{"id":64991,"date":"2025-05-09T08:55:35","date_gmt":"2025-05-09T05:55:35","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=64991"},"modified":"2025-05-09T08:55:35","modified_gmt":"2025-05-09T05:55:35","slug":"akp-iktidarinin-derin-devlet-uygulamalarina-katkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/05\/09\/akp-iktidarinin-derin-devlet-uygulamalarina-katkisi","title":{"rendered":"AKP iktidar\u0131n\u0131n derin devlet uygulamalar\u0131na katk\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Her devletin bir \u201cderin\u201d yap\u0131lanmas\u0131 vard\u0131r. \u015ea\u015f\u0131lacak bir \u015fey de\u011fildir bu; devlet b\u00f6yle bir yap\u0131d\u0131r, \u201cnormal\u201di budur! Devletin en temel i\u015flevi egemen s\u0131n\u0131flar ad\u0131na sistemi ve toplumu d\u00fczenlemek ve y\u00f6netmektir; ba\u015fka deyi\u015fle egemen s\u0131n\u0131f\u0131n politikalar\u0131n\u0131 tespit etmek ve hayata ge\u00e7irmektir. Kar\u015f\u0131t s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan toplumun, sisteme ve bu politikalara ikna edilmesi gerekir. Her t\u00fcrl\u00fc kitle y\u00f6nlendirme ara\u00e7lar\u0131 ve kurumsalla\u015fm\u0131\u015f zor y\u00f6ntemlerinin yetmedi\u011fi noktalar olabilir veya toplumun h\u0131zla ikna edilmesi gerekebilir. \u0130\u015fte bu noktada y\u00f6nlendirmenin ve zorun yasad\u0131\u015f\u0131 ve gayr\u0131 me\u015fru y\u00f6ntemleri ve o y\u00f6ntemleri uygulayacak yasad\u0131\u015f\u0131 ve gayr\u0131 me\u015fru devlet kurumlar\u0131 devreye girecektir. \u00d6te yandan \u00e7\u0131plak zor y\u00f6ntemlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in toplumun bir \u015fekilde bu zorun \u201cgereklili\u011fine\u201d ikna edilmesi gerekir. \u0130\u015fte komplo, k\u0131\u015fk\u0131rtma ve suikastlar bu noktada devreye girer. \u00d6yle bir ortam yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, toplum, devletin \u00e7\u0131plak zordan ba\u015fka \u00e7aresinin kalmad\u0131\u011f\u0131na ikna olsun. \u00d6yle bir ortam yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, hedef al\u0131nan kesim toplum nezdinde tecrit olsun. \u00d6yle bir ortam yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, toplum \u015fa\u015f\u0131rs\u0131n, kaotik bir durum olu\u015fsun ve halk sinsin. \u201cDerin devlet\u201d, devletin me\u015fruiyet kazanmak i\u00e7in uygulad\u0131\u011f\u0131 gayr\u0131 me\u015fru y\u00f6ntemleri hayata ge\u00e7iren kurumudur.<\/p>\n

Devlet, ya\u015fad\u0131\u015f\u0131l\u0131k (illegalizm) tekelini elinde bulundurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ne kadar bulundurursa o kadar devlet olur. Demek ki devlet, esas itibar\u0131yla, yasad\u0131\u015f\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenmedir. Ama devleti sadece \u201cyasad\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme\u201d olarak nitelersek onu k\u00fc\u00e7\u00fcmsemi\u015f oluruz. Onu ufak tefek yasad\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctler mertebesine indiririz ki, haks\u0131zl\u0131k yapm\u0131\u015f oluruz! Devlet yasan\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r ama neresindedir? Devlet, b\u00fct\u00fcn di\u011fer yasad\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlerden farkl\u0131 olarak yasan\u0131n \u00fcst\u00fcndedir. D\u0131\u015f\u0131nda ve \u00fcst\u00fcndedir. Demek ki devlet, sadece \u201cyasad\u0131\u015f\u0131\u201d bir \u00f6rg\u00fctlenme de\u011fil, as\u0131l olarak \u201cyasa \u00fcst\u00fc\u201d bir \u00f6rg\u00fctlenmedir. Devlet yasad\u0131\u015f\u0131l\u0131k tekelini elinde tutamayabilir, ama yasa \u00fcst\u00fcl\u00fck tekelini elinde tutmal\u0131d\u0131r; yoksa devlet olamaz.<\/p>\n

\u0130\u015fte derin devlet, devlet i\u015flerinin her \u015fart alt\u0131nda ve gerekti\u011finde hi\u00e7bir kural veya yasa ile s\u0131n\u0131rlanmaks\u0131z\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f bir mekanizmad\u0131r. Derin devlet yasad\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir, yasa \u00fcst\u00fcd\u00fcr. Bu ikisi \u00e7ok farkl\u0131. Yasad\u0131\u015f\u0131l\u0131k cezaland\u0131r\u0131labilir, yasa \u00fcst\u00fcl\u00fck ise cezaland\u0131r\u0131lamaz. Daha do\u011frusu yasa \u00fcst\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn cezaland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir halk hareketinin g\u00fcc\u00fcyle yasalar\u0131n alt \u00fcst olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Kendi yak\u0131n tarihimize bakal\u0131m: Yasad\u0131\u015f\u0131 olup da cezaland\u0131r\u0131lamayan ne varsa, i\u015fte derin devlet oradad\u0131r. Hemen akl\u0131m\u0131za gelenleri s\u0131ralayal\u0131m: 12 Mart darbesi, 1 May\u0131s 1977 tertip ve katliam\u0131, 16 Mart 1978\u2019de \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin bombalanmas\u0131, \u00c7orum ve Kahramanmara\u015f katliamlar\u0131, Bah\u00e7elievler\u2019de 7 gencin katledilmesi, 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi y\u00fczlerce ayd\u0131n\u0131n cinayete kurban gitmesi, 12 Eyl\u00fcl darbesi, 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda U\u011fur Mumcu, Turan Dursun, Muammer Aksoy, Bahriye \u00dc\u00e7ok, Hrant Dink ve daha bir\u00e7ok ayd\u0131n\u0131n suikastla \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, Sivas katliam\u0131, K\u00fcrt k\u00f6kenli bir\u00e7ok ayd\u0131n ve i\u015fadam\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi\u2026 B\u00fct\u00fcn bu cinayet, katliam ve tertiplerin ger\u00e7ek failleri bulunamad\u0131. Bu su\u00e7lar\u0131n arkas\u0131ndaki \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lamad\u0131. Her t\u00fcrl\u00fc kan\u0131t ortadayken \u00fcstlerine gidilemedi. Demek ki bu yasad\u0131\u015f\u0131 eylemleri planlayan ve d\u00fczenleyenler \u201cyasa \u00fcst\u00fc\u201d idiler.<\/p>\n

Derin devletin bir \u00f6zelli\u011fi \u201cyasa \u00fcst\u00fcl\u00fck\u201d ya da \u201chesap sorulamazl\u0131k\u201d ise, bir di\u011feri -hatta daha \u00f6nemlisi- sistemin temel politikalar\u0131n\u0131 olu\u015fturan esas odak olmas\u0131d\u0131r. Mevcut sistem \u00e7er\u00e7evesinde, kim politikay\u0131 olu\u015fturuyor, kararlar\u0131 al\u0131yor ve uygulayabiliyorsa derin devlet (asl\u0131nda devlet) odur. Devletin temel politikalar\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte, parlamentoda ve h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131nda tespit edilir. Ama bu sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015ftedir; as\u0131l politika tespit organlar\u0131 ba\u015fka yerdedir. Parlamento ve h\u00fck\u00fcmetlerin esas i\u015flevleri, tespit edilen politikalar\u0131 halka -ikna veya zor y\u00f6ntemleriyle- kabul ettirmek ve uygulamakt\u0131r. Gelinen noktada, yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131, \u201ckarar organ\u0131\u201dn\u0131n kuklalar\u0131d\u0131r. \u201cKuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d art\u0131k yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131nda de\u011fildir; onlar \u201ckarar organ\u0131\u201d taraf\u0131ndan birle\u015ftirilmi\u015ftir. Kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131, karar organ\u0131 i\u00e7indeki \u00e7e\u015fitli kliklerin \u201cOrman Kanunlar\u0131\u201d \u00e7er\u00e7evesinde verdikleri m\u00fccadelede aranmal\u0131d\u0131r art\u0131k. Yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131, bu m\u00fccadelenin sadece ara\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

***<\/p>\n

Buraya kadar yazd\u0131klar\u0131m\u0131z \u201cderin devlet kuramlar\u0131n\u0131n\u201d \u00e7ok k\u0131sa bir \u00f6zeti. Fakat AKP iktidar\u0131n\u0131n devleti ele ge\u00e7irme prati\u011fi, bu kuramlara \u00e7ok \u00f6nemli \u201ckatk\u0131lar\u201d sa\u011flad\u0131. AKP devletle\u015ftik\u00e7e, devleti derin devlete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bu, derin devlet uygulamalar\u0131nda seviye atlanmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Eskiden derin devletin bile bir raconu vard\u0131, AKP devletinin bir derinli\u011fi de kalmad\u0131! Kabak \u00e7i\u00e7e\u011fi gibi a\u00e7\u0131ld\u0131 devlet!<\/p>\n

Yukar\u0131da derin devlet i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm tan\u0131mlamalar\u0131 AKP devleti i\u00e7in de yapabiliriz. \u00d6rne\u011fin \u201cyasa \u00fcst\u00fcl\u00fck\u201d, \u201chesap sorulmazl\u0131k\u201d, \u201cben yapt\u0131m olduculuk\u201d vb. Hi\u00e7bir yasa ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011filim, istedi\u011fimi i\u00e7eri atar\u0131m, benim adamlar\u0131m\u0131n se\u00e7ilmedi\u011fi kurumlara kayy\u0131m atar\u0131m, istedi\u011fimin diplomas\u0131na el koyar\u0131m, mal\u0131na m\u00fclk\u00fcne \u00e7\u00f6kerim, istatistik verilerle i\u015fime geldi\u011fi gibi oynar\u0131m\u2026 Eskiden \u201ctelef olacaks\u0131n\u0131z\u201d gibi laflar\u0131 mafya \u015feflerine s\u00f6yletirlerdi; \u015fimdi kimlerin s\u00f6yledi\u011fini biliyorsunuz. K\u0131sacas\u0131 AKP iktidar\u0131 art\u0131k su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f derin devlettir; dolay\u0131s\u0131yla ortada klasik anlamda bir devlet de kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6yle bir durumun tarihte veya g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6rnekleri var m\u0131? Var tabii. \u015eu \u00f6rneklere benzetebiliriz: Bir mafya \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn mahalleye \u00e7\u00f6kmesi. Bu \u00f6rnek \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte kald\u0131ysa, i\u015fgalci bir devletin i\u015fgal etti\u011fi \u00fclkede yap\u0131p ettiklerine de benzetebiliriz. Netanyahu h\u00fck\u00fcmetinin Gazze\u2019de yapt\u0131klar\u0131 veya HT\u015e denen \u00e7apulcu s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn Suriye\u2019ye \u00e7\u00f6kmesi de \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 Saray iktidar\u0131 taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019ye \u00e7\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr, T\u00fcrkiye i\u015fgal edilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye toplumu esir edilmeye, k\u00f6leli\u011fe ve kullu\u011fa mahk\u00fbm edilmeye, bir toplum olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \u00fcmmet haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bir avu\u00e7 i\u015fgalcinin \u00fclkenin t\u00fcm zenginliklerine -ganimet sayarak- el koymas\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesimin zenginle\u015fmesi u\u011fruna t\u00fcm halk\u0131n yoksulla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u2026<\/p>\n

Fakat san\u0131lmas\u0131n ki g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcrler. Tam tersi! Devletin derin devletle\u015fmesi, y\u0131k\u0131m\u0131n e\u015fi\u011finde oldu\u011funun g\u00f6stergesidir. Son noktadad\u0131r, yapacak ba\u015fka bir \u015feyi kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6yle durumlarda i\u015f ba\u015fa d\u00fc\u015fer ve halk kaderine el koyar. Bunu y\u00fcz sene \u00f6nce yapt\u0131k; \u00f6yle g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ki yine yapaca\u011f\u0131z, yap\u0131yoruz. T\u00fcrkiye halk\u0131 bu \u00e7eteden kurtulacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Her devletin bir \u201cderin\u201d yap\u0131lanmas\u0131 vard\u0131r. \u015ea\u015f\u0131lacak bir \u015fey de\u011fildir bu; devlet b\u00f6yle bir yap\u0131d\u0131r, \u201cnormal\u201di budur! Devletin en temel i\u015flevi egemen s\u0131n\u0131flar ad\u0131na sistemi ve toplumu d\u00fczenlemek ve y\u00f6netmektir; ba\u015fka deyi\u015fle egemen s\u0131n\u0131f\u0131n politikalar\u0131n\u0131 tespit etmek ve hayata ge\u00e7irmektir. Kar\u015f\u0131t s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan toplumun, sisteme ve bu politikalara ikna edilmesi gerekir. Her […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":64992,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[10137,9531,7890,5247],"class_list":["post-64991","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-akp-iktidari","tag-degirmen","tag-derin-devlet","tag-ender-helvacioglu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t