{"id":65586,"date":"2025-07-31T00:00:52","date_gmt":"2025-07-30T21:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=65586"},"modified":"2025-07-30T23:55:28","modified_gmt":"2025-07-30T20:55:28","slug":"shakespeare-nasil-biriydi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/07\/31\/shakespeare-nasil-biriydi","title":{"rendered":"Shakespeare nas\u0131l biriydi?"},"content":{"rendered":"

\u00dcmit Erlim<\/strong><\/p>\n

William Shakespeare\u2019in eserleri y\u00fczy\u0131llard\u0131r sahneleniyor, inceleniyor, uyarlan\u0131yor ve yeniden yaz\u0131l\u0131yor. Ama Shakespeare ger\u00e7ekte nas\u0131l biriydi? Nas\u0131l bir adamd\u0131? Kimdi? Ya\u015fam\u0131, ki\u015fili\u011fi, tiyatroya olan tutkusu ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fla ili\u015fkisi hakk\u0131nda ne kadar bilgiye sahibiz?<\/p>\n

Shakespeare \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 alan\u0131nda en \u00f6nemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Stanley Wells, Shakespeare Nas\u0131l Biriydi?<\/em> isimli eseriyle, okuru Shakespeare hakk\u0131nda daha \u00f6nce sorulmam\u0131\u015f d\u00f6rt sorunun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yor. Kitap, Wells\u2019in Nisan ve May\u0131s 2020\u2019de, 90. ya\u015f\u0131n\u0131 kutlamak i\u00e7in davet edildi\u011fi Stratford-upon-Avon\u2019da, Shakespeare Birthplace Trust binas\u0131ndaki Shakespeare Centre\u2019da verilmek \u00fczere yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rt konferans\u0131n sonradan \u00fczerine tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f metinlerinden olu\u015fuyor. Anlat\u0131 diliyle yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle, zaman zaman anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mlarda bile okuyucunun son derece rahatl\u0131kla hikayeye dahil olabilece\u011fi bir tasar\u0131 olu\u015fturuyor. Tabii ki bunda \u00e7evirmen Hamdi Ko\u00e7\u2019un detayl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u00f6zenli aktar\u0131m\u0131n\u0131n da katk\u0131s\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor.<\/p>\n

Birinci b\u00f6l\u00fcm, \u201cNe T\u00fcr Bir Adamd\u0131?\u201d sorusunun pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00d6zellikle Shakespeare\u2019in hayat\u0131 hakk\u0131nda k\u0131s\u0131tl\u0131 bilgiye sahip olmam\u0131z, ki\u015fisel belgelerin azl\u0131\u011f\u0131, t\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcnsel yo\u011funlu\u011funa ra\u011fmen bu eserin a\u015fmas\u0131 gereken zorluklardan biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor, diye belirtiyor Wells. Bununla birlikte oyunlar\u0131n\u0131n sadece hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak kalmay\u0131p bi\u00e7im ve dil olarak \u00e7o\u011funlukla tarihsel olaylara ve ba\u015fka insanlar\u0131n anlat\u0131lar\u0131na da ba\u011fl\u0131 olarak \u015fekillenmesi, bu anlat\u0131y\u0131 olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekici hale getiriyor. Meslek hayat\u0131na oyuncu olarak ba\u015flay\u0131p ard\u0131ndan tiyatro y\u00f6neticili\u011fi yapan, bir oyun yazar\u0131 olarak tan\u0131n\u0131rl\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n bir ucundan di\u011ferine kadar uzanan bu tiyatro insan\u0131n\u0131n nas\u0131l bir ki\u015fi oldu\u011fu d\u00fcr\u00fcstl\u00fckle tan\u0131mlan\u0131p aktar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\"\"
Stanley Wells.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde, Shakespeare\u2019in bir oyunu yazma s\u00fcreci ile ilgili bilgilere ula\u015f\u0131yoruz. Burada dikkat \u00e7eken unsurlardan biri meslek hayat\u0131 boyunca yasal, toplumsal mecburiyetler ve devlet sans\u00fcr\u00fcn\u00fcn Shakespeare\u2019in yaz\u0131m\u0131nda ona ayak ba\u011f\u0131 olmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u0130ncil<\/em>\u2019de ge\u00e7en konular hakk\u0131nda oyun yazman\u0131n yasaklanmas\u0131 veya konulan bir yasa ile oyuncular\u0131n sahnede a\u00e7\u0131k sa\u00e7\u0131k ifadeler kullanmas\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 gibi d\u0131\u015f fakt\u00f6rlerle bir yazar\u0131n m\u00fccadele etme y\u00f6ntemlerini dinliyoruz. Hikayelerini nas\u0131l se\u00e7ti\u011fi, anlat\u0131 yaratma stratejileri, yazma eylemi, t\u00fcrler aras\u0131nda kurdu\u011fu ba\u011flam, metinlerinin sahnelenme s\u00fcreci ile ilgili k\u0131sa ve yal\u0131n yorumlara tan\u0131k oluyoruz. Shakespeare\u2019in her oyununun kendine has sese sahip olmas\u0131n\u0131, Wells sanat\u00e7\u0131n\u0131n profesyonelli\u011finin ve sanatsal ahlak\u0131n\u0131n e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6stergesi olarak tan\u0131ml\u0131yor. Bu b\u00f6l\u00fcmde \u00f6zellikle oyunlar\u0131 nas\u0131l yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 oyunlar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00f6rmek, metinlerinin sahnelenmesi s\u0131ras\u0131nda arka planda ya\u015fananlara tan\u0131k olmak olduk\u00e7a merak uyand\u0131r\u0131c\u0131. Oyun metinlerinin esnekli\u011fi, bug\u00fcn \u00f6zellikle Shakespeare sahnelemelerinin, uyarlamalar\u0131n\u0131n ve yeniden yaz\u0131mlar\u0131n\u0131n bu kadar \u00e7e\u015fitli olmas\u0131n\u0131n ana sebeplerinden bir tanesidir. Bu esneklik ayn\u0131 zamanda Shakespeare\u2019in metinlerinin yaz\u0131m a\u015famas\u0131ndaki \u00fcretkenli\u011fine ve \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011flanabilir.<\/p>\n

Yazar, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmle birlikte sonelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yazar\u0131n i\u00e7sel yolculu\u011funa odaklan\u0131p, son b\u00f6l\u00fcmde Shakespeare\u2019i nelerin g\u00fcld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ile ilgileniyor. 1591\u2019den 1597\u2019ye uzanan zaman diliminde on yedi tane sone kitab\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015f ard\u0131ndan bu moda bir anda sona ermi\u015ftir. Bu sonelerin ortak \u00f6zellikleri tutarl\u0131 olmalar\u0131 ve erkek a\u015f\u0131\u011f\u0131n yakar\u0131\u015flar\u0131na kay\u0131ts\u0131z kalan belirsiz bir kad\u0131n fig\u00fcr\u00fcne y\u00f6nelik olmas\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle soneler, Shakespeare\u2019in ki\u015fisel ve sosyal hayat\u0131na farkl\u0131 derecelerde \u0131\u015f\u0131k tutan bir \u00e7e\u015fitliliktedir. Wells\u2019in \u201cduygusal otobiyografi\u201d diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 soneler, bizi Shakespeare\u2019in ger\u00e7ekten neye benzedi\u011fi sorusunun cevab\u0131na en \u00e7ok yakla\u015ft\u0131ran eseridir. Stratfort\u2019taki ve Londra\u2019daki toplumsal ve ki\u015fisel konumuyla ili\u015fkilidir. Bunun ard\u0131ndan gelen b\u00f6l\u00fcmde, Shakespeare\u2019i g\u00fcld\u00fcren \u015feyler \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00f6zellikle oyunlar\u0131ndaki komedi unsurlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak ad\u0131na \u00f6nemli anahtarlar bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Shakespeare i\u00e7in edebiyat\u00e7\u0131dan \u00e7ok tiyatrocuydu diyebiliriz. Wells\u2019e g\u00f6re bunun sebebi; oyunlar\u0131 sonradan bas\u0131lsa bile asl\u0131nda sahnelenmesi i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7abay\u0131, bas\u0131m\u0131 i\u00e7in g\u00f6stermemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Hem sanatsal hem de d\u00fc\u015f\u00fcnsel olarak h\u0131rsl\u0131 olmas\u0131, ba\u015fkalar\u0131na odaklanmak yerine kendi \u00fczerinde deneyler yapmas\u0131, ba\u015far\u0131ya s\u0131rt\u0131n\u0131 yaslay\u0131p ayn\u0131 tip oyunlar\u0131 yazmam\u0131\u015f olmas\u0131, hem kendini hem de seyircisini ileriye do\u011fru zorlamaya devam etmesi asl\u0131nda bug\u00fcne ve bug\u00fcn\u00fcn sanat\u00e7\u0131lar\u0131na tekrar tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir yol haritas\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n

Stanley Wells, yaln\u0131zca bir biyografi yazmakla kalm\u0131yor; Shakespeare\u2019in bo\u015fluklarla dolu hayat\u0131 \u00fczerinden onun estetik anlay\u0131\u015f\u0131yla tarihsel ve toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131yor. Shakespeare\u2019in tiyatroya bak\u0131\u015f\u0131, kendini sahnenin diliyle ifade edi\u015fi ve ya\u015fam\u0131 boyunca tiyatroya adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131, Wells\u2019in anlat\u0131s\u0131nda olduk\u00e7a net bir \u015fekilde ortaya konuyor. Kitap, ayn\u0131 zamanda Shakespeare\u2019in \u00f6zel hayat\u0131na dair merak uyand\u0131ran pek \u00e7ok detaya da yer veriyor. Baz\u0131 bilgiler kesinlik ta\u015f\u0131masa da, okura onun ya\u015fam\u0131na dair bir t\u00fcr tan\u0131kl\u0131k hissi veriyor. Wells\u2019in titizli\u011fi, anlat\u0131m\u0131ndaki duruluk ve \u00f6zg\u00fcn yakla\u015f\u0131m\u0131, kitab\u0131 sade bir biyografi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p akademik bir kayna\u011fa da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Hamdi Ko\u00e7\u2019un \u00f6zenli \u00e7evirisiyle T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131r\u0131lan bu eser, Shakespeare\u2019i sadece yazd\u0131klar\u0131yla de\u011fil, bir insan, bir sanat\u00e7\u0131 ve bir \u00e7a\u011f\u0131n tan\u0131\u011f\u0131 olarak tan\u0131mak isteyen herkes i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir okuma \u00f6nerisi.<\/p>\n

Shakespeare Nas\u0131l Biriydi?, Stanley Wells, \u00c7ev. Hamdi Ko\u00e7, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 144 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dcmit Erlim William Shakespeare\u2019in eserleri y\u00fczy\u0131llard\u0131r sahneleniyor, inceleniyor, uyarlan\u0131yor ve yeniden yaz\u0131l\u0131yor. Ama Shakespeare ger\u00e7ekte nas\u0131l biriydi? Nas\u0131l bir adamd\u0131? Kimdi? Ya\u015fam\u0131, ki\u015fili\u011fi, tiyatroya olan tutkusu ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fla ili\u015fkisi hakk\u0131nda ne kadar bilgiye sahibiz? Shakespeare \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 alan\u0131nda en \u00f6nemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Stanley Wells, Shakespeare Nas\u0131l Biriydi? isimli eseriyle, okuru Shakespeare hakk\u0131nda […]<\/p>\n","protected":false},"author":4323,"featured_media":65589,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10225,38,1,513,510],"tags":[10249,10248],"class_list":["post-65586","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-256-sayi","category-dergi-sayilari","category-genel","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-koc-universitesi-yayinlari","tag-shakespeare-nasil-biriydi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4323"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65586"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65586\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}