{"id":68343,"date":"2026-06-04T00:00:51","date_gmt":"2026-06-03T21:00:51","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=68343"},"modified":"2026-06-02T17:43:11","modified_gmt":"2026-06-02T14:43:11","slug":"buzlar-altinda-istah-kabartan-bir-kitasal-alan-gronland","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/06\/04\/buzlar-altinda-istah-kabartan-bir-kitasal-alan-gronland","title":{"rendered":"Buzlar alt\u0131nda i\u015ftah kabartan bir k\u0131tasal alan: Gr\u00f6nland"},"content":{"rendered":"<p><strong>Prof. Dr. Cemal Tuno\u011flu<br \/>\nHacettepe \u00dcniversitesi, M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi, Jeoloji M\u00fchendisi B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Emekli \u00d6\u011fretim \u00dcyesi<\/strong><\/p>\n<p>Gr\u00f6nland ya da yerel dildeki ad\u0131 ile \u201cKalaallit Nunaat\u201d, co\u011frafik ve jeolojik olarak Kuzey Amerika k\u0131tas\u0131na ve levhas\u0131na ait olup, Danimarka Krall\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, \u00f6zerk bir b\u00f6lge ve y\u00f6netim \u015fekline sahiptir. \u00dc\u00e7 kara par\u00e7as\u0131ndan olu\u015fur, en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Gr\u00f6nland anakara par\u00e7as\u0131 olup, Faroe Adalar\u0131 ve ayr\u0131ca Hans Adas\u0131 \u00fczerinde Kanada ile 1,2 km<sup>2<\/sup>\u2019lik k\u00fc\u00e7\u00fck bir kara par\u00e7as\u0131 ile s\u0131n\u0131rda\u015ft\u0131r. Ba\u015fkenti Nuuk\u2019dur N\u00fcfusu 2024 say\u0131m\u0131na g\u00f6re 56.836 ki\u015fiden olu\u015fmaktad\u0131r. D\u0131\u015f politika ve savunma alanlar\u0131nda Danimarka\u2019ya ba\u011fl\u0131d\u0131r; kendi ordusu yoktur, ABD ve Danimarka aras\u0131ndaki antla\u015fma gere\u011fi Amerikan askeri varl\u0131\u011f\u0131 uzun y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelmektedir. NATO\u2019ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00f6rt siyasi partiye sahiptir. 5 milyon km<sup>2<\/sup>\u2019lik Kuzey Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n, 12\u2019de biri, ABD ve Kanada\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k be\u015fte biri ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fc\u00e7 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, toplam 2.166.000 km<sup>2<\/sup> y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne sahiptir. Resmi Dili Gr\u00f6nlandcad\u0131r, resmi para birimi Danimarka Kronu\u2019dur.<\/p>\n<p>Gr\u00f6nland Kuzey Kutup, Arktik b\u00f6lgedeki \u00f6zel konumu ve geni\u015f bir k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 ile m\u00fcnhas\u0131r ekonomik bir b\u00f6lgeye sahiptir. Gr\u00f6nland karasal alan\u0131n\u0131n en y\u00fcksek noktas\u0131 3000 metrenin \u00fczerindedir ve bu anakara 2500-3000 metre kal\u0131nl\u0131kta bir buz k\u00fctlesi ile tamamen \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Gr\u00f6nland ABD i\u00e7in son derece \u00f6nemlidir ve so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde kurdu\u011fu bir askeri \u00fcsse sahiptir. Thule Hava \u00dcss\u00fc ile b\u00f6lgedeki askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu \u00fcss\u00fcn stratejik konumu nedeniyle ABD, kutuptaki ve Kuzey Atlantik\u2019teki t\u00fcm faaliyetleri izleyebilmektedir. Nitekim son beyanlarda Gr\u00f6nland \u00e7evresinde Rusya ve \u00c7in faaliyetlerine at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu husustaki rahats\u0131zl\u0131k ABD taraf\u0131ndan dile getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Uranyum ba\u015fta olmak \u00fczere alt\u0131n ve de\u011ferli ta\u015flar\u0131n, nadir toprak elementlerinin yan\u0131 s\u0131ra petrol, do\u011falgaz ve kaya gaz\u0131 potansiyel rezervleri de dikkat \u00e7ekici bir \u015fekilde \u00f6nem arz etmektedir. 36 milyon ton NTE, 3,8 milyon ton nikel, 6 milyon ton grafit, 3,7 milyon ton bak\u0131r, ayr\u0131ca \u00e7inko ve buzullar\u0131n erimesi ile ortaya \u00e7\u0131kacak daha bir\u00e7ok end\u00fcstriyel hammadde, metalik madenler, ba\u015fta NTE olmak \u00fczere potansiyel yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc zenginliklerini bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Gr\u00f6nland\u2019\u0131n k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 da ba\u015fta petrol ve do\u011falgaz olmak \u00fczere yeralt\u0131 zenginlikleri ve \u00f6zellikle su k\u00fctlesi kapsam\u0131nda bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan da son derece \u00f6nemli bir gelecek vaat etmektedir. T\u00fcm bu yeralt\u0131 zenginlikleri ile co\u011frafik ve jeoco\u011frafik olarak Rusya ve \u00c7in ba\u011flam\u0131nda da artan bir rekabet ile stratejik \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve avantaj olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Gr\u00f6nland, birka\u00e7 bin metre kal\u0131nl\u0131ktaki \u201cicecap\u201d yani \u201cbuz \u015fapkas\u0131\u201d, \u00f6zellikle k\u0131ta kenarlar\u0131ndan itibaren k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ve gittik\u00e7e erimesine ve b\u00f6ylece buzla kapl\u0131 karasal alanlar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak gelecek on ve y\u00fczy\u0131llarda daha da \u00f6nem arz edecektir. T\u00fcm bu kutup b\u00f6lgesi ve \u00e7evresinde Kanada, Danimarka, Norve\u00e7, Rusya, ABD m\u00fcnhas\u0131r haklara sahiptir. Gr\u00f6nland\u2019\u0131n ABD kontrol\u00fcne ge\u00e7mesi ile bu m\u00fcnhas\u0131r haklar ve k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgesi b\u00fcy\u00fck oranda hukuksal hak de\u011fi\u015fimine u\u011frayacak ve ABD lehine jeopolitik ve ekonomik sonu\u00e7lar verecektir.<\/p>\n<p>Gr\u00f6nland buzul alan (ice sheet) \u015fu an k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ve G\u00fcne\u015f ile do\u011frudan daha fazla etkile\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak G\u00fcney kutup b\u00f6lgesindeki Antarktika\u2019ya nazaran daha h\u0131zl\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 buz kayb\u0131na ve erimeye sahip bir kuzey kutup b\u00f6lgesidir. Gr\u00f6nland\u2019da k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ba\u011fl\u0131 buzul erimesi ve kayb\u0131 k\u0131y\u0131lardan itibaren ba\u015flayacak ve geni\u015fleyerek devam edecektir. Bu durum karasal alanlar\u0131n artmas\u0131, geni\u015flemesi ve yeni yerle\u015fim yerlerine alan a\u00e7\u0131lmas\u0131 demektir ki, b\u00f6ylece irili ufakl\u0131 k\u00f6y kasaba ve \u015fehir yerle\u015fimlerinin olu\u015fturulmas\u0131na ve n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na da olanak sa\u011flayacakt\u0131r. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedeniyle enlemsel olarak D\u00fcnya\u2019da s\u0131cakl\u0131k ve \u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131 kutuplara do\u011fru g\u00fcn\u00fcm\u00fcze g\u00f6re art\u0131\u015f g\u00f6sterecek ve b\u00f6ylece ilerleyen zaman i\u00e7erisinde kutuplara do\u011fru ya\u015famsal olanaklar daha da artacakt\u0131r. Bu nedenledir ki, t\u00fcm bu gelecek onlu y\u00fczl\u00fc y\u0131llardaki beklenen iklimsel de\u011fi\u015fimler emperyal \u00fclkelerin ve \u00f6zellikle ABD\u2019nin i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartmaktad\u0131r. Bu durumu, emperyaller anl\u0131k olarak de\u011fil, gelecek onlu y\u00fczl\u00fc y\u0131llar i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve planlarlar. Daha \u00f6nceki zamanlarda da dile getirilen bu istek ile, bu planlaman\u0131n ve seri uygulaman\u0131n g\u00fcncel versiyonunu izlemekte ve takip etmekteyiz.<\/p>\n<p>Dikkat edilmesi gereken \u00f6nemli bir di\u011fer nokta ise D\u00fcnya su rezervlerinin %96,5 miktar\u0131 okyanus ve denizlere ba\u011fl\u0131 tuzlu su, geri kalan %3,5 ise tatl\u0131 su, tuzlu g\u00f6l ve yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Tatl\u0131 sular\u0131n ise %68,6\u2019s\u0131 buzul alanlarda depolanm\u0131\u015f olan buz k\u00fctleleri kapsam\u0131ndaki tatl\u0131 sulard\u0131r. Geri kalan tatl\u0131 sular\u0131n %31,4\u2019\u00fc ise halihaz\u0131rda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck oranda yeralt\u0131 sular\u0131 olmak \u00fczere \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck miktarda (%1,3) y\u00fczey sular\u0131 ve di\u011fer tatl\u0131 sulard\u0131r. Gittik\u00e7e artan k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 ve kurakl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak kutuplardaki buzul tatl\u0131 su rezervleri ya\u015famsal a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Gr\u00f6nland bir tatl\u0131 su deposu ya da rezervuar\u0131d\u0131r. Bu durum da yine Gr\u00f6nland\u2019\u0131n ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan elde edilmesinde ve sahiplenilmesinde ayr\u0131 bir stratejik, ekonomik ve ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Cemal Tuno\u011flu Hacettepe \u00dcniversitesi, M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi, Jeoloji M\u00fchendisi B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Emekli \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Gr\u00f6nland ya da yerel dildeki ad\u0131 ile \u201cKalaallit Nunaat\u201d, co\u011frafik ve jeolojik olarak Kuzey Amerika k\u0131tas\u0131na ve levhas\u0131na ait olup, Danimarka Krall\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, \u00f6zerk bir b\u00f6lge ve y\u00f6netim \u015fekline sahiptir. \u00dc\u00e7 kara par\u00e7as\u0131ndan olu\u015fur, en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc Gr\u00f6nland anakara par\u00e7as\u0131 olup, Faroe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4432,"featured_media":68344,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10536,38,535,510],"tags":[561,10552],"class_list":["post-68343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-266-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-forum","tag-prof-dr-cemal-tunoglu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4432"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68343"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68345,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68343\/revisions\/68345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}