{"id":67041,"date":"2026-01-30T08:50:16","date_gmt":"2026-01-30T05:50:16","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=67041"},"modified":"2026-01-30T08:50:16","modified_gmt":"2026-01-30T05:50:16","slug":"magduriyet-diyalektigi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/01\/30\/magduriyet-diyalektigi","title":{"rendered":"Ma\u011fduriyet diyalekti\u011fi"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Politikada ma\u011fduriyet (haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framak anlam\u0131nda kullan\u0131yorum bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc) bir e\u015fi\u011fe kadar halk kitlelerini etkileyebilir ve ba\u015far\u0131 getirebilir. Halk\u0131n vicdan\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hisseder ve ma\u011fdurun yan\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n

Ama bir e\u015fi\u011fe kadar\u2026 O e\u015fik, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan\u0131n hakk\u0131n\u0131 s\u00f6ke s\u00f6ke alabilecek g\u00fcc\u00fc g\u00f6sterip g\u00f6sterememesidir; bu alg\u0131y\u0131 yarat\u0131p yaratamamas\u0131d\u0131r. Ma\u011fduriyetin devam\u0131, o e\u015fik a\u015f\u0131lamazsa, politik bak\u0131mdan dezavantaja d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flar. Ma\u011fduriyetin m\u00fczminle\u015fmesi, halk kitlelerini bu kez tersten etkiler; \u201cbeceremeyecek\u201d alg\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n

Halk ma\u011fdura ac\u0131r ama pe\u015finden gitmez. Onun i\u00e7in \u00fcz\u00fcl\u00fcr, s\u0131rt\u0131n\u0131 s\u0131vazlar, yaralar\u0131n\u0131 sarar, korumaya al\u0131r, girme bu i\u015flere der, a\u011f\u0131tlar yakar; ama onu bir \u00f6nder olarak benimsemez.<\/p>\n

Halk, hakk\u0131n\u0131 alabilecek olan\u0131n, haks\u0131zl\u0131\u011fa sadece isyan edenin de\u011fil bu isyan\u0131 bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrenin, g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn, g\u00fcc\u00fcn\u00fc kan\u0131tlam\u0131\u015f olan\u0131n pe\u015finden gider. Politikada hakl\u0131 olmak, do\u011fru olmak yetmez; g\u00fc\u00e7l\u00fc de olmak gerekir.<\/p>\n

Bilimin (veya ahlak\u0131n) do\u011frusu ile politikan\u0131n do\u011frusu aras\u0131ndaki kritik farkt\u0131r bu. Politikada do\u011frunuzun arkas\u0131na bir g\u00fc\u00e7 de koyman\u0131z gerekir. Hakl\u0131l\u0131k ve do\u011fruluk yan\u0131 s\u0131ra g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fck de\u2026 halk\u0131 ikna edecek olan budur.<\/p>\n

Genellikle Machiavelli\u2019ye atfedilen \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc olan hakl\u0131d\u0131r\u201d \u00f6nermesini savunmuyorum (bence Machiavelli de bunu savunmuyor, ama \u015fimdi o konuya girmeyelim). Hakk\u0131n, do\u011frulu\u011fun ve ahlakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n g\u00fc\u00e7 ile tamamlanmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyorum. Sadece g\u00f6zya\u015f\u0131 ile iktidara gelinmez.<\/p>\n

Ba\u015far\u0131 ilkesidir: Halk, ba\u015far\u0131y\u0131 ufukta g\u00f6rebildi\u011fi zaman harekete ge\u00e7er. Niye ezilmek i\u00e7in harekete ge\u00e7sin ki?<\/p>\n

AKP ve Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u201cma\u011fduru oynayarak\u201d (ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc bac\u0131lar\u0131m temas\u0131) iktidara geldi\u011fini sanmak b\u00fcy\u00fck bir yan\u0131lg\u0131d\u0131r. Erdo\u011fan ma\u011fdur olarak iktidara gelmedi. Ma\u011fduriyeti alt edebilecek g\u00fcc\u00fc g\u00f6sterebildi\u011fi i\u00e7in iktidara geldi AKP ve Erdo\u011fan. Ve bu \u201cg\u00fc\u00e7 oyununu\u201d sonuna kadar oynuyorlar.<\/p>\n

Dikkat edilirse Erdo\u011fan, \u0130mamo\u011flu\u2019nu \u201cm\u00fczmin ma\u011fdur\u201d pozisyonuna sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Erdo\u011fan\u2019\u0131 yenmi\u015f ba\u015far\u0131l\u0131 \u0130mamo\u011flu, ma\u011fdur \u0130mamo\u011flu\u2019na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. \u0130mamo\u011flu cezaevine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir ma\u011fdur ki\u015fili\u011fe, CHP Genel Ba\u015fkan\u0131 a\u011flay\u0131p s\u0131zlay\u0131p isyan eden bir ki\u015fili\u011fe, CHP ise cumhurba\u015fkan\u0131 aday\u0131n\u0131 cezaevinden kurtaramam\u0131\u015f m\u00fczmin ma\u011fdur bir partiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

\u0130ktidar\u0131n hak, hukuk, adalet, ahlak, do\u011fruluk, vicdan diye bir derdi yok; onun derdi g\u00fc\u00e7. O halde g\u00fc\u00e7 alan\u0131nda da iktidarla bilek g\u00fcre\u015fine girebilmenin yolu aranmal\u0131 ve halk\u0131n \u00f6n\u00fcne ger\u00e7ek\u00e7i bir yol haritas\u0131na dayal\u0131 iktidar se\u00e7ene\u011fi konulmal\u0131. M\u00fczmin ma\u011fduriyet alg\u0131s\u0131n\u0131 k\u0131rmak ve a\u015fmak gerekir.<\/p>\n

***<\/p>\n

Bir yan\u0131yla bu konuyla da ilgili bir noktaya de\u011finmek istiyorum.<\/p>\n

Neden siyasal kimlik anketlerinin \u00e7o\u011funlu\u011funda insanlar kendilerini en y\u00fcksek oranda \u201cAtat\u00fcrk\u00e7\u00fc\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yorlar? Neden T\u00fcrkiye\u2019de \u201cAtat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck\u201d diye bir siyasal ak\u0131m var? Neden h\u00e2l\u00e2 insanlar m\u00fccadeleye at\u0131ld\u0131klar\u0131nda, meydanlara \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda kendilerini 100 sene \u00f6nceki kurucu \u00f6nderlerinin ad\u0131 ve simgeleriyle ifade ediyorlar? Neden h\u00e2l\u00e2 ba\u015fka bir ad ve simge \u00e7\u0131karamad\u0131 T\u00fcrkiye toplumu?<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka bir \u00fclkesinde b\u00f6yle bir durum oldu\u011funu sanm\u0131yorum; T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6zg\u00fc bir durum bu. Fransa\u2019da Robespiercilik veya Napolyonculuk, \u0130ngiltere\u2019de Cromwellcilik, Almanya\u2019da Bismarck\u00e7\u0131l\u0131k, \u0130talya\u2019da Garibaldicilik, ABD\u2019de Washingtonculuk diye siyasi bir ak\u0131m veya siyasi kimlik yok. \u00c7in\u2019de bile Maoculuk diye bir ak\u0131m yok. Rusya\u2019da da Lenincilik diye bir siyasi ak\u0131m oldu\u011funu sanm\u0131yorum; belki kendisini Stalinci diye tan\u0131mlayan ufak tefek gruplar olabilir. Latin Amerika \u00fclkelerinde de, Castro ve Che ile simgelenen pratikler sonras\u0131nda Bolivarc\u0131l\u0131k m\u00fczelik (m\u00fczenin en nadide yerinde yer alan) bir ak\u0131md\u0131r art\u0131k (bu konuda yan\u0131l\u0131yor olabilirim; Trump emperyalizminin sald\u0131r\u0131lar\u0131 ile Bolivarc\u0131l\u0131k m\u00fczeden \u00e7\u0131k\u0131p yeniden mevzie girebilir).<\/p>\n

T\u00fcrkiye neden farkl\u0131? T\u00fcrkiye toplumu neden Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fc (olumlu anlamda) m\u00fczeye kald\u0131ramad\u0131?<\/p>\n

Bir\u00e7ok nedeni var. Bu konu b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla ele al\u0131nmal\u0131 ve analiz edilmeli; \u00e7\u00fcnk\u00fc siyasal anlamda \u00e7ok \u00f6\u011fretici ve verimli tahlillere, sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131labilir. Biz sadece konumuz ba\u011flam\u0131nda birka\u00e7 noktay\u0131 vurgulayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Mustafa Kemal ma\u011fdur muydu? Onu tan\u0131mlayacak en son s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr bu. Mustafa Kemal tarihimizin en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Mustafa Kemal ve arkada\u015flar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olamasayd\u0131, bug\u00fcn sadece \u201cKemalim, Kemalim\u201d diye a\u011f\u0131t yak\u0131yor olurduk. Ama Mustafa Kemal bir a\u011f\u0131t temas\u0131 de\u011fildir. Ba\u015far\u0131, g\u00fc\u00e7 ve iktidar temas\u0131d\u0131r, t\u00fcm sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131n\u2026<\/p>\n

Kitleler Erdo\u011fan iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ederken Atat\u00fcrk simgesine sar\u0131l\u0131yorlar h\u00e2l\u00e2. \u00c7\u00fcnk\u00fc Erdo\u011fan ve \u015f\u00fcrekas\u0131n\u0131n ne yapsalar da alt edemeyece\u011fi g\u00fc\u00e7 fig\u00fcr\u00fc olarak h\u00e2l\u00e2 Mustafa Kemal\u2019i g\u00f6r\u00fcyorlar.<\/p>\n

Peki bu durum, muhalefet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir zaaf m\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck m\u00fc? Tarihsel olarak b\u00fcy\u00fck bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck; ama g\u00fcncel olarak bir zaaf. Aday\u0131m\u0131z Atat\u00fcrk olmayacak.<\/p>\n

Mustafa Kemal\u2019den m\u00fczmin ma\u011fdur olmamay\u0131 \u00f6\u011frenelim. Ama Mustafa Kemal ile yetinemeyiz. Yetinirsek, yeniliriz. Mustafa Kemal yenilmez elbet, ama biz yeniliriz.<\/p>\n

NOT: Sosyalist Sol da bu konuya dikkat etmeli ve yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeli. Sosyalist kesimde a\u011f\u0131ttan ve ma\u011fduriyet temas\u0131ndan bol \u015fey yok. S\u00fcrekli katledilenleri vb. an\u0131yor ve a\u011f\u0131tlar yak\u0131yoruz. Bu a\u011f\u0131tlardan sonra s\u00f6ylenen \u201cHesab\u0131n\u0131 soraca\u011f\u0131z, kan\u0131 yerde kalmayacak\u201d t\u00fcr\u00fcnden sloganlar da durumu kurtarm\u0131yor. Az say\u0131daki ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fclerimizi dahi a\u011f\u0131da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye merakl\u0131y\u0131z. Bu nedenle, \u00f6rne\u011fin Che Guevara\u2019y\u0131 anarken -sanki ba\u015fka foto\u011fraf\u0131 yokmu\u015f gibi- fa\u015fistler taraf\u0131ndan delik de\u015fik edilmi\u015f cesedinin g\u00f6rselini (ki, CIA taraf\u0131ndan servis edilmi\u015ftir) payla\u015fanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce sinir oluyorum. Veya -marifetmi\u015f gibi- polis sald\u0131r\u0131s\u0131yla y\u00fcz\u00fc-g\u00f6z\u00fc da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, yerlerde s\u00fcr\u00fcklenirken foto\u011fraflar\u0131n\u0131 payla\u015fanlar\u0131\u2026 Tekrar edeyim: Ma\u011fdura ac\u0131n\u0131r ama pe\u015finden gidilmez. G\u00f6zya\u015f\u0131 ile de iktidar olunmaz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Politikada ma\u011fduriyet (haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framak anlam\u0131nda kullan\u0131yorum bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc) bir e\u015fi\u011fe kadar halk kitlelerini etkileyebilir ve ba\u015far\u0131 getirebilir. Halk\u0131n vicdan\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hisseder ve ma\u011fdurun yan\u0131nda yer al\u0131r. Ama bir e\u015fi\u011fe kadar\u2026 O e\u015fik, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan\u0131n hakk\u0131n\u0131 s\u00f6ke s\u00f6ke alabilecek g\u00fcc\u00fc g\u00f6sterip g\u00f6sterememesidir; bu alg\u0131y\u0131 yarat\u0131p yaratamamas\u0131d\u0131r. Ma\u011fduriyetin devam\u0131, o e\u015fik a\u015f\u0131lamazsa, politik bak\u0131mdan dezavantaja […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":67042,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,10444],"class_list":["post-67041","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-magduriyet-diyalektigi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t