Leman Atalay<\/strong><\/p>\n Kitaba ad\u0131n\u0131 veren Nahit Han\u0131m, Cumhuriyet\u2019in ilk \u00f6\u011fretmenlerinden biri olarak merak uyand\u0131ran bir ki\u015filikti (Erken Cumhuriyet d\u00f6neminde \u00f6\u011fretmenler, yaln\u0131zca e\u011fitim veren ki\u015filer de\u011fil, yeni kurulan devletin de\u011ferlerini topluma aktaran en \u00f6nemli akt\u00f6rlerdi). Hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmalar s\u0131ras\u0131nda, Cemal S\u00fcreya\u2019n\u0131n Nahit Han\u0131m i\u00e7in \u201cCumhuriyet gibi bir kad\u0131n\u201d dedi\u011fini \u00f6\u011frendim; kitab\u0131n ad\u0131 da buradan geliyor. (Bu ifade, d\u00f6nemin \u201cCumhuriyet kad\u0131n\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, e\u011fitimli, kamusal alanda yer alan ve modernle\u015fmenin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan kad\u0131n tipini i\u015faret eder.) Kitapta, Sabahattin Ali, Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek ve Orhan Veli Kan\u0131k\u2019\u0131n Nahit Han\u0131m\u2019a olan a\u015fklar\u0131 da anlat\u0131l\u0131yordu (Bu isimlerin ayn\u0131 anlat\u0131 i\u00e7inde yer almas\u0131, 1930\u2019lar ve 40\u2019lar Ankara\u2019s\u0131ndaki edebiyat \u00e7evrelerinin ne kadar i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011funu da g\u00f6sterir). \u00d6zellikle Mustafa Kemal Atat\u00fcrk ile ilk Cumhuriyet balosunda dans etmi\u015f ve onun sofras\u0131na oturmu\u015f olmas\u0131, 19 ya\u015f\u0131ndaki gen\u00e7 \u00f6\u011fretmen Nahit Han\u0131m\u2019\u0131 merak etmem i\u00e7in yeterliydi (Cumhuriyet balolar\u0131, d\u00f6nemin modern ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n ve yeni sosyal ili\u015fkiler bi\u00e7iminin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oldu\u011fu \u00f6nemli kamusal alanlard\u0131).<\/p>\n Kendisi hakk\u0131nda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m bilgiler olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Halil Vedat F\u0131ratl\u0131\u2019dan sonra ikinci evlili\u011fini \u015fair Arif Damar ile yapmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, ya\u015fam\u0131 ve ki\u015fili\u011fi hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiye rastlayamad\u0131m (Bu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131k, erken Cumhuriyet d\u00f6neminde bir\u00e7ok kad\u0131n fig\u00fcr\u00fcn tarihsel kay\u0131tlarda yeterince yer bulamamas\u0131yla da ili\u015fkilidir). Oysa Cumhuriyet\u2019in ayd\u0131nlanma ve seferberlik s\u00fcrecinde \u00f6\u011fretmenler, yazarlar ve biliminsanlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir sorumluluk ve emekle yer alm\u0131\u015ft\u0131. Nahit Han\u0131m da bu ba\u011flamda \u00f6nemli bir Cumhuriyet kad\u0131n\u0131yd\u0131. Buna ra\u011fmen kendisinden \u00e7ok fazla s\u00f6z edilmemi\u015f, an\u0131lar\u0131n\u0131 da kaleme almam\u0131\u015ft\u0131 (Hat\u0131rat b\u0131rakmamas\u0131, onun ki\u015fisel tarihinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015fkalar\u0131n\u0131n anlat\u0131lar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 kalmas\u0131na neden olmu\u015ftur). Bu y\u00fczden hep ketum bir karakter olarak kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kt\u0131. Onun bu ketumlu\u011fu, Cumhuriyet\u2019in gen\u00e7 ve hareketli ortam\u0131nda bile kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 koruyabilen bir duru\u015fa i\u015faret ediyordu.<\/p>\n Osman Balc\u0131gil, roman\u0131 Nahit Han\u0131m\u2019\u0131n a\u011fz\u0131ndan ya da klasik bir anlat\u0131c\u0131yla kurmak yerine, onun okul y\u0131llar\u0131ndan itibaren yak\u0131n arkada\u015f\u0131 oldu\u011funu belirtti\u011fi bir kad\u0131n\u0131n tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden kurguluyor (Bu anlat\u0131m tekni\u011fi, biyografik romanlarda s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan dolayl\u0131 anlat\u0131m y\u00f6ntemlerinden biridir). Nahit\u2019in gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131ndan itibaren yan\u0131nda olan bu anlat\u0131c\u0131, ya\u015fananlara tan\u0131kl\u0131k ederek okura aktar\u0131yor. Ancak bu tan\u0131kl\u0131k, Nahit\u2019in hayat\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle de\u011fil, yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnen y\u00f6nleriyle yans\u0131t\u0131yor. Bu y\u00fczden anlat\u0131, hem yak\u0131n hem de mesafeli bir bak\u0131\u015f ta\u015f\u0131yor; anlat\u0131c\u0131 bildi\u011fi kadar\u0131n\u0131 aktar\u0131yor.<\/p>\n Roman, esas olarak Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131, Ankara\u2019daki ya\u015fam\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr ile edebiyat \u00e7evrelerinde ya\u015fanan s\u00fcreci anlat\u0131yor. 1930\u2019lu ve 1940\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n Ankara\u2019s\u0131, gen\u00e7 Cumhuriyet\u2019in e\u011fitim ve ayd\u0131nlanma \u00e7abalar\u0131n\u0131n merkezlerinden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor (Bu d\u00f6nem ayn\u0131 zamanda Halkevleri\u2019nin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretimin devlet politikalar\u0131yla desteklendi\u011fi bir d\u00f6nemdir). Nahit ve arkada\u015f\u0131 Nermin, bu co\u015fku ve sorumluluk duygusuyla Ankara\u2019ya geliyor; gen\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fclt\u00fcrel ve e\u011fitsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne kat\u0131l\u0131yorlar. \u015eehir, yaln\u0131zca bir ba\u015fkent de\u011fil, yeni bir toplumun kurulma alan\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n yeni rolleri, \u00f6\u011fretmenlerin sorumluluklar\u0131, edebiyat ve sanat \u00e7evrelerinin hareketlili\u011fi bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geliyor (Ankara\u2019n\u0131n bu d\u00f6nemdeki rol\u00fc, yaln\u0131zca y\u00f6netim merkezi olmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil; ayn\u0131 zamanda yeni bir ya\u015fam bi\u00e7iminin kuruldu\u011fu bir mek\u00e2n olmas\u0131d\u0131r). Osman Balc\u0131gil, bu d\u00f6nemin ruhunu yaln\u0131zca olaylarla de\u011fil, karakterlerin tan\u0131kl\u0131klar\u0131yla da kuruyor.<\/p>\n Roman, Cumhuriyet\u2019in ilk y\u0131llar\u0131n\u0131n sembol kad\u0131nlar\u0131ndan birinin ya\u015fam\u0131 \u00fczerinden ilerliyor (Bu t\u00fcr karakterler, bireysel hik\u00e2yelerinin \u00f6tesinde bir d\u00f6nemin zihniyetini ve de\u011ferlerini ta\u015f\u0131yan fig\u00fcrler olarak da okunabilir). Erken Cumhuriyet ideolojisi, entelekt\u00fcel atmosfer ve Nahit\u2019in hayat\u0131, yeni bir toplum anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n katmanlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131yor. Nahit Han\u0131m, hem e\u011fitim alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hem de gen\u00e7 ku\u015fakla kurdu\u011fu ili\u015fkilerle bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u00e7inde yer al\u0131yor.<\/p>\n Roman\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kan temalar\u0131: Cumhuriyet\u2019in modern insan yaratma hedefi, kad\u0131n kimli\u011fi ve toplum i\u00e7indeki rol\u00fc, a\u015fk, tutku ve ba\u011fl\u0131l\u0131k, bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, entelekt\u00fcel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ki\u015fisel ya\u015fam ile tarihsel ko\u015fullar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7i\u015fidir. Osman Balc\u0131gil, Nahit Han\u0131m\u2019\u0131n a\u015fklar\u0131n\u0131 da bu anlat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak ele al\u0131yor. Sabahattin Ali ve Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek\u2019in kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalan duygular\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Orhan Veli Kan\u0131k ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ili\u015fki ger\u00e7ek bir a\u015fka d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor (Bu ili\u015fkiler, d\u00f6nemin edebiyat \u00e7evresinin yaln\u0131zca d\u00fc\u015f\u00fcnsel de\u011fil, duygusal olarak da yo\u011fun bir etkile\u015fim i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6sterir). Bu ili\u015fki, hem ki\u015fisel bir hik\u00e2ye hem de d\u00f6nemin entelekt\u00fcel atmosferinin bir yans\u0131mas\u0131 olarak anlam kazan\u0131yor.<\/p>\n Nahit\u2019in hayat\u0131 \u00fczerinden okuyucu, yaln\u0131zca bir kad\u0131n\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Cumhuriyet\u2019in ilk y\u0131llar\u0131ndaki \u00f6\u011fretmenlerin, ayd\u0131nlar\u0131n ve entelekt\u00fcel \u00e7evrelerin ya\u015fam\u0131na da tan\u0131kl\u0131k ediyor. Roman, bireysel ya\u015fam ile tarihsel s\u00fcreci i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7irerek d\u00f6nemin Ankara\u2019s\u0131n\u0131n atmosferini, sosyal ili\u015fkilerini ve k\u00fclt\u00fcrel canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettiriyor. Cumhuriyet, yaln\u0131zca bir devlet projesi de\u011fil; bireylerin ya\u015fam\u0131na dokunan bir k\u00fclt\u00fcr, bir ya\u015fam bi\u00e7imi ve zihinsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Roman, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, K\u00f6y Enstit\u00fcleri\u2019nin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Demokrat Parti\u2019nin 1950\u2019lerde iktidara geli\u015fiyle son buluyor (Bu tarihsel k\u0131r\u0131lmalar, erken Cumhuriyet\u2019in idealist yap\u0131s\u0131n\u0131n zamanla de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6sterir).<\/p>\n 1955 \u0130stanbul do\u011fumlu Osman Balc\u0131gil, gazetecilik k\u00f6kenli bir yazard\u0131r. Uzun y\u0131llar bas\u0131n alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra \u00f6zellikle biyografik ve d\u00f6nem romanlar\u0131yla tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r (Yazar\u0131n bu t\u00fcrdeki eserleri, ger\u00e7ek ki\u015filer \u00fczerinden d\u00f6nem anlat\u0131s\u0131 kurma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131r). Ger\u00e7ek ki\u015filerin ya\u015famlar\u0131n\u0131, ait olduklar\u0131 tarihsel k\u0131r\u0131lma anlar\u0131 ve toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7inde ele al\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle romanlar\u0131, yaln\u0131zca bireylerin hik\u00e2yesini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir d\u00f6nemin d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve toplumsal atmosferini de g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lar. Yal\u0131n ve ak\u0131c\u0131 anlat\u0131m\u0131 bu tarihsel zemini daha okunabilir hale getirir. \u00d6ne \u00e7\u0131kan eserleri aras\u0131nda Nahit Han\u0131m: Avu\u00e7lar\u0131mda H\u00e2l\u00e2 S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n Var <\/em>ve Celile Han\u0131m<\/em> yer al\u0131r.<\/p>\n – Cumhuriyet Gibi Bir Kad\u0131n: Nahit Han\u0131m, Osman Balc\u0131gil, Destek Yay\u0131nlar\u0131, 520 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Leman Atalay Kitaba ad\u0131n\u0131 veren Nahit Han\u0131m, Cumhuriyet\u2019in ilk \u00f6\u011fretmenlerinden biri olarak merak uyand\u0131ran bir ki\u015filikti (Erken Cumhuriyet d\u00f6neminde \u00f6\u011fretmenler, yaln\u0131zca e\u011fitim veren ki\u015filer de\u011fil, yeni kurulan devletin de\u011ferlerini topluma aktaran en \u00f6nemli akt\u00f6rlerdi). Hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmalar s\u0131ras\u0131nda, Cemal S\u00fcreya\u2019n\u0131n Nahit Han\u0131m i\u00e7in \u201cCumhuriyet gibi bir kad\u0131n\u201d dedi\u011fini \u00f6\u011frendim; kitab\u0131n ad\u0131 da buradan geliyor. (Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":4405,"featured_media":67698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10510,38,513,510],"tags":[10522,9851],"class_list":["post-67697","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-265-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-cumhuriyet-gibi-bir-kadin-nahit-hanim","tag-leman-atalay"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t