{"id":67555,"date":"2026-04-10T09:29:55","date_gmt":"2026-04-10T06:29:55","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=67555"},"modified":"2026-04-10T09:29:55","modified_gmt":"2026-04-10T06:29:55","slug":"abdnin-yenilgisi-ne-gibi-sonuclar-verebilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/04\/10\/abdnin-yenilgisi-ne-gibi-sonuclar-verebilir","title":{"rendered":"ABD\u2019nin yenilgisi ne gibi sonu\u00e7lar verebilir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>Elbette sava\u015f bitmedi, hatta ABD-\u0130srail\u2019in daha a\u011f\u0131r sald\u0131r\u0131lar\u0131yla her an alevlenebilir. Ama ilk a\u015faman\u0131n sona erdi\u011fi s\u00f6ylenebilir ve -\u00e7o\u011funlu\u011fun teslim etti\u011fi gibi- ilk muharebenin galibi \u0130ran, ma\u011flubu ABD\u2019dir. Bu s\u0131radan bir olay de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fini belirleyecek, k\u00f6\u015fe ta\u015f\u0131 niteli\u011finde bir geli\u015fme.<\/p>\n<p>Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131 ve Var\u015fova Pakt\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile ba\u015flayan 35 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrecin bitti\u011fini tescil eden ve yeni bir s\u00fcrecin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir geli\u015fmedir \u0130ran\u2019\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 direni\u015fi.<\/p>\n<p>90\u2019lar\u0131n \u201cneo-liberal \u00fctopya\u201d y\u0131llar\u0131nda, kapitalist ideologlar taraf\u0131ndan tarihin sonunun geldi\u011fi, devrimler \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n bitti\u011fi, k\u00fcreselle\u015fme ile birlikte kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n olu\u015ftu\u011fu, emperyalizmin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131, ulusal devletlerin ve ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelelerinin sona erdi\u011fi iddia edilmi\u015fti. Bu \u201c\u00fctopya\u201d \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcreli oldu. Hem ABD\u2019nin Irak ve Afganistan i\u015fgalleriyle ba\u015flayan sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 hem de Rusya\u2019n\u0131n toparlanmas\u0131 ve \u00c7in\u2019in \u00e7ok daha etkili bir akt\u00f6r olarak d\u00fcnya siyaset sahnesine giri\u015fi, b\u0131rak\u0131n tarihin sonunun gelmesini ve emperyalizmin bitmesini, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ok daha \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 bir s\u00fcrece girdi\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Emperyalist ideologlar, teknolojik geli\u015fmelerden de h\u0131z alarak bu kez bir \u201ckara \u00fctopya\u201d \u00fcrettiler: \u0130nsans\u0131zl\u0131k \u00fctopyas\u0131. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k m\u00fccadele ile \u00fcretti\u011fi normlar\u0131n ve kurumlar\u0131n, bizzat ger\u00e7e\u011fin, hatta insan\u0131n kendisinin bile de\u011fersizle\u015fti\u011fi, k\u00f6le bile de\u011fil bir b\u00f6cek gibi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, teknolojiye egemen olan ve toplumla ba\u011f\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015f bir s\u0131n\u0131f\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z egemenli\u011finin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, post-modern, post-truth, post-human kapkara bir d\u00fczen.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte \u0130ran\u2019\u0131n ve \u0130ran halk\u0131n\u0131n direni\u015fiyle, bu \u201ckara \u00fctopya\u201d toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin duvar\u0131na toslad\u0131. Egemenlerin elindeki teknoloji, insan unsurunun g\u00fcc\u00fcne toslad\u0131.<\/p>\n<p>Tarih, emperyalist sald\u0131rganl\u0131kla geri gelmi\u015fti. Ama tabloda bir eksik vard\u0131: Nesnel ve pratik anti-emperyalizm. O da geri geldi.<\/p>\n<p>ABD\u2019nin \u201cyenilmezlik\u201d ve \u201c\u00fcst\u00fcnl\u00fck\u201d alg\u0131s\u0131 y\u0131k\u0131ld\u0131. 50 y\u0131l \u00f6nce ba\u015fta Vietnam olmak \u00fczere Hindi\u00e7in halklar\u0131 bu alg\u0131y\u0131 y\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ama Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131yla birlikte yeniden b\u00f6yle bir alg\u0131 olu\u015fmu\u015ftu. \u0130ran\u2019\u0131n direni\u015fi bu alg\u0131y\u0131 bir kez daha y\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Hatta bu direni\u015f, ABD\u2019nin Vietnam\u2019dan kovulu\u015fundan bile daha \u00f6nemli bir geli\u015fmedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Vietnam, 20. y\u00fczy\u0131lla birlikte ba\u015flayan emek\u00e7i devrimleri ve ulusal kurtulu\u015f hareketleri s\u00fcrecinin ta\u00e7lan\u0131\u015f\u0131yd\u0131, bir sonu\u00e7tu. \u0130ran\u2019\u0131n direni\u015fi ise bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r, ivmenin mazlum \u00fclkeler ve halklar lehine d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015faretidir.<\/p>\n<p>\u0130ran direni\u015fi -devletler dahil- t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n \u00f6n\u00fcne ka\u00e7\u0131namayacaklar\u0131 bir soru koydu: Nas\u0131l bir d\u00fcnya istiyorsunuz? Trump ve Netanyahu gibilerinin y\u00f6netti\u011fi bir d\u00fcnya m\u0131, yoksa demokratik ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir d\u00fcnya m\u0131? Bu, bir \u201cb\u00fcy\u00fck anlat\u0131\u201d davetidir ve ister istemez insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcndemine girecektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>ABD\u2019nin yenilgisi k\u0131sa ve orta vadede ne gibi sonu\u00e7lar verebilir? Bu konuda -iyimser bir perspektifle- fikir jimnasti\u011fi yapal\u0131m.<\/p>\n<p><strong>K\u0131sa vadede<\/strong>:<\/p>\n<p>&#8211; Yenilgi daha da belirginle\u015firse Trump ve ekibi azledilebilir.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130ran\u2019\u0131n H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019ndaki etkisi daha da peki\u015febilir.<\/p>\n<p>&#8211; ABD, K\u00f6rfez \u00fclkelerindeki \u00fcslerini ve etkisini kaybedebilir.<\/p>\n<p>&#8211; Ortado\u011fu\u2019da kaderini ABD ve \u0130srail\u2019e ba\u011flam\u0131\u015f iktidarlar (Suudi Arabistan dahil K\u00f6rfez emirlikleri, Suriye) sallanabilir.<\/p>\n<p>&#8211; Netanyahu h\u00fck\u00fcmeti de d\u00fc\u015febilir.<\/p>\n<p>&#8211; Tayvan konusunda \u00c7in\u2019in tezi g\u00fc\u00e7 kazanabilir ve hayata ge\u00e7ebilir.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130ran rejimi demokratik reformlar yapmak zorunda kalabilir. Hatta rejim yumu\u015fak bir ge\u00e7i\u015fle de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n<p><strong>Orta vadede<\/strong>:<\/p>\n<p>&#8211; ABD\u2019nin yenilgisi \u201ctek adam rejimlerine\u201d d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda darbe vurabilir. Son d\u00f6nemde y\u00fckselen otokratizm e\u011filimini tersine \u00e7evirebilir.<\/p>\n<p>&#8211; Sava\u015f ara\u00e7lar\u0131 ve sava\u015fta insan unsuru konusunda yeni kuramlar \u00fcretilecektir.<\/p>\n<p>&#8211; K\u00fcresel kapitalist finans sisteminin mevcut yap\u0131s\u0131, zay\u0131fl\u0131klar\u0131, k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131 sorgulanabilir.<\/p>\n<p>&#8211; Sava\u015f hukuku ve uluslararas\u0131 kurumlar sorgulanabilir. \u0130nsanl\u0131k ve devletler, Netanyahu ve Trump gibi ki\u015filerin nas\u0131l engellenebilece\u011fi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve tedbirler geli\u015ftirmek zorunda kalabilirler.<\/p>\n<p>&#8211; ABD\u2019nin yenilmezli\u011fi ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc alg\u0131s\u0131 yok olabilir. ABD daha m\u00fctevaz\u0131 bir konuma zorlanabilir ve bu ba\u015fka bir d\u00fcnya d\u00fczeni demektir. Daha demokratik bir d\u00fcnya d\u00fczeni g\u00fcndeme gelebilir.<\/p>\n<p>Bir ay \u00f6nceye g\u00f6re daha iyimserim bug\u00fcn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu Elbette sava\u015f bitmedi, hatta ABD-\u0130srail\u2019in daha a\u011f\u0131r sald\u0131r\u0131lar\u0131yla her an alevlenebilir. Ama ilk a\u015faman\u0131n sona erdi\u011fi s\u00f6ylenebilir ve -\u00e7o\u011funlu\u011fun teslim etti\u011fi gibi- ilk muharebenin galibi \u0130ran, ma\u011flubu ABD\u2019dir. Bu s\u0131radan bir olay de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fini belirleyecek, k\u00f6\u015fe ta\u015f\u0131 niteli\u011finde bir geli\u015fme. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131 ve Var\u015fova Pakt\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile ba\u015flayan 35 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrecin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":67556,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[10507,9531,5247,10506,578],"class_list":["post-67555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-amerikan-emrepyalizmi","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-iran-abd-savasi","tag-savas"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67555"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67557,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67555\/revisions\/67557"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67556"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}