{"id":65238,"date":"2025-06-20T09:58:50","date_gmt":"2025-06-20T06:58:50","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=65238"},"modified":"2025-06-20T09:58:50","modified_gmt":"2025-06-20T06:58:50","slug":"umursamazlik-cagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/06\/20\/umursamazlik-cagi","title":{"rendered":"Umursamazl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Pervas\u0131z emperyalist sald\u0131r\u0131lar\u0131n, sava\u015flar\u0131n ve ter\u00f6rizmin girdab\u0131na yakalanm\u0131\u015f bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Karamsar olmamaya, bireysel kurtulu\u015f\u00e7ulu\u011fa, bo\u015f vermi\u015fli\u011fe, hi\u00e7\u00e7ili\u011fe (nihilizme) d\u00fc\u015fmemeye u\u011fra\u015f\u0131yoruz; ama zorlan\u0131yoruz. Kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu girdaptan bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu ar\u0131yor insanlar, insanl\u0131k.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck anlat\u0131lar\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131 -veya \u00e7ok zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 diyelim- bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Fakat bir yandan da gerek d\u00fcnya gerekse yerel \u00e7aplarda k\u0131yas\u0131ya bir m\u00fccadele s\u00fcr\u00fcyor; y\u0131k\u0131c\u0131 sava\u015flar ve i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n

Bu sava\u015flar niye veriliyor? Sava\u015flar\u0131 ba\u015flatan ve y\u00fcr\u00fcten odaklar\u0131n -ambalaj bi\u00e7iminde de olsa- herhangi bir b\u00fcy\u00fck anlat\u0131lar\u0131 yok. \u00d6rne\u011fin din yaymak, uygarl\u0131k g\u00f6t\u00fcrmek, demokrasi getirmek veya sosyalizm ihra\u00e7 etmek vb. B\u00f6ylesi \u201cy\u00fcce ama\u00e7lara\u201d sahip de\u011filler. K\u00fc\u00e7\u00fck dar s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131karlar ad\u0131na yap\u0131l\u0131yor sava\u015flar. Dolay\u0131s\u0131yla geni\u015f kitlelerin deste\u011fini alma, pe\u015flerinden s\u00fcr\u00fckleme imk\u00e2nlar\u0131 yok; b\u00f6yle bir dertleri de yok. Filozoflar\u0131, kuramc\u0131lar\u0131, sistem kurucular\u0131 yok. \u0130nsanl\u0131\u011fa sunabilecekleri bir vaatleri yok. Sald\u0131r\u0131rken en ufak bir me\u015fruiyet ve hakl\u0131l\u0131k kayg\u0131lar\u0131 yok. D\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde soyk\u0131r\u0131m uygulayabiliyorlar, sivilleri ac\u0131mas\u0131zca katledebiliyorlar. Hep birlikte toplan\u0131p mazlum bir \u00fclkenin tepesine \u00e7\u00f6kebiliyorlar. Yap\u0131yorlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc yapabiliyorlar.<\/p>\n

Elbette bu durum uzun vadede b\u00f6yle gidemez; ama bir s\u00fcre b\u00f6yle devam edece\u011fi belli. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda insanl\u0131k ne kadar tahrip olur, d\u00fcnya sava\u015flar\u0131 ve ter\u00f6r sava\u015flar\u0131 sarmal\u0131na m\u0131 girer\u2026 hepsi olanakl\u0131.<\/p>\n

***<\/p>\n

Bu tablo nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131? \u00c7\u00fcnk\u00fc Bat\u0131 emperyalizminin egemen s\u0131n\u0131f\u0131 (k\u00fcresel burjuvazi) ve onun devletleri, elde ettikleri ekonomik-siyasal-teknolojik g\u00fc\u00e7 ile \u201cinsan\u00fcst\u00fc\u201d olduklar\u0131 san\u0131s\u0131na kap\u0131ld\u0131lar. \u0130pini koparm\u0131\u015f, frenleri bo\u015falm\u0131\u015f bir s\u0131n\u0131ft\u0131r k\u00fcresel burjuvazi. \u0130nsandan, toplumdan, emekten, do\u011fadan, tarihten, insani de\u011ferlerden ve ama\u00e7lardan, hukuktan kopmu\u015f, bunlardan ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 histerisine kap\u0131lm\u0131\u015f, kendini tanr\u0131salla\u015ft\u0131ran, ultra-y\u0131k\u0131c\u0131 bir s\u0131n\u0131f. Netanyahu\u2019nun, Trump\u2019\u0131n, Elon Musk\u2019\u0131n s\u00f6ylemlerinde b\u00fct\u00fcn bu narsisistik \u00f6zellikleri g\u00f6rebiliyoruz. \u00dclkemizde Erdo\u011fan\u2019\u0131n s\u00f6ylemlerinde de bu \u00f6zellikler g\u00f6r\u00fclebiliyor.<\/p>\n

Halk\u0131 ve insan\u0131 umursamadan her istedi\u011fini yapabilme, herhangi bir sorumluluk hissetmeme san\u0131s\u0131. Gerek d\u00fcnya gerekse b\u00f6lgesel ve \u00fclkesel \u00e7apta bu t\u00fcr e\u011filimlere sahip y\u00f6netimlerin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Toplum ile aralar\u0131nda, r\u0131za \u00fcretme bi\u00e7iminde dahi olsa herhangi bir ba\u011f\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netimler. Halk\u0131 ve insan\u0131 umursama ihtiyac\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fma\u2026 Ortak de\u011ferlerin ve toplum s\u00f6zle\u015fmelerinin k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmesi, ayak ba\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmesi ve umursanmamas\u0131\u2026<\/p>\n

Sadece kendi egemenlik \u00e7arklar\u0131n\u0131 umursuyorlar ve y\u00f6netiyorlar. Halk\u0131 y\u00f6netmek gibi bir dertleri yok; b\u00f6yle bir ihtiya\u00e7 duymuyorlar. Sahip olduklar\u0131 \u00e7arklar\u0131n, teknolojinin ve politik g\u00fcc\u00fcn buna elverdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. D\u00fcnyay\u0131 i\u015fgal etmi\u015f ve insanlar\u0131 alt-t\u00fcr olarak g\u00f6ren uzayl\u0131lar gibiler.<\/p>\n

En b\u00fcy\u00fck handikaplar\u0131 olan emek-sermaye \u00e7eli\u015fmesini \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Marksistler gibi emek lehine de\u011fil, sermaye lehine. Daha do\u011frusu eme\u011fe gerek duymayan bir sermaye \u00fctopyas\u0131 pe\u015findeler. Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc teknolojinin buna elverece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, bir kesimi de tekrar pre-modern \u00fcmmet\u00e7ili\u011fe d\u00f6nerek bunu ba\u015farma hayali i\u00e7inde.<\/p>\n

Elbette bu bir kara \u00fctopya ve ancak k\u00fclt\u00fcrel evrimin son bulmas\u0131yla, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yok olmas\u0131yla olanakl\u0131. Ama bu y\u00f6ndeki zorlamalar\u0131n, ayn\u0131 toplum i\u00e7inde d\u00fc\u015fman hukuku uygulamalar\u0131na, toplumlar\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131na, i\u00e7 sava\u015flara, otoritesiz ter\u00f6r b\u00f6lgelerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Ama dedi\u011fimiz gibi, b\u00f6yle gidemez.<\/p>\n

***<\/p>\n

Peki, halklar ne yapacaklar, ne yapabilirler?<\/p>\n

Bir se\u00e7enek biat etmek, k\u00f6lele\u015fmek, \u00fcmmetle\u015fmek. Dayat\u0131lan ko\u015fullara boyun e\u011ferek \u00e7ark\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131 olup ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak. Bir kesimin -\u015fimdilik- bu yolu se\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Di\u011fer bir se\u00e7enek, dar bireysel (veya ailesel) ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015ferek birbirinin kurdu olmak. Bu da asl\u0131nda birinci se\u00e7ene\u011fin bir versiyonu.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ka\u00e7\u0131p kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, kendini g\u00f6\u00e7 yollar\u0131na vurmak. Hem \u00e7aresiz yoksullar\u0131n hem de nitelikli orta s\u0131n\u0131flar\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc ya\u015f\u0131yoruz bug\u00fcn.<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise bir m\u00fccadele y\u00f6ntemi geli\u015ftirmek. En genel anlamda iki t\u00fcrl\u00fc olabilir:<\/p>\n

Birincisi ter\u00f6r! Kar\u015f\u0131 taraf\u0131 kendi silah\u0131 ile vurmak. Umursamayanlara kar\u015f\u0131 umursamayan y\u00f6ntemler. Asl\u0131nda bir anlamda \u0130ran devleti \u0130srail kentlerine f\u00fcze yollayarak bunu yap\u0131yor. Sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan \u0130ran devletinin bunu yapma me\u015fruiyeti var. Ama devletler d\u00fczleminden \u00e7\u0131karsak, emperyalistlerin y\u00fcksek teknolojilerine kar\u015f\u0131 feda eylemleri (canl\u0131 bombalar bir \u00f6rnektir) veya herhangi bir etik de\u011fer ta\u015f\u0131mayan d\u00fczen bozucu eylemler (\u00f6rne\u011fin kimyasal veya biyolojik y\u00f6ntemlere dayal\u0131, ucuz ama etkili ter\u00f6r eylemleri) g\u00fcndeme gelebilir. Bunlar elbette bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu de\u011fil ama \u00e7aresizlik bu t\u00fcr y\u00f6ntemlere yol a\u00e7abilir.<\/p>\n

\u0130kinci m\u00fccadele y\u00f6ntemi, halklar\u0131n g\u00fcc\u00fcne ba\u015fvurmak, bu ipini koparm\u0131\u015f haydut devletlere kar\u015f\u0131 -ba\u015fta kendi \u00fclkelerinde olmak \u00fczere- geni\u015f toplumsal hareketler \u00f6rg\u00fctlemek. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n tek \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu budur. Bu hareketler, yeni ve \u00e7ok daha kapsaml\u0131 bir b\u00fcy\u00fck anlat\u0131n\u0131n, insan-insan ve insan-do\u011fa ili\u015fkileri konusunda yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesini de sa\u011flayacakt\u0131r. Bizler bu yolun neferleriyiz.<\/p>\n

NOT: Yaz\u0131y\u0131 sonland\u0131r\u0131rken akl\u0131ma Ogan G\u00fcner\u2019in Ramak<\/em> adl\u0131 roman\u0131 geldi. \u201cRamak\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc geldi\u011fimiz noktay\u0131 -olumlu veya olumsuz anlamda- ne g\u00fczel tan\u0131ml\u0131yor. T\u00fcm okurlara \u00f6neriyorum bu roman\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Pervas\u0131z emperyalist sald\u0131r\u0131lar\u0131n, sava\u015flar\u0131n ve ter\u00f6rizmin girdab\u0131na yakalanm\u0131\u015f bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Karamsar olmamaya, bireysel kurtulu\u015f\u00e7ulu\u011fa, bo\u015f vermi\u015fli\u011fe, hi\u00e7\u00e7ili\u011fe (nihilizme) d\u00fc\u015fmemeye u\u011fra\u015f\u0131yoruz; ama zorlan\u0131yoruz. Kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu girdaptan bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu ar\u0131yor insanlar, insanl\u0131k. B\u00fcy\u00fck anlat\u0131lar\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131 -veya \u00e7ok zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 diyelim- bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Fakat bir yandan da gerek d\u00fcnya gerekse yerel \u00e7aplarda k\u0131yas\u0131ya bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":65239,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,10183,580,5247,10184,10182],"class_list":["post-65238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-emperyalist-savas","tag-emperyalizm","tag-ender-helvacioglu","tag-iran-savasi","tag-umursamazlik-cagi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65238"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65238\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}