G\u0131d\u0131klananlar\u0131n iyi bildi\u011fi \u00fczere, sadece k\u0131p\u0131rdayan parmak hareketleri ile birinin yakla\u015fmas\u0131 ciyaklamaya, hatta \u00e7\u0131\u011f\u0131rmaya kadar g\u00f6t\u00fcrebilir. Bunun sadece insanlara \u00f6zg\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Fareler \u00fczerinde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fma memeli beynindeki g\u0131d\u0131klanma merkezini ke\u015ffetti. Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re g\u0131d\u0131klanma merkezindeki n\u00f6ronlar\u0131n uyar\u0131lmas\u0131, farelerde, insan g\u00fclmesine e\u015flenik ultrasonik sesler \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep oluyor.<\/p>\n
Aristotales\u2019in \u201cNeden baz\u0131 insanlar kendini g\u0131d\u0131klayamazlar?\u201d sorusunu sormas\u0131ndan bu yana g\u0131d\u0131klanma, bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan biliminsanlar\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 kurcalayan bir olguydu. Bu kadar uzun zamand\u0131r g\u0131d\u0131klanmay\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00f6nemli n\u00f6rolojik ve psikolojik nedenler mevcut. \u00d6rne\u011fin, \u015fizofreninin belirtilerinden biri ki\u015finin kendisini g\u0131d\u0131klayabiliyor olmas\u0131. Berlin Humboldt \u00dcniversitesi\u2019nden bir sinirbilimci olan Shimpei Ishiyama\u2019ya g\u00f6re, g\u0131d\u0131klanma ayn\u0131 zamanda iyi hissetme, g\u00fclme ve oyun oynama yetene\u011fiyle de ba\u011flant\u0131l\u0131. Ishiyama, \u201cSinirbilimciler kayg\u0131 ve depresyon gibi k\u00f6t\u00fc hislere o kadar yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ki, iyi hisler \u00fczerine makale bulmak \u015fu an olduk\u00e7a zor\u201d diyor.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n g\u0131d\u0131klanmas\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan eski \u00e7al\u0131\u015fmalar, g\u0131d\u0131klanma tepkisini veren beyin b\u00f6lgelerinin moza\u011fini ortaya koyabiliyor. Bu b\u00f6lgelerden biri olan somatosensoryal korteksin sadece g\u0131d\u0131klanma hissini i\u015fledi\u011fi, ancak takip eden kahkahay\u0131 tetiklemedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7inde olmayan bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olan Fribourg \u00dcniversitesi\u2019nden Elise Wattendorf Science<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan bu makale ilk defa, g\u00fclmenin, bilinen \u015fekliyle duygusal devrelerin i\u015flemesi ile de\u011fil, beyin h\u00fccrelerinin uyar\u0131lmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor olabilece\u011fini ortaya koydu.\u201d diyor.<\/p>\n Daha \u00f6nceleri farelerin g\u00fclen bir canl\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fcyordu. Ancak art\u0131k farelerin insan g\u00fclmesini \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in iyi bir model olabilece\u011fini g\u00f6steren bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yay\u0131mlanm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n \u201c\u0130lk ba\u015fta bu fikir \u00e7ok c\u00fcretk\u00e2r bir fikir gibi duruyordu. Ancak bug\u00fcn g\u00f6r\u00fcyoruz ki, fareler \u00e7al\u0131\u015fmalardan olduk\u00e7a ho\u015flan\u0131yor. Di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6steriyor ki, farelerin \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 ultrasonik sesler, zevk ald\u0131klar\u0131na delalet ediyor. Fareler g\u0131d\u0131kland\u0131klar\u0131 yere s\u00fcrekli geri d\u00f6n\u00fcyorlar. Bu durumlarda \u00f6d\u00fclle ili\u015fkili beyin devrelerinde n\u00f6rotransmitter dopaminin tetiklendi\u011fini de g\u00f6zleyebiliyoruz. Hepsinden \u00f6te k\u00f6pekler, tilkiler, koyunlar ve insan \u00e7ocuklar\u0131 gibi bir\u00e7ok t\u00fcrde g\u00f6r\u00fclen, bacaklar\u0131 birlikte tutarak havaya s\u0131\u00e7rama hareketi olarak tan\u0131mlanan \u2018sevin\u00e7 s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131\u2019 fareler taraf\u0131ndan da ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor\u201d diyor Ishiyama.<\/p>\n Bir fareyi g\u0131d\u0131klamak u\u011fra\u015f ve al\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131k gerektiren bir i\u015f. Ancak Ishiyama bu konuda uzmanla\u015fm\u0131\u015f. Oyun oynamaya \u00e7ok a\u00e7\u0131k olan yavru erkek farelerle iki hafta ge\u00e7iren Ishiyama, farelerin s\u0131rtlar\u0131ndan ve bellerinden g\u0131d\u0131klanmaya al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Ishiyama, \u201cT\u0131pk\u0131 kediler k\u00f6pekler ve \u00e7ocuklar gibi, zamanla fareler de bu kocaman el ile oynaman\u0131n keyifli bir\u015fey oldu\u011funu anlay\u0131p, eli takip etmeye ve onu bir oyun arkada\u015f\u0131 olarak g\u00f6rmeye ba\u015fl\u0131yorlar\u201d diyor.<\/p>\n E\u011fitim s\u00fcreci tamamland\u0131ktan sonra, g\u0131d\u0131klanma s\u0131ras\u0131ndaki sinirsel aktiviteleri kaydedebilmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan farelerin somatosensor kortekslerine elektrodlar yerle\u015ftirildi. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde, hem fiziksel g\u0131d\u0131klanma uyar\u0131s\u0131 s\u0131ras\u0131nda, hem de farenin uyar\u0131lma sonras\u0131 g\u0131d\u0131klayan eli kovalamas\u0131 ve \u2018k\u0131k\u0131rdamas\u0131\u2019 s\u0131ras\u0131nda h\u00fccrelerin ate\u015flenme oranlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlendi. Ishiyama bunun, somatosensor korteksin sadece duyu bilgisini i\u015fledi\u011fi ve di\u011fer davran\u0131\u015flar\u0131 tetiklemedi\u011fi bilgisiyle \u00e7eli\u015fti\u011fini belirtiyor.<\/p>\n Daha da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan \u015fey ise \u015fu: Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayn\u0131 h\u00fccrelere bir miktar elektrik ak\u0131m\u0131 verdi\u011finde, farelerin ayn\u0131 sevin\u00e7 seslerini yine verdi\u011fi g\u00f6zlemlendi. Ishiyama, \u201cBu, h\u00fccrelerin aktivitesinin g\u0131d\u0131klanmadan sorumlu oldu\u011funun \u00e7ok \u00f6nemli ve a\u00e7\u0131k bir kan\u0131t\u0131\u201d diyor.<\/p>\n \u201cG\u0131d\u0131klanma ile ilgili b\u00fcy\u00fcleyici \u015feylerden biri, ruh haline olduk\u00e7a ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Darwin bile, bir yabanc\u0131 taraf\u0131ndan g\u0131d\u0131klanan \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fclmekten \u00e7ok \u00e7\u0131\u011fl\u0131k ataca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi.\u201d Bu g\u00f6zlemi farelerde de test etmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar fareleri y\u00fcksek bir platformda parlak \u0131\u015f\u0131k alt\u0131na yerle\u015ftirdi. Farelerin bu ho\u015f olmayan durumda hem fiziksel hem de elektriksel uyar\u0131lara daha az tepkili oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla da daha az g\u0131d\u0131kland\u0131klar\u0131 g\u00f6zlemlendi.<\/p>\n \u201cSonu\u00e7lar, somatosensor kortikal n\u00f6ronlar ile g\u00fclmeyi tetikleyen n\u00f6ronlar ve g\u0131d\u0131klayan bireyin tan\u0131d\u0131k ya da yabanc\u0131 oldu\u011funa karar veren n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n erken d\u00f6nemlerinde olu\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu a\u00e7\u0131dan \u00e7al\u0131\u015fma, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sonuca ula\u015f\u0131yor\u201d diyor Wattendorf.<\/p>\n Bu geli\u015fme bir ba\u015fka g\u00f6zleme de \u00f6n ayak olmaktad\u0131r: E\u011fer insanlar ya da fareler gen\u00e7ken g\u0131d\u0131klanmam\u0131\u015flarsa, yeti\u015fkin olduklar\u0131nda da g\u0131d\u0131klanmaktan ho\u015flanm\u0131yor. Bu da hayat\u0131n\u0131 g\u0131d\u0131klanan fareler ve onlar\u0131 g\u0131d\u0131klama \u00fczerine in\u015fa etmi\u015f bir adam olan Ishiyama\u2019n\u0131n g\u0131d\u0131klanmaktan nefret etmesini a\u00e7\u0131klar nitelikte bir sonu\u00e7.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rman\u0131n videosunu izlemek i\u00e7in:<\/strong><\/em><\/p>\n https:\/\/goo.gl\/k7yVCP<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" G\u0131d\u0131klananlar\u0131n iyi bildi\u011fi \u00fczere, sadece k\u0131p\u0131rdayan parmak hareketleri ile birinin yakla\u015fmas\u0131 ciyaklamaya, hatta \u00e7\u0131\u011f\u0131rmaya kadar g\u00f6t\u00fcrebilir. Bunun sadece insanlara \u00f6zg\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Fareler \u00fczerinde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fma memeli beynindeki g\u0131d\u0131klanma merkezini ke\u015ffetti. Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re g\u0131d\u0131klanma merkezindeki n\u00f6ronlar\u0131n uyar\u0131lmas\u0131, farelerde, insan g\u00fclmesine e\u015flenik ultrasonik sesler \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep oluyor. Aristotales\u2019in \u201cNeden baz\u0131 insanlar kendini g\u0131d\u0131klayamazlar?\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":741,"featured_media":13241,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[191,19,21,35],"tags":[254,1115,347],"class_list":["post-6757","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-154-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-noroloji","tag-beyin","tag-fare","tag-noroloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/741"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6757"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6757\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}