{"id":66022,"date":"2025-10-01T00:00:31","date_gmt":"2025-09-30T21:00:31","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=66022"},"modified":"2025-09-29T16:42:14","modified_gmt":"2025-09-29T13:42:14","slug":"yangin-yili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/10\/01\/yangin-yili","title":{"rendered":"Yang\u0131n y\u0131l\u0131"},"content":{"rendered":"

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Tekir \u015eah\u0131s \/ An\u0131l Ceren Altunkanat<\/strong><\/p>\n

Evet, geri geldim dostlar. Hepinize g\u00f6n\u00fclden merhaba.<\/p>\n

\u00d6zledim de geldim. \u00d6zlendi\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm de geldim (gidi\u015fim gibi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de m\u00fctevaz\u0131, aferin Ceren). K\u00f6\u015feyi takip eden dostlar\u0131n vedan\u0131n ard\u0131ndan yazd\u0131klar\u0131, bu k\u00f6\u015fenin tam da istedi\u011fim yerde durdu\u011funu g\u00f6sterdi de geldim. Okuman\u0131n mahremiyetinde bir payla\u015f\u0131m alan\u0131 a\u00e7mak, sorular ortaya atmak, sat\u0131rlar ve kitaplar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeni yan\u0131tlar\u0131 d\u00fcrt\u00fcklemekti amac\u0131m. Okurlarda da bunu bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. K\u00f6\u015fenin son yaz\u0131s\u0131ndan, hazin vedadan bu yana bana ula\u015fan, beni devam etmeye y\u00f6nelten arkada\u015flara te\u015fekk\u00fcr ederim. Ne yalan s\u00f6yleyeyim, yazd\u0131klar\u0131n\u0131z, s\u00f6zleriniz g\u00f6zlerimi ya\u015fartt\u0131. G\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131 silerek d\u00f6nd\u00fcm k\u00f6\u015feye, sevin\u00e7le. Yani, kar\u015f\u0131n\u0131zda gene ben.<\/p>\n

Aran\u0131zda belki bilenler vard\u0131r: Be\u015f y\u0131ld\u0131r \u00c7anakkale, Gelibolu\u2019da ya\u015f\u0131yorum. Bu yaz \u00c7anakkale de Gelibolu Yar\u0131madas\u0131 da yang\u0131nlarla kavruldu. Ka\u00e7 b\u00fcy\u00fck yang\u0131na tan\u0131k olduk, bilmiyorum, bir yerden sonra saymay\u0131 b\u0131rakt\u0131m. \u00a0Aylarca \u00e7ok yand\u0131k. Baz\u0131 haftalar yang\u0131ns\u0131z g\u00fcn ge\u00e7medi, baz\u0131 yang\u0131nlar g\u00fcnlerce s\u00f6nd\u00fcr\u00fclemedi. Ormanlar\u0131m\u0131z, yaban hayvanlar\u0131m\u0131z, \u00e7iftlik hayvanlar\u0131m\u0131z, evler\u2026 s\u00f6nmek bilmeden yand\u0131. \u00c7anakkale\u2019de 2025, yang\u0131n y\u0131l\u0131 oldu.<\/p>\n

Bu b\u00fcy\u00fck yang\u0131nlardan birinde, yang\u0131n hen\u00fcz s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmeden tahliye edilen k\u00f6ylere gittik. Amac\u0131m\u0131z bo\u015falt\u0131lan k\u00f6ylerdeki sokak hayvanlar\u0131n\u0131 beslemek, ihtiyac\u0131 olan\u0131 veteriner klini\u011fine g\u00f6t\u00fcrmekti. Kumk\u00f6y sakinleri biz gitti\u011fimizde k\u00f6ydeydi, yang\u0131n k\u00f6y\u00fc uzaktan yalay\u0131p ge\u00e7mi\u015fti, yerle\u015fim yerinde hasar yoktu. K\u00f6yl\u00fclerle konu\u015fup, kedi k\u00f6pekleri besleyip k\u00f6y s\u0131n\u0131r\u0131nda bir g\u00fcn \u00f6nce yanan ormana gittik biz de. Her yer t\u00fct\u00fcyordu h\u00e2l\u00e2. Toprak yan\u0131yordu derinden derine. Yaral\u0131 yaban hayvan\u0131 bulup yard\u0131m edebiliriz diye umuyorduk. Bir tek \u00f6l\u00fclerini bulabildik. Yang\u0131ndan ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken alevlerin yuttu\u011fu hayvanc\u0131klar. Yola ula\u015fmas\u0131na bir metre kala kapana k\u0131s\u0131l\u0131p can vermi\u015f hayvanc\u0131klar. Yuvalar\u0131, belki yavrular\u0131 yanm\u0131\u015f, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden \u00e7\u0131rp\u0131nan ku\u015flar. Gri bir y\u0131\u011f\u0131na d\u00f6nen toprak. Kapkara iskeletler halinde g\u00f6\u011fe uzanan a\u011fa\u00e7lar. Bir k\u00e2bus. Yang\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 tepede tekrar patlak vermesiyle b\u00f6lgeden uzakla\u015fmak zorunda kald\u0131k, k\u0131sa s\u00fcre sonra k\u00f6y\u00fcn yine bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haberi de geldi.<\/p>\n

Bir iki g\u00fcn ge\u00e7ince, yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra tekrar o k\u00f6ye ve civar\u0131na gittik. Yine yanm\u0131\u015f hayvanlar, yine yang\u0131n\u0131n amans\u0131z k\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131. Kemi\u011fimize sinen is kokusu. Ve sonra bir yabani tav\u015fan. Bizden ka\u00e7\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7evikli\u011fe bak\u0131l\u0131rsa yaralanmam\u0131\u015f. Kurtulmu\u015f. Belki sevin\u00e7ten, belki bunca y\u0131k\u0131m\u0131n i\u00e7inde y\u00fcre\u011fi d\u00fcrten ve ac\u0131tan umuttan, a\u011flad\u0131k.<\/p>\n

\u0130klim krizi ve kurakl\u0131k bu yang\u0131nlar\u0131 ba\u015f edilmez k\u0131l\u0131yor, alevler bir anda (\u00f6zellikle de \u00c7anakkale gibi \u015fiddetli r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yerlerde) g\u00f6z\u00fc doymaz cehennem zebanilerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Ama yang\u0131nlar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f nedeni hemen her zaman biziz: izmarit, an\u0131z, bak\u0131ms\u0131z elektrik hatlar\u0131 ve trafolar, ormana y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f \u00e7\u00f6pler. \u00c7anakkale\u2019de bu yaz \u00e7\u0131kan yang\u0131nlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu tar\u0131m arazisinde ba\u015flay\u0131p ormana yay\u0131ld\u0131. Birinde seyir halindeki ara\u00e7tan at\u0131lan izmarit koca bir orman\u0131 ve yerle\u015fim yerlerini k\u00fcl etti. Birinde ise su\u00e7lu elektrik tellerine \u00e7arpan \u015fahindi.<\/p>\n

Su\u00e7 bizde, insanda. Komplo teorilerine gerek yok. Ormans\u0131zla\u015ft\u0131rma politikalar\u0131n\u0131 ciddiyetle ve tavizsiz uygulayan bir h\u00fck\u00fcmet, umursamaz ve cahil insanlar iklim kriziyle ta\u00e7lan\u0131nca yanmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Yang\u0131nlar\u0131n neden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmedik\u00e7e, yani sorumlulu\u011fumuzla y\u00fczle\u015fmedik\u00e7e orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc alamayaca\u011f\u0131z. Ho\u015f, bana sorarsan\u0131z bu h\u00fck\u00fcmetle, bu cahillikle ne yaparsak yapal\u0131m\u2026 Ge\u00e7mi\u015f olsun.<\/p>\n

***<\/p>\n

Batuhan Cant\u00fcrk\u2019\u00fcn ilk roman\u0131, Mars Siyah\u0131<\/em> 2027 y\u0131l\u0131nda, B\u00fcy\u00fck \u0130stanbul Depremi\u2019yle ba\u015fl\u0131yor. D\u00fc\u015f\u00fcnmekten bile korktu\u011fumuz o b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m, o b\u00fcy\u00fck k\u00e2bus. Evet, tahmin edebilece\u011finiz gibi bu T\u00fcrkiye\u2019nin de y\u0131k\u0131m\u0131 oluyor. Karanl\u0131k bir distopyaya d\u00f6n\u00fcyor memleket. Deprem zemini \u00e7oktan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f her \u015feyi yerle bir ediyor. Geriye karanl\u0131kta yolunu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7aresiz bir halk kal\u0131yor. Tabii her y\u0131k\u0131mdan k\u00e2r edenler yine kazanmaya ve palazlanmaya devam ediyor.<\/p>\n

2029 y\u0131l\u0131nda, Ankara\u2019da ge\u00e7en roman bir dizi cinayetle, bizi peri\u015fan bir \u00fclkenin batakl\u0131\u011fa d\u00f6nen siyasi ili\u015fkilerine s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Mars Siyah\u0131<\/em>\u2019n\u0131n umutsuz kahraman\u0131 Ba\u015fkomiser Hakan bu cinayetleri ve gizemi \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00fclkenin on y\u0131llard\u0131r i\u00e7ine itildi\u011fi karanl\u0131\u011f\u0131n boyutlar\u0131 da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor. \u00d6yle tan\u0131d\u0131k ve \u00f6yle korkutucu ki\u2026<\/p>\n

Roman\u0131n kasveti ve karanl\u0131\u011f\u0131 kimi zaman bana yorucu geldi. Bunun sebebi belki yang\u0131nlardan zaten nefesimin kesilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. Belki de bir distopyada \u00fclkenin g\u00fcndelik ger\u00e7ekli\u011fini g\u00f6rmek zor geldi. Metni i\u015flerken ben olsam baz\u0131 yerleri t\u00f6rp\u00fcler ve hafifletir, s\u00f6ze de\u011fil sessizli\u011fe yer vererek kurguya daha \u00e7ok nefes ald\u0131r\u0131rd\u0131m. Bununla birlikte Mars Siyah\u0131<\/em> zekice kurgulanm\u0131\u015f, karakterleri ba\u015far\u0131yla yarat\u0131lm\u0131\u015f bir kitap. Mylos Kitap etiketiyle \u00e7\u0131kan roman\u0131 polisiye severlerin es ge\u00e7meyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

***<\/p>\n

Menopozumuza ho\u015f geldiniz. Hangi k\u00f6\u015fede oturmak isterdiniz? Perimenopoz delirmelerinde mi, beyin sisinde mi? Yoksa bitmeyen kayg\u0131lar masas\u0131nda m\u0131 bir yer a\u00e7al\u0131m size?<\/p>\n

Menopoz T\u00fcrkiye\u2019de konu\u015fulmayan, \u00f6nemsenmeyen bir konu. B\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar bunu ya\u015f\u0131yor elbette ama kime ne? Menopoz do\u011furganl\u0131\u011f\u0131n biti\u015fi demek, o halde bo\u015f versene\u2026 Kad\u0131n anneyse ya da anne olma ihtimali varsa toplumsal hayatta yer bulabiliyor, di\u011fer t\u00fcrl\u00fc yallah. Neyse, bu konuda \u00e7ok doluyum. Ba\u015fka zaman yine de\u015feriz.<\/p>\n

Menopoz Rehberi<\/em> konu\u015fulmayan ama kad\u0131nlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan etkileyen (ve silkeleyen) menopozu keyifli bir dil ve a\u00e7\u0131kl\u0131kla masaya yat\u0131r\u0131yor. Melis Alphan alan\u0131n uzmanlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015ferek hem t\u0131bbi a\u00e7\u0131dan bilgilendirici hem de anla\u015f\u0131labilir bir metin olu\u015fturmu\u015f. Menopoz nedir? Perimenopoz ve premenopoz nedir? Bu unutkanl\u0131k da ne Allah a\u015fk\u0131na? Neden beynim donuyor? Ben b\u00f6yle kayg\u0131l\u0131 biri miydim yoksa ya\u015fl\u0131l\u0131k m\u0131? Neden bir anda \u00f6fkeleniyorum? Ate\u015f basmalar\u0131, gece terlemeleri, kalp \u00e7arp\u0131nt\u0131lar\u0131\u2026<\/p>\n

Melis Alphan menopoz \u00fczerine yap\u0131lan son \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bulgular\u0131n\u0131 ve doktorlar\u0131n yorumlar\u0131n\u0131 aktar\u0131rken b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ya\u015famak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131za da i\u015faret ediyor. Evet, menopoz do\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 ama insan hayat\u0131n\u0131 olumsuz (hatta \u00e7ok olumsuz) etkileyen belirtilerin ve ileri ya\u015flarda g\u00f6r\u00fclen bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc almak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

\u201cS\u00fcreci do\u011fall\u0131\u011f\u0131yla ya\u015famak,\u201d yani annelerimizin menopozunu ya\u015famak zorunda de\u011filiz. Hayata k\u00f6stek olan her t\u0131bbi durumda nas\u0131l destek ya da tedavi al\u0131yorsak bu s\u00fcre\u00e7te de alabiliriz ve almal\u0131y\u0131z – tabii doktor kontrol\u00fcnde. Menopozu ve hayat\u0131 en iyi, en sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde ya\u015famak her kad\u0131n\u0131n hakk\u0131.<\/p>\n

\u201cBelki de de\u011fi\u015fimden korkmak yerine ona teslim olmak gerekiyor. Belki de en b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, en ba\u015f\u0131ndan beri i\u00e7imizde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmay\u0131 bekliyordur.\u201d<\/p>\n

Her sayfas\u0131 esin dolu bir ay dilerim.<\/p>\n

-Mars Siyah\u0131, Batuhan Cant\u00fcrk, Mylos Kitap, 248 s.<\/strong><\/p>\n

-Menopoz Rehberi, Melis Alphan, DK, 232 s. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Tekir \u015eah\u0131s \/ An\u0131l Ceren Altunkanat Evet, geri geldim dostlar. Hepinize g\u00f6n\u00fclden merhaba. \u00d6zledim de geldim. \u00d6zlendi\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm de geldim (gidi\u015fim gibi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de m\u00fctevaz\u0131, aferin Ceren). K\u00f6\u015feyi takip eden dostlar\u0131n vedan\u0131n ard\u0131ndan yazd\u0131klar\u0131, bu k\u00f6\u015fenin tam da istedi\u011fim yerde durdu\u011funu g\u00f6sterdi de geldim. Okuman\u0131n mahremiyetinde bir payla\u015f\u0131m alan\u0131 a\u00e7mak, sorular ortaya atmak, sat\u0131rlar […]<\/p>\n","protected":false},"author":632,"featured_media":66023,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10299,38,513,510,7178],"tags":[7222,10311,10310,7296],"class_list":["post-66022","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-258-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-ucuncu-tekir-sahis","tag-anil-ceren-altunkanat","tag-mars-siyahi","tag-menopoz-rehberi","tag-ucuncu-tekir-sahis"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t