{"id":6984,"date":"2017-01-10T12:41:13","date_gmt":"2017-01-10T09:41:13","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=6984"},"modified":"2017-01-10T12:41:13","modified_gmt":"2017-01-10T09:41:13","slug":"bir-dinozor-yumurtasisi-ne-kadar-surede-catliyordu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/01\/10\/bir-dinozor-yumurtasisi-ne-kadar-surede-catliyordu","title":{"rendered":"Bir dinozor yumurtas\u0131 ne kadar s\u00fcrede \u00e7atl\u0131yordu?"},"content":{"rendered":"<p><strong>G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/strong> Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, dinozor <em>Hypacrosaurus<\/em>\u2019un fosille\u015fmi\u015f bir embriyosunu inceledi. \u00a9 Darla Zelinitsky\u2019nin izniyle.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir insan genellikle dokuz ay sonra do\u011fum yapar. Deveku\u015fu yavrusu, 42 g\u00fcn sonra kulu\u00e7ka yumurtas\u0131ndan \u00e7\u0131kar. Peki bir dinozorun kulu\u00e7ka s\u00fcresi ne kadard\u0131? Florida Devlet \u00dcniversitesi\u2019nde (FSU) y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an ara\u015ft\u0131rmada, dinozor yumurtalar\u0131 i\u00e7in 3-6 ay aras\u0131 bir zaman \u00e7izelgesi verildi.<\/p>\n<p>FSU Ulusal Biyoloji Bilimleri Profes\u00f6r\u00fc Gregory Erickson ve ara\u015ft\u0131rma ekibi, bu tarih\u00f6ncesi canl\u0131lar\u0131n karma\u015f\u0131k biyolojilerini ara\u015ft\u0131rd\u0131 ve embriyonik di\u015f kay\u0131tlar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak dinozor yumurtalar\u0131n\u0131n ne kadar s\u00fcreyle kulu\u00e7kada kald\u0131klar\u0131n\u0131n gizemini \u00e7\u00f6zd\u00fcler.<\/p>\n<p>Erickson, \u201cDinozorlar hakk\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck bilmecelerin baz\u0131lar\u0131 embriyolojiyle ilgilidir, ki neredeyse hi\u00e7bir \u015fey bilinmiyor\u201d diyor. \u201cYumurtalar\u0131, s\u00fcr\u00fcngen kuzenleri, krokodilya ve kertenkele gibi, yava\u015f kulu\u00e7kaya m\u0131 yat\u0131rd\u0131lar, ya da ya\u015fayan dinozorlar olan ku\u015flar gibi h\u0131zl\u0131 m\u0131?\u201d<\/p>\n<p>Biliminsanlar\u0131, dinozor kulu\u00e7ka s\u00fcresinin, kulu\u00e7ka s\u00fcreleri 11-85 g\u00fcn aras\u0131nda de\u011fi\u015fen ku\u015flara benzedi\u011fini uzun zamand\u0131r teorik olarak \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Benzer b\u00fcy\u00fckl\u00fckte s\u00fcr\u00fcngen yumurtalar\u0131 genellikle iki kat daha uzun s\u00fcre sonra \u00e7atlar; yani haftalar, aylar sonra.<\/p>\n<p>Dinozorlar\u0131n yumurtalar\u0131 o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki; baz\u0131lar\u0131 yakla\u015f\u0131k 4 kilogramd\u0131 ya da bir voleybol topu kadar; biliminsanlar\u0131, bu karakteristik \u00f6zelliklerini dinozor atalar\u0131ndan devralan ku\u015flar gibi h\u0131zl\u0131 bir kulu\u00e7ka evresine deneyimliyor olduklar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131. Erickson, ayn\u0131 \u00fcniversiteden lisans\u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencisi David Kay ve Calgary \u00dcniversitesi\u2019nden meslekta\u015flar\u0131 ve Amerikan Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi, bu teorileri test etmeye karar verdi. Bunu yapmak i\u00e7in, baz\u0131 nadir fosillere (dinozor embriyolar\u0131na) eri\u015ftiler.<\/p>\n<p>Calgary \u00dcniversitesi\u2019nde yerbilimleri \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Yard. Do\u00e7. Darla Zelenitsky, \u201cYumurtadaki zaman, geli\u015fimin \u00e7ok \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r; ancak bu en erken b\u00fcy\u00fcme evresi bilinmemektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc dinozor embriyolar\u0131 nadirdir\u201d diyor. \u201cEmbriyolar, dinozorlar\u0131n nas\u0131l geli\u015fip ve b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerini ve bu bak\u0131mdan ku\u015flara m\u0131, s\u00fcr\u00fcngenlere mi daha fazla benzediklerini ya da benzemediklerini de bize potansiyel olarak g\u00f6sterebilir.\u201d<\/p>\n<p>\u0130ncelenen iki t\u00fcr dinozor embriyosu ara\u015ft\u0131rma sonucuna g\u00f6re, Mo\u011folistan\u2019daki Gobi \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019nde bulunan koyun boyutunda olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck bir dinozor olan<em> Protoceratops<\/em> yumurtas\u0131 194 gr ve Alberta, Kanada\u2019da bulunan dev \u00f6rdekgagal\u0131 dinozor olan <em>Hypacrosaurus<\/em>\u2019a ait yumurtalar 4 kg\u2019dan daha a\u011f\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p>Erickson ve ekibi, embriyonik \u00e7eneleri, \u015fekillenen di\u015fleri g\u00f6rselle\u015ftirmek i\u00e7in bir BT taray\u0131c\u0131s\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ard\u0131ndan, karma\u015f\u0131k mikroskoplar alt\u0131nda incelemek i\u00e7in birka\u00e7 di\u015f \u00e7\u0131kard\u0131lar. Arad\u0131klar\u0131n\u0131 bu mikroskop lamlar\u0131nda buldular. Di\u015flerdeki b\u00fcy\u00fcme \u00e7izgileri, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara, dinozorlar\u0131n yumurtalarda ne kadar s\u00fcrede yeti\u015fti\u011fini tam olarak g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Erickson, \u201cBunlar, herhangi bir hayvan\u0131n di\u015fleri geli\u015fti\u011finde olu\u015fan \u00e7izgilerdir\u201d diyor. \u201cT\u0131pk\u0131 a\u011fa\u00e7 halkalar\u0131 gibi, ama g\u00fcnl\u00fck olarak olu\u015fuyorlar. Her dinozorun ne kadar s\u00fcreyle geli\u015fti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in onlar\u0131 sayabiliriz.\u201d Sonu\u00e7lar, k\u00fc\u00e7\u00fck <em>Protoceratops <\/em>embriyolar\u0131 i\u00e7in yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 ay\u0131 ve dev <em>Hypacrosaurus<\/em> embriyolar\u0131 i\u00e7in alt\u0131 ay\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Amerikan Do\u011fal Tarih M\u00fczesi\u2019nde g\u00f6revli k\u00fcrat\u00f6r ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazar\u0131 Mark Norell, \u201cDinozor embriyolar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en iyi fosillerinden biridir\u201d diyor. \u201cAmerikan M\u00fczesi\u2019nin Gobi \u00c7\u00f6l\u00fc seferi esnas\u0131nda toplad\u0131\u011f\u0131 muhte\u015fem fosilleri kulland\u0131k, onlar\u0131 yeni teknolojiler ve yeni fikirlerle birle\u015ftirdik,bunlar bizi dinozorlar hakk\u0131nda ger\u00e7ek yeni ke\u015fiflere y\u00f6nlendirdi.\u201d<\/p>\n<p>Uzun dinozor kulu\u00e7ka s\u00fcresinin etkileri olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, dinozor kulu\u00e7kalamas\u0131n\u0131n ilkel s\u00fcr\u00fcngenlerinkine benzerli\u011fini bulman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, dinozor biyolojisinin bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcn\u00fc de bu sonu\u00e7lardan \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n<p>Kulu\u00e7ka s\u00fcresi uzad\u0131\u011f\u0131nda, yumurtalar\u0131 ve ebeveynlerini avc\u0131, a\u00e7l\u0131k ve di\u011fer \u00e7evresel risk fakt\u00f6rlerine kar\u015f\u0131 risk alt\u0131na sokar. Ve baz\u0131 dinozorlar\u0131n Kanada\u2019n\u0131n daha \u0131l\u0131man iklim b\u00f6lgelerinde yer ald\u0131\u011f\u0131 ve daha sonra yaz aylar\u0131nda Arktik\u2019e gitti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki teori, kulu\u00e7ka ve g\u00f6\u00e7 i\u00e7in zaman \u00e7izelgesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bununla birlikte, ara\u015ft\u0131rmadan elde edilen en b\u00fcy\u00fck ayr\u0131\u015fma, dinozorlar\u0131n yok olmas\u0131yla ilgili. Bu s\u0131cakkanl\u0131 canl\u0131lar\u0131n yeti\u015fkinli\u011fe eri\u015febilmek i\u00e7in \u00f6nemli kaynaklara ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, olgunla\u015fmas\u0131 da bir y\u0131la a\u015f\u0131yordu ve kulu\u00e7ka s\u00fcreleri de a\u011f\u0131rd\u0131, yok olu\u015f olay\u0131ndan sa\u011f kurtulmu\u015f di\u011fer hayvanlara k\u0131yasla farkl\u0131 bir dezavantaja sahiptiler.<\/p>\n<p>Erickson, \u201cBulgular\u0131m\u0131z\u0131n Crisacea d\u00f6neminde dinozorlar\u0131n soyunun neden t\u00fckendi\u011fini anlamak i\u00e7in yeterli oldu\u011fundan ku\u015fkuluyuz; ancak amfibiyenler, ku\u015flar, memeliler ve di\u011fer s\u00fcr\u00fcngenler bu d\u00f6nemi ge\u00e7ti ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u201d diye belirtiyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Dergi Referans\u0131:<\/strong> Gregory M. Erickson, Darla K. Zelenitsky, David Ian Kay, and Mark A. Norell; \u201cDinosaur incubation periods directly determined from growth-line counts in embryonic teeth show reptilian-grade development\u201d, <em>PNAS<\/em>, 2017.<\/p>\n<p>DOI: 10.1073\/pnas.1613716114<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7eviren: B\u00fcnyamin Tan<\/strong><\/p>\n<p><em>Mimar Sinan G\u00fczel Sanatlar \u00dcniv. Klasik T\u00fcrk Edebiyat\u0131 YL<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kaynak: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2017\/01\/170102155018.htm\">https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2017\/01\/170102155018.htm<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131: Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, dinozor Hypacrosaurus\u2019un fosille\u015fmi\u015f bir embriyosunu inceledi. \u00a9 Darla Zelinitsky\u2019nin izniyle. &nbsp; Bir insan genellikle dokuz ay sonra do\u011fum yapar. Deveku\u015fu yavrusu, 42 g\u00fcn sonra kulu\u00e7ka yumurtas\u0131ndan \u00e7\u0131kar. Peki bir dinozorun kulu\u00e7ka s\u00fcresi ne kadard\u0131? Florida Devlet \u00dcniversitesi\u2019nde (FSU) y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an ara\u015ft\u0131rmada, dinozor yumurtalar\u0131 i\u00e7in 3-6 ay aras\u0131 bir zaman \u00e7izelgesi verildi. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6985,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21],"tags":[],"class_list":["post-6984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6984\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}