Elinizdeki say\u0131n\u0131n kapak dosyas\u0131 hasta bir sistemin (ABD emperyalizminin) ba\u015f\u0131ndaki hasta bir adam\u0131 (Trump\u2019\u0131) n\u00f6ropsikolojik a\u00e7\u0131dan inceliyor. Belki bir ki\u015finin \u00f6zelinde yap\u0131l\u0131yor bu analiz ama asl\u0131nda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve yozla\u015fm\u0131\u015f bir sistem inceleniyor. S\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc esirgemeyelim: Ortal\u0131\u011fa serilen i\u011fren\u00e7liklerde bireylerin de katk\u0131s\u0131 vard\u0131r ama bu i\u011fren\u00e7 adamlar\u0131 yaratan zemin as\u0131l sorumludur. H\u00fcseyin Karaku\u015f\u2019un makalesini bu perspektifle okuman\u0131z\u0131 \u00f6neriyoruz.<\/p>\n
Bu say\u0131n\u0131n kapa\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ikinci dosyas\u0131 Nayim G\u00fcl\u2019\u00fcn \u201cAmazonlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc efsane bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7ek, antik \u00e7a\u011flarda ataerkilli\u011fe kar\u015f\u0131 direnen sava\u015f\u00e7\u0131 kad\u0131nlar\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc. Orta Asya\u2019dan, bug\u00fcnk\u00fc Rusya ve Ukrayna steplerinden Karadeniz\u2019e, oradan Ege ve Akdeniz\u2019e, elbette Anadolu\u2019ya ve Kuzey Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131na kadar uzanan geni\u015f bir co\u011frafyada kad\u0131nlara ait bir \u00f6yk\u00fc. 8 Mart\u2019\u0131 tarihten bir \u00f6rnekle kutlamak istedik.<\/p>\n
Fakat bu k\u00f6\u015feden as\u0131l vurgulamak istedi\u011fimiz dosya, bilim-felsefe ili\u015fkisini tart\u0131\u015fan iki makale. Hasan Ayd\u0131n\u2019\u0131n \u201cBilim varken felsefeye ne gerek var?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile yine Ayd\u0131n\u2019\u0131n \u00e7evirdi\u011fi, Sebastian de Haro\u2019nun \u201cBilim ve felsefe: Bir a\u015fk-nefret ili\u015fkisi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi. Bu dosya klasik bir bilim felsefesi tart\u0131\u015fmas\u0131 olarak okunursa -yine \u00e7ok faydal\u0131 olur ama- eksik kal\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel ser\u00fcveninin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u0131kan\u0131kl\u0131klar, nedenleri ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 \u00fczerine kafa yormaya davet ediyor ve ipu\u00e7lar\u0131 sunuyor asl\u0131nda bu makaleler. \u0130ki \u00fcst\u00fcn insanl\u0131k etkinli\u011fi (bilim ve felsefe) aras\u0131ndaki ili\u015fkiden yola \u00e7\u0131karak, \u201cayr\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n\u201d de\u011fil daha \u00fcst d\u00fczeyde bir \u201csentezin\u201d gere\u011fi vurgulan\u0131yor.<\/p>\n
Bilimsel y\u00f6ntemin olu\u015fturulmas\u0131 ve bilimsel devrimlerle bilim, dinin boyunduru\u011fundan kurtuldu. Bilimin ve dinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlendi ve bilimin kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z alan\u0131 ortaya kondu; dinin d\u00fc\u015f\u00fcnsel hegemonyas\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131. Benzer bir geli\u015fme politika-din ve politika-ahlak ikilileri aras\u0131nda da ya\u015fand\u0131. Politika da kendine \u00f6zg\u00fc dinamikleri ve y\u00f6ntemleri olan bir etkinlik olarak kabul edildi; dinin boyunduru\u011fundan kurtar\u0131ld\u0131. Dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, b\u00fct\u00fcn bu insanl\u0131k etkinlikleri \u00fczerinde hegemonya kurmu\u015f bir \u00fcst-sentezdi. Modernite ile birlikte bu sentez yerle bir oldu. Bu devrimci ayr\u0131\u015ft\u0131rma s\u00fcreci, insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel ser\u00fcveninde b\u00fcy\u00fck bir at\u0131l\u0131m ve yenilikti. Evrene, do\u011faya ve insana y\u00f6nelik yepyeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 geli\u015ftirildi, yeni bilimler do\u011fdu, yeni politik kuramlar geli\u015ftirildi.<\/p>\n
Ama art\u0131k soru \u015fu: Sonra ne oldu? Din paradigmas\u0131n\u0131n (sentezinin) yerine hangi paradigma kondu? Yeni bir sentezi olu\u015fturabildi mi insanl\u0131k? Bu anlamda dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnce tam olarak a\u015f\u0131labildi mi? B\u00fcy\u00fck insanl\u0131k etkinlikleri: felsefe, bilim, sanat, ahlak, politika vb. yeni bir \u00fcst sentez (d\u00fc\u015f\u00fcnsel-kuramsal \u00e7at\u0131) alt\u0131nda toplanabildi mi? Modernitenin hedefi buydu. Ama bu hedefe ula\u015f\u0131labildi mi? Yoksa h\u00e2l\u00e2 b\u00f6yle bir sentez ihtiyac\u0131n\u0131n sanc\u0131lar\u0131n\u0131 m\u0131 \u00e7ekiyor insanl\u0131k?<\/p>\n
500 y\u0131ld\u0131r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemi, \u201cayr\u0131\u015ft\u0131rma\u201d ve \u201canaliz\u201d d\u00f6nemi olarak niteleyebiliriz. Binlerce y\u0131ll\u0131k dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnce sentezini k\u0131rmak i\u00e7in bu insanl\u0131k etkinliklerini ayr\u0131\u015ft\u0131rmak gerekiyordu. Ama her ayr\u0131\u015ft\u0131rma ve analiz, yeni bir sentez ile tamamlanmal\u0131d\u0131r. Yoksa y\u00f6n\u00fcn\u00fc yitirir ve par\u00e7alanma olarak kal\u0131r. Ayr\u0131\u015fan tekmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flar ve bir \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnsel otokrasi\u201d olu\u015fur. Felsefeden kopan bilim, teknoloji otokrasisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Binlerce y\u0131l i\u00e7inde geli\u015ftirilmi\u015f insanl\u0131k de\u011fer ve normlar\u0131ndan kopan bir politika, insan ve do\u011fa d\u00fc\u015fman\u0131 bir ipini koparm\u0131\u015fl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sonu\u00e7: tekno-fa\u015fizm ve neo-aristokrasidir. Yani k\u00fcresel burjuvazinin, devletlerinin ve i\u015fbirlik\u00e7ilerinin rejimi.<\/p>\n
Geldik mi yine kapak dosyam\u0131z\u0131n konusuna. 23. ya\u015f\u0131m\u0131za bu sorularla giriyoruz.<\/p>\n
Dostlukla kal\u0131n\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Elinizdeki say\u0131n\u0131n kapak dosyas\u0131 hasta bir sistemin (ABD emperyalizminin) ba\u015f\u0131ndaki hasta bir adam\u0131 (Trump\u2019\u0131) n\u00f6ropsikolojik a\u00e7\u0131dan inceliyor. Belki bir ki\u015finin \u00f6zelinde yap\u0131l\u0131yor bu analiz ama asl\u0131nda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve yozla\u015fm\u0131\u015f bir sistem inceleniyor. S\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc esirgemeyelim: Ortal\u0131\u011fa serilen i\u011fren\u00e7liklerde bireylerin de katk\u0131s\u0131 vard\u0131r ama bu i\u011fren\u00e7 adamlar\u0131 yaratan zemin as\u0131l sorumludur. H\u00fcseyin Karaku\u015f\u2019un makalesini bu perspektifle okuman\u0131z\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":67125,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10451,509,38,510],"tags":[666,10453,10452],"class_list":["post-67124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-263-sayi","category-aydokumu","category-dergi-sayilari","category-surekli-bolumler","tag-bilim-ve-gelecek","tag-bilim-ve-gelecek-mart-2026","tag-bilim-ve-gelecek-sayi-263"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67124"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67127,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67124\/revisions\/67127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}