{"id":68464,"date":"2026-06-04T00:00:37","date_gmt":"2026-06-03T21:00:37","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=68464"},"modified":"2026-06-03T20:49:12","modified_gmt":"2026-06-03T17:49:12","slug":"modernizmin-goruntusel-anlami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2026\/06\/04\/modernizmin-goruntusel-anlami","title":{"rendered":"Modernizmin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcsel anlam\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ahmet \u00d6zbek<\/strong><\/p>\n<p>\u0130yi sinema ayr\u0131 \u015feydir, modern sinema ayr\u0131 \u015fey\u2026 Bazen bu iki nitelik ayn\u0131 yap\u0131tta birlikte var olur. Bu bir dahilik oyunudur. Ama sineman\u0131n g\u00f6rsel bir sanat oldu\u011funu unutmay\u0131n olur mu?<\/p>\n<p>Bu g\u00f6rselli\u011fin plastik sanatlardan ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u015fey vard\u0131r. Karel Reisz, John Fowles\u2019\u0131 sinemaya aktar\u0131rken tehlikeli bir \u015fey yap\u0131yordu. Ama o tehlikenin i\u00e7ine korkusuzca ve duraksamadan girdi ve bir \u201cbi\u00e7im r\u00fczg\u00e2r\u0131\u201d yakalad\u0131. O r\u00fczg\u00e2r\u0131n ruhlarda yaratt\u0131\u011f\u0131 f\u0131rt\u0131na, asl\u0131nda y\u00f6netmenin zekice bir ustal\u0131\u011f\u0131yla bir \u00e7a\u011f bilincine ula\u015ft\u0131. Reisz, yeni sanat\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yolda y\u00fcr\u00fcrken, film i\u00e7inde film yaratarak bir \u00f6nc\u00fc eyleme imza att\u0131 ve \u00fcst bir dil i\u00e7eren roman\u0131 sinemada daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yenilik\u00e7i bir dille yans\u0131tt\u0131. Sinema tarihinin en ilgin\u00e7 yap\u0131tlar\u0131ndan biri olan \u201cFrans\u0131z Te\u011fmenin Kad\u0131n\u0131\u201d b\u00f6yle yarat\u0131ld\u0131. Ve de yeni y\u00fczy\u0131l\u0131n i\u00e7inde ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 halde bu d\u00f6nemi \u00f6nceden g\u00f6rebildi y\u00f6netmen.<\/p>\n<p>Biz an\u0131tsal sinema yap\u0131tlar\u0131yla yenilik\u00e7i de\u011fer i\u00e7eren \u00f6rnekleri ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerle de\u011ferlendiriyoruz. Oysa \u00e7a\u011fa tan\u0131kl\u0131k etmek, \u00f6zellikle \u201cbu teknolojik ataklar\u0131 zorlukla kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u201d d\u00f6nemde art\u0131k sanat\u0131n ka\u00e7\u0131namayaca\u011f\u0131 bir \u015fey.<\/p>\n<p>\u00d6rnekse, Coppola\u2019n\u0131n \u201cThe Godfather\u201d\u0131 ya da Alan Pakula\u2019n\u0131n \u201cSophie\u2019s Choice\u201du, Claude Sautet\u2019nin \u201cUn Coeur en Hiver\u201d\u0131 \u00e7ok yetkin birer \u00f6rnektir sinema tarihi i\u00e7in. Mucize sinemalard\u0131r. Ancak, onlar derinlikli d\u00fcz hik\u00e2yelerdir ve bulunduklar\u0131 d\u00f6nemin iyileridir. Oysa, teknoloji \u00e7a\u011f\u0131 bizden ba\u015fka \u015feyler talep ediyor. Yani \u00e7a\u011f\u0131n travmalar\u0131na tan\u0131k bir dil. Bu ise bir zorunluluk. Yani d\u00fcnyada\/evrende olanlar sanatsal bi\u00e7imlemeyi etkiler. Yeni \u00e7a\u011f felsefesi de bu de\u011fi\u015fimlerden do\u011far.<\/p>\n<p>Resnais yenidir. Altm\u0131\u015f y\u0131l \u00f6nce de yeniydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7a\u011f\u0131 \u00f6nceden g\u00f6rd\u00fc. Kendisini modern g\u00f6rmeyen Tarkovski ise -tuhaft\u0131r- alabildi\u011fine yeniydi. Onlar gelecek\u00e7i bir dil kullanarak modern sineman\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131lar. Elbette Kurosawa da. \u0130talyan Taviani Karde\u015fler, \u201cKaos\u201d gibi sinema tarihinin en b\u00fcy\u00fck yap\u0131tlar\u0131ndan birini yans\u0131tt\u0131lar. Bu i\u015flevi \u00fcstlenirken, bug\u00fcn de ilgi \u00e7ekici \u00e7a\u011fda\u015f \u00f6rneklere imza at\u0131yorlar. \u201cMuhte\u015fem Boccacio\u201d gibi yeni say\u0131labilecek bir film bu duruma ilgi \u00e7ekici \u00f6rnek te\u015fkil ediyor.<\/p>\n<p>San\u0131r\u0131m R\u00f6nesansla devrimsel bir at\u0131l\u0131m yapan sanat, o tarihleri bir milat olarak tarihe kaydetme g\u00f6revini de \u00fcstlendi. Asl\u0131nda manifesto anlam\u0131nda empresyonizmden \u00e7ok Andre Breton\u2019un \u00f6ne s\u00fcrd\u00fckleri \u00f6nemliydi.<\/p>\n<p>Oysa hi\u00e7bir bildirgesi olmayan zorunlu bir at\u0131l\u0131m\u0131n da \u201cyeni sanat\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bir de\u011fi\u015fime imza atmas\u0131 bir anlamda trajiktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu de\u011fi\u015fim, teknolojinin insan ruhlar\u0131n\u0131 zapt etmesinden do\u011fmu\u015ftur. Bu y\u00fczden Leos Carax\u2019\u0131, Paolo Taviani\u2019yi, yine Resnais\u2019yi ve de Almodovar\u2019\u0131 bug\u00fcn \u00e7a\u011fda\u015f olarak an\u0131yorsak, bunu teknoloji-sanat paralelli\u011fine bor\u00e7luyuz.<\/p>\n<p>Bu paralellik gerekli mi sorusu can al\u0131c\u0131 bir sorudur. Yeni bulu\u015flar her ne kadar sanatsal tekni\u011fe katk\u0131da bulunmu\u015f da olsalar, ani irkili\u015flerle darmada\u011f\u0131n olan insan ruhu bizden kendi yaral\u0131 bilincine tan\u0131kl\u0131k talep eder.<\/p>\n<p>Bu yaral\u0131 bilinci yaratan \u015fey, ne yaz\u0131k ki modernizmin kaba g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, ne yaz\u0131k ki sanatsal g\u00f6r\u00fcn\u00fcme katk\u0131da bulunmuyor. Ancak \u201cher ger\u00e7ekli\u011fin kendi kar\u015f\u0131t\u0131yla birlikte alg\u0131lanmas\u0131\u201d ilkesine ba\u011fl\u0131 olarak her yarat\u0131lan yeni yap\u0131t, kendisini bu tuhaf \u00e7a\u011fa tepki olarak var edebiliyor. Modernizmin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcsel anlam\u0131 da b\u00f6yle ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/p>\n<p>Plastik anlamda, teatral anlamda, fonetik ya da sinemasal anlamda yarat\u0131lan her yeni yap\u0131t ise bu \u00e7a\u011f\u0131n felsefesini arkas\u0131na alarak, tepkisini \u00fcst bir dil olarak ifade edebiliyor.<\/p>\n<p>Yeni \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sanat\u0131 da d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz olarak bu yolda ilerliyor. Elbette ki, \u201cd\u00fcnya y\u0131k\u0131l\u0131p da yeniden yap\u0131lanma s\u00fcrecine girecek\u201d dedi\u011fimiz bilinmez mevsimlerle yeni bir insanl\u0131k tan\u0131\u015f\u0131ncaya kadar.<\/p>\n<p>Devinim hep ileriye gitmiyor, ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flarla var ediyor kendini.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ahmet \u00d6zbek \u0130yi sinema ayr\u0131 \u015feydir, modern sinema ayr\u0131 \u015fey\u2026 Bazen bu iki nitelik ayn\u0131 yap\u0131tta birlikte var olur. Bu bir dahilik oyunudur. Ama sineman\u0131n g\u00f6rsel bir sanat oldu\u011funu unutmay\u0131n olur mu? Bu g\u00f6rselli\u011fin plastik sanatlardan ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u015fey vard\u0131r. Karel Reisz, John Fowles\u2019\u0131 sinemaya aktar\u0131rken tehlikeli bir \u015fey yap\u0131yordu. Ama o tehlikenin i\u00e7ine korkusuzca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4367,"featured_media":68465,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10536,38,535,510],"tags":[8669,10553],"class_list":["post-68464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-266-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-ahmet-ozbek","tag-modernizmin-goruntusel-anlami"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4367"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68466,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68464\/revisions\/68466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}