{"id":65185,"date":"2025-05-30T00:00:25","date_gmt":"2025-05-29T21:00:25","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=65185"},"modified":"2025-05-29T23:48:15","modified_gmt":"2025-05-29T20:48:15","slug":"kitapci-rafi-79","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/05\/30\/kitapci-rafi-79","title":{"rendered":"Kitap\u00e7\u0131 raf\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00c7oklu Evrenin \u00c7ekicili\u011fi &#8211; Ek Boyutlar Ba\u015fka D\u00fcnyalar ve Paralel Evrenler<br \/>\n<\/strong><strong>Paul Halpern, \u00c7ev. Murat Havzal\u0131, Alfa Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 328 s.<br \/>\n<\/strong>\u00c7oklu Evrenin \u00c7ekicili\u011fi, bilimin \u00e7oklu evren fikrine nas\u0131l tutkuyla ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131n destans\u0131 tarihini anlat\u0131yor. Kitap \u015fu sorulara yan\u0131t ar\u0131yor: Olabilecek her \u015fey ger\u00e7ekten olur mu? Kuantum mekani\u011fi, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde rastgele olan s\u00fcre\u00e7ler aras\u0131ndaki \u201cse\u00e7imi\u201d nas\u0131l yapar? Evren neden ya\u015fanabilecek bir yerdir? Bir\u00e7ok olas\u0131 evrenden birinde mi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yoksa yaln\u0131zca tek bir evrenin mi var oldu\u011fu sorusunun yan\u0131t\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman bilemeyebiliriz. Bu kitap, \u00e7oklu evren tart\u0131\u015fmalar\u0131nda insan\u0131n geldi\u011fi noktay\u0131 ayd\u0131nlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bunu yaparken de kuantum mekani\u011finden genel g\u00f6relili\u011fe, atomalt\u0131 \u00e2leminden evrenin s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar ilerliyor.<\/p>\n<p><strong>A\u011fr\u0131 Nedir? Neden Ac\u0131 \u00c7ekti\u011fimize ve Nas\u0131l \u0130yile\u015febilece\u011fimize Yeni Bir Bilimsel Bak\u0131\u015f<br \/>\n<\/strong><strong>Monty Lyman, \u00c7ev.\u015eiirsel Ta\u015f, Metis Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 288 s.<br \/>\n<\/strong>Hayat\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r a\u011fr\u0131\/ac\u0131; \u015fiddetli oldu\u011funda di\u011fer her \u015feyi geri plana itebilen naho\u015f bir histir. Peki bu hissin neden var oldu\u011funu, ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nas\u0131l i\u015fledi\u011fini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? T\u0131p doktoru ve yazar Monty Lyman <em>A\u011fr\u0131 Nedir?<\/em> de a\u011fr\u0131n\u0131n tabiat\u0131n\u0131 sorguluyor ve onun d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k \u2013\u00e7o\u011fu zaman da yan\u0131lt\u0131c\u0131\u2013 bir his oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. A\u011fr\u0131n\u0131n v\u00fccuttaki hasar\u0131n do\u011fru bir g\u00f6stergesi olmaktan ziyade beyinde yarat\u0131lan ve psikoloji, duygular, sosyal ba\u011flam, dikkat ve beklentiler taraf\u0131ndan \u015fekillendirilen \u00e7oky\u00f6nl\u00fc bir deneyim oldu\u011funu vurguluyor. A\u011fr\u0131 konusundaki bilgisizli\u011fimizin ve daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc yanl\u0131\u015f bilgilerimizin mevcut a\u011fr\u0131 pandemisini nas\u0131l k\u00f6r\u00fckledi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. V\u00fccuttaki hasar iyile\u015ftikten \u00e7ok sonra bile devam eden inat\u00e7\u0131 a\u011fr\u0131dan, olmayan bir uzvun a\u011fr\u0131d\u0131\u011f\u0131 hayalet uzuv a\u011fr\u0131s\u0131 vakalar\u0131na; \u015feker haplar\u0131 gibi t\u0131bbi a\u00e7\u0131dan tamamen tesirsiz m\u00fcdahalelerin a\u011fr\u0131y\u0131 iyile\u015ftirebildi\u011fi veya k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebildi\u011fi plasebo ve nosebo etkilerinden, a\u011fr\u0131 alg\u0131s\u0131n\u0131n telkinle de\u011fi\u015ftirilebildi\u011fi hipnoza pek \u00e7ok konuyu irdeleyerek geni\u015f bir perspektif sunan bu \u00e7al\u0131\u015fma, t\u0131pta ve beyin bilimlerinde \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an yeni ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ele alarak a\u011fr\u0131ya dair yerle\u015fik kabulleri sars\u0131yor. <em>A\u011fr\u0131 Nedir?<\/em> sadece t\u0131p ve bilim merakl\u0131lar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, insan deneyiminin en temel unsurlar\u0131ndan biri olan a\u011fr\u0131y\u0131 daha iyi anlamak ve y\u00f6netmek isteyen herkes i\u00e7in ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken bir eser olma iddias\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Yapay Zeka ve \u0130\u015fin Gelece\u011fi<br \/>\n<\/strong><strong>Haz. Arif Ko\u015far, Kor Kitap, 2025, 296 s.<br \/>\n<\/strong>Yapay zek\u00e2 s\u00f6yleminin insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fcledi\u011fi bir \u00e7a\u011fday\u0131z. G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nler bin bir t\u00fcrl\u00fc reklamla g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde. Faydalan\u0131yoruz. Peki ya yapay zek\u00e2 teknolojilerinin bize, insana, emek\u00e7iye kar\u015f\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haller? B\u00fcy\u00fck veriye dayal\u0131 olas\u0131l\u0131k ve \u00f6ng\u00f6r\u00fc makinelerinin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131, konu i\u015f hayat\u0131na geldi\u011finde farkl\u0131 bir forma b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor. K\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck bir zenginlik f\u0131rsat\u0131 sunarken\u2026 B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu yeni sorun ve risklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor. \u0130\u015fin gelece\u011finin \u015fekillenmesinde kritik bir rol oynuyor. Kitap, istihdam\u0131n niceli\u011fi, i\u015fsizlik, g\u00fcvencesizlik, denetim, i\u015f yo\u011funlu\u011fu, vas\u0131fs\u0131zla\u015fma, de\u011fersizle\u015fme ve toplumsal cinsiyet gibi boyutlarla yapay zek\u00e2 ve yeni teknolojilerinin emek\u00e7iler \u00fczerindeki mevcut ve olas\u0131 etkilerine odaklan\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Beyin Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r? \u00d6nyarg\u0131lar\u0131n Esiri Olmadan D\u00fc\u015f\u00fcnme K\u0131lavuzu<br \/>\n<\/strong><strong>Crawford Hollingworth, \u00c7ev. Yonca A\u015f\u00e7\u0131 Dalar, \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 232 s.<br \/>\n<\/strong>Beyin etkinli\u011fimizin y\u00fczde 95\u2019i bilin\u00e7alt\u0131 d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu bilin\u00e7alt\u0131 ba\u011flant\u0131lar bazen i\u00e7imizdeki mant\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yans\u0131t\u0131yor, bazen de hi\u00e7 memnun kalmayaca\u011f\u0131m\u0131z bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcnmemize ve hareket etmemize neden olabiliyor. Beyin Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r, beynin ger\u00e7ekte nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair davran\u0131\u015f bilimi sayesinde elde etti\u011fimiz son bulgulardan yararlanarak okurlar\u0131 kendi davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde kontrol sahibi olma konusunda bilgilendiriyor, g\u00fc\u00e7lendiriyor, cesaretlendiriyor. Zannetti\u011finiz kadar rasyonel davranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 fark etti\u011finizde, kendinizi ve se\u00e7imlerinizi yeni bir perspektiften g\u00f6rmek, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 yeniden d\u00fczenlemek hayal de\u011fil. Davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda yapaca\u011f\u0131n\u0131z baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler, hayat\u0131n\u0131zda pek \u00e7ok \u015feye yeniden ba\u015flaman\u0131n heyecan\u0131n\u0131 tatman\u0131z\u0131 sa\u011flayabilir. Beynimize h\u00fckmeden \u00f6nyarg\u0131 ve yanl\u0131l\u0131klar\u0131n kapsaml\u0131 bir listesini sunmakla kalmay\u0131p pratik tavsiyeler de i\u00e7eren bu kitap, yapaca\u011f\u0131n\u0131z basit de\u011fi\u015fikliklerle \u00e7at\u0131\u015fma ve kayg\u0131y\u0131 azaltman\u0131n, pozitif bir zihniyete ula\u015fman\u0131n, daha iyi kararlar alman\u0131n, daha \u00e7ok e\u011flenmenin ve yeni hedeflere ula\u015fman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p><strong>Darwin \u015eehirde &#8211; Kent Orman\u0131 Evrimi Nas\u0131l Y\u00f6nlendiriyor<br \/>\n<\/strong><strong>Menno Schilthuizen, Avant\u00fcr, 2025, 336 s.<br \/>\n<\/strong>Beton bloklar, asfalt yollar ve g\u00f6kdelenler, do\u011fan\u0131n sonu mu, yoksa yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 m\u0131? Do\u011fa ile betonun kesi\u015fti\u011fi yerlerde, hayat beklenmedik \u015fekillerde de\u011fi\u015fiyor. Evrimsel biyolog Menno Schilthuizen, \u015fehirlerin vah\u015fi ya\u015fam\u0131 nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatarak Darwin\u2019in miras\u0131n\u0131 modern d\u00fcnyaya ta\u015f\u0131yor. Trafik g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcne uyum sa\u011flayan ku\u015flar, binalar\u0131n aras\u0131nda mutasyona u\u011frayan kelebekler, topra\u011f\u0131n kirlili\u011fiyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmay\u0131 \u00f6\u011frenen bitkiler, \u015fehrin s\u0131ca\u011f\u0131nda yeni hayatta kalma stratejileri geli\u015ftiren fareler, gecenin \u0131\u015f\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 evrim ge\u00e7iren b\u00f6cekler\u2026 Beton orman\u0131nda, canl\u0131lar hayatta kalmak i\u00e7in yeni yollar buluyor. Evrim, \u015fehrin kaosu i\u00e7inde devam ediyor.Darwin \u015eehirde, evrimin sadece uzak tropik ormanlarda de\u011fil, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sokaklarda da nas\u0131l \u015fekillendi\u011fini anlatan heyecan verici bir yolculuk. Menno Schilthuizen, bilimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda modern d\u00fcnyadaki do\u011fal se\u00e7ilim s\u00fcre\u00e7lerini ke\u015ffetmek isteyen herkes i\u00e7in s\u00fcr\u00fckleyici bir okuma sunmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Komplolar ve Komplo Teorileri<br \/>\n<\/strong><strong>Michael Shermer, Fol Kitap, 2025, 376 s.<br \/>\n<\/strong>Hi\u00e7bir \u015feyin tesad\u00fcf olmad\u0131\u011f\u0131na, her olay\u0131n bir plan\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011funa inanmak insanlara neden bu kadar cazip geliyor?\u00a0 Tan\u0131nm\u0131\u015f ku\u015fkucu ve psikolog Michael Shermer, bu \u00e7arp\u0131c\u0131 kitab\u0131nda insan zihninin rastlant\u0131lara tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, belirsizlik anlar\u0131nda kontrol duygusunu yeniden kazanma \u00e7abas\u0131n\u0131, kal\u0131plarla d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve son kertede karmakar\u0131\u015f\u0131k bir d\u00fcnyada yal\u0131n ama doyurucu anlamlar aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 mercek alt\u0131na al\u0131yor. UFO\u2019lar, QAnon, Derin Devlet, D\u00fcz D\u00fcnya, Pizzagate, s\u00fcr\u00fcngenimsi uzayl\u0131lar, Ay\u2019a ayak bas\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131, COVID-19\u2019un kayna\u011f\u0131, 2020 ABD se\u00e7imlerine hile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 gibi halk aras\u0131nda son derece yayg\u0131n komplo teorileri \u00fczerinden insan zihninin i\u015fleyi\u015fini ve zaaflar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.\u00a0 Bu kadarla da kalm\u0131yor, bir zamanlar \u201cdeli sa\u00e7mas\u0131\u201d san\u0131l\u0131p sonradan ger\u00e7ek oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kan komplolar\u0131 da cesurca masaya yat\u0131r\u0131yor: Watergate skandal\u0131, MK-Ultra deneyleri, CIA\u2019in gizli operasyonlar\u0131, JFK suikast\u0131, Tuskegee deneyleri, \u00f6jeni programlar\u0131, Iran-Kontra skandal\u0131, 11 Eyl\u00fcl ve belki de d\u00fcnya tarihinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en kanl\u0131 sonu\u00e7lanan komplo olup Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flamas\u0131na neden olan Franz Ferdinand\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi vakas\u0131n\u0131 da ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla ele alarak ger\u00e7ekle kurgu aras\u0131ndaki \u00e7izgiyi netle\u015ftiriyor ve soruyor: Bunca komplonun ger\u00e7ek \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, ger\u00e7ek ile kurgu aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131n neredeyse tamamen silindi\u011fi bir d\u00fcnyada komplo teorileriyle d\u00fc\u015f\u00fcnmek bili\u015fsel bir zaaf de\u011fil de meziyet olabilir mi?<\/p>\n<p><strong>Kar\u0131ncalar\u0131n D\u00fcnyas\u0131<br \/>\n<\/strong><strong>Edward O. Wilson, \u00c7ev. Alp Ako\u011flu, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 184 s.<br \/>\n<\/strong>D\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli kar\u0131nca uzman\u0131 biyolog Edward O. Wilson, Alabama ormanlar\u0131ndaki \u00e7ocukluk ser\u00fcvenlerinden ba\u015flay\u0131p Brezilya\u2019n\u0131n ya\u011fmur ormanlar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 tehlikeli yolculuklara dek uzanarak okurlara kar\u0131ncalarla ge\u00e7en koca bir \u00f6mr\u00fcn d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc sunuyor.<br \/>\nBilimsel g\u00f6zlem ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 heyecan verici ki\u015fisel hik\u00e2yeler e\u015fli\u011finde anlatan Wilson, yirmi be\u015f kar\u0131nca t\u00fcr\u00fcne odaklanarak genetik \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerle donanm\u0131\u015f bu minik canl\u0131lar\u0131n nas\u0131l \u201ckonu\u015ftu\u011funu\u201d, koku ve tat duyular\u0131n\u0131 nas\u0131l kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve en \u00f6nemlisi de bask\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in nas\u0131l sava\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Esprili g\u00f6zlemlerde bulunmaktan ka\u00e7\u0131nmayan Wilson, ate\u015f kar\u0131ncalar\u0131, ordu kar\u0131ncalar\u0131, yaprak kesici kar\u0131ncalar ve daha egzotik kar\u0131nca t\u00fcrleriyle olan kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131 veciz bir dille tasvir ediyor. Anlatt\u0131\u011f\u0131 egzotik t\u00fcrler aras\u0131ndaysa, Afrika\u2019n\u0131n en vah\u015fi sava\u015f\u00e7\u0131 kar\u0131ncalar\u0131 olan, di\u015fileri \u00e7enelerinin aras\u0131nda tek seferde on be\u015f termit birden ta\u015f\u0131yabilen (ve Wilson\u2019\u0131n bizzat deneyimledi\u011fi \u00fczere, m\u00fcthi\u015f ac\u0131 verici i\u011fneleri bulunan) \u00e7ok ender Matabele kar\u0131ncalar\u0131; d\u00fcnyan\u0131n en yava\u015f kar\u0131ncalar\u0131 say\u0131lan Kosta Rika\u2019n\u0131n Basicero kar\u0131ncalar\u0131 ile yirmi y\u0131ld\u0131r soylar\u0131n\u0131n t\u00fckendi\u011fi san\u0131l\u0131rken Wilson\u2019\u0131n 2011\u2019de yeniden ke\u015ffetti\u011fi, Yeni Kaledonya\u2019n\u0131n bo\u011fa kar\u0131ncalar\u0131 yer al\u0131yor.<br \/>\n\u00c7e\u015fitli kar\u0131nca t\u00fcrlerinin Kristen Orr taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f enfes \u00e7izimleri ve Wilson\u2019\u0131n d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 ke\u015fif gezileri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ekilmi\u015f foto\u011fraflar sayesinde zengin bir g\u00f6rsellik de sunan Kar\u0131ncalar\u0131n D\u00fcnyas\u0131, ya\u015fam\u0131\u015f en b\u00fcy\u00fck biliminsanlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6sterilen Wilson\u2019\u0131n kar\u0131ncalara dair b\u00fcy\u00fcleyici, zaman zaman da t\u00fcyleri diken diken eden ki\u015fisel anlat\u0131s\u0131 niteli\u011fini ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>K\u0131z\u0131l Ekolojik Devrim &#8211; Polen Ekoloji Kitapl\u0131\u011f\u0131<br \/>\n<\/strong><strong>Victor Wallis, Ceylan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 244 s.<br \/>\n<\/strong>Alternatifler b\u00fcy\u00fck oranda a\u015f\u0131nm\u0131\u015f durumda. H\u00e2kim g\u00fc\u00e7ler, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeleye kat\u0131lmak yerine, onun kurbanlar\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131da tutacak duvarlar dikmektedir. Sorunu militarize ederek sadece kaynaklar\u0131n sa\u011falt\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olas\u0131 ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemekle kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda y\u0131k\u0131m\u0131n yay\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 da h\u0131zland\u0131r\u0131yorlar. Ba\u015fka nas\u0131l yollar izlenebilir? Bu kitab\u0131n konusu budur. Sorunun k\u0131sa cevab\u0131, radikal bir g\u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fimine ihtiya\u00e7 oldu\u011fu \u015feklindedir. Fakat bunu fark etmek i\u015fin bir yan\u0131yken buna ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u00e7o\u011funlu\u011fu m\u00fccadeleye \u00e7ekmek ba\u015fka bir yan\u0131d\u0131r. Bu g\u00f6revin bir k\u0131sm\u0131, kapsay\u0131c\u0131 ekolojik hedeflerin her seviyede pop\u00fcler isteklere ba\u011flanabilmesinden ge\u00e7mektedir. Bir di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise, kolektif \u00e7\u0131karlar\u0131n somutla\u015ft\u0131r\u0131larak harekete ge\u00e7irmesini sa\u011flayacak bir politik mekanizma bir politik g\u00fc\u00e7 geli\u015ftirilmesinden ge\u00e7mektedir. Yine bir ba\u015fka k\u0131sm\u0131, tehlikeli \u00e7evresel e\u011filimlerin yava\u015flat\u0131lmas\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu yerde tersine \u00e7evrilmesi i\u00e7in gerekli t\u00fcm \u00f6nlemlerin bulunmas\u0131, tarif edilmesi, savunulmas\u0131 ve uygulanmas\u0131ndan ibarettir.<\/p>\n<p><strong>Dijital D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve \u00d6rg\u00fctsel De\u011fi\u015fim Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<br \/>\n<\/strong><strong>Ay\u015feg\u00fcl Ko\u00e7an, Nobel Bilimsel Eserler, 2025, 308 s.<br \/>\n<\/strong>Dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, organizasyonel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr ve insan kayna\u011f\u0131 bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131nda kritik fakt\u00f6rd\u00fcr. Buna ra\u011fmen dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde insan boyutu ihmal edilmektedir. \u0130nsan kayna\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fimlere uyum sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in \u00f6rg\u00fct k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc destekleyecek \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u0130nsanlar havada as\u0131l\u0131 varl\u0131klar de\u011fildir, birbirlerinden ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 k\u00fclt\u00fcrden etkilenmektedir. Dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in teknoloji ile birlikte insanlar\u0131n ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini, i\u015f yap\u0131\u015f \u015fekillerini, organizasyon yap\u0131lar\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fan yetkinliklerini nas\u0131l etkiledi\u011fi ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n arkas\u0131ndaki amac\u0131n \u015feffaf bir \u015fekilde payla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda; insanlar\u0131n daha \u00f6nceden ya\u015fad\u0131klar\u0131 hayal k\u0131r\u0131klar\u0131 ve k\u00f6t\u00fc deneyimlerin de etkisiyle \u00f6rg\u00fctsel de\u011fi\u015fim sinizmi olu\u015fabilir ve dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesi hayal olabilir. Olumsuz \u00f6rg\u00fctsel deneyimler kendi kendini ger\u00e7ekle\u015ftiren kehanete d\u00f6n\u00fc\u015ferek dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131na engel olabilir. Bu d\u00f6ng\u00fcy\u00fc k\u0131rabilmek i\u00e7in \u00f6rg\u00fctsel de\u011fi\u015fim sinizmini anlamak ve dijital d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ba\u015flamadan \u00f6nce \u00f6rg\u00fctteki insanlar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc analiz etmek gerekmektedir.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan Evriminin \u0130zleri<br \/>\n<\/strong><strong>Ernst Haeckel, Gece Kitapl\u0131\u011f\u0131, 2025, 170 s.<br \/>\n<\/strong>\u0130nsanl\u0131k, ya\u015fam a\u011fac\u0131nda hangi yeri i\u015fgal ediyor? Haeckel\u2019in derin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve etkileyici anlat\u0131m\u0131yla bu kitap, insan\u0131n evrimsel yolculu\u011funu anlamak isteyen okuyucular i\u00e7in bir rehber olma iddias\u0131 ta\u015f\u0131yor. Fosil kay\u0131tlar\u0131ndan genetik bulgulara kadar geni\u015f bir yelpazeyi kapsayan eser, insan evriminin hem biyolojik hem de k\u00fclt\u00fcrel boyutlar\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutuyor. Bilime ve insanl\u0131k tarihine merak duyan okura hitap eden bu kitap, Haeckel\u2019i tan\u0131mak i\u00e7in bir f\u0131rsat niteli\u011finde.<\/p>\n<p><strong>Yeni So\u011fuk Sava\u015f: Birle\u015fik Devletler Rusya ve \u00c7in Kosova&#8217;dan Ukrayna&#8217;ya<br \/>\n<\/strong><strong>Gilbert Achcar, \u00c7ev. Ahmet Aybars \u00c7a\u011flayan, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 272 s.<br \/>\n<\/strong>Gilbert Achcar, 1999\u2019daki Kosova Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n akabinde d\u00fcnyan\u0131n Birle\u015fik Devletler, Rusya ve \u00c7in\u2019in sava\u015fa her daim haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmalar\u0131yla nitelenen bir Yeni So\u011fuk Sava\u015f\u2019a ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015fti. Achcar\u2019\u0131n analizinde dikkat \u00e7ekecek \u00f6l\u00e7\u00fcde ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. O g\u00fcn bug\u00fcnd\u00fcr ABD kendini bir k\u00fcresel egemen \u015feklinde konumland\u0131rm\u0131\u015f; \u00c7in Rusya\u2019yla ba\u011fla\u015f\u0131k bir ekonomik g\u00fc\u00e7 merkezi halini alm\u0131\u015f; Rusya da NATO\u2019yu engellemek i\u00e7in, Vladimir Putin\u2019in 2022\u2019de Ukrayna\u2019y\u0131 kanl\u0131 istilas\u0131yla doruk noktas\u0131na varan \u00f6nleyici sava\u015flar\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Buraya nas\u0131l geldik? Gilbert Achcar\u2019\u0131n Yeni So\u011fuk Sava\u015f\u2019ta ayr\u0131nt\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n \u00e7eki\u015fmeleri Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131; sadece mutasyona u\u011fray\u0131p yeni bi\u00e7imler alm\u0131\u015flard\u0131. Yeni So\u011fuk Sava\u015f h\u00e2l\u00e2 \u00fcst\u00fcnde durmam\u0131z gereken yollarla gerilimleri artt\u0131rarak Avrupa sahnesinde korkutucu bir \u015fekilde gitgide k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Achcar, bilgi birikiminin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve akla yatk\u0131n analizinde alternatif, daha bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir d\u00fcnyan\u0131n \u00e7evre \u00e7izgisini ancak bu yeni manzaray\u0131 kavrarsak tasavvur edebilece\u011fimizi ileri s\u00fcrmektedir.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiye&#8217;de Din E\u011fitimi Politikalar\u0131<br \/>\n<\/strong><strong>Akif Sava\u015f, \u00c7\u0131naralt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 112 s.<br \/>\n<\/strong>Okul ve e\u011fitim, politik k\u00fclt\u00fcr ve de\u011ferlerin \u00fcretildi\u011fi ve \u00f6\u011frenildi\u011fi alanlard\u0131r. E\u011fitimin temel ama\u00e7lar\u0131ndan biri, bireyin topluma uyum sa\u011flamas\u0131 ve sosyalle\u015fmesidir.\u00a0 E\u011fitim ve politika ili\u015fkisi ba\u011flam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, insan bu kavramlar\u0131n her birini \u201c\u00f6zne\u201d olarak etkilemekte, ayn\u0131 zamanda bu kavramlar\u0131n nesnesi olmaktad\u0131r. \u201c\u0130yi vatanda\u015f yeti\u015ftirmek\u201d olarak tan\u0131mlanan bu hedef, e\u011fitimin politik y\u00f6n\u00fcn\u00fc vurgulamaktad\u0131r.<br \/>\nBilimsel, toplumsal, ekonomik ve siyasal alanda meydana gelen de\u011fi\u015fimler do\u011fal olarak bir di\u011ferini mutlak surette d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme zorlamaktad\u0131r. Sosyal bilimlerde her bir olgunun tek ba\u015f\u0131na belirleyici oldu\u011funu s\u00f6ylemek neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Konu din ve e\u011fitimin terkibi olan \u201cdin e\u011fitimi\u201d olunca \u00e7ok say\u0131da fakt\u00f6r devreye girmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, b\u00fct\u00fcn bu fakt\u00f6rler ba\u011flam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen din e\u011fitimi politikalar\u0131na genel bir bak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n<p><strong>Akl\u0131n Tutulmas\u0131 ve Deri D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc &#8211; Ge\u00e7 D\u00f6nem Ele\u015ftirel Kuram \u00dczerine<br \/>\n<\/strong><strong>Martin Jay, \u00c7ev. Arif Geni\u015f, Dipnot, 2025, 390 s.<br \/>\n<\/strong>Martin Jay, bu kitab\u0131nda, iki bin y\u0131ll\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihi boyunca \u201cak\u0131l\u201d kavram\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6nen tart\u0131\u015fmalara, kavram\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7-seler de birbiriyle tam olarak uyu\u015fmayan anlamlar\u0131na ve akl\u0131n krize girdi\u011fi, ele\u015ftirildi\u011fi, savunuldu\u011fu d\u00f6nemlere odaklan\u0131yor. Antik Yunanlardan Kant, Hegel ve Marx\u2019a uzanan Bat\u0131l\u0131 kanonun konuya de\u011fgin yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 serimleyen yazar, akl\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 tutulman\u0131n ard\u0131ndan Frankfurt Okulu\u2019nun \u00f6nde gelen kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n Horkheimer, Marcuse, Adorno ve \u00f6zel-likle Habermas\u2019\u0131n hayata ge\u00e7irilebilir bir ak\u0131l kavram\u0131n\u0131 ayakta tutma aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etrafl\u0131ca ele al\u0131yor. Bu okulun ilk ku\u015fak kuramc\u0131lar\u0131, modern d\u00fcnyada akl\u0131n zay\u0131flamas\u0131 ve salt ara\u00e7sal bir rasyonelli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda umutsuzlu\u011fa kap\u0131lm\u0131\u015f-lard\u0131r: Ak\u0131l g\u00fcndelik ya\u015famda \u00f6nemli bir yere sahip olan de\u011ferlerden ve normlardan koparak bir hesaplama tekni\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e, al\u0131nan kararlarda titiz bir d\u00fc\u015f\u00fcnme etkinli\u011fi de\u011fil duygular ve arzular belirleyici olmaktad\u0131r\u2014yirminci y\u00fczy\u0131lda fa\u015fist hareketlerin benimsedi\u011fi bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imidir bu. Ayn\u0131 anda hem felsefi bir kavram, hem bir ele\u015ftiri zemini, hem de insan \u00f6zg\u00fcrle\u015fiminin bir normu olarak savunula-bilecek daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ak\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcncesi tasavvur edilebilir mi? Martin Jay, ikinci ku\u015fak Frankfurt Okulu kuramc\u0131s\u0131 Habermas\u2019\u0131n bu soruya cevap olarak \u00f6nerdi\u011fi ileti\u015fimsel rasyonellik kavra-m\u0131n\u0131 inceliyor, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn konuyla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelik olumlu ve olumsuz g\u00f6r\u00fc\u015fleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>D\u00fczen ve Kalk\u0131nma K\u0131skac\u0131nda T\u00fcrkiye<br \/>\n<\/strong><strong>Ahmet \u0130nsel, Ay\u015feg\u00fcl S\u00f6nmezay, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131<br \/>\n<\/strong>Kapitalizmin ge\u00e7 geli\u015fti\u011fi toplumlarda siyasal iktidar neden bir yandan iktisadi alan\u0131 kurmak ve kurumla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir yandan da neden ve nas\u0131l bu geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli teyakkuz halinde kal\u0131r? D\u00fczen ve Kalk\u0131nma K\u0131skac\u0131nda T\u00fcrkiye, bu sorular\u0131 merkeze alarak 1960\u2019lara kadar T\u00fcrkiye tarihini \u015fekillendiren siyasal-iktisadi akl\u0131 ve bu akl\u0131n tasavvur etti\u011fi devlet\/devlet\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 inceliyor. Ahmet \u0130nsel, \u00f6ncelikle Osmanl\u0131 devlet d\u00fczenini ve bu d\u00fczen tasavvuru i\u00e7inde toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeyle iktisad\u0131n rol\u00fcn\u00fc de\u011ferlendiriyor. Ard\u0131ndan Cumhuriyetle beraber klasik devlet d\u00fczeni yerine ihdas edilen yeni \u201cdevlet\u201din kalk\u0131nma tarif ve ihtiyac\u0131yla toplumsal de\u011fi\u015fimin \u00e7eli\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 noktalar\u0131 iktisadi y\u00f6nelimler do\u011frultusunda analiz ediyor. Bu analizin merkezinde devlet i\u015fletmeleri ile \u201cdevlete ba\u011fl\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 yaratma\u201d \u00e7abalar\u0131 yer al\u0131yor. Bu \u00e7abalar ise, d\u00fczen ve kalk\u0131nma ikilemi kar\u015f\u0131s\u0131nda, iktisadi devlet\u00e7ili\u011fin \u00f6tesine ge\u00e7erek devletin merkez\u00ee rol\u00fcn\u00fc toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda tahkim etti\u011fi yeni bir siyasal tablo ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n<p><strong><br \/>\n<\/strong><strong>Thales&#8217;ten Ar\u0131stoteles&#8217;e Antik Yunan Filozoflar\u0131<br \/>\n<\/strong><strong>W. K. C. Guthrie, \u00c7avdar Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 224 s.<br \/>\n<\/strong>Bu eser, William Keith Chambers Guthrie\u2019nin Antik Yunan felsefesi ve filozoflar\u0131 u\u0308zerine, felsefe tarihinin en geni\u015f kapsaml\u0131, en \u00f6nemli, en ele\u015ftirel ve en nitelikli yorumu olan, 1980\u2019li y\u0131llarda tamamlanan 6 ciltlik dev Yunan Felsefe Tarihi\u2019nin bir tasla\u011f\u0131 olup onun temel tu\u0308m savlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir. Guthrie bu yap\u0131t\u0131nda, insanl\u0131\u011f\u0131n mitolojiden felsefeye yu\u0308kseli\u015fini, Antik Yunan felsefesinin karanl\u0131kta kalm\u0131\u015f y\u00f6nlerini, felsefenin do\u011fal dekoru olan kent, kral ve devletinin belirledi\u011fi siyasal ve toplumsal ko\u015fullar i\u00e7inde bu\u0308yu\u0308k bir yetkinlikle g\u00f6zler \u00f6nu\u0308ne sermektedir. Thales\u2019ten Aristoteles\u2019e Antik Yunan Filozoflar\u0131 adl\u0131 bu yap\u0131t, Antik Yunan felsefesinin bu\u0308tu\u0308n bir yarat\u0131c\u0131 d\u00f6neminin, Sokrates \u00f6ncesi \u0130onia ve \u0130talya do\u011fabiliminin, Sokrates\u2019in insan merkezli felsefesinin, Platon ve Aristo\u2019nun gu\u0308\u00e7lu\u0308 felsefelerinin, Thales ile ba\u015flayan ve Aristoteles ile zirveye ula\u015fan geli\u015fimin bu geli\u015fim su\u0308reci i\u00e7inde yer alan filozoflardan her birinin bilim ve felsefeye olan katk\u0131lar\u0131 ile ilgili olarak \u00e7ok sa\u011flam bir kavray\u0131\u015f; Yunan anlay\u0131\u015f\u0131 ile onun ya\u015famsal kar\u015f\u0131s\u0131ndaki di\u011fer bu\u0308yu\u0308k gu\u0308cu\u0308 bir araya sa\u011flamaktad\u0131r. Bu yap\u0131t; felsefe ile Yunan dili ve edebiyat\u0131 okurlar\u0131 i\u00e7in oldu\u011fu kadar, Antik Yunan du\u0308\u015fu\u0308ncesinin sonraki \u00e7a\u011flar boyunca hem \u0130slam ve Avrupa fikri miras\u0131 ve hangi y\u00f6nlerden etkilenip d\u00f6nu\u0308\u015febilece\u011fini merak eden okurlar i\u00e7in de k\u0131ymetli bir ba\u015fvuru\/kaynak eser niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Filistin Kartallar\u0131<br \/>\n<\/strong><strong>Serpil \u00c7elenk G\u00fcven\u00e7, Kor Kitap, 2025, 228 s.<br \/>\n<\/strong>Tarih 13 Temmuz 1979&#8217;u g\u00f6sterirken d\u00f6rt Filistinli gerilla Mervan Sebanu, Muhammed Dip Ebuzerat, Mustafa Be\u015fey\u015fi ve H\u00fcseyin Abdullah, Ankara&#8217;da M\u0131s\u0131r B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi&#8217;ni bast\u0131lar. M\u0131s\u0131r B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi bask\u0131n\u0131 Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc&#8217;n\u00fcn T\u00fcrkiye temsilcili\u011finin a\u00e7\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131. Gerillalar ise Filistin davas\u0131nda o g\u00fcne dek birlikte hareket eden Arap \u00fclkeleri aras\u0131nda ilk b\u00fcy\u00fck gedi\u011fin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 M\u0131s\u0131r Devlet Ba\u015fkan\u0131 Enver Sedat&#8217;\u0131n \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Menahem Begin ile ABD arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla imza alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 Camp David Anla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131 protesto ediyorlard\u0131. Bu belgesel \u00e7al\u0131\u015fmada tarihsel arka plan\u0131yla birlikte halen g\u00fcncel olan Filistin davas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir kesitine, \u015fimdiye dek \u00f6nemine ra\u011fmen g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olamam\u0131\u015f bir tarihsel olaya yak\u0131ndan tan\u0131k olacaks\u0131n\u0131z. Filistin ulusunun e\u015fit hak m\u00fccadelesi ve \u00f6z\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet olarak \u00f6rg\u00fctlenmesi olan kendi kaderini tayin etmesinin soyk\u0131r\u0131m dahil hi\u00e7bir sald\u0131rganl\u0131kla \u00f6nlenemeyece\u011fi \u00e7ok say\u0131da \u00f6rne\u011fiyle tarihin kesin h\u00fckm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Makine \u0130\u015f Kapitalizm ve \u0130nsan &#8211; Geni\u015fletilmi\u015f Bask\u0131<br \/>\n<\/strong><strong>Ahmet Alpay Dikmen, Nika Yay\u0131nevi, 2025, 340 s.<br \/>\n<\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz bireyin k\u00f6rle\u015ftirilerek g\u00f6rmesi \u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ayd\u0131nl\u0131k ger\u00e7e\u011fi bizden saklar. G\u00f6z\u00fcm\u00fcze neon \u0131\u015f\u0131klar\u0131 verilir, ge\u00e7ici bir k\u00f6rle\u015fme yarat\u0131l\u0131r; bu k\u00f6rle\u015fme sayesinde iktidar\u0131n ara\u00e7lar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131n en kritik noktalar\u0131na yerle\u015ftirilir. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00f6netimi ve iktidar\u0131 birbirinden ay\u0131rmadan tart\u0131\u015fmak gereklidir. Y\u00f6netimin teknik olarak sunulan ger\u00e7ekli\u011fi bizim k\u00f6rle\u015fme noktalar\u0131m\u0131zdan birisidir ve teknik olan\u0131n so\u011fuklu\u011funda bask\u0131n ideoloji ve iktidar\u0131n ara\u00e7lar\u0131 gizlenir. \u00c7a\u011fda\u015f y\u00f6netim yaz\u0131n\u0131 da kendisini tam bu noktada me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131r. Teknik do\u011frular, verimlilik ve etkinlik aray\u0131\u015flar\u0131, \u015feffafl\u0131k, hesap verebilirlik vb. kavramlar teknik do\u011frular olarak bizlere sunulurken, daha sahici bir hik\u00e2yenin bin bir surat militanlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmemizi engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Elbette bir de cari olana tutunma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131! Haf\u0131za kayb\u0131 toplumun Ak\u0131l b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kopart\u0131r. Yerine ge\u00e7mi\u015fi unutup, k\u00f6klerini yitirip, anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 s\u00fcrekli ve s\u00fcrekli \u2018yeni\u2019 olanda arayan bir insan s\u00fcr\u00fcs\u00fc b\u0131rak\u0131r. \u2018Yeni\u2019 hi\u00e7 bu kadar tehlikeli olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Medusa&#8217;n\u0131n Bak\u0131\u015f\u0131 &#8211; Mistisizmin Fizyonomisi<br \/>\n<\/strong><strong>L\u00e1szl\u00f3 F. F\u00f6ld\u00e9nyi, Ay\u00e7a Barut Bereket, \u0130deal K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 215 s.<br \/>\n<\/strong>\u201cBak\u0131\u015f\u201d, yaln\u0131zca g\u00f6rmekle mi ilgilidir? Yoksa d\u00fcnyay\u0131 kavray\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n, ona h\u00fckmetme arzumuzun, hakikatle aram\u0131za koydu\u011fumuz mesafenin bir arac\u0131 m\u0131? L\u00e1szl\u00f3 F. F\u00f6ld\u00e9nyi, Medusa\u2019n\u0131n Bak\u0131\u015f\u0131 ile bu sorular\u0131n izini s\u00fcrerken, Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi k\u00f6kleri ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 sorguluyor; mitolojiden felsefeye, romantik melankoliden modern sanata uzanan bu yolculukta, \u201cbak\u0131\u015f\u201d\u0131n anlam\u0131n\u0131, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve deh\u015fetini derinle\u015ftiriyor.<\/p>\n<p>Medusa\u2019n\u0131n lanetli g\u00f6zleriyle ta\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fen bedenler, yaln\u0131zca\u00a0bir mitin yank\u0131s\u0131 de\u011fil; bak\u0131\u015f\u0131n donukla\u015ft\u0131ran, donduran, ele ge\u00e7iren kudretinin zamans\u0131z bir metaforu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu kitap, yaln\u0131zca \u201cbakman\u0131n iktidar\u0131\u201dn\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda\u00a0onun y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131\/yokedicili\u011fini de tart\u0131\u015f\u0131yor. \u201cBakmak\u201d,anlaman\u0131n bir yolu mu, yoksa d\u00fcnyay\u0131 kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z i\u00e7inde bi\u00e7imlendirme \u00e7abam\u0131z\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 m\u0131? G\u00f6rmek, bir varolu\u015f bi\u00e7imi mi, yoksa kaybolman\u0131n e\u015fi\u011fi mi? F\u00f6ldenyi,Walter Benjamin\u2019den Nietzsche\u2019ye, Bataille\u2019dan Dostoyevski\u2019ye uzanan d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir hat i\u00e7inde, bakman\u0131n\u0131n tanr\u0131sal ve tekinsiz do\u011fas\u0131na e\u011filirken, yaln\u0131zca bak\u0131lan\u0131\/nesneleri de\u011fil, ruhu da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. G\u00f6rmenin tanr\u0131sal ve tekinsiz do\u011fas\u0131na e\u011filirken, hakikatin yaln\u0131zca bilincin de\u011fil, bedenin de \u00fczerinde kurdu\u011fu bask\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yor. F\u00f6ld\u00e9nyi, hakikatin kar\u015f\u0131s\u0131nda ta\u015f kesilmek ile ondan g\u00f6zlerini ka\u00e7\u0131rmak aras\u0131nda gidip gelen insan ruhunu, d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir gerilim i\u00e7inde Medusa\u2019n\u0131n Bak\u0131\u015f\u0131\u2019nda ustal\u0131kla resmediyor.<\/p>\n<p><strong>Ulus\u00f6tesi Tar\u0131msal Hareketlerin Siyasi Dinamikleri<br \/>\n<\/strong><strong>Marc Edelman, \u00c7ev. Didar Kalafat, Nota Bene Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 200 s.<br \/>\n<\/strong>90\u2019lar\u0131n ortas\u0131ndan beri k\u00fcresel kapitalist sistemin i\u00e7erisinde mevcut imkanlar\u0131 zorlayarak bir araya gelen, ulus\u00f6tesi \u015firketlerin belirledi\u011fi tar\u0131msal politikalara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ama\u00e7lar\u0131n\u0131, s\u00f6ylemlerini ve \u00f6rg\u00fctlenmelerini k\u00fcreselle\u015ftiren toplumsal hareketler var.<br \/>\nTar\u0131msal alanda bunlar\u0131n en etkin ve en bilineni olan La Via Campesina, k\u0131rsal s\u0131n\u0131flar\u0131n, yerli topluluklar\u0131n, g\u00f6\u00e7erlerin, kad\u0131nlar\u0131n, gen\u00e7lerin tar\u0131m, avc\u0131l\u0131k, toplay\u0131c\u0131l\u0131k faaliyetleri yaparak ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde kalmaya, ge\u00e7inmeye, umut etmeye, m\u00fccadele etmeye ve yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi yerel d\u00fczeyden ulus\u00f6tesi d\u00fczeye kadar ta\u015f\u0131yabilme kapasitesi geli\u015ftirmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6rnek bir hareket. Brezilya\u2019da topraks\u0131z k\u0131r i\u015f\u00e7ilerinin d\u00fczenledi\u011fi bir etkinlikte La Via Campesina sloganlar\u0131 at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilece\u011finiz gibi, farkl\u0131 \u00fclkelerden emek\u00e7ilerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 bir toplant\u0131da da La Via Campesina\u2019n\u0131n fikirlerinin, s\u00f6ylemlerinin, aktivistlerinin etkin bir \u015fekilde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsiniz. Bu kitap, ba\u015fta La Via Campesina olmak \u00fczere d\u00fcnyay\u0131 sarsacak t\u00fcrde k\u00fcresel \u00e7apta \u00f6rg\u00fctlenerek ulus\u00f6tesi tar\u0131m-g\u0131da sistemine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden hareketleri ele\u015ftirel bir \u015fekilde de\u011ferlendiriyor. Tar\u0131msal s\u0131n\u0131flar\u0131n kendi i\u00e7indeki farkl\u0131la\u015fmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, farkl\u0131 \u00fclkelerdeki rekabet halindeki \u00f6rg\u00fctlenmeleri, bu \u00f6rg\u00fctlenmelerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131 ve bunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri m\u00fccadeleleri ele alan bu kitap, dolay\u0131s\u0131yla k\u0131rsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme, tar\u0131msal s\u0131n\u0131flara, yerel, b\u00f6lgesel, ulusal ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekli \u00f6rg\u00fctlenmelere y\u00f6nelik fikir y\u00fcr\u00fcten herkesin ilgisini \u00e7ekecek, yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 sunan bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yor. Ayr\u0131ca, T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ift\u00e7ilerin hak aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ve eylemliliklerinin artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme denk gelmesi kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fini daha da anlaml\u0131 k\u0131l\u0131yor. Ulus\u00f6tesi hareketleri \u00e7ok yak\u0131ndan takip eden ve bu hareketlere \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerde katk\u0131 sunan iki aktivist-ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bu kitab\u0131n T\u00fcrkiye`de tar\u0131mda ya\u015fanan neoliberal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele umudu ta\u015f\u0131yan herkese katk\u0131 sunmas\u0131n\u0131 diliyoruz.<\/p>\n<p><strong>Bir Hayalet Kol Geziyor &#8211; Kom\u00fcnist Manifesto \u00dcst\u00fcne<br \/>\n<\/strong><strong>China Mieville, Yordam Kitap, 2025, 336 s.<br \/>\n<\/strong>1848\u2019de devrim dalgas\u0131 k\u0131tay\u0131 sarsarken, Marx ve Engels Avrupa\u2019da bir hayaletin kol gezdi\u011fini ilan etmi\u015fti: kom\u00fcnizm hayaleti. Bu hayalet bug\u00fcn geri d\u00f6nd\u00fc diyor China Mi\u00e9ville. Hakikaten de, neoliberal kapitalizmin elinde daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hale gelen k\u00fcresel bir salg\u0131n\u0131n sarst\u0131\u011f\u0131, emperyalist sava\u015f borular\u0131n\u0131n \u00f6tt\u00fc\u011f\u00fc, \u015fehirlerin \u00fczerine geceler boyu bombalar\u0131n ya\u011fd\u0131\u011f\u0131, ekonomik bunal\u0131mlarla, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla, cinsel kimliklere sald\u0131r\u0131larla yorgun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir d\u00fcnyada aksi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi? \u00d6yleyse bug\u00fcn o hayaleti b\u00fcy\u00fctenlerin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na bir kez daha kulak vermek gerek.\u00a0 \u0130\u015fte, Mi\u00e9ville de tam olarak bunu yap\u0131yor. Manifesto\u2019yu derinlemesine, bir dizi kayna\u011fa da ba\u015fvurarak irdeliyor ve onun insanl\u0131k tarihindeki en etkili siyasi belgeler aras\u0131nda ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fini savunuyor. Bir ba\u015fka Marksist ele\u015ftirmenin dedi\u011fi \u00fczere, \u201c\u00e7ok az metin tarihin seyrini Manifesto kadar de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir\u201d ve t\u0131pk\u0131 1848\u2019de yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi, \u201ckom\u00fcnizmsiz antikom\u00fcnizm\u201din h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda da Manifesto birilerinin k\u00e2busu olmaya, birilerinin de umutlar\u0131n\u0131 canland\u0131rmaya devam ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7oklu Evrenin \u00c7ekicili\u011fi &#8211; Ek Boyutlar Ba\u015fka D\u00fcnyalar ve Paralel Evrenler Paul Halpern, \u00c7ev. Murat Havzal\u0131, Alfa Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 328 s. \u00c7oklu Evrenin \u00c7ekicili\u011fi, bilimin \u00e7oklu evren fikrine nas\u0131l tutkuyla ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131n destans\u0131 tarihini anlat\u0131yor. Kitap \u015fu sorulara yan\u0131t ar\u0131yor: Olabilecek her \u015fey ger\u00e7ekten olur mu? Kuantum mekani\u011fi, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde rastgele olan s\u00fcre\u00e7ler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":672,"featured_media":65186,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10145,38,513,510,511],"tags":[10172,10171,10174,10173,10175],"class_list":["post-65185","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-254-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-agri-nedir","tag-bir-hayalet-kol-geziyor-komunist-manifesto-ustune","tag-coklu-evrenin-cekiciligi-ek-boyutlar-baska-dunyalar-ve-paralel-evrenler","tag-filistin-kartallari","tag-karincalarin-dunyasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/672"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65185"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65185\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}