{"id":66266,"date":"2025-11-01T00:00:33","date_gmt":"2025-10-31T21:00:33","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=66266"},"modified":"2025-11-05T10:42:14","modified_gmt":"2025-11-05T07:42:14","slug":"hadleri-bir-turlu-bildirilemeyen-blues-kadinlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/11\/01\/hadleri-bir-turlu-bildirilemeyen-blues-kadinlari","title":{"rendered":"Hadleri bir t\u00fcrl\u00fc bildirilemeyen blues kad\u0131nlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nal\u00e2n Mahsereci<\/strong><\/p>\n<p>Bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye rastlars\u0131n\u0131z, unutamazs\u0131n\u0131z bir daha. Belle\u011finize kaz\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cSiyah kad\u0131n \u015fark\u0131c\u0131\u201d denince akl\u0131ma gelen \u00f6ylesi: Nina Simone bir yandan piyano \u00e7alarken kafas\u0131n\u0131 \u00e7evirmi\u015f, tam cepheden dinleyicilerinin y\u00fczlerini tar\u0131yor ve g\u00f6zlerinin i\u00e7ine i\u00e7ine bak\u0131yor. Bak\u0131\u015flar\u0131 yabani, karanl\u0131k; afallam\u0131\u015f ama ma\u011frur; \u00e7aresiz belki ama ayn\u0131 zamanda tehditk\u00e2r, i\u00e7indeki t\u00fcm y\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve g\u00fcc\u00fcn bir anda serbest kalmas\u0131ndan \u00fcrk\u00fcyormu\u015f gibi\u2026 Hayk\u0131ran sorular var g\u00f6zlerinde. Kaotik bir ezgiyi parmaklar\u0131yla dizginleyebiliyor ama dili ba\u011flanm\u0131\u015f, s\u00f6yleyemiyor. \u015eatafatl\u0131 konser salonunun parlak sahne \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n alt\u0131nda ne arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemiyor sanki: \u201cBuraya, beni s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bu k\u00f6\u015feye ait miyim ger\u00e7ekten?\u201d(1)<\/p>\n<p>Nina Simone, sanat\u0131n\u0131 toplumsal ger\u00e7ekleri yans\u0131tmaya ve m\u00fccadeleye adam\u0131\u015f bir devrimci. Siyah halk\u0131n e\u015fitlik kavgas\u0131nda \u00f6nemli yeri olan Sivil Haklar ve Siyah G\u00fc\u00e7 Hareketlerine destek verdi. Irk ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na, toplumsal adaletsizliklere kar\u015f\u0131 tavizsizdi. Polis eskisi kocas\u0131ndan fiziksel ve psikolojik \u015fiddet g\u00f6r\u00fcyordu. Ayn\u0131 zamanda menajeri olan kocas\u0131, Nina\u2019n\u0131n hem profesyonel hem ki\u015fisel ya\u015fam\u0131n\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131na almaya u\u011fra\u015f\u0131yordu. Nina m\u00fczi\u011fiyle zincirlerini k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu ama m\u00fczik end\u00fcstrisi i\u00e7inde kapana k\u0131s\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissediyordu.<\/p>\n<p>Ba\u015fl\u0131k sizi yan\u0131ltmas\u0131n; \u201chaddi bildirilememek\u201d tan\u0131m\u0131 onu i\u00e7erse de, Nina Simone\u2019un sanat\u0131 tek kategoriye s\u0131\u011fd\u0131r\u0131labilir de\u011fil. M\u00fczi\u011finde, caz, blues, gospel, soul, folk ve klasik m\u00fczi\u011fi harmanlad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Nina Simone\u2019u blues kad\u0131nlar\u0131na ba\u011flayan, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve \u015fark\u0131 temalar\u0131ndaki benzerliklerdir. Simone\u2019un sesi, hem kolektif hem bireysel ac\u0131lar\u0131n, direnmenin, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n yank\u0131s\u0131 oldu. Susturulmu\u015f hayk\u0131r\u0131\u015flar\u0131 duyurmaya, g\u00f6rmezden gelineni g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmaya adand\u0131. T\u0131pk\u0131 kendinden \u00f6nceki ve sonraki blues \u015fark\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n sesleri gibi.<\/p>\n<p>Benan Din\u00e7t\u00fcrk\u2019\u00fcn, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan taze kitab\u0131, <em>Sa\u011fanak Ya\u011fmurlar Gibi Blues: Siyah Amerika\u2019n\u0131n \u015eark\u0131lar\u0131<\/em>, blues g\u00f6\u011f\u00fcnde duyulmu\u015f benzer seslerin ard\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor. Dergi okurlar\u0131n\u0131n molek\u00fcler biyoloji profes\u00f6r\u00fc olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Benan Din\u00e7t\u00fcrk, blues \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6yleyen bir m\u00fczisyen ayn\u0131 zamanda. Gezip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc blues diyarlar\u0131n\u0131, bu m\u00fczik hakk\u0131nda okuduklar\u0131n\u0131, dinledi\u011fi ve s\u00f6yledi\u011fi blues \u015fark\u0131lar\u0131ndan \u00f6\u011frendiklerini anlat\u0131yor bizlere. Blues\u2019u siyah halk\u0131n hayatta kalma, varolu\u015funa sahip \u00e7\u0131kma ve direnme yolu olarak de\u011ferlendiriyor. Bu m\u00fczi\u011fi ortaya \u00e7\u0131karan toplumsal ko\u015fullar\u0131, co\u011frafyay\u0131, \u00f6ne \u00e7\u0131kan temalar\u0131n\u0131, k\u00f6klerini, unutulmaz m\u00fczisyenlerini, blues erkeklerini ve bu m\u00fczik gelene\u011findeki yerlerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek blues kad\u0131nlar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Kiliselerden gelen armonik sesleri, hapishanelerden ta\u015fan umut \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131; pamuk tarlalar\u0131ndaki zorlu eme\u011fi anlatan; demiryollar\u0131 d\u00f6\u015fenir, nehir bentleri in\u015fa edilirken balyozu ayn\u0131 anda vurabilmek i\u00e7in ritmi sa\u011flayan; \u00e7ama\u015f\u0131rhanelerde, ev i\u00e7lerinde, sokaklarda, yeralt\u0131 kul\u00fcplerinde, genelevlerde \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe duyulan \u00f6zlemi ve ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n h\u00fczn\u00fcn\u00fc dile getiren \u015fark\u0131lar\u0131\u2026<\/p>\n<p>Siyah halk\u0131n k\u00f6lelik ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda elde etti\u011fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, toplumsal ve ekonomik e\u015fitliklerle desteklenmedi, e\u011fitimsiz ve toplumun en alt\u0131nda b\u0131rak\u0131lmaya devam ettiler. Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc eski k\u00f6le sahiplerinin topraklar\u0131nda, k\u00f6lelikten \u00e7ok da farkl\u0131 olmayan ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kald\u0131. Kamusal alanda ikinci s\u0131n\u0131f say\u0131lmalar\u0131na yol a\u00e7an ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasalar\u0131yla, Ku Klux Klan gibi \u0131rk\u00e7\u0131 gruplar\u0131n \u015fiddetiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131lar. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda milyonlarca siyah, g\u00fcney eyaletlerindeki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve yoksulluktan ka\u00e7arak kuzeye g\u00f6\u00e7t\u00fc. Buralarda gettola\u015ft\u0131lar, \u015fehirlerin yeralt\u0131na hapsoldular. Blues\u2019un g\u00fcneyde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve kuzeyde geli\u015fmesi bu ko\u015fullarda oldu.<\/p>\n<p>Blues\u2019un ba\u015flang\u0131c\u0131 kul\u00fcbesinin \u00f6n\u00fcnde gitar \u00e7al\u0131p s\u00f6yleyen \u201cyaln\u0131z adam\u201d imgesi \u00fczerinden efsanele\u015ftirilse de, \u201c\u0130lk blues \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 kaydeden bir kad\u0131nd\u0131\u201d diyor Benan Din\u00e7t\u00fcrk. Mamie Smith\u2019in, A\u011fustos 1920\u2019de Okeh Records etiketiyle kaydedilen <em>Crazy Blues<\/em> \u015fark\u0131s\u0131, ayn\u0131 zamanda siyah bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n kaydetti\u011fi ilk vokal blues kayd\u0131 oldu. Yazar Toni Morrison, kitapta yer verilen bir al\u0131nt\u0131da, blues kad\u0131nlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekli\u011finin blues erkeklerince deneyimlenmeyen \u00f6zel bir hal oldu\u011funu belirtiyor: \u201cDo\u011fru! Siyah kad\u0131n ev i\u015flerini ve t\u00fcm angarya i\u015fleri yapt\u0131. Do\u011fru! \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla tek ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fctt\u00fc. Ancak e\u015finin bulamad\u0131\u011f\u0131 veya gururundan kabul etmedi\u011fi i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015farak hep i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 oldu. G\u00fcvenebilece\u011fi hi\u00e7bir \u015feyi yoktu: Ne erkeklik, ne beyazl\u0131k, ne han\u0131mefendilik, ne de ba\u015fka bir \u015fey! Ve ger\u00e7ekli\u011finin derin \u0131ss\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda kendisini ba\u015ftan yaratt\u0131.\u201d(2)<\/p>\n<p>Din\u00e7t\u00fcrk de blues kad\u0131nlar\u0131n\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131 zorluklar her ne olursa olsun, kendilerini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde var edi\u015fleriyle anlat\u0131yor. Bu kad\u0131nlar \u0131rksal, s\u0131n\u0131fsal ve cinsiyet temelinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 adaletsizliklere m\u00fczikleriyle direnmenin yan\u0131 s\u0131ra, d\u00fczene ve yerine g\u00f6re erkeklere de eyvallahlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 netlikle ifade etmi\u015fler. \u00d6te yandan, cinsel arzular\u0131n\u0131 ve gereksinimlerini sans\u00fcrlemeden anlatma cesaretini g\u00f6stermi\u015f, duygusall\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrce ortaya koyarak ard\u0131llar\u0131na g\u00fc\u00e7l\u00fc bir miras b\u0131rakm\u0131\u015flar. Kitapta ele al\u0131nan blues m\u00fczisyenlerinden Billie Holliday\u2019in zorlu ya\u015fam\u0131n\u0131 ve onun \u201c\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ki\u015fisel protestom\u201d diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 sars\u0131c\u0131 <em>Garip Bir Meyve<\/em> \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc derginin bu say\u0131s\u0131nda da okuyabilirsiniz.<\/p>\n<p>Blues kad\u0131nlar\u0131n\u0131n miras\u0131n\u0131 takip etti\u011fimizde, yak\u0131n zamanlarda alb\u00fcmler \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olan Saffire-Uppity Blues Woman adl\u0131 gruba geliyoruz. \u0130lgin\u00e7 \u015fark\u0131lar\u0131 var: Emek\u00e7i kad\u0131nlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor; \u015fiddete maruz kalan kad\u0131nlar i\u00e7in kad\u0131n s\u0131\u011f\u0131nma evinin telefon numaras\u0131n\u0131 nakarat olarak s\u00f6yl\u00fcyor ya da jinekolojik muayene esnas\u0131nda bir kad\u0131n\u0131n hissedebileceklerinden s\u00f6z ediyorlar. Adlar\u0131n\u0131n neden \u201cHaddini Bilmez Blues Kad\u0131nlar\u0131\u201d oldu\u011funu \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar: \u201cKad\u0131n\u0131n yerinin neresi oldu\u011funu bildi\u011fini sanan baz\u0131 insanlar, bizi o yere yerle\u015ftirmekte epey zorlanacaklar da ondan.\u201d(3)<\/p>\n<p><strong>D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n<p>1) Y\u00f6netmen: Liz Garbus<em>, What Happened, Miss Simone?<\/em>, belgesel.<\/p>\n<p>2) Benan Din\u00e7t\u00fcrk, <em>Sa\u011fanak Ya\u011fmurlar Gibi Blues: Siyah Amerika\u2019n\u0131n \u015eark\u0131lar\u0131<\/em>, Bilim ve Gelecek, Ekim 2025, s.89.<\/p>\n<p>3) Age, s.133.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nal\u00e2n Mahsereci Bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye rastlars\u0131n\u0131z, unutamazs\u0131n\u0131z bir daha. Belle\u011finize kaz\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cSiyah kad\u0131n \u015fark\u0131c\u0131\u201d denince akl\u0131ma gelen \u00f6ylesi: Nina Simone bir yandan piyano \u00e7alarken kafas\u0131n\u0131 \u00e7evirmi\u015f, tam cepheden dinleyicilerinin y\u00fczlerini tar\u0131yor ve g\u00f6zlerinin i\u00e7ine i\u00e7ine bak\u0131yor. Bak\u0131\u015flar\u0131 yabani, karanl\u0131k; afallam\u0131\u015f ama ma\u011frur; \u00e7aresiz belki ama ayn\u0131 zamanda tehditk\u00e2r, i\u00e7indeki t\u00fcm y\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve g\u00fcc\u00fcn bir anda serbest [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":66123,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10325,38,513,10250,510],"tags":[6099,6098,10322],"class_list":["post-66266","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-259-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-patika","category-surekli-bolumler","tag-nalan-mahsereci","tag-patika","tag-saganak-yagmurlar-gibi-blues"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66266","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/470"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66266"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66266\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/66123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}