Washington \u00dcniversitesi (Seattle) Bili\u015f ve Kortikal Dinamik Laboratuar\u0131\u2019nda \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olan Andrea Stocco, zihinlerin bulu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan telepati teknolojisinin insani bilginin esaslar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmemize yard\u0131m edebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
<\/p>\n
– Beyinden beyine ileti\u015fim \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Bir ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ba\u015fka bir ki\u015fi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilir mi?<\/em><\/strong><\/p>\n – Her beyin farkl\u0131d\u0131r. Anatomik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamak g\u00f6rece kolay olsa da, fonksiyonel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 tan\u0131mlamak zordur. Ve sonra tecr\u00fcbelerimiz farkl\u0131d\u0131r, \u00f6rne\u011fin benim u\u00e7ma d\u00fc\u015f\u00fcncemle sizin u\u00e7ma d\u00fc\u015f\u00fcnceniz tamamen farkl\u0131 olabilir. U\u00e7may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zaman, bununla ilgili bir s\u00fcr\u00fc deneyiminiz akl\u0131n\u0131za gelir. Ba\u015fl\u0131ca ve ortak fakt\u00f6rleri kavrayabilmemiz i\u00e7in, bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bir \u015fekilde aradan kald\u0131rmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n Fakat bu m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ba\u015fka insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin ne oldu\u011funa y\u00f6nelik, temel nitelikte de olsa, ba\u015far\u0131l\u0131 tahminler yapmak amac\u0131yla bir grup insandan toplanan bilgileri kullanmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n – Beyinler aras\u0131nda bilgi aktar\u0131m\u0131 i\u00e7in neye ihtiya\u00e7 duyuyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n – Ana fikir, elektrotlardan olu\u015fan bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n tak\u0131lmas\u0131 suretiyle, EEG benzeri bir non-invazif (cerrahi i\u015flem gerektirmeyen, cilt i\u00e7ine veya v\u00fccut i\u00e7ine aletler yerle\u015ftirmeye gerek olmayan- \u00e7.n.) cihaz kullan\u0131larak ki\u015finin beyin aktivitesinin kaydedilmesidir. Bir bilgisayar program\u0131 ilgili beyin aktivitesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenleri filtreler ve bu, non-invazif bir teknik olan transkraniyal manyetik uyar\u0131m (transcranial magnetic stimulation-TMS) kullan\u0131lmak suretiyle di\u011fer ki\u015finin beyninde bir elektrik ak\u0131m\u0131 olu\u015fturularak tekrar yarat\u0131l\u0131r.<\/p>\n – Bu \u015fekilde, duygular veya hat\u0131ralar gibi zengin ve ki\u015fisel \u015feylerin de aktar\u0131labilece\u011fine inan\u0131yor musunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n – E\u011fer bu soruyu 20 biliminsan\u0131na sorarsan\u0131z, 20 de\u011fi\u015fik cevap al\u0131rs\u0131n\u0131z. Ger\u00e7ekten bilmiyoruz. Biliminsanlar\u0131, belirli nesnelere kar\u015f\u0131l\u0131k gelen beyin aktivite kal\u0131plar\u0131n\u0131 belirlemeyi ba\u015fard\u0131lar ve bu kar\u015f\u0131l\u0131k gelmenin veri tabanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturdular. Fakat h\u00e2l\u00e2 beynin ger\u00e7ekte ne t\u00fcr deneyimler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz.<\/p>\n Beyinden beyine ara y\u00fczlerin, bu hususlar\u0131 ke\u015ffetmemizde ve insani bilginin esaslar\u0131n\u0131 anlamam\u0131zda bize yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 umuyoruz. Mutlulu\u011fu hissetmek ne anlama gelir? Kahvalt\u0131y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek ne demektir? Biz bu durumlar\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n zihninde yeniden yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a daha iyi fikir sahibi olabilece\u011fiz.<\/p>\n \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n – Ba\u015fkalar\u0131yla konu\u015farak haberle\u015fmek daha kolay de\u011fil mi?<\/em><\/strong><\/p>\n – Evet ve hay\u0131r. Dil, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi payla\u015fmak i\u00e7in \u00e7ok kompleks bir ara\u00e7. Bir tan\u0131m\u0131 olan fakat telaffuza ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdeki duruma ba\u011fl\u0131 olarak anlam\u0131 de\u011fi\u015febilen bir kelimeyi anlamland\u0131rmak i\u00e7in, beynin bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u015fin i\u00e7ine girmektedir.<\/p>\n Ger\u00e7ekte, konu\u015fmalar taraf\u0131ndan \u00fcretilen zihni diyalo\u011fu tekrar yaratabilecek beyinden beyine bir aray\u00fcz geli\u015ftirebilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Fakat bir sohbet, iki insan\u0131n ayn\u0131 dili konu\u015fabilece\u011fini ve konu\u015fabileceklerini farz eder. Beyin kodu, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir haberle\u015fme yoludur, \u00e7\u00fcnk\u00fc insan yaralanmad\u0131k\u00e7a veya derin bir komaya girmedik\u00e7e, beyni daima \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n – Beyinden beyine haberle\u015fmeyi ba\u015fka nerelerde kullanabiliriz?<\/em><\/strong><\/p>\n – Baz\u0131 muhtemel t\u0131bbi uygulamalar var. \u00d6rne\u011fin, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ki\u015finin beyni baz\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131labilir. Depresyon, \u015fizofreni ve di\u011fer baz\u0131 hastal\u0131klar beyin aktivitesindeki \u00e7ok \u00f6zel ve yerel de\u011fi\u015fikliklerle ili\u015fkilidir. Hekimler bu problemli aktiviteleri beyin uyar\u0131mlar\u0131 kullanarak d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Fakat bunun yerine, d\u00fczensizlik olan ki\u015finin beynindeki aktiviteleri y\u00f6nlendirmek i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir beyindeki aktivite kal\u0131plar\u0131 kullan\u0131labilir.<\/p>\n Fel\u00e7 sonucu beyin hasar\u0131 olu\u015fan insanlara yard\u0131m etmek i\u00e7in benzer bir yakla\u015f\u0131m\u0131n kullan\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Beynin hareketleri kontrol eden b\u00f6l\u00fcmlerinde bir hasar olu\u015ftu\u011funda, insanlar ciddi olarak zarar g\u00f6rebilir ve \u00f6rne\u011fin elle kavrama veya yutma gibi becerilerini kaybedebilirler. Bu g\u00f6revleri yerine getiren sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir beyinden al\u0131nacak aktivite kay\u0131tlar\u0131, hasar g\u00f6ren beyne bir \u00e7e\u015fit kal\u0131p g\u00f6revi g\u00f6rerek yard\u0131m edebilir ve iyile\u015fmesini h\u0131zland\u0131rabilir.<\/p>\n <\/p>\n – Zihinle ilgili t\u0131p d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n – Benim favori uygulamam, hareketleri nas\u0131l kontrol etti\u011fimiz veya nas\u0131l hissetti\u011fimiz gibi s\u00f6zle ifade etmekte zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z alg\u0131lar\u0131 aktarma fikridir. Bazen gecenin ortas\u0131nda, b\u00fcy\u00fck bir fikri buldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnerek uyan\u0131r\u0131m ve not almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Fakat sabahleyin ne yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131 anlayamam. Geceki bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sonsuza kadar kaybolmu\u015f bir fikrin k\u0131smi g\u00f6sterimidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kelimelere d\u00f6kmek zordur. Ben daima, beyin aktivitelerimizi kaydedip daha sonra geri sar\u0131p tekrar oynat\u0131p oynatamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 merak ederim. Yar\u0131 sezgilerimi kullanmay\u0131 ve onlar\u0131 ziyan etmeme yetene\u011fimi seviyorum.<\/p>\n – Beyin durumlar\u0131n\u0131n kayd\u0131n\u0131 tutmay\u0131 ve bunlar\u0131 tekrar ya\u015famay\u0131 m\u0131 kast ediyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n – Neden olmas\u0131n? Bir beyin aray\u00fcz\u00fc, bilginin kaydedilmesi ve biyolojik bir sisteme tekrar konulmas\u0131n\u0131n bir yoludur. Farkl\u0131 beyinler olmas\u0131 \u015fart de\u011fildir. Asl\u0131nda bu, insanlar aras\u0131ndaki bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelinmesinde, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan t\u00fcm sorunlardan kurtulmam\u0131z\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n – Bu uygulamalar bilimkurgu gibi geliyor. Akla yatk\u0131nlar m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n – Ben olas\u0131 uygulamalar hakk\u0131nda meslekta\u015flar\u0131mla s\u0131k s\u0131k beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131 yap\u0131yorum ve bunlardan \u00e7ok heyecanlan\u0131yoruz. Fakat atmam\u0131z gereken ilk ad\u0131mlar\u0131n bu b\u00fcy\u00fck senaryolar\u0131n \u00e7ok uza\u011f\u0131nda oldu\u011funu da iyi biliyoruz. Beyin rehabilitasyonu konusunda \u00e7al\u0131\u015fan hekimlerle temas halindeyim ve daima bu fikirleri onlara sunarak ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00fcpheci, fakat di\u011ferleri \u00e7ok hevesli ve tedavileri hemen denemek istiyorlar. En b\u00fcy\u00fck zorluk bu \u00e7e\u015fit bir beyin aktivitesini yeterince y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckte kaydetmek ve tekrar canland\u0131rmak. Biz hen\u00fcz o a\u015famada de\u011filiz.<\/p>\n <\/p>\n – \u015eu ana kadar neler ba\u015fard\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n – \u00c7ok yak\u0131nlarda, iki farkl\u0131 binada bulunan ve beyinden beyine haberle\u015fme cihaz\u0131 kullanan iki ki\u015fiye 20 soruluk bir oyun oynatt\u0131k. G\u00f6n\u00fcll\u00fcler y\u00fczde 72 oran\u0131nda do\u011fru tahminde bulunarak \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ba\u015far\u0131l\u0131 oldular.<\/p>\n – G\u00f6n\u00fcll\u00fcler nas\u0131l 20 soru oyunu oynuyorlar?<\/em><\/strong><\/p>\n \u201cNakledici\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ki\u015fi EEG ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tak\u0131yor ve bir listeden bir nesne se\u00e7iyor. \u201cAl\u0131c\u0131\u201d dedi\u011fimiz ikinci ki\u015fi, daha sonra naklediciye ekranda g\u00f6sterilecek olan \u201cevet\u201d veya \u201chay\u0131r\u201d se\u00e7eneklerini se\u00e7erek, nesnenin ne oldu\u011funu bilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n Nakledici soruyu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cevet\u201d veya \u201chay\u0131r\u201d d\u00fc\u011fmelerine sadece bakarak cevap veriyor. Bu d\u00fc\u011fmelerin her biri, nakledicinin beyninin g\u00f6rsel b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bir aktivite yaratacak \u015fekilde de\u011fi\u015fik frekansta bir \u0131\u015f\u0131k yanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Biz bu aktiviteyi kaydediyor ve bunu TMS kullanarak al\u0131c\u0131n\u0131n beyninin g\u00f6r\u00fcnt\u00fc merkezlerinde do\u011frudan uyar\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fecek bir i\u015faretin kablosuz olarak g\u00f6nderilmesinde kullan\u0131yoruz. Al\u0131c\u0131 \u201cevet\u201d i\u00e7in ve \u201chay\u0131r\u201d i\u00e7in farkl\u0131 \u00f6zel g\u00f6rsel bir parazit alg\u0131l\u0131yor. Bu \u015fekilde, evet veya hay\u0131r cevaplar\u0131 do\u011frudan soruyu soran\u0131n beynine ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. \u0130kili, listede sadece bir nesne kalana kadar bu \u015fekilde devam ediyor.<\/p>\n – Baz\u0131 insanlar buna \u201czihin okuma\u201d ad\u0131n\u0131 veriyorlar. Siz de bu tan\u0131m konusunda ayn\u0131 fikirde misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n – Pek de\u011fil. Ekibim daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalarda, hareketi yapmadan \u00f6nce ki\u015finin ellerini hareket ettirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyen bir cihaz geli\u015ftirmi\u015flerdi.\u00a0 Bir niyeti belirlemeye y\u00f6nelik bu yetenek, zihin okumaya daha \u00e7ok benzer g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Fakat bizim 20 soruluk deney i\u015fleminde, biz sadece basit g\u00f6rsel bilgileri iletiyoruz.<\/p>\n – Peki sonraki a\u015fama nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n Beyinden beyine ileti\u015fim aray\u00fcz\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmek ve 20 soru deneyinden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 yapabilmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Basit komutlar ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc bilgilerinden \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k bilgileri iletmeyi ba\u015farmak istiyoruz. Daha kavramsal bilgileri iletebilece\u011fimize inan\u0131yoruz.<\/p>\n – Akl\u0131n\u0131zda neler var?<\/em><\/strong><\/p>\n S\u00f6ylememeyi tercih ederim. Gizemli konu\u015fmak istemiyorum ama, bu konuda \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015fka gruplar da var ve sonraki aray\u00fcz\u00fc geli\u015ftirmek i\u00e7in aram\u0131zda bir yar\u0131\u015f var. Yani dikkatli olmal\u0131y\u0131z. Bu alan\u0131 takip etmeye devam edin.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n \u00c7eviren:<\/span> Yavuz Sara\u00e7<\/strong><\/p>\n \u0130n\u015f.Y. M\u00fch.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Kaynak:<\/strong><\/span> Andrea Stocco ile, \u00a0S\u00f6yle\u015fi: Jessica Hamzelou, \u201cLet\u2019s talk, brain to brain\u201d, New Scientist<\/em>, 3\/5\/2016, Vol. 229, Issue 3063.<\/p>\n Not:<\/strong><\/span> Araba\u015fl\u0131klar ve anaba\u015fl\u0131k edit\u00f6r taraf\u0131ndan konulmu\u015ftur.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n -3-<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Washington \u00dcniversitesi (Seattle) Bili\u015f ve Kortikal Dinamik Laboratuar\u0131\u2019nda \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olan Andrea Stocco, zihinlerin bulu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan telepati teknolojisinin insani bilginin esaslar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmemize yard\u0131m edebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini g\u00f6rebilecek miyiz? – Beyinden beyine ileti\u015fim \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. Bir ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ba\u015fka bir ki\u015fi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilir mi? – Her beyin farkl\u0131d\u0131r. Anatomik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamak g\u00f6rece kolay olsa […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6536,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,212,33],"tags":[],"class_list":["post-6535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-saglik-bilimleri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\tKonu\u015fmak dururken\u2026<\/em><\/strong><\/span><\/h3>\n
Zihni geri sarmak ve tekrar ya\u015famak<\/em><\/strong><\/span><\/h3>\n
Beyinden beyine iletim<\/em><\/strong><\/span><\/h3>\n