{"id":65825,"date":"2025-09-01T00:00:28","date_gmt":"2025-08-31T21:00:28","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=65825"},"modified":"2025-08-30T22:51:36","modified_gmt":"2025-08-30T19:51:36","slug":"kitapci-rafi-82","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/09\/01\/kitapci-rafi-82","title":{"rendered":"Kitap\u00e7\u0131 raf\u0131"},"content":{"rendered":"

Bir Pirimat\u0131n An\u0131lar\u0131 – Bir Sinir Bilimcinin Babunlar Aras\u0131ndaki S\u0131ra D\u0131\u015f\u0131 Ya\u015fam\u0131<\/strong><\/p>\n

Robert M. Sapolsky, \u00c7ev. G\u00f6k\u00e7e \u0130nan Ya\u011fl\u0131, Pegasus, 2025, 408 s.<\/strong><\/p>\n

Sapolsky\u2019nin Kenya\u2019da bir babun s\u00fcr\u00fcs\u00fc \u00fczerinde yirmi bir y\u0131l boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n heyecan verici bir anlat\u0131m\u0131 olan Bir Primat\u0131n An\u0131lar\u0131 ciddi bilimsel g\u00f6zlemleri, Serengeti\u2019nin vah\u015fi do\u011fas\u0131nda ya\u015faman\u0131n insan ve hayvan i\u00e7in zorluklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra b\u00f6ylesi bir ya\u015fam\u0131n keyfi hakk\u0131nda n\u00fcktedan yorumlarla harmanl\u0131yor. Sapolsky, ara\u015ft\u0131rmas\u0131 boyunca bir yandan a\u00e7l\u0131kla, \u00f6l\u00fcm tehditleriyle m\u00fccadele edip ger\u00e7ek\u00fcst\u00fc bir ka\u00e7\u0131r\u0131lma olay\u0131ndan sa\u011f kurtulurken, bir yandan da turist zihniyetinin bozulmam\u0131\u015f Afrika\u2019n\u0131n arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar\u0131na nas\u0131l tecav\u00fcz etti\u011fine tan\u0131kl\u0131k ediyor. Vah\u015fi primatlar \u00fczerinde e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f fizyolojik ara\u015ft\u0131rmalar yaparken, babun s\u00fcr\u00fcs\u00fcne \u2013kendi ba\u015flar\u0131na e\u015fsiz ve ilgi \u00e7ekici karakterlere\u2013 giderek \u00e2\u015f\u0131k oluyor ve nihayet trajedi onu engelleyene kadar her yaz onlara geri d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n

Makine – Dil<\/strong><\/p>\n

Ulus Baker, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 243 s.<\/strong><\/p>\n

Ulus Baker\u2019in sohbet robotu Jabberwacky\u2019le diyalo\u011fundan (1999) Makine, hem modernli\u011fin ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc bir imgelerdir; hem somut olarak, ayg\u0131t olarak, organ olarak, i\u015fleyi\u015f olarak, ba\u011flant\u0131 olarak, hayat\u0131n her alan\u0131na n\u00fcfuz etmi\u015f bir varl\u0131kt\u0131r. Dil makineleri, g\u00f6z makineleri, duygu makineleri, arzulama makineleri\u2026 Bunlar hem modern insan varolu\u015funa dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir mecazd\u0131r; hem ileti\u015fim teknolojisinde, sinemada, bilgi \u00fcretiminde \u201ckanl\u0131 canl\u0131\u201d mekanizmalardan s\u00f6z ediyoruzdur. Ulus Baker\u2019in muazzam \u00fcretiminin kimi kenarda kalm\u0131\u015f kimi \u201cbuluntu\u201d par\u00e7alar\u0131n\u0131 bir araya getiren bu derlemenin gizli \u00f6znesi, makine mecaz\u0131 ve bizzat makinelerdir. Bu vesileyle dilin ve insan\u0131n olanaklar\u0131n\u0131 ve olanaks\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmektir.<\/p>\n

Bir Avc\u0131 – Toplay\u0131c\u0131n\u0131n 21. Y\u00fczy\u0131l Rehberi – Evrim ve Modern Ya\u015fam\u0131n Zorluklar\u0131<\/strong><\/p>\n

Heather Heying, \u00c7ev. G\u00f6k\u00e7e \u0130nan Ya\u011fl\u0131, Pegasus, 2025, 368 s.<\/strong><\/p>\n

Fark\u0131ndas\u0131n\u0131z de\u011fil mi insanl\u0131k tarihinin en m\u00fcreffeh \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz ama yine de mutsuzuz. Zenginli\u011fin ve rahatl\u0131\u011f\u0131n e\u015fi benzeri yok ancak siyasi manzaram\u0131z kopuk. \u0130ntihar oranlar\u0131 ciddi \u015fekilde art\u0131yor, yaln\u0131zl\u0131k duygusu derinle\u015fiyor ve kronik hastal\u0131klar yakam\u0131z\u0131 b\u0131rakm\u0131yor. Bu ger\u00e7ekler aras\u0131ndaki u\u00e7urumu nas\u0131l a\u00e7\u0131klayabiliriz? Ve buna nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k vermeliyiz? Evrimsel biyologlar Heather Heying ve Bret Weinstein\u2019a g\u00f6re sorunlar\u0131m\u0131z\u0131n nedeni a\u00e7\u0131k: Modern d\u00fcnyada ya\u015fanan \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez de\u011fi\u015fim, beyinlerimizin ve bedenlerimizin bu de\u011fi\u015fime uyum sa\u011flama kapasitesini katbekat a\u015ft\u0131. Topluluk h\u00e2linde ya\u015famak \u00fczere evrimle\u015ftik ama bug\u00fcn pek \u00e7ok insan kom\u015fular\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 bile bilmiyor. Modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f toplumsal cinsiyet rollerini bir kenara atma tela\u015f\u0131yla, seksin ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f ger\u00e7ekli\u011fini ve kadim k\u00f6klerini giderek daha fazla ink\u00e2r ediyoruz. Kendimize uygun olmayan bir toplumda ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bili\u015fsel uyumsuzluk bizi \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Yazarlar bu kitapta, yayg\u0131n uyku yoksunlu\u011fu ve tehlikeli diyetlerden zarar verici ebeveynlik tarzlar\u0131na ve geri kalm\u0131\u015f e\u011fitim uygulamalar\u0131na kadar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn acil sosyal hastal\u0131klar\u0131yla y\u00fczle\u015fiyor. Akademik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn biyolojik \u00e7e\u015fitlilik bak\u0131m\u0131ndan yo\u011fun ekosistemlerinde ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri onlarca y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir meyvesi olan ve modern insan\u0131n sormaya korktu\u011fu sorular\u0131 soran Bir Avc\u0131-Toplay\u0131c\u0131n\u0131n 21. Y\u00fczy\u0131l Rehberi, daha iyi ve bilge bir hayat ya\u015faman\u0131z\u0131 sa\u011flayacak bilim temelli bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ana hatlar\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n

Anadolu Keltleri<\/strong><\/p>\n

Celal \u00c7elik, La Kitap, 2025, 109 s.<\/strong><\/p>\n

Anadolu co\u011frafyas\u0131, jeostratejik ve jeopolitik konumu ile ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze \u00f6nemli bir b\u00f6lge olma \u00f6zelli\u011fini her daim korumu\u015ftur. Bu sebeple bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcre ve topluma ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015f, \u00e7ok katmanl\u0131 tarihsel etkile\u015fim s\u00fcre\u00e7lerine u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgenin tarihsel miras\u0131; co\u011frafya ile ili\u015fkili bir\u00e7ok milletin, devletin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn etkile\u015fiminden olu\u015fan, karma\u015f\u0131k s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7ermektedir. Tarihsel uzun d\u00f6nemler i\u00e7erisinde olu\u015fan k\u00fclt\u00fcrel kayna\u015fmay\u0131, net \u00e7izgilerle ayr\u0131\u015ft\u0131rmak olduk\u00e7a zordur. Hatti, Akad, Asur, Luvi, Hitit, Frig, Anadolu Klasik Antik \u00c7a\u011f krall\u0131klar\u0131, B\u00fcy\u00fck \u0130skender y\u00f6netimi, Roma, Sel\u00e7uklu, Osmanl\u0131 ve nihayetinde modern T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, Anadolu tarihi ve medeniyetlerinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Anadolu (Anatolia) ismi Latincedir ve \u201cg\u00fcne\u015fin do\u011fdu\u011fu yer\u201d anlam\u0131na gelmektedir. Roma (Bizans) d\u00f6neminde \u201cuzak idari b\u00f6lge\u201d anlam\u0131nda da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu co\u011frafyay\u0131 yurt edinen ve kal\u0131c\u0131 olarak b\u00f6lgeye yerle\u015fen T\u00fcrkler de Anadolu (Anatolia) ismini benimsemi\u015f ve kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131l\u0131lar taraf\u0131ndan baz\u0131 d\u00f6nemlerde b\u00f6lgeye Asia Min\u00f6r (K\u00fc\u00e7\u00fck Asya) gibi isimler de verilmi\u015ftir. Ancak Anadolu ismi, T\u00fcrklerle birlikte kal\u0131c\u0131 olarak tarihe ge\u00e7mi\u015ftir. Anadolu\u2019da ilk uygarl\u0131k izlerine; Orta, Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu b\u00f6lgelerinde rastlanmaktad\u0131r. Bu kadim b\u00f6lgeler, Mezopotamya co\u011frafyas\u0131 ile do\u011frudan ilintilidir. Yak\u0131n zamanlarda arkeolojik ke\u015fiflere konu olan G\u00f6bekli Tepe ve Karahan Tepe gibi buluntular, co\u011frafyan\u0131n tarihsel ge\u00e7mi\u015fini daha da derinle\u015ftirmektedir Modern T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ba\u015fkenti olan Ankara\u2019y\u0131 (Ankyra) kuran Kelt\/Galatlar ise ku\u015fkusuz bu s\u00fcrecin en \u00f6nemli akt\u00f6rlerindendir. Orta Anadolu B\u00f6lgesinde kurduklar\u0131 \u015fehirleri, sosyal ya\u015famlar\u0131, k\u00fclt\u00fcrleri ve b\u0131rakt\u0131klar\u0131 ile Anadolu miras\u0131na olan katk\u0131lar\u0131 asla g\u00f6z ard\u0131 edilemez.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n Evrimini Anlamak – Ya\u015fam\u0131n Esaslar\u0131 4<\/strong><\/p>\n

Ian Tattersall, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 248 s.<\/strong><\/p>\n

Kim oldu\u011fumuz, nereden geldi\u011fimiz ve bug\u00fcn oldu\u011fumuz \u015feye nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, y\u0131llarca, basitten karma\u015f\u0131\u011fa do\u011fru ad\u0131m ad\u0131m ilerleyen bir silsile \u015feklinde canland\u0131 kafam\u0131zda. \u00d6nce aya\u011fa kalkt\u0131k. Sonra serbest kalan ellerimiz ve artan zek\u00e2m\u0131zla aletler yapt\u0131k. M\u0131zraklar, heykeller, barakalar, ve nihayetinde bug\u00fcn\u00fcn g\u00f6rkemli d\u00fcnyas\u0131\u2026 Hepsinin alt\u0131nda yatan s\u0131r, istisnai beynimizden ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi. Ian Tattersall, insan\u0131n evrimini anlamak isteyenler i\u00e7in bu ezberi bozuyor. Okuru konfor alan\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p \u201cKarma\u015fa \u0130\u00e7inde Karma\u015fa\u201dya davet ediyor. Tattersall\u2019\u0131n anlat\u0131s\u0131nda g\u00fcrb\u00fcz Australopitlerle soyumuz Homo\u2019nun erken temsilcileri bir arada ya\u015f\u0131yor. Alet yapmak, Homo t\u00fcrlerinin tekelinden \u00e7\u0131k\u0131p 3,5 milyon y\u0131l \u00f6ncesinin ikiayakl\u0131 ilkel insans\u0131lar\u0131na kadar uzan\u0131yor. \u0130nsan olman\u0131n hik\u00e2yesi yongalanm\u0131\u015f ta\u015flarla ya da beyin hacmiyle de\u011fil; 7 milyon y\u0131l \u00f6nce bir g\u00fcn iki ayak \u00fczerinde dikilmekle ba\u015fl\u0131yor asl\u0131nda. \u0130nsan\u0131n Evrimini Anlamak\u2019\u0131n sayfalar\u0131nda ilerledik\u00e7e kuyruksuz maymunlarla ortak bir atay\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncesinin etraf\u0131n\u0131 saran ku\u015fku, \u00f6nyarg\u0131 ve korku bulutlar\u0131 bir bir da\u011f\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc DNA ve kemiklerin yalan s\u00f6ylemedi\u011fi bu yolculukta ger\u00e7ek, orada bir yerde, g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu yerden \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 bekliyor.<\/p>\n

Molek\u00fcller – K\u0131sa Bir Giri\u015f<\/strong><\/p>\n

Philip Ball, \u00c7ev. Ebru K\u0131l\u0131\u00e7, \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 184 s.<\/strong><\/p>\n

Canl\u0131 bir h\u00fccrenin i\u00e7erisinde ya\u015fananlar\u0131 birbirleriyle ileti\u015fim kuran, i\u015fbirli\u011fine giden, rekabete giren, durmaks\u0131z\u0131n hareket eden molek\u00fcllerle dolup ta\u015fan bir kente benzetebiliriz. Kimyac\u0131lar\u0131n molek\u00fcler d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l g\u00f6rd\u00fcklerini anlatan bu k\u0131sa giri\u015f kitab\u0131nda Philip Ball molek\u00fcllerin i\u00e7imizde ve etraf\u0131m\u0131zda oynad\u0131\u011f\u0131 hayati rol\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Canl\u0131 sistemlerdeki molek\u00fcllere \u0131\u015f\u0131k tutarak sentetik kimyan\u0131n organik molek\u00fcllerden nas\u0131l ilham ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rnekleriyle aktar\u0131yor. Tek bir d\u00f6llenmi\u015f yumurtan\u0131n nas\u0131l \u00e7ok h\u00fccreli canl\u0131lara, \u00f6rne\u011fin Mozart gibi bir insana d\u00f6n\u00fc\u015febildi\u011fini, sabah\u0131n erken saatlerinde \u00e7iy yedi\u011finde \u00f6r\u00fcmcek ipe\u011fini \u00e7\u00f6z\u00fcnmez k\u0131lan \u015feyin ne oldu\u011funu, t\u00fcm bu molek\u00fcler dinamizmin laboratuvarlarda nas\u0131l yakalanabildi\u011fini ve daha nice \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bilgiyi aktaran yazar, kimyaya y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n en yarat\u0131c\u0131 bilimlerinden biri olarak yeni bir g\u00f6zle bakmam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

Kopernik’ten Einstein’e – Evren Uzay Zaman ve Hareket<\/strong><\/p>\n

Hans Reichenbach, \u00c7ev. \u015eehnaz Yard\u0131m, Say Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 120 s.<\/strong><\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca bu \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck gizem, yaln\u0131zca bilim insanlar\u0131n\u0131n de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnen her insan\u0131n zihnini me\u015fgul etti. Peki ama neden? G\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131za do\u011frudan bir etkisi olmayan bu soyut meseleler, neden bizi bu kadar derinden etkiler? Bu kitap, evrenin i\u015fleyi\u015fine dair kadim merak\u0131n izini s\u00fcrerken, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncenin nas\u0131l ad\u0131m ad\u0131m \u015fekillendi\u011fini sade bir dille ortaya koyuyor. D\u00fcnya\u2019n\u0131n evrenin merkezinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmek ne anlama gelir? Kopernik\u2019in ke\u015ffi neden sadece astronomi tarihini de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihini de alt\u00fcst etmi\u015ftir? Einstein\u2019\u0131n g\u00f6relilik teorisi, yaln\u0131zca bilimsel bir devrim midir, yoksa insan\u0131n evrendeki yerini yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmesine yol a\u00e7an bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 m\u0131d\u0131r? Okuyucuyu hem bilimsel hem felsefi bir yolculu\u011fa davet eden bu eser, eski ve yeni bilgilerin nas\u0131l ustal\u0131kla harmanland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Evrenin kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralarken, yaln\u0131zca y\u0131ld\u0131zlara de\u011fil, kendi varolu\u015fumuza da farkl\u0131 bir g\u00f6zle bakmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n

\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011finin Ekonomisi<\/strong><\/p>\n

Faruk Mike, Ekin Bas\u0131m Yay\u0131n, 2025, 185 s.<\/strong><\/p>\n

\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011finin Ekonomisi, s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131 ve ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131ndaki d\u00fczensizlikler gibi a\u015f\u0131r\u0131 iklim olaylar\u0131n\u0131n makroekonomik ve sekt\u00f6rel etkilerine odaklanmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, iklimsel de\u011fi\u015fimlerin ekonomik b\u00fcy\u00fcme, istihdam, yat\u0131r\u0131m ve yoksulluk gibi alanlardaki etkileri detayl\u0131 bir \u015fekilde incelenmektedir. Ayr\u0131ca tar\u0131m, sanayi ve hizmetler sekt\u00f6r\u00fcne ait 14 alt ana grup \u00f6zelinde, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin yaratt\u0131\u011f\u0131 riskler, beklentiler ve uyum stratejileri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kitap, ulusal yaz\u0131nda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ekonomi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bi\u00e7imde ele alan ilk eser olma niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ekonomi bilimine ili\u015fkin salt bir akademik metin olman\u0131n \u00f6tesinde, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ilgi duyan herkesin rahatl\u0131kla takip edebilece\u011fi sade ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir anlat\u0131m dili tercih edilmi\u015ftir. Bu y\u00f6n\u00fcyle yaln\u0131zca bilimsel bir katk\u0131 sa\u011flamay\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmay\u0131 da hedeflemektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi bilinenin aksine gelece\u011fin de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcn sorunudur. Bu sorunun temelinde, \u00e7evresel etkileri g\u00f6z ard\u0131 eden \u00fcretim ve t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 yer almaktad\u0131r. G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcn, \u00e7o\u011fu zaman fark edilmeyen \u00e7evresel maliyetler i\u00e7ermektedir. Bu maliyetlerin birikimli etkisi ise iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00dcstelik s\u00fcre\u00e7, geri d\u00f6n\u00fclmesi g\u00fc\u00e7 bir e\u015fik noktas\u0131na do\u011fru h\u0131zla ilerlemektedir. Gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, \u00e7ok da uzak olmayan bir gelecekte toplumlar\u0131 \u00e7ok daha a\u011f\u0131r ve zorlu iklimsel ko\u015fullar beklemektedir.<\/p>\n

Marie Curie ve Radyoaktivite Bilimi<\/strong><\/p>\n

Naomi Pasachoff, \u00c7ev. Mustafa Bayrak, Vak\u0131fBank K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 136 s.<\/strong><\/p>\n

Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n en \u00fcnl\u00fc kad\u0131nlar\u0131ndan biri olan Marie Curie, ger\u00e7ek anlamda bir \u00f6nc\u00fcyd\u00fc. Radyum ve polonyum gibi iki radyoaktif elementi ke\u015ffetmesiyle tan\u0131nan Marie Curie, Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc kazanan ilk kad\u0131n olmas\u0131 yan\u0131nda iki ayr\u0131 bilim dal\u0131nda – 1903\u2019te kocas\u0131 Pierre ile birlikte Fizik ve 1911\u2019de tek ba\u015f\u0131na Kimya – Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc kazanan ilk bilim insan\u0131yd\u0131. Bu biyografide Marie Curie\u2019nin laboratuvarda ne kadar parlak ve yarat\u0131c\u0131 oldu\u011funun yan\u0131nda laboratuvar d\u0131\u015f\u0131nda da ayn\u0131 derecede tutkulu oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konuyor. E\u015finin 1906\u2019daki zamans\u0131z \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yas\u0131n\u0131 tutarken, Sorbonne\u2019da fizik profes\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6revlendirilen ilk kad\u0131n oldu; iki parlak k\u0131z\u0131n\u0131 \u00f6zveriyle yeti\u015ftirdi, r\u00f6ntgen ekipman\u0131yla donatt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok say\u0131da minib\u00fcs\u00fc Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n saflar\u0131na s\u00fcrd\u00fc; Albert Einstein ve yirminci y\u00fczy\u0131l fizi\u011finin di\u011fer kurucular\u0131yla arkada\u015f oldu; iki ABD ba\u015fkan\u0131n\u0131n deste\u011fini kazand\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki gen\u00e7 kad\u0131n nesillerine bilimi bir ya\u015fam bi\u00e7imi olarak s\u00fcrd\u00fcrmeleri i\u00e7in ilham verdi. O bir fizik\u00e7i, bir e\u015f, bir anne ve \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bir profesyonel kad\u0131nd\u0131. Bu biyografi, bilimsel ke\u015fif ve ki\u015fisel ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilham ve heyecan verici bir \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr. 1934\u2019teki \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan Albert Einstein, \u201cMarie Curie, t\u00fcm \u00fcnl\u00fc ki\u015filer aras\u0131nda, \u015f\u00f6hretin yozla\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 tek ki\u015fidir\u201d diyecek kadar duygulanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Frans\u0131z Matematik\u00e7iler<\/strong><\/p>\n

Ali D\u00f6nmez, Doruk Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 520 s.<\/strong><\/p>\n

Orta \u00c7a\u011f’dan modern d\u00f6neme uzanan s\u00fcre\u00e7te Fransa’n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi en parlak matematik zek\u00e2lar\u0131n\u0131 bir araya getiren bu eser, Bat\u0131 matemati\u011finin evrimine damga vuran Frans\u0131z gelene\u011fini t\u00fcm detaylar\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Gerbert’in erken d\u00f6nem aritmetik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan Descartes’\u0131n analitik geometri devrimine, Fermat’n\u0131n say\u0131lar teorisine efsanevi katk\u0131lar\u0131ndan Cauchy’nin modern analizdeki kurucu rol\u00fcne, Poincar\u00e9’nin topoloji alan\u0131ndaki \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan Bourbaki’nin 20. y\u00fczy\u0131lda matemati\u011fi yeniden tan\u0131mlayan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar, Fransa’n\u0131n matematik tarihindeki ola\u011fan\u00fcst\u00fc ser\u00fcvenini anlat\u0131yor. Bu kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, sadece b\u00fcy\u00fck teorisyenlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayarak, matematik d\u00fcnyas\u0131n\u0131n az bilinen ama \u00f6nemli isimlerine de hak ettikleri yeri veriyor. Mersenne’in bilimsel ileti\u015fim a\u011f\u0131ndaki kilit rol\u00fc, Lagrange’\u0131n mekanik alan\u0131ndaki devrimsel katk\u0131lar\u0131, Galois’n\u0131n grup teorisi alan\u0131ndaki gen\u00e7 ya\u015ftaki parlak ke\u015fifleri ve Lebesgue’nin integral kavram\u0131n\u0131 yeniden tan\u0131mlamas\u0131 gibi tarihi d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131, d\u00f6nemin sosyal ve bilimsel ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131n\u0131yor. \u00d6zellikle Frans\u0131z Devrimi sonras\u0131nda \u00c9cole Polytechnique’in yeti\u015ftirdi\u011fi Monge, Fourier, Laplace ve Carnot gibi d\u00e2hilerin matemati\u011fi nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vurgulan\u0131yor. Frans\u0131z Matematik\u00e7iler, matematik tarihine ilgi duyanlar i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 niteli\u011finde. Kronolojik bir ak\u0131\u015fla d\u00fczenlenen i\u00e7eri\u011fi, detayl\u0131 biyografik bilgileri ve zengin kaynak\u00e7as\u0131yla, Fransa’n\u0131n matematik alan\u0131ndaki benzersiz katk\u0131lar\u0131n\u0131 anlamak isteyen okurlara kapsaml\u0131 bir rehber sunuyor. Bu eser, sadece matematik\u00e7iler i\u00e7in de\u011fil, bilim tarihi ve Avrupa’n\u0131n entelekt\u00fcel miras\u0131na ilgi duyan herkes i\u00e7in \u00f6nemli bir kaynak olarak kitapl\u0131klardaki yerini almay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n

Tek \u0130stedi\u011fimiz D\u00fcnya – Polen Ekoloji Kitapl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

Patrick Bresnihan, \u00c7ev. U\u011fur Gezen, Ceylan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 251 s.<\/strong><\/p>\n

\u0130ster Filistin\u2019de, ister T\u00fcrkiye\u2019de, ister \u0130rlanda\u2019da olsun, \u201c\u00e7evre \u00f6tesi \u201d hareketler, yery\u00fcz\u00fc i\u00e7in verilen m\u00fccadelenin toplumsal adalet m\u00fccadelesinden, her ikisinin de hayatta kalma m\u00fccadelesinden ayr\u0131lamaz oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Tek \u0130stedi\u011fimiz D\u00fcnya ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, topra\u011f\u0131n ve insanlar\u0131n kurtulu\u015funu birbirinin ayn\u0131s\u0131 olarak g\u00f6renlerin duygular\u0131n\u0131 yans\u0131tarak bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc somutla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Filistinli \u015fair Mahmud Dervi\u015f, \u201cD\u00fcnya \u00dczerimize Kapan\u0131yor\u201d adl\u0131 \u015fiirinde ilgili bir ba\u011flant\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde yakal\u0131yor: \u201cSon hudutlardan sonra nereye gidelim? Son g\u00f6kten sonra ku\u015flar nereye u\u00e7sun?\u201d Bu dizeler Filistin halk\u0131 ile topraklar\u0131 aras\u0131ndaki derin ba\u011f\u0131 dokunakl\u0131 bir \u015fekilde ifade etmekte, toprak kayb\u0131n\u0131n kimlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kayb\u0131na denk oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Dervi\u015f\u2019in kelimeleri, bu kitapta ele al\u0131nan temalarla derin bir yank\u0131 uyand\u0131rmakta, \u00e7evresel y\u00f6netim ile adalet aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n ayr\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir.<\/p>\n

Yay\u0131n Emek\u00e7isinin Ad\u0131 Yok – \u00c7al\u0131\u015fma ve Ge\u00e7im Standartlar\u0131 Konusunda Bir Saha Ara\u015ft\u0131rmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Nilg\u00fcn Ongan, Kor Kitap, 2025, 96 s.<\/strong><\/p>\n

Nilg\u00fcn Ongan, bu kitapta k\u00fclt\u00fcr i\u015f\u00e7ileri olarak yay\u0131nevi emek\u00e7ilerinin \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na dair bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131yor okurla. Yay\u0131n emek\u00e7isinin s\u0131n\u0131fsal konumuna dair tart\u0131\u015fmalarla birle\u015fen bu saha ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, Marx\u2019\u0131n emek de\u011fer teorisinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ge\u00e7erli\u011fini yitirdi\u011fine dair tezlere de do\u011frudan bu alandaki emek\u00e7ilerin a\u011fz\u0131ndan verilmi\u015f bir cevap ayn\u0131 zamanda. Yeni i\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fma t\u00fcrlerinin bi\u00e7imlendirdi\u011fi pratiklerle her g\u00fcn daha da atomize edilen, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan kopart\u0131larak bir kimlik bi\u00e7imine sokulan, \u00fcretimdeki pozisyonu ve kapitalist \u00fcretimin ili\u015fki- sel niteli\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilerek s\u0131n\u0131f d\u0131\u015f\u0131 bir noktaya \u00e7ekilen yay\u0131nevi emek\u00e7ilerinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n di\u011fer kesimleriyle ortakl\u0131klar\u0131na odaklan\u0131yor Ongan. Esnekli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenine ve i\u015f\u00e7iye etkilerinden \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma\u201d, g\u00fcvencesizlik, idealizm s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve ayr\u0131cal\u0131k duygusuyla yarat\u0131lan r\u0131za \u00fcretimine kadar \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir dizi meseleyi emek\u00e7ilerin s\u00f6ylediklerinden yola \u00e7\u0131karak tart\u0131\u015fan Ongan, son olarak bu cendereden \u00e7\u0131kman\u0131n yeg\u00e2ne yolu olarak \u00f6rg\u00fctlenmenin \u00f6n\u00fcndeki engellerle birlikte imk\u00e2nlar\u0131na da bak\u0131yor. \u00d6zelde yay\u0131nevi emek\u00e7ilerine odaklanan ama oradan yola \u00e7\u0131karak pek \u00e7ok k\u00fclt\u00fcr i\u015f\u00e7isine de te\u015fmil edilebilecek bu \u00e7al\u0131\u015fma, yay\u0131nc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne emek\u00e7ilerden yana bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n h\u00e2kim k\u0131l\u0131nmas\u0131 i\u00e7in bizzat emek\u00e7ilerden gelen bir \u00e7a\u011fr\u0131 olarak da okunabilir.<\/p>\n

\u0130nsan Haklar\u0131: Yakla\u015f\u0131mlar Kazan\u0131mlar Sorunlar<\/strong><\/p>\n

Michael Freeman, \u00c7ev. K\u0131van\u00e7 Ko\u00e7ak, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 295 s.<\/strong><\/p>\n

\u0130nsan haklar\u0131 nedir? Sosyal bilimlerden ayr\u0131 incelenebilir mi? Evrensel bir ilke midir, tarihsel bir s\u00f6ylem mi? Michael Freeman, bu sorular\u0131 cevapland\u0131rarak yaln\u0131zca bir kavram analizi yapman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7iyor ve insan haklar\u0131n\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131mla, tarihten ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczden \u00f6rnekler sunarak somutla\u015ft\u0131r\u0131yor. M\u00fcltecilerin\/g\u00f6\u00e7menlerin durumu, \u00e7evre sorunlar\u0131, 21. y\u00fczy\u0131lda h\u00e2l\u00e2 devam eden sava\u015flar, salg\u0131n, cinsel kimlik ve y\u00f6nelime dair ayr\u0131mc\u0131l\u0131klar gibi g\u00fcncel konular\u0131 da es ge\u00e7miyor. \u0130nsan haklar\u0131 s\u00f6yleminin, do\u011fu\u015fundan bu yana hi\u00e7bir zaman tek ba\u015f\u0131na hukuki bir mesele olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; felsefi, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel alandaki yans\u0131mas\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sererek disiplinleraras\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ortaya koyuyor. Ayn\u0131 zamanda, bu s\u00f6ylemin evrensellik iddias\u0131n\u0131 da tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131yor. \u0130nsan Haklar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnsel kaynak niteli\u011finde, konuyla ilgili toplumsal ve hukuki \u00e7al\u0131\u015fmalara \u0131\u015f\u0131k tutan, hukuk\u00e7ular\u0131n oldu\u011fu kadar, konuya ilgi duyanlar\u0131n da yararlanabilece\u011fi, geni\u015f perspektifli bir kitap.<\/p>\n

Hunlar\u0131n D\u00fcnyas\u0131: 5. yy. Armenia M\u00fcverrihlerinin Anlat\u0131m\u0131nda<\/strong><\/p>\n

Oder Alizade, Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi, 2025, 390 s.<\/strong><\/p>\n

Hunlar, tarih yaz\u0131m\u0131nda \u00e7o\u011funlukla sava\u015f\u00e7\u0131 kimlikleriyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir topluluk olarak an\u0131lsa da bu \u00e7al\u0131\u015fma onlar\u0131n yaln\u0131zca asker\u00ee niteli\u011fini de\u011fil b\u00f6lgesel siyasetin, din\u00ee d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin ve k\u00fclt\u00fcrel etkile\u015fimlerin \u015fekillenmesindeki etkili konumunu da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Dr. Oder Alizade\u2019nin \u00f6zg\u00fcn kaynaklara dayanan bu titiz incelemesi, V. y\u00fczy\u0131l Armenia m\u00fcverrihlerinin Grabarca metinlerinde yer alan Hun anlat\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyerek, G\u00fcney Kafkasya\u2019n\u0131n tarihsel dokusunu yeni bir bak\u0131\u015fla ele al\u0131yor. Eserde Hunlar; Sasanilerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen, Armenia\u2019daki ayaklanmalarda hem m\u00fcttefik hem de rakip olarak beliren, Hazar\u2019\u0131n do\u011fusu ve bat\u0131s\u0131nda farkl\u0131 siyasi yap\u0131larla tan\u0131nan ve en \u00f6nemlisi, G\u00fcney Kafkasya\u2019daki asker\u00ee ve siyas\u00ee geli\u015fmelerin seyrini tayin eden akt\u00f6rler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Hunlar\u0131n D\u00fcnyas\u0131, sadece bir kaynak derlemesi de\u011fil; tarihsel metin \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi, ele\u015ftirel tarih yaz\u0131m\u0131 ve disiplinleraras\u0131 bir perspektifin imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 bir araya getiren \u00f6zg\u00fcn bir ara\u015ft\u0131rmad\u0131r. Eserde kullan\u0131lan metodoloji, klasik anlat\u0131lar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek Hun tarihine ili\u015fkin yerle\u015fik kabulleri sorgulamay\u0131 hedefler. Bu kitap; erken d\u00f6nem T\u00fcrk tarihi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, Kafkasya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgilenen tarih\u00e7iler, dil ve din etkile\u015fimlerini inceleyen akademisyenler ile disiplinleraras\u0131 perspektiften d\u00fc\u015f\u00fcnen okurlar i\u00e7in engin bir ba\u015fvuru niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130stanbul’un Tarihsel Topografyas\u0131<\/strong><\/p>\n

Wolfgang M\u00fcller , Wiener, \u00c7ev. \u00dclker Say\u0131n, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 536 s.<\/strong><\/p>\n

Roma, Bizans ve Osmanl\u0131\u2026 Bu \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck uygarl\u0131k, insanl\u0131k tarihinin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc \u0130stanbul\u2019da sergiledi. \u0130nsan\u0131 tanr\u0131lar\u0131n g\u00f6lgesinde b\u0131rakan Roma paganizmi, Bizans\u2019\u0131n siyasi kimli\u011fe b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f ortodokslu\u011fu ve kendi i\u00e7ine kapanm\u0131\u015f mistisizmi ile Osmanl\u0131, birbirlerinden dev\u015firdikleri k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 \u00fczerinde \u0130stanbul\u2019u yaratt\u0131lar. \u0130stanbul, bu uygarl\u0131klar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e, yan yana durduklar\u0131, kimi zaman ayn\u0131 hayat ger\u00e7eklerini payla\u015ft\u0131klar\u0131, kimi zaman da farkl\u0131 y\u00f6nlere uzanarak kendi \u00f6zg\u00fcn ki\u015filiklerini tarihe kabul ettirdikleri bir kentin ad\u0131 oldu. \u0130stanbul\u2019un tarihini do\u011fru okumak, bu d\u00fcnya kentini \u015fekillendiren uygarl\u0131k tabakalar\u0131 \u00fczerinde \u00e7ok bilinmeyenli bir denklemi \u00e7\u00f6zmekle m\u00fcmk\u00fcn. Wolfgang M\u00fcller-Wiener, bu ger\u00e7ekten hareketle kentin \u201cByzantion\u201d, \u201cKonstantinopolis\u201d ve \u201c\u0130stanbul\u201d d\u00f6nemlerini ku\u015fatan yap\u0131 sanat\u0131n\u0131, topografik verilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda inceliyor. \u0130stanbul\u2019un Tarihsel Topografyas\u0131, tarih\u00f6ncesinden ba\u015flay\u0131p antik yerle\u015fimlere ve buradan da Bizans\u2019\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ku\u015fatarak Osmanl\u0131\u2019ya ula\u015fan bir zaman dilimi i\u00e7inde, kentin mimari dokusunu yap\u0131 \u00f6rnekleri \u00fczerinde durarak ara\u015ft\u0131rmakta. Roma tap\u0131nak kal\u0131nt\u0131lar\u0131, Bizans saraylar\u0131, kiliseleri, surlar\u0131, sarn\u0131\u00e7lar\u0131 ve Osmanl\u0131 mimarisinin Klasik D\u00f6nem sonuna kadar ortaya koydu\u011fu b\u00fct\u00fcn yap\u0131 envanteri, tek tek ele al\u0131nmak suretiyle kentin fiziksel de\u011fi\u015fimi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor. Metni destekleyen y\u00fczlerce harita, grav\u00fcr ve foto\u011fraf ile ayr\u0131ca ek olarak verilen 1\/10.000 \u00f6l\u00e7ekli topografik plan, \u0130stanbul\u2019u bir d\u00fcnya kenti yapan k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7arp\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ortaya koyuyor.<\/p>\n

Filistin’de \u00c7i\u011fnenen \u0130nsanl\u0131k<\/strong><\/p>\n

Roberta De Monticelli, \u00c7ev. Cemal Kaan Emek, Lejand, 2025, 312 s.<\/strong><\/p>\n

Filistin\u2019de olup bitenler yerel bir \u00f6l\u00e7e\u011fe indirgenemez. Bu, hepimizi anlatan bir k\u0131yamettir, d\u00fcnya tarihinin bir \u201cd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc\u201dd\u00fcr ve felsefeyi de ilgilendirir. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n 7 Ekim\u2019indeki katliam\u0131 izleyen aylarda devam eden bir tan\u0131kl\u0131k yolculu\u011funa dayanmaktad\u0131r. Kamusal m\u00fcdahaleleriyle de tan\u0131nan filozof Roberta De Monticelli, Avrupa, Asya ve Afrika aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir Akdeniz toprak par\u00e7as\u0131 olan Filistin\u2019de medeniyetin temelini olu\u015fturan \u00e7eli\u015fkilerden birinin trajik bi\u00e7imde \u015fekillendi\u011fini g\u00f6r\u00fcr. Cevaplanmas\u0131 gereken bir\u00e7ok soru vard\u0131r: G\u00fcc\u00fcn s\u0131n\u0131r\u0131 neresidir? Hangi adalet savunulmaya de\u011ferdir? Di\u011fer t\u00fcm yasalar\u0131n \u00fcst\u00fcnde bir yasa var m\u0131d\u0131r? Siyaset, bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir gelecek hayal etmek i\u00e7in nas\u0131l devreye girebilir? Filistin\u2019in tarihine ve bug\u00fcn\u00fcne bu bak\u0131\u015f bir tarih\u00e7inin, bir siyaset bilimcinin, bir jeopolitika uzman\u0131n\u0131n ya da bir aktivistin bak\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. Monticelli\u2019nin tan\u0131kl\u0131k yolculu\u011fu adaletin, hukukun, insanca bir arada ya\u015faman\u0131n imk\u00e2n\u0131 \u00fczerine bir felsefi ara\u015ft\u0131rmaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Burada Musa, \u0130sa ve Muhammed peygamberlerin; Augustinus ile Justinyen\u2019in; Cusanus ile Grotius\u2019un; Freud, Thomas Mann ile Jeanne Hersch\u2019in yollar\u0131 kesi\u015fir. Bu kitab\u0131n temelinde, herkesin bir \u015fekilde ortak oldu\u011fu o \u201cink\u00e2r\u201d duvar\u0131n\u0131 y\u0131kma iste\u011fi de vard\u0131r. Keyfili\u011fin, \u015fiddetin, 57 y\u0131ld\u0131r s\u00fcren bir asker\u00ee i\u015fgal zulm\u00fcn\u00fcn, bunun \u00f6ncesindeki tarihsel s\u00fcrecin ve ayn\u0131 zamanda pek \u00e7ok Filistinliyi ve az say\u0131da \u0130srailli Yahudi\u2019yi h\u00e2l\u00e2 k\u0131r\u0131lgan ama inat\u00e7\u0131 bir umutla ba\u011flayan o incecik hukuk ba\u011f\u0131n\u0131n silinip gitmesini a\u015fmak iste\u011fi.<\/p>\n

Biyoloji ve Feminizm: Felsefi Bir Giri\u015f<\/strong><\/p>\n

Lynn Hankinson Nelson, Akademim Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 348 s.<\/strong><\/p>\n

Ya\u015fam bilimleri uzun zamand\u0131r cinsiyet farklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor; kimi zaman evrimsel stratejilerle, kimi zaman da n\u00f6rolojik ya da genetik varsay\u0131mlarla. Peki, bu a\u00e7\u0131klamalar ne kadar bilimsel, ne kadar toplumsal kabullere dayan\u0131yor? Biyoloji ve Feminizm, feminist bilim ele\u015ftirilerinin tam da bu sorular etraf\u0131nda \u015fekillendi\u011fi \u00f6zg\u00fcn ve \u00e7ok disiplinli bir giri\u015f sunuyor. Epistemoloji, biyoloji felsefesi, feminist teori, \u00e7a\u011fda\u015f bilim felsefesi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nan Nelson, feminist bilim insanlar\u0131n\u0131n biyolojiyle nas\u0131l ele\u015ftirel ve yap\u0131c\u0131 bi\u00e7imde ili\u015fkilendi\u011fini; nesnellik, ba\u011flamsalc\u0131l\u0131k, bilimsel kan\u0131t gibi temel meseleleri sorgulayarak inceliyor. Evrimsel biyolojiden n\u00f6robilime, geli\u015fim biyolojisinden primatolojiye kadar bir\u00e7ok alanda \u00f6ne \u00e7\u0131kan toplumsal cinsiyet varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 masaya yat\u0131ran Nelson, hem bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncenin nas\u0131l evrildi\u011fini g\u00f6steriyor hem de bilimin etik ve toplumsal sorumlulu\u011funa dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyor.<\/p>\n

Alamut Efsaneleri – Ha\u015fha\u015filer Hakk\u0131nda Yanl\u0131\u015f Bilinen Do\u011frular<\/strong><\/p>\n

Farhad Daftary, Tevabil Alka\u00e7, Alfa Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2025, 272 s.<\/strong><\/p>\n

Bat\u0131l\u0131lar y\u00fczy\u0131llard\u0131r Ha\u015fha\u015filerin hikayelerine, gizemli liderlerine ve Kuzey \u0130ran\u2019daki Alamut kalesine hayran kalm\u0131\u015flard\u0131r. Efsaneler ilk olarak Suriye\u2019deki Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n 12 ve 13. y\u00fczy\u0131llarda, liderleri olan Da\u011f\u0131n Ya\u015fl\u0131 Adam\u0131 Hasan Sabbah\u2019\u0131n emriyle d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcren \u015eii \u0130slam topluluklar\u0131ndan biri olan Nizari \u0130smaililerle temasa ge\u00e7meleriyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Y\u0131llar i\u00e7inde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131lan hik\u00e2yeler, Marco Polo\u2019nun \u201cYa\u015fl\u0131 Adam\u201d\u0131n, esrar kullan\u0131m\u0131 ve gizli bir cennet bah\u00e7esi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla m\u00fcritlerinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kendilerini feda etmelerine var\u0131ncaya dek kontrol etti\u011fi iddias\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. Bu hik\u00e2yeler o kadar etkiliydi ki, ha\u015fha\u015fin kelimesi Avrupa dillerine \u201csuikast\u00e7\u0131\u201d anlam\u0131na gelen assassin olarak girdi. Daftary, orta\u00e7a\u011f M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131nda ve orta\u00e7a\u011f Avrupa\u2019s\u0131n\u0131n bu d\u00fcnyaya ili\u015fkin cehaletinde k\u00f6k salm\u0131\u015f ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir propaganda program\u0131n\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k olarak ortaya koyuyor. Frans\u0131z oryantalist Silvestre de Sacy\u2019nin 19. y\u00fczy\u0131lda Ha\u015fha\u015filer \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 me\u015fhur Memoir\u2019\u0131 da kitab\u0131n sonunda ek olarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Heidegger S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>\n

Michael Inwood, \u00c7ev. Burak \u00c7ak\u0131r, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2025, 352 s.<\/strong><\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f felsefenin \u00f6ncu\u0308 isimlerinden Martin Heidegger\u2019in du\u0308\u015fu\u0308nce du\u0308nyas\u0131 kapsaml\u0131 ve etkili olmakla birlikte, kavramsal a\u00e7\u0131dan anla\u015f\u0131lmas\u0131 gu\u0308\u00e7 bir kavramsal a\u011f\u0131n yu\u0308ku\u0308nu\u0308 de beraberinde getirir. Antik Yunanca ve Latinceden \u00e7a\u011fda\u015f dillere kadar felsefe terimlerinin d\u00f6nu\u0308\u015fu\u0308mleriyle yak\u0131ndan ilgilenen Heidegger, \u00f6\u011frencilerinden ve okurlar\u0131ndan dilin ku\u0308ltu\u0308rdeki katmanl\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131mas\u0131n\u0131 bekler. Bu ku\u0308ltu\u0308re getirdi\u011fi yeni solu\u011fun da fark\u0131nda olan Heidegger, kendi kavramlar\u0131n\u0131 ve s\u00f6zcu\u0308klerini tu\u0308retirken bir yandan kurallar\u0131 bozmaya bir yandan da yeni kurallar icat etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kurallarla ilgili bu yeniden de\u011ferlendirme zorunludur, aksi takdirde \u00e7ok uzun zamand\u0131r u\u0308zeri \u00f6rtu\u0308lu\u0308 olan varl\u0131k ara\u015ft\u0131rmas\u0131 karanl\u0131kta kalmaya devam edecektir. Bu yu\u0308zden filozofun anla\u015f\u0131lmas\u0131 felsefi kavray\u0131\u015f ile birlikte belirli \u00f6l\u00e7u\u0308de mitoloji, \u015fiir, edebiyat, etimoloji, semantik gibi alanlarda da fikir sahibi olmay\u0131 gerektirir. Michael Inwood\u2019un Heidegger S\u00f6zlu\u0308\u011fu\u0308, bu yu\u0308ku\u0308n u\u0308stesinden gelebilmek isteyen okur i\u00e7in, filozofun temel kavramlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir u\u0308slupla anlat\u0131r. Heidegger terminolojisiyle tan\u0131\u015fmak isteyenler i\u00e7in ba\u015ftan sona bir kitap gibi okunabilecek s\u00f6zlu\u0308k, ayn\u0131 zamanda Heidegger\u2019in kitaplar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlar\u0131n ba\u015fvurabilece\u011fi nitelikli bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131d\u0131r. Filozofun ku\u0308lliyat\u0131na \u00e7ok say\u0131da at\u0131fta bulunan Inwood, kavramlara geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunar. B\u00f6ylece okur, kavramlar\u0131n sadece tek bir metindeki anlam\u0131n\u0131 de\u011fil, farkl\u0131 metinlerdeki Heideggerce d\u00f6nu\u0308\u015fu\u0308mu\u0308nu\u0308 de takip edebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir Pirimat\u0131n An\u0131lar\u0131 – Bir Sinir Bilimcinin Babunlar Aras\u0131ndaki S\u0131ra D\u0131\u015f\u0131 Ya\u015fam\u0131 Robert M. Sapolsky, \u00c7ev. G\u00f6k\u00e7e \u0130nan Ya\u011fl\u0131, Pegasus, 2025, 408 s. Sapolsky\u2019nin Kenya\u2019da bir babun s\u00fcr\u00fcs\u00fc \u00fczerinde yirmi bir y\u0131l boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n heyecan verici bir anlat\u0131m\u0131 olan Bir Primat\u0131n An\u0131lar\u0131 ciddi bilimsel g\u00f6zlemleri, Serengeti\u2019nin vah\u015fi do\u011fas\u0131nda ya\u015faman\u0131n insan ve hayvan i\u00e7in zorluklar\u0131n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":672,"featured_media":65826,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10263,38,513,510,511],"tags":[10293,10291,10292,10294],"class_list":["post-65825","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-257-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-alamut-efsaneleri-hashasiler-hakkinda-yanlis-bilinen-dogrular","tag-bir-pirimatin-anilari-bir-sinir-bilimcinin-babunlar-arasindaki-sira-disi-yasami","tag-heidegger-sozlugu","tag-yayin-emekcisinin-adi-yok-calisma-ve-gecim-standartlari-konusunda-bir-saha-arastirmasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/672"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65825\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}