Hemen her yaz\u0131mda m\u00fcfredat\u0131n durumundan, okul d\u0131\u015f\u0131 \u00e7abayla desteklenmeyen \u00e7ocuklar\u0131n bilimsel bilgiyle mesafeleni\u015finden s\u00f6z ediyorum. 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n son yaz\u0131s\u0131na da b\u00f6yle ba\u015flayaca\u011f\u0131m. Ayn\u0131 c\u00fcmleleri tekrarlamak elbette hi\u00e7 ho\u015fuma gitmiyor ancak evrimin ders kitaplar\u0131nda yer bulmas\u0131 talebinin d\u00fcnyay\u0131 kavrama bi\u00e7imlerini bildi\u011fim insanlarca dahi tali bir i\u015f olarak g\u00f6r\u00fclmesi, kan\u0131ksaman\u0131n hacmini vurguluyor benim i\u00e7in. Hakk\u0131nda yazaca\u011f\u0131m \u00e7ocuk kitaplar\u0131n\u0131 se\u00e7erken de o kitaplar hakk\u0131nda giri\u015fe bu ve benzeri sat\u0131rlar\u0131 eklerken de bu kan\u0131ksamaya kar\u015f\u0131 minik ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in 203. say\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131 \u201cbakteriden Britney Spears\u2019a uzanan s\u00fcre\u00e7\u201d olarak tan\u0131mlayan Murhpy\u2019nin Evrim\u2019i hakk\u0131nda yazd\u0131klar\u0131m\u0131 an\u0131msayan olur belki, b\u00fcy\u00fck meseleleri herkes i\u00e7in anla\u015f\u0131l\u0131r ve ilgi \u00e7ekici, hatta \u00e7ocuklar s\u00f6z konusu oldu\u011funda ne\u015feli h\u00e2le getiren kitaplara ilgim b\u00fcy\u00fck. Bilimsel okuryazarl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesinde basamak olabilen bu kitaplar\u0131n, \u00e7ocuklar i\u00e7in bilimi eri\u015filemez, sabit, kavranmas\u0131 zor k\u00fctle olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p her an, her yerdeli\u011fe ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc. Bu yaz\u0131da o kitaplardan birinden, do\u011fa bilimlerini edebiyatla bulu\u015fturup Darwin\u2019in Beagle seyahatini \u015fiirlerle anlatmay\u0131 se\u00e7en Kafas\u0131 Kar\u0131\u015f\u0131k Darwin Amca ve Bir Do\u011fa Bilmecesi<\/em>\u2019nden s\u00f6z edece\u011fim.<\/p>\n T\u00fcrlerin K\u00f6keni<\/em> ve Beagle\u2019\u0131n Yolculu\u011fu<\/em>\u2019nu \u00e7ocuklar i\u00e7in \u015fiirle\u015ftiren \u00dcnver Alibey, d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131 ve \u00f6nc\u00fclleri tan\u0131man\u0131n ilerlemeyi kavramadaki yerini \u00f6nemseyen bir tercihle, Darwin\u2019in yolculu\u011fundan s\u00f6z etmeye ba\u015flamadan \u00f6nce 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ke\u015fiflerini anlat\u0131yor okuruna. Telgraf, buhar makinesi, x \u0131\u015f\u0131n\u0131 ya da aspirin, d\u00f6nemin bulu\u015flar\u0131n\u0131n insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fini anlatan bir \u015fiirle a\u00e7\u0131l\u0131yor kitap. Ard\u0131ndan Beagle\u2019a binmeye haz\u0131rlanan gen\u00e7 Darwin\u2019i tan\u0131t\u0131yor ancak adlar\u0131n, t\u00fcrlerin, mesleklerin \u00f6ylece an\u0131l\u0131p ge\u00e7ildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeyin bu kitapta. Beagle k\u00f6peklerin \u00f6zellikleriyle geminin ad\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 da yoluna bir rahip olarak devam etseydi Darwin\u2019i nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131n bekledi\u011fini de \u00f6\u011freniyor okur, temel bilginin ard\u0131na bakan bu tercih, bence kitaba rengini veriyor. Kitap boyunca, T\u00fcrlerin K\u00f6keni<\/em>\u2019nde bahsi ge\u00e7en hayvanlar, bitkiler, jeolojik olu\u015fumlar, co\u011frafi kavramlar detayl\u0131 bi\u00e7imde anlat\u0131l\u0131yor, hem de kafiyelerle! Ya\u011fmur Ormanlar\u0131 \u015fiiri sonland\u0131\u011f\u0131nda Kafas\u0131 Kar\u0131\u015f\u0131k Darwin Amca<\/em>\u2019n\u0131n okuru, bu ormanlar d\u00fcnyan\u0131n neresinde, hangi hayvanlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z orada, hangi a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerine de\u011fer bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, onu di\u011fer ormanlardan nas\u0131l ay\u0131r\u0131r\u0131z, sorular\u0131n\u0131n cevaplar\u0131na v\u00e2k\u0131f olarak ad\u0131ml\u0131yor sonraki dura\u011fa. Dev a\u011fa\u00e7lar\u0131n tepesinden yere indi\u011finde ise, kar\u0131ncalar\u0131n ku\u015fatma taktiklerini, bu taktikle hangi hayvanlar\u0131 nas\u0131l alt edebildiklerini \u00f6\u011freniyor. Canl\u0131lar\u0131n \u00f6zelliklerini hayatta kalma pratikleriyle ba\u011f kurarak a\u00e7\u0131klayan \u015fiirlerde yeni meraklara alan a\u00e7acak sorular sormak da ihmal edilmiyor.\u00a0 B\u00f6ylece Darwin\u2019in kafas\u0131 bilip \u00f6\u011frendik\u00e7e b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kar\u0131\u015f\u0131rken gen\u00e7 okur i\u00e7in evrimin gizemi \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f oluyor. Bir di\u015fte, bir gagada ya da dalda sakl\u0131 bilgiyle evrim, hem \u201cmaymundan gelme\u201d s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan kurtuluyor hem de anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 yaftas\u0131ndan s\u0131yr\u0131l\u0131yor. Darwin tropik ormanlardaki bir iskelete bakarken okuruyla birlikte b\u00fcy\u00fct\u00fcyor kitap, ilk b\u00fcy\u00fck soruyu: Bu kadar \u00e7ok t\u00fcr nas\u0131l olu\u015ftu? Amazon\u2019daki bir tembel hayvan\u0131n boyutu ya da Afrika savanlar\u0131na uyum sa\u011flayamam\u0131\u015f bir fil hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmeyle ba\u015fl\u0131yor yolculuk, sonra karadan suya ta\u015f\u0131n\u0131yor merak. T\u0131pk\u0131 ay\u0131lar, develer gibi memeli olan yunuslar\u0131n karadan fersah fersah uza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn izleri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve bu iz s\u00fcr\u00fc\u015f, ikinci b\u00fcy\u00fck sorunun kap\u0131s\u0131n\u0131 aral\u0131yor: Fosille\u015fmi\u015f hayvanlar nerede ve ne zaman ya\u015fad\u0131lar? Tierra Del Fuego, Bahia Blanca, And Da\u011flar\u0131, Galapagos Adalar\u0131\u2026 \u0130spinozlar, iguanalar, armadillolar, ka\u015falotlar, rhealar\u2026 Yolculuk ilerledik\u00e7e izler karma\u015f\u0131kla\u015f\u0131yor, denizde karaya ait olan\u0131n, karada denize ait olan\u0131n g\u00f6lgesini g\u00f6rd\u00fck\u00e7e kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131yor ve soruyor b\u00fcy\u00fck sorular\u0131n sonuncusunu: Deniz kabuklular\u0131n\u0131 da\u011flar\u0131n tepesinde bulduysam, bu da\u011flar eskiden deniz miydi?<\/p>\n Yolculu\u011fun her dura\u011f\u0131 farkl\u0131 canl\u0131larla tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor Darwin\u2019i ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor \u015f\u00f6yle:<\/p>\n \u201cNedir bu \u00e7e\u015fitlilik, sonsuz adeta!\u00a0<\/em><\/p>\n \u00a0Hepsi cins cins yarat\u0131klar\u0131n, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit<\/em><\/p>\n \u00a0Bir \u015fekilde uymu\u015flar ya\u015fad\u0131klar\u0131 ortama<\/em><\/p>\n \u00a0Acaba bu durum en ba\u015ftan beri mi b\u00f6yleydi?<\/em><\/p>\n \u00a0Tanr\u0131 m\u0131 yaratt\u0131 hepsini, ayr\u0131 ayr\u0131?\u00a0<\/em><\/p>\n Yaradan\u2019\u0131n fikri miydi<\/em><\/p>\n G\u00fcvenin yapra\u011fa benzemesi\u00a0<\/em><\/p>\n \u00c7ekirgenin de dala?<\/em><\/p>\n Gizlenmek i\u00e7in d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan<\/em><\/p>\n Geli\u015fmi\u015f olmas\u0131n bu \u00f6zellikler zamanla?<\/em>\u201d<\/p>\n \u015eiirlerin tamam\u0131 onun dilinden s\u00f6ylenmese de Kafas\u0131 Kar\u0131\u015f\u0131k Darwin Amca<\/em>\u2019n\u0131n i\u00e7 sesi, sorgulamalar\u0131 kitap boyunca s\u0131k\u00e7a duyuluyor. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, ke\u015ffedi\u015flerindeki heyecan ya da sonuca ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 anlardaki h\u00fcsran\u0131n\u0131 kafiyelerle payla\u015fan Darwin\u2019in, okuruna anlatan, ona soran, onunla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmeye istekli sesi, teori ve teorisyeni daha kolay ba\u011f kurulabilen bir h\u00e2le getiriyor bana kal\u0131rsa. Toplad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlar\u0131 yolculuk boyunca saklayacak ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fan Darwin\u2019i her an\u0131 sabitleyecek ve bilgiye saniyeler i\u00e7inde eri\u015febilecek imk\u00e2nlara sahip okuruyla konu\u015fturmak bu yolla m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f.<\/p>\n Referanslar\u0131 do\u011frultusunda do\u011fa bilimlerini tarih ve iktisatla bulu\u015fturan metin, Darwin\u2019in notlar\u0131ndaki yerli tasvirlerini \u0130ngiltere\u2019nin s\u00f6m\u00fcrgeci ge\u00e7mi\u015fi ve kitab\u0131n ilk sayfalar\u0131nda anlat\u0131lan bilimsel geli\u015fmelerde s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin rol\u00fcyle anlamd\u0131r\u0131rken, bilimin ispinozlar\u0131n gagas\u0131n\u0131n s\u00f6ylediklerinden \u00f6tesiyle kavranmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 oluyor. Alibey, evrimden taraf yeti\u015fkinlerin dahi okumaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yahut y\u00fczeysel okumalar\u0131yla yetindi\u011fi metinleri, 10 ya\u015f ve \u00fczeri okurlar i\u00e7in, meraklar\u0131 ka\u015f\u0131yan ne\u015feli sorular ve \u00e7ocuklarla \u00e7ocuk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnen bir \u00fcslupla \u015fiirle\u015ftirip resimlemi\u015f.<\/p>\n Bu yaz\u0131y\u0131 20 Kas\u0131m D\u00fcnya \u00c7ocuk Haklar\u0131 G\u00fcn\u00fc\u2019nde tamaml\u0131yorum. 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n bitmesine yakla\u015f\u0131k bir ay var ve \u0130\u015f\u00e7i Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve \u0130\u015f G\u00fcvenli\u011fi Meclisi\u2019nin raporlar\u0131na g\u00f6re, 81 \u00e7ocuk i\u015fyerlerinde ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi.(1)\u00a0\u0130stismar, zorla evlendirilme, sistematik \u015fiddete maruz b\u0131rak\u0131lma, okuldan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lma, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bar\u0131nma ko\u015fullar\u0131 ve g\u0131daya eri\u015fimden mahrumiyet\u2026 \u00c7ocuklar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek \u00f6yle yak\u0131c\u0131 ki, son zamanlarda kitaptan do\u011fan umuttan s\u00f6z etmek utan\u00e7 verici g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor bazen bana ama talepleri geriye \u00e7ekmenin kan\u0131ksamaya, kan\u0131ksaman\u0131n da ortak bir s\u00f6z kurmaktan uzakla\u015fmaya yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamaya \u00f6zen g\u00f6steriyorum. \u0130yi kitaplar\u0131n sesini \u00e7o\u011faltmaya \u00e7abalamak, nitelikli e\u011fitim hakk\u0131n\u0131, e\u015fit ya\u015fam hakk\u0131yla birlikte savunman\u0131n patikalar\u0131ndan biri bence, orada y\u00fcr\u00fcmeye devam ediyorum. \u00c7ocuklar\u0131n e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin g\u00fcvence alt\u0131nda oldu\u011fu, gelece\u011fe umutla bakabildikleri bir d\u00fcnyay\u0131 kurma hayalinden vazge\u00e7medi\u011fimiz bir y\u0131l olsun 2026.<\/p>\n -Kafas\u0131 Kar\u0131\u015f\u0131k Darwin Amca ve Bir Do\u011fa Bilmecesi. Yazan ve Resimleyen: \u00dcnver Alibey. Bulut \u00c7ocuk Yay\u0131nlar\u0131. 2020. 79 sayfa.<\/strong><\/p>\n 1)https:\/\/www.isigmeclisi.org\/21473-2025-te-81-cocuk-isyerlerinde-oldu-cocuk-isciligi-ucuz-isgucu<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" I\u015f\u0131l K\u0131z\u0131l\u0131rmak Hemen her yaz\u0131mda m\u00fcfredat\u0131n durumundan, okul d\u0131\u015f\u0131 \u00e7abayla desteklenmeyen \u00e7ocuklar\u0131n bilimsel bilgiyle mesafeleni\u015finden s\u00f6z ediyorum. 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n son yaz\u0131s\u0131na da b\u00f6yle ba\u015flayaca\u011f\u0131m. Ayn\u0131 c\u00fcmleleri tekrarlamak elbette hi\u00e7 ho\u015fuma gitmiyor ancak evrimin ders kitaplar\u0131nda yer bulmas\u0131 talebinin d\u00fcnyay\u0131 kavrama bi\u00e7imlerini bildi\u011fim insanlarca dahi tali bir i\u015f olarak g\u00f6r\u00fclmesi, kan\u0131ksaman\u0131n hacmini vurguluyor benim i\u00e7in. Hakk\u0131nda […]<\/p>\n","protected":false},"author":2739,"featured_media":66473,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10345,38,513,510],"tags":[10359,7217,10358],"class_list":["post-66472","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-260-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-bulut-cocuk-yayinlari","tag-isil-kizilirmak","tag-kafasi-karisik-darwin-amca-ve-bir-doga-bilmecesi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2739"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66472"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66472\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/66473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2.jpeg\")
<\/p>\n