{"id":67307,"date":"2026-03-13T09:40:24","date_gmt":"2026-03-13T06:40:24","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=67307"},"modified":"2026-03-13T09:40:24","modified_gmt":"2026-03-13T06:40:24","slug":"bu-kez-devrim-savasi-onleyebilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/03\/13\/bu-kez-devrim-savasi-onleyebilir-mi","title":{"rendered":"Bu kez devrim sava\u015f\u0131 \u00f6nleyebilir mi?"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Lenin\u2019in sava\u015f-devrim ili\u015fkisi \u00fczerine \u00fcnl\u00fc \u00f6nermesi bilinir: \u201cYa devrim sava\u015f\u0131 \u00f6nler ya da sava\u015f devrime yol a\u00e7ar.\u201d D\u00fcnya sava\u015flar\u0131na giden s\u00fcre\u00e7leri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, sava\u015flar\u0131 \u00f6nleyecek devrimlerin olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ama Lenin\u2019in \u00f6nermesinin ikinci k\u0131sm\u0131 do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci ve ikinci d\u00fcnya sava\u015flar\u0131ndan sonra \u00e7ok b\u00fcy\u00fck devrimler olu\u015ftu ve d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc sosyalizmi y\u00f6neldi. \u00c7ok ac\u0131l\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 bir yoldur bu, ama emperyalist zincirin zay\u0131flamas\u0131n\u0131n ve k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n (devrim) ba\u015fka bir yolunu hen\u00fcz olu\u015fturamad\u0131 insanl\u0131k. Belki -biraz zorlarsak- ABD (NATO) ile Sovyetler Birli\u011fi (Var\u015fova Pakt\u0131) aras\u0131ndaki n\u00fckleer dengeye dayanan So\u011fuk Sava\u015f s\u00fcreci, devrimin s\u0131cak sava\u015f\u0131 \u00f6nleyebildi\u011fi bir d\u00f6nem olarak nitelenebilir.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanl\u0131k yine bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n e\u015fi\u011finde. Kimi uzmanlara g\u00f6re ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r bile bu sava\u015f. Bat\u0131 emperyalizminin amiral gemisi ABD, esas olarak \u00c7in\u2019in y\u00fckseli\u015fini engellemek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtan ad\u0131mlar at\u0131yor. Son \u00f6rnek: \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131.<\/p>\n

Peki bug\u00fcn, ABD\u2019nin k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 bu sava\u015f -bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131 a\u015famas\u0131na varmadan- \u00f6nlenebilir mi, \u00f6nlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 var m\u0131? Yoksa yine g\u00f6r\u00fclmemi\u015f y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131kta bir sava\u015ftan sonra m\u0131 insanl\u0131k yeni bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulmaya \u00e7al\u0131\u015facak? Mecali kal\u0131rsa tabii\u2026<\/p>\n

Bence g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131 devrimlerle veya benzer toplumsal direni\u015flerle engelleme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fcne g\u00f6re daha y\u00fcksektir insanl\u0131\u011f\u0131n. Yani Lenin\u2019in \u00f6nermesinin ilk k\u0131sm\u0131, belki de ilk kez ger\u00e7ekle\u015febilir. Sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131 sava\u015f \u00e7\u0131karamadan tarihe g\u00f6m\u00fclebilirler. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n direni\u015fi d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131 \u00f6nleyebilir.<\/p>\n

Burada bir parantez a\u00e7al\u0131m: Sava\u015flara yol a\u00e7an kapitalist-emperyalist sistemin tamamen tasfiye edilmesinden s\u00f6z etmiyoruz\u00b8 o \u00e7ok daha geni\u015f bir s\u00fcre\u00e7. Sistemin en emperyalist, en fa\u015fist kliklerinin tasfiyesinden ve temsilcileri olan s\u0131n\u0131flar\u0131n (k\u00fcresel burjuvazi) dizginlenmesinden s\u00f6z ediyoruz.<\/p>\n

Bu iyimser olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 hangi olgulara dayanarak vurguluyoruz?<\/p>\n

***<\/p>\n

– Sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131s\u0131 devlet (ABD) ilerleyen de\u011fil gerileyen, g\u00fc\u00e7lenen de\u011fil zay\u0131flayan bir odak. Sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131n\u0131n (daha do\u011frusu sava\u015fa mecbur olmas\u0131n\u0131n) nedeni geli\u015fmesi ve yeni pazarlar elde etme talebi de\u011fil, rakibinin (\u00c7in) ilerlemesi, g\u00fc\u00e7lenmesi ve onun pazarlar\u0131n\u0131 tehdit etmesidir. Yani tehdit alt\u0131ndaki mevcut durumunu korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yor ABD. Sald\u0131r\u0131da de\u011fildir asl\u0131nda, savunmadad\u0131r. Bu, birinci ve ikinci d\u00fcnya sava\u015flar\u0131ndan farkl\u0131 bir durum. O sava\u015flar\u0131 ilerleyen, geli\u015fen ve yeni bir payla\u015f\u0131m talep eden devletler tetiklemi\u015fti.<\/p>\n

– D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 kamuoyu var. ABD de dahil olmak \u00fczere Bat\u0131 \u00fclkelerinde halklar, kendilerini etkileyebilecek topyek\u00fbn bir sava\u015fa kar\u015f\u0131lar. D\u00fcnyan\u0131n Bat\u0131 toplumlar\u0131na uzak b\u00f6lgelerinde, Asya\u2019da, Afrika\u2019da veya Ortado\u011fu\u2019da ya\u015fanan sava\u015flarda yo\u011fun insan kay\u0131plar\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde umursam\u0131yorlar, bu bencil bir tutum ama, geni\u015fleyen bir sava\u015fta kendi \u00fclkelerinin de sava\u015f alan\u0131 olabilece\u011fini seziyorlar ve son \u0130ran sava\u015f\u0131nda bu tehlikeyi somut olarak da ya\u015fad\u0131lar. \u0130srail kentleri sava\u015f alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, ABD\u2019ye asker tabutlar\u0131 gelmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6te yandan, Bat\u0131 toplumlar\u0131 sava\u015f\u0131 isteyenin ve k\u0131\u015fk\u0131rtan\u0131n kendi h\u00fck\u00fcmetleri oldu\u011funu ve hakl\u0131 bir sava\u015f vermediklerini biliyorlar. Sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rtan kliklerin, toplumlar\u0131n\u0131 ikna edecek arg\u00fcmanlar\u0131 bulunmuyor. Kald\u0131 ki, sava\u015f\u00e7\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc temsilcileri (Trump ve Netanyahu), kendi halklar\u0131n\u0131n de \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc dahil olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnya halklar\u0131 nezdinde birer nefret objesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdalar. Bu da birinci ve ikinci d\u00fcnya sava\u015flar\u0131ndan farkl\u0131 bir durum. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda kom\u00fcnistlerin bile bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kendi \u00fclkelerinin sava\u015f h\u00fck\u00fcmetlerini desteklemi\u015fti. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131 ba\u015flatan Hitler iktidar\u0131 Alman toplumunun \u00e7o\u011funlu\u011funu ikna edebilmi\u015fti. Bug\u00fcn sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rtan fa\u015fist kliklerin b\u00f6yle bir tabanlar\u0131 bulunmuyor.<\/p>\n

– Prusyal\u0131 General Carl Von Clausewitz\u2019in \u201csava\u015f politikan\u0131n ba\u015fka ara\u00e7larla devam\u0131d\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fc bilinir. Bu saptamay\u0131 \u201csava\u015f ideolojik hegemonya m\u00fccadelesinin ba\u015fka ara\u00e7larla devam\u0131d\u0131r\u201d bi\u00e7iminde geni\u015fletebiliriz. Sava\u015f isteyen s\u0131n\u0131flar\u0131n, toplumun di\u011fer kesimlerini \u201cikna edici\u201d bir \u201cb\u00fcy\u00fck anlat\u0131 k\u0131l\u0131flar\u0131n\u0131n\u201d bulunmas\u0131 gerekir. \u201c\u00dcst\u00fcn\u201d uygarl\u0131klar\u0131n\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyaya yaymak, d\u00fcnyaya demokrasi ihra\u00e7 etmek vb. gibi. Fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rtan odaklar\u0131n insanl\u0131\u011fa sundu\u011fu, r\u0131za \u00fcretebilecek bir b\u00fcy\u00fck anlat\u0131lar\u0131 yok. \u0130nsanl\u0131\u011fa olumlu bir gelecek vaat etmiyorlar, bir d\u00fcnya d\u00fczeni ve yeni bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi \u00f6nermiyorlar; b\u00f6yle bir dertleri de yok. Temsil ettikleri s\u0131n\u0131flar\u0131n (k\u00fcresel burjuvazinin) \u00e7\u0131plak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir ideolojik arg\u00fcmanlar\u0131 yok. Trump\u2019\u0131n ve Netanyahu\u2019nun a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan bunu net olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fczlerce y\u0131l i\u00e7inde \u00fcretti\u011fi t\u00fcm demokratik de\u011ferlerden ve normlardan kopmu\u015f, hatta insan unsurundan kopmu\u015f, \u00e7\u00f6ken bir sistemin \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n temsilcileridir bug\u00fcn\u00fcn sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131.<\/p>\n

Teknolojiye, mali ve askeri g\u00fcce belirleyicilik atfedip insan unsurunu \u0131rgalamayan ve r\u0131za \u00fcretme ihtiyac\u0131 duymayan, \u00e7\u0131plak \u00e7\u0131karlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir kapsay\u0131c\u0131 ideolojisi ve b\u00fcy\u00fck anlat\u0131s\u0131 bulunmayan bir s\u0131n\u0131f, \u00f6n\u00fcnde sonunda insan unsurunun duvar\u0131na \u00e7arpacakt\u0131r.<\/p>\n

– Sava\u015f isteyen ve k\u0131\u015fk\u0131rtan devletlerin sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerin ve halklar\u0131n direni\u015fi de topyek\u00fbn bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne set \u00e7eken \u00e7ok \u00f6nemli bir unsurdur. Bug\u00fcn \u0130ran, sadece kendisi i\u00e7in de\u011fil, objektif olarak t\u00fcm d\u00fcnya halklar\u0131 i\u00e7in sava\u015f\u0131yor. Yar\u0131n belki K\u00fcba\u2019da da ayn\u0131 durumu ya\u015fayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

– Sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rtan oda\u011f\u0131n (ABD) as\u0131l rakibi (\u00c7in) sava\u015fmak istemiyor. Daha do\u011frusu bilindik bir tarzda sava\u015fm\u0131yor. Kendine \u00f6zg\u00fc bir y\u00f6ntemi var: Sava\u015fmadan sava\u015fmak, sava\u015fmadan kazanmak. D\u00fcnya siyaset ve sava\u015f sahnesinde bu tutum da bir ilk. Bat\u0131\u2019n\u0131n al\u0131\u015fageldi\u011fi bir rakip de\u011fil \u00c7in.<\/p>\n

\u00c7in\u2019in bu stratejisi, pasiflikle, ABD\u2019nin sald\u0131r\u0131lar\u0131na aktif tav\u0131r almamakla ele\u015ftiriliyor. Yan\u0131l\u0131yor olabilirim ama b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Tersine, \u00c7in\u2019in bu tutumu, insanl\u0131\u011fa ve halklara topyek\u00fbn sava\u015f\u0131 engellemek i\u00e7in alan a\u00e7\u0131yor ve zaman kazand\u0131r\u0131yor. \u00c7in, kadim geleneklerine uygun olarak uzun erimli bir strateji izliyor, rakibinin zaman sorunu oldu\u011funu biliyor ve kendi kendini y\u0131pratmas\u0131n\u0131 bekliyor. Bu strateji topyek\u00fbn bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131 engelleme stratejisidir; ba\u015far\u0131l\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n

\u201cUygarl\u0131ktan Kurtulmak\u201d adl\u0131 kitab\u0131mda \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131m: \u201cTarih boyunca her zaman devrimci at\u0131l\u0131m s\u00fcre\u00e7leri, ilerici egemen s\u0131n\u0131flar (ilerlemeciler) ile ezilenlerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00e7ak\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde g\u00fcndeme girmi\u015ftir. Yani uygarl\u0131\u011f\u0131 ilerletmek isteyenler ile uygarl\u0131ktan (s\u0131n\u0131fl\u0131l\u0131ktan) kurtulmak isteyenlerin, mevcudu s\u00fcrd\u00fcrmek isteyen gerici s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 ittifak\u0131yla devrimler olu\u015fmu\u015ftur. Bir paradoks gibi g\u00f6r\u00fcnebilir ama ger\u00e7ek budur. Her devrimci s\u00fcre\u00e7te merkez, sol ve sa\u011f kanatlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131n nedeni de budur.\u201d (Uygarl\u0131ktan Kurtulmak, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, s.13)<\/p>\n

\u00c7in devleti, belki de bug\u00fcn d\u00fcnyadaki tek \u201cilerlemeci\u201d odak olabilir. Bat\u0131 kapitalizmi art\u0131k -burjuva anlamda dahi- \u201cilerlemeci\u201d bir g\u00fc\u00e7 de\u011fil, \u00e7\u00f6ken bir uygarl\u0131\u011f\u0131 temsil ediyorlar. \u0130lerlemecilerle (\u00c7in) kurtulu\u015f\u00e7ular\u0131n (d\u00fcnya halklar\u0131, emek\u00e7ileri ve temsilcileri), \u00e7\u00fcr\u00fcyen ve \u00e7\u00f6ken sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ilgin\u00e7 bir ittifak\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yor olabiliriz.<\/p>\n

Bu konu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k ve daha \u00e7ok su kald\u0131r\u0131r; ama gelece\u011fin en \u00f6nemli tart\u0131\u015fmas\u0131 olaca\u011f\u0131 kesindir.<\/p>\n

– Son olarak: Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 rakipler \u00f6yle y\u0131k\u0131c\u0131 silahlara sahip ve bunlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn (en az\u0131ndan uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n) devam\u0131n\u0131 tehdit edecek potansiyele sahip ki, kullan\u0131lamayabilirler. \u0130nsanl\u0131k bunu can havliyle engelleyebilir.<\/p>\n

***<\/p>\n

Sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu olgular ve bu dinamiklerin direni\u015f hareketlerine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, topyek\u00fbn bir sava\u015f\u0131 (d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131) engelleyebilir, sava\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131s\u0131 fa\u015fist odaklar\u0131 tarihe g\u00f6mebilir. B\u00f6yle bir geli\u015fme ger\u00e7ekle\u015firse, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir toplumsal-d\u00fc\u015f\u00fcnsel devrim tetiklenebilir. Elbette uzun ve karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7tir bu. Ama b\u00f6ylesi bir iyimser olas\u0131l\u0131k mevcuttur ve ipu\u00e7lar\u0131 da belirginle\u015fiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Lenin\u2019in sava\u015f-devrim ili\u015fkisi \u00fczerine \u00fcnl\u00fc \u00f6nermesi bilinir: \u201cYa devrim sava\u015f\u0131 \u00f6nler ya da sava\u015f devrime yol a\u00e7ar.\u201d D\u00fcnya sava\u015flar\u0131na giden s\u00fcre\u00e7leri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, sava\u015flar\u0131 \u00f6nleyecek devrimlerin olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ama Lenin\u2019in \u00f6nermesinin ikinci k\u0131sm\u0131 do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci ve ikinci d\u00fcnya sava\u015flar\u0131ndan sonra \u00e7ok b\u00fcy\u00fck devrimler olu\u015ftu ve d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc sosyalizmi y\u00f6neldi. \u00c7ok […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":67308,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[],"class_list":["post-67307","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t