00f6ne \u00e7\u0131karak, irade beyanlar\u0131nda bulunarak; kadrolar yeti\u015ftirerek, \u00f6rg\u00fctlerini g\u00fc\u00e7lendirerek; parti-, dergi-b\u00fcrolar\u0131ndan \u00e7\u0131karak, 1970\u2019lerin ruhuyla b\u00f6lge b\u00f6lge, il il dola\u015farak; ak\u0131ll\u0131-, kapsay\u0131c\u0131-, \u00e7o\u011fulcu-taktik politikalarla kitle hareketlerine ve s\u00fcrece dahil olmalar\u0131; \u00e7ok daha zorlu ve \u00e7etin m\u00fccadele g\u00fcnlerine haz\u0131rlanmalar\u0131 ve \u00fclke g\u00fcndeminde \u00f6ne \u00e7\u0131kmalar\u0131 gerekiyor. Tarih, devrimcileri g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

\u201cDevrim, insan\u0131n kendini tan\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Kendini tan\u0131yan insan, d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftiren insand\u0131r.\u201d<\/strong><\/p>\n

Mehmet Bedri G\u00fcltekin<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ahmet Kerim G\u00fcltekin T\u00fcrkiye\u2019de kitle hareketlerinin devrimci potansiyeli Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda, halk muhalefeti ad\u0131na umutlar\u0131n neredeyse t\u00fckendi\u011fi, karamsarl\u0131\u011f\u0131n kol gezdi\u011fi bir iklimde g\u00fcndemi bir anda ters y\u00fcz eden Mart 2025 kitle eylemlerinin (Cumhuriyet tarihindeki benzerlerine k\u0131yasla) politik muhtevas\u0131 ve ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yeni sosyolojik g\u00f6r\u00fcng\u00fcler hayli dikkat \u00e7ekicidir. Dura\u011fanla\u015fma, sindirilme ve geri \u00e7ekilmenin h\u00e2kim oldu\u011fu anlarda k\u0131v\u0131lc\u0131mlan\u0131p parlayan […]<\/p>\n","protected":false},"author":673,"featured_media":64802,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5257,10112,10136],"class_list":["post-64986","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-ahmet-kerim-gultekin","tag-halk-hareketleri","tag-kitle-eylemleri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t