{"id":67088,"date":"2026-02-13T09:43:07","date_gmt":"2026-02-13T06:43:07","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=67088"},"modified":"2026-02-13T09:43:07","modified_gmt":"2026-02-13T06:43:07","slug":"ideolojiyi-politikanin-freni-yapmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/02\/13\/ideolojiyi-politikanin-freni-yapmak","title":{"rendered":"\u0130deolojiyi politikan\u0131n freni yapmak"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi (TKP) Genel Sekreteri Kemal Okuyan\u2019\u0131n s\u0131k s\u0131k tekrar etti\u011fi bir s\u00f6ylem var: \u201cB\u0131kmadan \u2018bu d\u00fczen y\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r\u2019 demeye devam edece\u011fiz. Bu d\u00fczen dedi\u011fimiz \u015fey ise sermaye d\u00fczeni. Sadece AKP\u2019nin d\u00fczeni, Saray d\u00fczeninden falan s\u00f6z etmiyoruz.\u201d<\/p>\n<p>Bu s\u00f6ylemi \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan tart\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n<p>1) Sermaye d\u00fczeni, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin egemen oldu\u011fu toplumsal sistemdir. Kapitalist ili\u015fkilerin tasfiyesi toplumsal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm demektir ve \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131 i\u00e7eren geni\u015f bir s\u00fcreci kapsar. Sosyalizm d\u00f6nemi bile kapitalizm ile sosyalizm aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin devam etti\u011fi, kapitalist ili\u015fkilerin hen\u00fcz tam anlam\u0131yla yok edilmedi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7tir. Kapitalist ili\u015fkilerin tamamen tasfiye edilmesi, emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisinin emek lehine \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, kom\u00fcnizm demektir. \u0130nsanl\u0131k hen\u00fcz bu a\u015famaya ula\u015famad\u0131, hatta fazla yakla\u015famad\u0131 bile.<\/p>\n<p>Sermaye d\u00fczeninin (yani kapitalizmin) tasfiye edilmesi kom\u00fcnist bir partinin program\u0131nda elbette yer almal\u0131d\u0131r. Ama bu bir politika de\u011fildir; nihai hedefin vurgulanmas\u0131d\u0131r. Bu vurgu \u201cbiz kom\u00fcnistiz\u201d demekten yani kimlik beyan\u0131ndan \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131maz. Gerekli midir? Zaman zaman, teorinin\/ideolojinin hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131 ihtiyac\u0131 has\u0131l oldu\u011funda gerekebilir. Ama politik d\u00fczlemde tekrar edilmesinin ve politik hedeflerin \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n \u201cpolitik\u201d bir anlam\u0131 yoktur. \u201cSermaye d\u00fczenini y\u0131kmak\u201d ile \u201cAKP-Saray rejimini devirmek\u201d farkl\u0131 d\u00fczlemlerin s\u00f6ylemleridir ve kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirilmesi hatal\u0131d\u0131r, politikas\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p>2) \u201cSermaye\u201d ve \u201csermaye d\u00fczeni\u201d, \u00e7ok geni\u015f toplumsal kesimleri kapsayan kavramlar. Emperyalist sermaye var, k\u00fcresel sermaye var, b\u00fcy\u00fck sermaye var, i\u015fbirlik\u00e7i sermaye var, ulusal sermaye var, orta ve k\u00fc\u00e7\u00fck sermaye var vb. 50-100 ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 orta-k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerde, hatta 5-10 ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 esnaf kurumlar\u0131nda da emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisi vard\u0131r ve belli oranlarda emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ya\u015fan\u0131r. Bunlar ile b\u00fcy\u00fck holdinglerin ve k\u00fcresel tekellerin, ayn\u0131 \u201csermaye d\u00fczeni\u201d \u00e7uval\u0131na t\u0131k\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 belirsizle\u015ftirir ve \u00e7e\u015fitli politik s\u00fcre\u00e7lerde dost olabilecek kesimlerin d\u0131\u015farda b\u0131rak\u0131lmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla yine politikas\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7ar. Bir sosyalist\/kom\u00fcnist parti, \u00e7e\u015fitli a\u015famalarda bu kesimlerin her birine farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar ve politikalar geli\u015ftirir. As\u0131l hedefine hangi sermaye kesimlerini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtir.<\/p>\n<p>Kald\u0131 ki, kom\u00fcnist partilerin \u00fcyeleri hatta y\u00f6neticileri aras\u0131nda dahi bu t\u00fcr orta-k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletme sahibi \u201csermayedarlar\u201d vard\u0131r. Kafe-bar, meyhane, lokanta, bili\u015fim \u015firketi, at\u00f6lye, pansiyon, hukuk b\u00fcrosu vb. sahibi ki\u015filer \u00f6rne\u011fin\u2026 Bana g\u00f6re bu insanlar\u0131n sosyalist\/kom\u00fcnist partilere \u00fcye olmas\u0131nda hi\u00e7bir s\u0131k\u0131nt\u0131 yok. Sadece \u201csermaye d\u00fczenini (kapitalizmi) y\u0131kaca\u011f\u0131z\u201d s\u00f6ylemi ile bu ger\u00e7ek aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiyi vurgulamak istedim.<\/p>\n<p>3) Yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi \u201csermaye d\u00fczeninin y\u0131k\u0131lmas\u0131\/tasfiye edilmesi\u201d bir\u00e7ok politik devrimi i\u00e7eren uzun bir toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecidir. \u201cToplumsal devrim yapmak\u201d diye bir \u015fey olmaz. Olsayd\u0131, bir \u00e7\u0131rp\u0131da feodalizmden kapitalizme, kapitalizmden kom\u00fcnizme ge\u00e7ilirdi. Toplumsal devrim yap\u0131lmaz; politik devrim yap\u0131l\u0131r. Ve hi\u00e7bir politik devrim, \u201csermaye d\u00fczenini y\u0131kma\u201d slogan\u0131yla yap\u0131lmaz. Politik devrimler, emperyalizme, yerli gericili\u011fe vb. kar\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131r ve bu emperyalistlerin ve gericilerin ad\u0131-san\u0131 bellidir. Sermaye d\u00fczenini (kapitalizmi) tasfiye etme hedefi, bu politik devrimlerde emek\u00e7ilerin ve \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fctlerinin ne kadar belirleyici olduklar\u0131 ile ilgili bir konudur.<\/p>\n<p>En genel hedefi tekrar etmek, dahas\u0131 bunu g\u00fcncel politik hedeflerin \u00f6n\u00fcne koymak, politik d\u00fczlemde bir \u015fey dememekle e\u015fde\u011ferdir. Sadece \u201ckom\u00fcnist oldu\u011funu vurgulamak\u201d anlam\u0131nda bir i\u015flevi olabilir.<\/p>\n<p>4) \u201cG\u00f6lge boksu yap\u0131yorsun, ele\u015ftirmek i\u00e7in ele\u015ftiriyorsun; biz sermaye derken elbet b\u00fcy\u00fck sermayeyi, emperyalist sermayeyi kastediyoruz\u201d gibi bir itiraz gelebilir. E\u011fer s\u00f6ylenen buysa, \u00f6z\u00fcr dilerim ve yaz\u0131m\u0131 geri \u00e7ekerim; en fazla tespitlerinizi biraz daha belirginle\u015ftirin ve somutla\u015ft\u0131ran ele\u015ftirisi yapar\u0131m. Ama o zaman bunun politika d\u00fczlemine, g\u00fcncel dost-d\u00fc\u015fman tespitlerine yans\u0131malar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Esas hedef kimdir? Sermaye d\u00fczenini y\u0131kma yolunda bug\u00fcn oklar kime y\u00f6neltilmelidir? \u00d6rne\u011fin AKP-Saray rejimine mi, yoksa CHP\u2019ye mi? \u201cTopuna birden\u201d denirse, yukar\u0131daki \u015f\u0131klar\u0131n tekrar okunmas\u0131n\u0131 \u00f6neririm.<\/p>\n<p>5) Asl\u0131nda \u201ctopuna birden\u201d demenin de g\u00fcncel politikada bir anlam\u0131 olabilir. Tek bir \u015fartla: E\u011fer \u201cdevrim durumu\u201d ko\u015fullar\u0131 ve o politik devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirecek bir \u00f6nc\u00fc \u00f6rg\u00fct varsa. O ko\u015fullarda da zaten se\u00e7imle, 100 bin imzayla falan ilgilenilmez, emek\u00e7iler ayaklanmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Ele\u015ftiri getiren -e\u011fer bir partiyse- kitlelerin \u00f6n\u00fcne somut bir se\u00e7enek koymal\u0131d\u0131r. Bu se\u00e7ene\u011fi somutla\u015ft\u0131racak g\u00fc\u00e7ten hen\u00fcz yoksunsa -o g\u00fcce eri\u015fmeyi sa\u011flayacak- ba\u015fka politikalar geli\u015ftirmelidir.<\/p>\n<p>6) \u015eimdi kuramsal tart\u0131\u015fmay\u0131 sonland\u0131ral\u0131m ve sadede gelelim. Bu s\u00f6ylem somut politik d\u00fczlemde kime yarayacakt\u0131r?<\/p>\n<p>E\u011fer parti i\u00e7ine y\u00f6nelik bir s\u00f6ylemse, \u00fcyelerin teorik\/ideolojik donan\u0131mlar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rma i\u015flevi g\u00f6rebilir. Bu noktada diyece\u011fimiz bir \u015fey yok; her partinin hakk\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>E\u011fer politik d\u00fczlemde s\u00f6yleniyorsa (ki \u00f6yle oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor), iki kesimin ho\u015funa gidecektir: AKP-Saray iktidar\u0131n\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc muhalif bir kesim -hedefi geni\u015fleterek- iktidar\u0131 esas hedef olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Veya CHP i\u00e7indeki y\u00f6netime muhalif kesimlerin (TKP\u2019nin b\u00f6yle bir derdi oldu\u011funu sanm\u0131yorum; ama bu s\u00f6ylemi destekleyen baz\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir derdi olabilir).<\/p>\n<p>7) Bug\u00fcn politik devrim hedefli siyasi m\u00fccadelede kavranacak halka bence AKP-Saray rejiminden kurtulmakt\u0131r. Halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00f6yledir, sermaye d\u00fczenini y\u0131kma nihai hedefine sahip kom\u00fcnistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da. AKP-Saray rejimine kar\u015f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f cephenin kurulmas\u0131 elzemdir. Bu hedefi bulan\u0131kla\u015ft\u0131ran her s\u00f6ylem -sonu\u00e7 itibar\u0131yla- mevcut iktidara yarar. M\u00fccadelenin nereye evrilece\u011fi ise g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>8) \u00d6zg\u00fcven sahibi olunmal\u0131, ideoloji politikan\u0131n freni yap\u0131lmamal\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi (TKP) Genel Sekreteri Kemal Okuyan\u2019\u0131n s\u0131k s\u0131k tekrar etti\u011fi bir s\u00f6ylem var: \u201cB\u0131kmadan \u2018bu d\u00fczen y\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r\u2019 demeye devam edece\u011fiz. Bu d\u00fczen dedi\u011fimiz \u015fey ise sermaye d\u00fczeni. Sadece AKP\u2019nin d\u00fczeni, Saray d\u00fczeninden falan s\u00f6z etmiyoruz.\u201d Bu s\u00f6ylemi \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan tart\u0131\u015fal\u0131m: 1) Sermaye d\u00fczeni, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin egemen oldu\u011fu toplumsal sistemdir. Kapitalist [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":67089,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,10447],"class_list":["post-67088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-ideolojiyi-politikanin-freni-yapmak"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67088"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67088\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67091,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67088\/revisions\/67091"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}