{"id":67881,"date":"2026-05-29T10:00:12","date_gmt":"2026-05-29T07:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=67881"},"modified":"2026-05-29T01:40:28","modified_gmt":"2026-05-28T22:40:28","slug":"gecmisten-gelecege-bir-pano","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano","title":{"rendered":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>Yukar\u0131daki foto\u011fraf, Sosyalist Parti\u2019nin 6-7 Temmuz 1991\u2019de yap\u0131lan \u0130kinci B\u00fcy\u00fck Kongresi\u2019nde salona as\u0131lm\u0131\u015f bir pano.<\/p>\n<p>Sosyalist Parti, 80 \u00f6ncesindeki T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i K\u00f6yl\u00fc Partisi (T\u0130KP) (Ayd\u0131nl\u0131k\u00e7\u0131lar da diyebiliriz) taraftarlar\u0131nca \u015eubat 1988\u2019de kurulmu\u015f bir parti. Do\u011fu Perin\u00e7ek yasakl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Ferit \u0130lsever \u00fcstlenmi\u015fti. Ekim 1991\u2019de yasa\u011f\u0131 kalkan Perin\u00e7ek genel ba\u015fkan olmu\u015ftu. Sosyalist Parti, K\u00fcrt sorununa ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri gerek\u00e7esiyle Temmuz 1992\u2019de Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan kapat\u0131lm\u0131\u015f, yerine k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde \u0130\u015f\u00e7i Partisi kurulmu\u015ftu (daha sonra 2015 y\u0131l\u0131nda Vatan Partisi ad\u0131n\u0131 ald\u0131).<\/p>\n<p>Bu pano kongre salonlar\u0131na as\u0131lan s\u0131radan bir afi\u015f de\u011fildi. \u00d6zenle haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131 ve Kongre\u2019nin \u00f6nemli a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131ndan birini temsil ediyordu. \u201cSayg\u0131yla An\u0131yoruz\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplanan isimler Do\u011fu Perin\u00e7ek\u2019in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131, benim de i\u00e7inde bulundu\u011fum bir komite taraf\u0131ndan tart\u0131\u015f\u0131larak tespit edilmi\u015f, merkez komite onay\u0131ndan ge\u00e7tikten sonra pano olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Panoda foto\u011fraflar\u0131 bulunan ki\u015fileri sayal\u0131m:<br \/>\n\u00dcstte (soldan sa\u011fa): Mustafa Suphi, \u015eefik H\u00fcsn\u00fc Deymer, Re\u015fat Fuat Baraner, Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131.<br \/>\nOrtada (soldan sa\u011fa): Deniz Gezmi\u015f, Mahir \u00c7ayan, \u0130brahim Kaypakkaya, Bora G\u00f6zen, Mazlum Do\u011fan.<br \/>\nAltta (soldan sa\u011fa): Naz\u0131m Hikmet, Gani Bozarslan, Y\u0131lmaz G\u00fcney, Erkan Y\u00fccel, Cemal S\u00fcreya, Turan Dursun.<\/p>\n<p>Pano, \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara kadar varan sol i\u00e7i b\u00f6l\u00fcnmeleri geride b\u0131rak\u0131p a\u015fma, t\u00fcm sosyalist solu kapsama ve yeni bir yol a\u00e7ma hedefiyle haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki solla olduk\u00e7a sorunlu bir ge\u00e7mi\u015fi bulunan Ayd\u0131nl\u0131k hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise \u00e7ok \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 temsil ediyordu.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131 Perin\u00e7ek grubunu \u201cCIA sosyalistleri\u201d olarak damgalam\u0131\u015f, Ayd\u0131nl\u0131k\u00e7\u0131lar da K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u2019ya a\u011f\u0131r ele\u015ftiriler getirmi\u015fti. \u0130brahim Kaypakkaya, Perin\u00e7ek\u2019in liderli\u011finde kurulan T\u0130\u0130KP\u2019yi b\u00f6l\u00fcp TKP-ML ve T\u0130KKO\u2019yu kurmu\u015f ve \u00e7ok farkl\u0131 bir y\u00f6ne evrilmi\u015fti. 70\u2019li y\u0131llarda Deniz Gezmi\u015f ve Mahir \u00c7ayan\u2019\u0131n miras\u0131n\u0131 devam ettiren \u00f6rg\u00fctlerle Ayd\u0131nl\u0131k\u00e7\u0131lar aras\u0131nda yo\u011fun \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Mazlum Do\u011fan\u2019\u0131n simgeledi\u011fi PKK ise 70\u2019li y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda bir\u00e7ok devrimciyi katletmi\u015f bir \u00f6rg\u00fctt\u00fc; \u00f6ld\u00fcr\u00fclenler aras\u0131nda Ayd\u0131nl\u0131k\u00e7\u0131lar da vard\u0131.<\/p>\n<p>Fakat 12 Eyl\u00fcl 1980 fa\u015fist darbesi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131, darbeciler ayr\u0131m g\u00f6zetmeden t\u00fcm sosyalist \u00f6rg\u00fctleri ve halk \u00f6rg\u00fctlenmelerini ezmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131, PKK ise do\u011fuda bir yoksul k\u00f6yl\u00fc hareketi olarak \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte bu pano, 12 Eyl\u00fcl karanl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcrecinde ve elbette 1989 Bahar Eylemleri ve Zonguldak madenci y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ve K\u00fcrt hareketinin at\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ortamda sosyalist solun yeni bir d\u00fczlemde birli\u011fi hedefiyle haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu pano, o d\u00f6nemde az rastlan\u0131r olgunlukta bir a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 yans\u0131t\u0131yordu. Peki, bu a\u00e7\u0131l\u0131m ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131 m\u0131? Ne yaz\u0131k ki, hay\u0131r. B\u0131rakal\u0131m 1991\u2019i, 35 y\u0131l sonra bug\u00fcn dahi, bir sosyalist parti kongresinde b\u00f6yle bir pano as\u0131labilir mi, sanm\u0131yorum. Peki, Sosyalist Parti\u2019nin devam\u0131 oldu\u011funu iddia eden Vatan Partisi bug\u00fcn kongresinde b\u00f6yle bir pano haz\u0131rlar m\u0131; olanaks\u0131z g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n<p>Demek ki baz\u0131 \u015feyleri a\u015fam\u0131yoruz ama, a\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in hayat\u0131n kendisi taraf\u0131ndan a\u015f\u0131l\u0131yoruz. \u00d6znel, nesnele kafa tutamaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>\u015eimdi nostaljiyi bir kenara b\u0131rak\u0131p baz\u0131 tart\u0131\u015fmalar yapal\u0131m.<\/p>\n<p>Bu panoyu haz\u0131rlayan komitenin \u00fcyesi oldu\u011fumu s\u00f6ylemi\u015ftim. Bug\u00fcnk\u00fc bilincimle 35 y\u0131l \u00f6ncesine gitsem farkl\u0131 \u00f6nerilerim olur muydu? Hi\u00e7bir ismi \u00e7\u0131karamam, b\u00f6yle bir tart\u0131\u015fma yapmak ho\u015f olmaz. Ama baz\u0131 eklemeler (elbette 1991 \u00f6ncesinde \u00f6lm\u00fc\u015f olan ki\u015filer dikkate al\u0131nacak) yapabilirim. \u00d6rne\u011fin Do\u011fan Avc\u0131o\u011flu\u2019nu (1983\u2019te \u00f6ld\u00fc) \u00f6nerirdim. Bize olduk\u00e7a kar\u015f\u0131t bir gelenekte yer alan Behice Boran\u2019\u0131n (1987\u2019de \u00f6ld\u00fc) da eklenmesini \u00f6nerirdim. Belki Harun Karadeniz\u2019in (1975\u2019de \u00f6ld\u00fc) de orta s\u0131raya eklenmesini \u00f6nerirdim. Tabii bu \u00e7apta bir a\u00e7\u0131l\u0131m o y\u0131llar i\u00e7in \u00e7ok zor. 70\u2019li y\u0131llarda birbirlerini \u201csosyal fa\u015fist\u201d ve \u201cMaocu bozkurt\u201d diye niteleyenleri bile ayn\u0131 kapsama almak o y\u0131llar i\u00e7in olanaks\u0131z g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ama bug\u00fcnden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bence olanakl\u0131. Tarih ile \u015fimdiki zaman aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00e7ok ilgin\u00e7. \u015eimdiki zaman tarihe bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirebiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc geni\u015f s\u00fcre\u00e7, g\u00fcnl\u00fck tutumlar\u0131 \u00f6\u011f\u00fcte \u00f6\u011f\u00fcte, \u00f6\u011frete \u00f6\u011frete devam ediyor.<\/p>\n<p>Peki, bug\u00fcn yine b\u00f6yle bir pano haz\u0131rlamakla g\u00f6revlendirilsem kimleri eklemeyi (yine kimseyi \u00e7\u0131karmayal\u0131m) \u00f6neririm? 35 y\u0131l k\u0131sa bir s\u00fcre de\u011fil; \u00e7ok de\u011ferli sosyalistleri yitirdik bu zaman zarf\u0131nda. \u00d6rne\u011fin hemen akl\u0131ma gelen Mehmet Ali Aybar (1995\u2019te \u00f6ld\u00fc); mutlaka yeri olurdu bu panoda. Mihri Belli (2011\u2019de \u00f6ld\u00fc) de yer bulurdu bence. Aziz Nesin (1995\u2019te \u00f6ld\u00fc) ve Ya\u015far Kemal (2015\u2019te \u00f6ld\u00fc) de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131raya eklenmelidir mutlaka. Hasan Yal\u00e7\u0131n (2002\u2019de \u00f6ld\u00fc), Metin \u00c7ulhao\u011flu (2022\u2019de \u00f6ld\u00fc) ve Mehmet Bedri G\u00fcltekin (2023\u2019te \u00f6ld\u00fc) isimlerini de tart\u0131\u015fmaya sunard\u0131m.<\/p>\n<p>Elbette bunlar benim \u00f6znel d\u00fc\u015f\u00fcncelerim. Farkl\u0131 patikalardan ge\u00e7mi\u015f arkada\u015flar ba\u015fka isimleri \u00f6nerecektir. \u00d6nemli olan isimler de\u011fil; panoyu nesnel bir bi\u00e7imde haz\u0131rlayabilmek. Sadece kendi k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u0131lcal damarlar\u0131n\u0131 de\u011fil, genel olarak sosyalist hareketin b\u00fct\u00fcnsel damar\u0131n\u0131 dikkate alarak saptamalarda bulunabilmek. Bunca ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131ktan sonra, hatas\u0131yla sevab\u0131yla hepsi bizim miras\u0131m\u0131zd\u0131r olgunlu\u011funa ula\u015fabilmek, bu miras\u0131 \u00f6z\u00fcmseyip a\u015fabilmek ve \u00e7e\u015fitli damarlardan beslenerek gelece\u011fe yol alabilmek.<\/p>\n<p>Fakat daha ge\u00e7enlerde, en deneyimlilerimizden O\u011fuzhan M\u00fcft\u00fco\u011flu ve Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc aras\u0131ndaki, anlaml\u0131 hi\u00e7bir politik i\u00e7erik ta\u015f\u0131mayan, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok daha itici ve k\u0131r\u0131c\u0131 olan tart\u0131\u015fmay\u0131 an\u0131msad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda b\u00f6yle bir olgunluktan ne kadar uzak oldu\u011fumuzu g\u00f6r\u00fcyoruz ne yaz\u0131k ki\u2026<\/p>\n<p>Hadi abileri bir kenara b\u0131rakal\u0131m. Bug\u00fcn TKP kongresinde b\u00f6yle bir pano haz\u0131rlansa Metin \u00c7ulhao\u011flu ismi g\u00fcndeme gelir mi? Sanm\u0131yorum. Umar\u0131m yan\u0131l\u0131yor ve haks\u0131zl\u0131k ediyorumdur.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Vatan Partisi b\u00f6yle bir pano haz\u0131rlayacak olsa, di\u011fer isimleri ge\u00e7tim, kendi geleneklerinin en \u00f6nemli isimlerinden Mehmet Bedri G\u00fcltekin\u2019i panoya koyar m\u0131? Hi\u00e7 sanm\u0131yorum. Neden? \u00d6n\u00fcmde bir kitap var: \u201cVatan\u2019\u0131n \u00d6nc\u00fcleri: Yedi Ate\u015ften Ge\u00e7en Parti \u00d6nderleri-1\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yor (Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, Yay\u0131ma Haz\u0131rlayan: Rozerin Do\u011fan, Mart 2026). Ayd\u0131nl\u0131k hareketinin \u00f6nc\u00fc isimleri tan\u0131t\u0131l\u0131yor; bu birinci ciltte en eskiler var. Listede Tayyip Erdo\u011fan\u2019a ilan-\u0131 a\u015fk eden Ethem Sancak yer bulmu\u015f, ama bu hareketin i\u00e7inde en \u00f6n saflarda yer alm\u0131\u015f ve hayatlar\u0131 boyu sosyalizm davas\u0131ndan vazge\u00e7memi\u015f Mehmet Bedri G\u00fcltekin, Halim Spatar, Kamil Dede gibi isimler yok. Hey gidinin nesnelli\u011fi, bilimselli\u011fi\u2026<\/p>\n<p>Herhalde b\u00fct\u00fcn bu \u00f6rneklerden sonra ne demek istedi\u011fim anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>\u015eimdiye kadar tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye sosyalist hareketinin panosu. Diyelim ki daha zorlu bir g\u00f6rev ald\u0131k: Sosyalist bir perspektifle Cumhuriyet\u2019in ve T\u00fcrkiye modernitesinin simge isimlerini i\u00e7eren bir pano haz\u0131rlayaca\u011f\u0131z. B\u00f6yle bir dam\u0131t\u0131m yapabilmek, \u00fclkemizin ve toplumumuzun tarihi hakk\u0131nda nesnel bir tahlile ula\u015fmak ve \u201cmek\u00e2n\u0131n\u201d ne kadar sahibi olabildi\u011fimizi g\u00f6stermek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Elbette cumhuriyetin ve modernitenin ne oldu\u011funu kavramak da gerekli. (\u00d6rne\u011fin Rusya\u2019da b\u00f6yle bir i\u015fe kalk\u0131\u015f\u0131lsa, \u00c7ar Deli Petro ve \u00c7ari\u00e7e Katerina da Lenin de listede yer bulacakt\u0131r.)<\/p>\n<p>Bilmiyorum, belki de \u201cCumhuriyet Panosu\u201dnu haz\u0131rlamak \u201cSosyalizm Panosu\u201dnu haz\u0131rlamaktan daha kolay (daha az tart\u0131\u015fmal\u0131) olabilir. Akl\u0131ma gelen ilk isimleri yazay\u0131m: Elbette en ba\u015fta Mustafa Kemal Atat\u00fcrk. Sonra \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc, Nam\u0131k Kemal, Tevfik Fikret, Yusuf Ak\u00e7ura, Ziya G\u00f6kalp, Hasan Ali Y\u00fccel\u2026 Daha fazla saymadan ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze yakla\u015fmadan soral\u0131m: Anla\u015fabiliyor muyuz?<\/p>\n<p>Son bir tart\u0131\u015fma konusu: Cumhuriyet Panosuna, Sosyalizm Panosundan girecek isimler var m\u0131d\u0131r? Bu soruya, duygusall\u0131\u011fa kap\u0131lmadan nesnel bir yan\u0131t verebilmek de \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyalizmin toplum geneti\u011fine ne kadar girebildi\u011fiyle ilgili bu konu. Ben iki isim \u00f6nerebilirim: Naz\u0131m Hikmet ve Deniz Gezmi\u015f. Biri T\u00fcrk \u015fiirinin evrenselli\u011fe ula\u015fmas\u0131n\u0131n, di\u011feri devrimci gen\u00e7li\u011fin simgeleri olarak. Ya\u015far Kemal, Aziz Nesin, Do\u011fan Avc\u0131o\u011flu, Y\u0131lmaz G\u00fcney, Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131 gibi isimler de tart\u0131\u015f\u0131labilir belki.<\/p>\n<p>Neyse\u2026 Bayram g\u00fcn\u00fc fazlas\u0131yla kafa \u00fct\u00fcledim, fark\u0131nday\u0131m. Ama belki baz\u0131 okurlar her d\u00fczlemde kendi \u00f6nerilerini yapar, listelerini haz\u0131rlarlar.<\/p>\n<p>Rahmetli babam S\u0131f\u0131rc\u0131 Do\u011fan\u2019\u0131n tabiriyle \u201ckatliam bayram\u0131n\u0131z\u201d kutlu olsun. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu Yukar\u0131daki foto\u011fraf, Sosyalist Parti\u2019nin 6-7 Temmuz 1991\u2019de yap\u0131lan \u0130kinci B\u00fcy\u00fck Kongresi\u2019nde salona as\u0131lm\u0131\u015f bir pano. Sosyalist Parti, 80 \u00f6ncesindeki T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i K\u00f6yl\u00fc Partisi (T\u0130KP) (Ayd\u0131nl\u0131k\u00e7\u0131lar da diyebiliriz) taraftarlar\u0131nca \u015eubat 1988\u2019de kurulmu\u015f bir parti. Do\u011fu Perin\u00e7ek yasakl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Ferit \u0130lsever \u00fcstlenmi\u015fti. Ekim 1991\u2019de yasa\u011f\u0131 kalkan Perin\u00e7ek genel ba\u015fkan olmu\u015ftu. Sosyalist Parti, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":67882,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[],"class_list":["post-67881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 4.9.10 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Ender Helvac\u0131o\u011flu\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 4.9.10\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano\" \/>\n\t\t<meta property=\"fb:app_id\" content=\"2104805563100892\" \/>\n\t\t<meta property=\"fb:admins\" content=\"1250955469\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1072\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"810\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-29T07:00:12+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-28T22:40:28+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/bilimvegelecekdergisi\/\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:site\" content=\"@bilimvegelecek\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#article\",\"name\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften gelece\\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek\",\"headline\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften gelece\\u011fe bir pano\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ehelvacioglu#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/gecmisten_gelecege.jpg\",\"width\":1072,\"height\":810},\"datePublished\":\"2026-05-29T10:00:12+03:00\",\"dateModified\":\"2026-05-29T01:40:28+03:00\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#webpage\"},\"articleSection\":\"Bilim G\\u00fcndemi, De\\u011firmen\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#listItem\",\"name\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften gelece\\u011fe bir pano\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften gelece\\u011fe bir pano\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/category\\\/bilim-gundemi#listItem\",\"name\":\"Bilim G\\u00fcndemi\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\",\"name\":\"Bilim ve Gelecek\",\"description\":\"Ayl\\u0131k bilim, k\\u00fclt\\u00fcr ve politika dergisi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/02\\\/bilim-ve-gelecek-logo-1.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano\\\/#organizationLogo\",\"width\":272,\"height\":90,\"caption\":\"Bilim ve Gelecek Dergisi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ehelvacioglu#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ehelvacioglu\",\"name\":\"Ender Helvac\\u0131o\\u011flu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/19a38f002670615a9acad7d2992fb551f538f094e40b99cb13f0b2d2bc823256?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Ender Helvac\\u0131o\\u011flu\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano\",\"name\":\"Ge\\u00e7mi\\u015ften gelece\\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ehelvacioglu#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/author\\\/ehelvacioglu#author\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/gecmisten_gelecege.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano\\\/#mainImage\",\"width\":1072,\"height\":810},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/index.php\\\/2026\\\/05\\\/29\\\/gecmisten-gelecege-bir-pano#mainImage\"},\"datePublished\":\"2026-05-29T10:00:12+03:00\",\"dateModified\":\"2026-05-29T01:40:28+03:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/\",\"name\":\"Bilim ve Gelecek\",\"description\":\"Ayl\\u0131k bilim, k\\u00fclt\\u00fcr ve politika dergisi\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bilimvegelecek.com.tr\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek","description":"","canonical_url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#article","name":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek","headline":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano","author":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ehelvacioglu#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg","width":1072,"height":810},"datePublished":"2026-05-29T10:00:12+03:00","dateModified":"2026-05-29T01:40:28+03:00","inLanguage":"tr-TR","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#webpage"},"articleSection":"Bilim G\u00fcndemi, De\u011firmen"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","name":"Bilim G\u00fcndemi"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","position":2,"name":"Bilim G\u00fcndemi","item":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#listItem","name":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#listItem","position":3,"name":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi#listItem","name":"Bilim G\u00fcndemi"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization","name":"Bilim ve Gelecek","description":"Ayl\u0131k bilim, k\u00fclt\u00fcr ve politika dergisi","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bilim-ve-gelecek-logo-1.png","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano\/#organizationLogo","width":272,"height":90,"caption":"Bilim ve Gelecek Dergisi"},"image":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ehelvacioglu#author","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ehelvacioglu","name":"Ender Helvac\u0131o\u011flu","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/19a38f002670615a9acad7d2992fb551f538f094e40b99cb13f0b2d2bc823256?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"Ender Helvac\u0131o\u011flu"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#webpage","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano","name":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek","inLanguage":"tr-TR","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ehelvacioglu#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/author\/ehelvacioglu#author"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano\/#mainImage","width":1072,"height":810},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano#mainImage"},"datePublished":"2026-05-29T10:00:12+03:00","dateModified":"2026-05-29T01:40:28+03:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#website","url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/","name":"Bilim ve Gelecek","description":"Ayl\u0131k bilim, k\u00fclt\u00fcr ve politika dergisi","inLanguage":"tr-TR","publisher":{"@id":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/#organization"}}]},"og:locale":"tr_TR","og:site_name":"Bilim ve Gelecek","og:type":"article","og:title":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek","og:url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano","fb:app_id":"2104805563100892","fb:admins":"1250955469","og:image":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg","og:image:secure_url":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg","og:image:width":1072,"og:image:height":810,"article:published_time":"2026-05-29T07:00:12+00:00","article:modified_time":"2026-05-28T22:40:28+00:00","article:publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/bilimvegelecekdergisi\/","twitter:card":"summary_large_image","twitter:site":"@bilimvegelecek","twitter:title":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano | Bilim ve Gelecek","twitter:image":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gecmisten_gelecege.jpg"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"67881","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":{"focus":{"keyphrase":"","score":0,"analysis":{"keyphraseInTitle":{"score":0,"maxScore":9,"error":1}}},"additional":[]},"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":"","og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"Article","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":"-1","robots_max_videopreview":"-1","robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":"default","local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":{"faqs":[],"keyPoints":[],"schemas":[],"titles":[],"descriptions":[],"socialPosts":{"email":[],"linkedin":[],"twitter":[],"facebook":[],"instagram":[]}},"created":"2026-05-28 22:23:08","updated":"2026-05-29 09:28:29","seo_analyzer_scan_date":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi\" title=\"Bilim G\u00fcndemi\">Bilim G\u00fcndemi<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tGe\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr"},{"label":"Bilim G\u00fcndemi","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/category\/bilim-gundemi"},{"label":"Ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe bir pano","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/05\/29\/gecmisten-gelecege-bir-pano"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67881"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67886,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67881\/revisions\/67886"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67882"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}