Canl\u0131 renkleriyle bilinen makavlar, muhabbetku\u015flar\u0131 ve papa\u011fanlar bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle tropik b\u00f6lgelerin adeta sembol\u00fc haline gelmi\u015ftir. Bu ku\u015flar\u0131n pop\u00fclaritesi insanlara, tropik b\u00f6lgelerin \u0131l\u0131man kesimlere g\u00f6re \u00e7ok daha fazla renkli ku\u015fa ev sahipli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtmekte. Ancak ku\u015flar ger\u00e7ekten tropik b\u00f6lgelere gittiklerinde daha renkli olma y\u00f6n\u00fcnde evrimle\u015fiyor m\u0131? Yeni ara\u015ft\u0131rma t\u00fcylerin evrimine \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n
Galapagos Adalar\u0131ndaki me\u015fhur gezisinde Charles Darwin, b\u00f6lgedeki farkl\u0131 adalardan bir\u00e7ok farkl\u0131 alayc\u0131ku\u015f \u00f6rne\u011fi toplayarak her adada yaln\u0131zca tek bir alayc\u0131ku\u015f t\u00fcr\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hi\u00e7bir adada, herhangi iki alayc\u0131ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn birlikte ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetmi\u015fti. Bulunduklar\u0131 co\u011frafyalar\u0131n ayr\u0131lmas\u0131ndan sonra bu ku\u015flar, zamanla renk, davran\u0131\u015f ve gaga bi\u00e7imi bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 \u00f6zellikler geli\u015ftirmi\u015fti. Bu g\u00f6zlemler ak\u0131llara \u015fu soruyu getiriyor: Bulundu\u011fu co\u011frafi b\u00f6lge, bir t\u00fcr\u00fcn evrimini nas\u0131l etkiler?<\/p>\n
Canl\u0131 renkleriyle bilinen makavlar, muhabbetku\u015flar\u0131 ve papa\u011fanlar bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle tropik b\u00f6lgelerin adeta sembol\u00fc haline gelmi\u015ftir. Bu ku\u015flar\u0131n pop\u00fclaritesi de insanlara, tropik b\u00f6lgelerin \u0131l\u0131man kesimlere g\u00f6re \u00e7ok daha fazla renkli ku\u015fa ev sahipli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Ancak ku\u015flar tropik b\u00f6lgelerde ger\u00e7ekten daha renkli olma y\u00f6n\u00fcnde evrimle\u015fiyor mu? Okinawa Bilim ve Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc \u00dcniversitesinin (OIST) Biyo\u00e7e\u015fitlilik ve Biyolojik Karma\u015f\u0131kl\u0131k Biriminden Dr. Nicolas Friedman\u2019\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131 bu soruyu cevaplamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n
\u00c7ek Cumhuriyetindeki Palack\u00fd \u00dcniversitesinden meslekta\u015f\u0131 Vladim\u00edr Reme\u0161 ile birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda Friedman, Avustralya\u2019ya do\u011fru bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Hedefiyse \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan ve etraf\u0131ndaki tropik adalardan farkl\u0131 ku\u015f t\u00fcyleri toplayarak co\u011frafi iklim ku\u015faklar\u0131 ile renkler aras\u0131nda bir ili\u015fki olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekti. Avustralya\u2019da bir\u00e7o\u011fu d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka hi\u00e7bir yerinde bulunmayan canl\u0131lardan olu\u015fan zengin bir t\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fi mevcut. Avustralya\u2019n\u0131n bu kadar uzun s\u00fcre d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndan izole olu\u015fu, evrimle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar bak\u0131m\u0131ndan m\u00fckemmel bir b\u00f6lge olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Hatta hen\u00fcz gen\u00e7ken yapt\u0131\u011f\u0131 Avustralya seyahati, Charles Darwin\u2019in b\u00fcy\u00fck eseri T\u00fcrlerin K\u00f6keni<\/em>\u2019ne de katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Friedman \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na Avustralya Ulusal Vah\u015fi Ya\u015fam Koleksiyonu\u2019nda, Avustralya\u2019n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinden gelen ku\u015f t\u00fcr\u00fc \u00f6rneklerini inceleyerek ba\u015flad\u0131. \u0130ki ana \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015f familyas\u0131ndan gelen toplamda 137 farkl\u0131 t\u00fcr inceledi. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, yakla\u015f\u0131k 30 milyon y\u0131l \u00f6nce Avustralya\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na yay\u0131lmadan \u00f6nce burada farkl\u0131la\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Friedman\u2019\u0131n inceledi\u011fi ku\u015f t\u00fcrlerinin familyal ili\u015fkileri, DNA\u2019ya dayal\u0131 bir evrim a\u011fac\u0131na g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Daha sonra Friedman, ku\u015flar\u0131n belirli yerlerinde bulunan renklerin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fc yapmak i\u00e7in \u00f6zel bir alet kulland\u0131. Ku\u015flar insanlardan daha geni\u015f bir renk yelpazesi g\u00f6rebiliyor; hatta bir\u00e7o\u011fu bu \u201cg\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d spektruma ek olarak UV (mor \u00f6tesi) spektrumdaki renkleri de g\u00f6rebiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla renklerdeki bu farkl\u0131l\u0131k, ku\u015flar i\u00e7in insanlar i\u00e7in oldu\u011fundan \u00e7ok da belirgin olabilir. Bu da tamamlan\u0131nca Friedman, her t\u00fcr\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafi b\u00f6lgenin tarifi i\u00e7in uydu verilerini kulland\u0131. Her b\u00f6lgenin bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne, ya\u011f\u0131\u015f ve nem miktar\u0131na bak\u0131p bu verileri de evrimsel ili\u015fkiler ve renk \u00f6l\u00e7\u00fcmleriyle birle\u015ftirdi.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n K\u00fcresel Ekoloji ve Biyoco\u011frafya\u2019<\/em>da yay\u0131mlanan sonu\u00e7lar\u0131, tropik b\u00f6lgelerdeki ku\u015flar\u0131n daha \u0131l\u0131man iklimlerde ya\u015fayan kuzenlerine g\u00f6re daha renkli t\u00fcyler geli\u015ftirmediklerini g\u00f6steriyor. \u201cTropiklerdeki ku\u015flara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, elbette bir\u00e7ok renkli ku\u015f t\u00fcr\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak bu b\u00f6lgelerde genel olarak daha fazla t\u00fcr bulunuyor; bu da demek oluyor ki asl\u0131nda bir o kadar da k\u00fc\u00e7\u00fck kahverengi ku\u015f da o b\u00f6lgelerde ya\u015f\u0131yor\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Friedman. \u201cAvustralya\u2019n\u0131n i\u00e7 b\u00f6lgelerinin sert, \u00e7orak iklimlerindeki ku\u015flar\u0131n t\u00fcyleri yemye\u015fil, sulak tropik adalardakilerden \u00e7ok daha s\u00fcsl\u00fcyd\u00fc\u201d diye de ekliyor. \u201c\u00c7\u00f6l ku\u015flar\u0131, ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 sezonda e\u015fleri kap\u0131\u015fmak zorunda olduklar\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 e\u015f \u00e7ekebilmek i\u00e7in renkler geli\u015ftiriyor olabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.\u201d<\/p>\n Bunun yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7\u00f6l ku\u015flar\u0131 daha a\u00e7\u0131k renkliyken daha \u00e7ok ya\u011f\u0131\u015f\u0131n ve bitkinin oldu\u011fu b\u00f6lgelerdeki ku\u015flar genelde daha koyu renkli oluyorlar. \u201cOlduk\u00e7a belirgin bir \u00f6r\u00fcnt\u00fc var\u201d diyor\u00a0 Friedman raporunda. \u201c\u00c7\u00f6lde ya\u015fayan ku\u015flar\u0131n s\u0131rtlar\u0131nda daha \u00e7ok gri tonlar\u0131 bulunurken ormanda ya\u015fayan ku\u015flarda bu renk koyu ye\u015file d\u00f6n\u00fcyor; bizce arka fona uyum sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.\u201d Bu durum daha iyi kamufle olan\u0131n hayatta kal\u0131p genlerini aktarmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan do\u011fal se\u00e7ilime de \u00f6rnek te\u015fkil ediyor. Friedman a\u00e7\u0131kl\u0131yor, \u201cYa\u015fam formlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011finin, canl\u0131lar\u0131n farkl\u0131 \u00f6zelliklerle evrimle\u015fmelerinin temelinde de zaten bu yat\u0131yor.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Canl\u0131 renkleriyle bilinen makavlar, muhabbetku\u015flar\u0131 ve papa\u011fanlar bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle tropik b\u00f6lgelerin adeta sembol\u00fc haline gelmi\u015ftir. Bu ku\u015flar\u0131n pop\u00fclaritesi insanlara, tropik b\u00f6lgelerin \u0131l\u0131man kesimlere g\u00f6re \u00e7ok daha fazla renkli ku\u015fa ev sahipli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtmekte. Ancak ku\u015flar ger\u00e7ekten tropik b\u00f6lgelere gittiklerinde daha renkli olma y\u00f6n\u00fcnde evrimle\u015fiyor m\u0131? Yeni ara\u015ft\u0131rma t\u00fcylerin evrimine \u0131\u015f\u0131k tutuyor. Galapagos Adalar\u0131ndaki me\u015fhur gezisinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":865,"featured_media":13232,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[191,19,21,32],"tags":[197,200,661],"class_list":["post-6746","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-154-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","tag-biyoloji","tag-evrim","tag-kuslar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t