{"id":65881,"date":"2025-09-12T09:32:40","date_gmt":"2025-09-12T06:32:40","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=65881"},"modified":"2025-09-12T14:35:54","modified_gmt":"2025-09-12T11:35:54","slug":"iki-dinamigin-sentezi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/09\/12\/iki-dinamigin-sentezi","title":{"rendered":"\u0130ki dinami\u011fin sentezi"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu <\/strong><\/p>\n

Devletler veya \u00fcst-siyaset d\u00fczlemini de\u011fil de toplumsal d\u00fczlemi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak, gerek \u00fclkemizde gerekse d\u00fcnyada iki halk dinami\u011finden s\u00f6z edebiliriz: Birincisi, egemenler taraf\u0131ndan giderek terk edilen ve tahrip olan demokratik birikimi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 savunmaya \u00e7al\u0131\u015fan halk dinami\u011fi. \u0130kincisi ise, i\u015fsizlik, yoksulluk, a\u00e7l\u0131k \u00e7eken, gelecekten umudu kalmam\u0131\u015f geni\u015f kitleler.<\/p>\n

Birinci kesim, e\u011fitimli, meslek sahibi, modernite de\u011ferlerini az-\u00e7ok benimsemi\u015f, giderek emek\u00e7ile\u015fen orta s\u0131n\u0131flardan ve emek\u00e7ilerden ve onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131ndan olu\u015fuyor. Hem mavi hem de beyaz yakal\u0131 kesimlerdir bunlar. Gen\u00e7leri yo\u011fun gelecek kayg\u0131s\u0131 i\u00e7indeler; ama kayg\u0131 duymak bile i\u00e7inde bir gelecek umudu bar\u0131nd\u0131r\u0131r: H\u00e2l\u00e2 bir umudun vard\u0131r, ama o umudu yitirme kayg\u0131s\u0131 i\u00e7indesindir.<\/p>\n

\u0130kinci kesim ise derin yoksulluk ve a\u00e7l\u0131k ile s\u0131nanmaktad\u0131r. D\u00fczenli bir i\u015fleri yoktur. Sistem-i\u00e7i, legal bir gelecekten umutlar\u0131 yoktur. Kayg\u0131 de\u011fil, kin biriktirmektedirler. Modernite de\u011ferleriyle, demokrasiyle, hak, hukuk ve adaletle pek ilgili de\u011fildirler; esas dertleri ya\u015famlar\u0131n\u0131 bir \u015fekilde (nas\u0131l olursa olsun) devam ettirmektir. Bireysel ve grupsal \u015fiddete e\u011filimlidirler. Patlamaya haz\u0131r volkan gibidirler.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de bu iki dinamik de son derece belirgin ve kentlerde i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olarak bulunuyor. T\u00fcrkiye \u00f6zel bir \u00fclke. T\u00fcrkiye\u2019de hem Afganistan ve Somali var hem de Fransa ve Yunanistan. \u00dcstelik i\u00e7 i\u00e7e. Olumsuz bir \u00f6rnek ama, Mattia Ahmet Minguzzi cinayetinde bu iki kesimin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldiklerini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Fakat iddiam \u015fu ki, bu iki dinamik nesnel olarak birbirine d\u00fc\u015fman de\u011fildir. Hatta yan yana gelebilirler, \u00e7\u00fcnk\u00fc as\u0131l d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ortakt\u0131r. \u0130kisi de k\u00fcresel ve yerel b\u00fcy\u00fck burjuvazinin yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenin ma\u011fdurlar\u0131 durumundalar. Bu d\u00fczen birinci kesimin b\u00fct\u00fcn kazan\u0131mlar\u0131na el koyarken; ikinci kesimi ezmeye, d\u0131\u015flamaya, mafyaya terk etmeye, \u201cd\u00fczenin k\u00f6pekleri\u201d haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu iki kesim bir \u015fekilde bir araya gelmeden devrimci bir geli\u015fme olana\u011f\u0131 yoktur. Devrim y\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r, ikinci kesime ihtiya\u00e7 duyar; yap\u0131c\u0131d\u0131r, birinci kesime ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n

Asl\u0131nda bu iki dinamik T\u00fcrkiye\u2019de birbirlerine yak\u0131nla\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc birinci kesim ikincile\u015fmeye ba\u015flad\u0131, ikinci kesim de birinci kesime \u00f6zlemle bak\u0131yor. Haziran Direni\u015fi s\u0131ras\u0131nda iki dinami\u011fin birle\u015fti\u011fi momentler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Son d\u00f6nemde Sara\u00e7hane mitingleri s\u0131ras\u0131nda da iki dinami\u011fin gen\u00e7lerinin ayn\u0131 mevzide topland\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de bu iki kesimin ortak fig\u00fcrleri var: En ba\u015fta Mustafa Kemal ve al y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayrak; elbette sisteme kar\u015f\u0131 \u00f6fke ve kin.<\/p>\n

Yoksul bir mahallede bir arkada\u015f\u0131n evine davetliydim. Mahallenin gen\u00e7leri ile sohbet etme olana\u011f\u0131m olmu\u015ftu. Bir \u00e7ocuk kollar\u0131ndaki d\u00f6vmeleri g\u00f6stermi\u015fti: Kalpakl\u0131 Mustafa Kemal, z\u00fclfik\u00e2r ve Mahir \u00c7ayan. \u0130lgin\u00e7 bir ittifak!<\/p>\n

Bu iki dinamik nesnel olarak birbirlerine yak\u0131nla\u015f\u0131yor, ama \u00f6znel bir m\u00fcdahale olmadan, iki kesimle de kontak halinde olan olgun bir devrimci \u00f6nderlik olmadan bu dinamiklerin birbirlerini b\u00fct\u00fcnleyen bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fmeleri ve ortak hedefe y\u00f6nelmeleri olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda bu ba\u015far\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 19. y\u00fczy\u0131lda Avrupa\u2019n\u0131n en geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerindeki i\u015f\u00e7i hareketlerinden kaynak alan ve modernist bir ak\u0131m olan Marksizm, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda Rus i\u015f\u00e7ilerinin ve k\u00f6yl\u00fclerinin, \u00c7in yoksul k\u00f6yl\u00fclerinin bayra\u011f\u0131 olabildi. O d\u00f6nemin temel sorunlar\u0131ndan biri olan i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc ittifak\u0131, bug\u00fcn s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz iki dinami\u011fin ittifak\u0131n\u0131n benzeridir. Bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda yeniden \u00f6r\u00fclmek zorunda.<\/p>\n

\u00d6r\u00fclebilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu iki dinamik de modernite dinami\u011fidir. \u0130kisi de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u201caristokratlar\u0131na\u201d, k\u00fcresel burjuvaziye kar\u015f\u0131d\u0131rlar; bu egemenlerin d\u00fczeninin ma\u011fdurlar\u0131d\u0131rlar. Biri \u201cnostaljik modernite\u201d di\u011feri \u201cba\u015f\u0131bo\u015f modernite\u201d. Nostaljikli\u011fin gelece\u011fe uzanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, ba\u015f\u0131bo\u015flu\u011fu olgun bir devrimci \u00f6nderli\u011fe kavu\u015fturmak bug\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015ftir. B\u00f6ylece yeni bir modernite at\u0131l\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye bu sentezin olu\u015fabilmesine en yak\u0131n laboratuvarlardan biri. Ya bu sentezi yapaca\u011f\u0131z ve d\u00fcnyaya \u00f6rnek olaca\u011f\u0131z ya da \u00e7ok gerilerden ba\u015flamak zorunda kalaca\u011f\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Devletler veya \u00fcst-siyaset d\u00fczlemini de\u011fil de toplumsal d\u00fczlemi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak, gerek \u00fclkemizde gerekse d\u00fcnyada iki halk dinami\u011finden s\u00f6z edebiliriz: Birincisi, egemenler taraf\u0131ndan giderek terk edilen ve tahrip olan demokratik birikimi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131 savunmaya \u00e7al\u0131\u015fan halk dinami\u011fi. \u0130kincisi ise, i\u015fsizlik, yoksulluk, a\u00e7l\u0131k \u00e7eken, gelecekten umudu kalmam\u0131\u015f geni\u015f kitleler. Birinci kesim, e\u011fitimli, […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":65882,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,10295],"class_list":["post-65881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-iki-dinamigin-sentezi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t