An\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu baz\u0131 duygularla ili\u015fkilidir. Deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda ge\u00e7irdi\u011finiz ge\u00e7en haftay\u0131 hat\u0131rlamak muhtemelen sizi mutlu hissettirirken, sokak kabaday\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z anlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek olumsuz duygular uyand\u0131r\u0131r. Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (MIT) sinirbilimciler, an\u0131lar\u0131n bu t\u00fcr olumlu ya da olumsuz duygularla nas\u0131l ba\u011flant\u0131l\u0131 hale geldi\u011fini kontrol eden beyin devrelerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, buna ek olarak optogenetik tekni\u011fiyle (\u0131\u015f\u0131k kullanarak n\u00f6ron etkinli\u011fini kontrol eden bir teknik) beyin h\u00fccrelerini manip\u00fcle ederek, belirli an\u0131lar\u0131n duygusal \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirmeyi ba\u015fard\u0131lar.<\/p>\n
Nature<\/i>\u00a0dergisinin 27 A\u011fustos tarihli say\u0131s\u0131nda anlat\u0131lan bulgular, beynin hipokampus ve amigdala k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flayan bir n\u00f6ron devresinin duygular\u0131 an\u0131larla ili\u015fkilendirmede esas rol\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu devrenin travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu gibi durumlar\u0131n tedavisini destekleyecek yeni ila\u00e7lara y\u00f6n verebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n
Makalenin ba\u015fyazarlar\u0131 Howard Hughes T\u0131p Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Roger Redondo ve MIT Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Joshua Kim. Makalenin k\u0131demli yazar\u0131, MIT Picower \u00d6\u011frenme ve Haf\u0131za Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde N\u00f6ral Devre Geneti\u011fi Merkezi\u2019nin y\u00f6neticili\u011fini yapan biyoloji ve sinirbilim profes\u00f6r\u00fc Susumu Tonegawa, \u201cGelecekte, insanlar\u0131n olumlu an\u0131lar\u0131 olumsuzlardan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde hat\u0131rlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan y\u00f6ntemler geli\u015ftirebilir\u201d diyor.<\/p>\n
An\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek<\/b><\/p>\n
An\u0131lar beynin farkl\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda depolanan pek \u00e7ok unsurdan olu\u015fur. Bir olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yerle ilgili bilgi de dahil olmak \u00fczere, bir an\u0131n\u0131n ba\u011flam\u0131 hipokampus h\u00fccrelerinde depolan\u0131rken, bu an\u0131ya ba\u011fl\u0131 duygular amigdalada bulunur.<\/p>\n
\u00d6nceki ara\u015ft\u0131rmalar, an\u0131lar\u0131n duygusal \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere, pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fcn\u00fcn yeniden \u015fekillendirilebilir oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015fti. Psikoterapistler depresyondan ve travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fundan mustarip hastalara yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in bundan faydaland\u0131lar ama bu yeniden \u015fekillendirilebilirli\u011fin alt\u0131nda yatan n\u00f6ral devre sistemi bilinmiyordu.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u015fte bu de\u011fi\u015ftirilebilirli\u011fi ke\u015ffetmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Bunun i\u00e7in, belirli bir an\u0131y\u0131 ya da engram\u0131 (bir olay\u0131n\/uyaran\u0131n sinir sisteminde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan iz, belle\u011fin biyolojik temeli; \u00e7n) kodlayan n\u00f6ronlar\u0131 etiketlemelerine olanak tan\u0131yan yeni tasarlanm\u0131\u015f deneysel bir teknik kulland\u0131lar. Etiketlemeyi, bellek olu\u015fumu s\u0131ras\u0131nda aktifle\u015fen hipokampal h\u00fccreleri, kanalrodopsin adl\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 bir protein kullanarak ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. B\u00f6ylece bu h\u00fccreler \u0131\u015f\u0131kla her aktive edildi\u011finde, fareler o h\u00fccre grubu taraf\u0131ndan \u015fifrelenmi\u015f an\u0131y\u0131 hat\u0131rlad\u0131.<\/p>\n
Bu teknik, ge\u00e7en y\u0131l Tonegawa\u2019n\u0131n laboratuvar\u0131nda, fareler farkl\u0131 bir deneyim ya\u015farken bellek izlerini yeniden aktive ederek, farelere uydurma an\u0131lar ekmek ya da \u201cyutturmak\u201d i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu yeni \u00e7al\u0131\u015fmada ise ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar an\u0131lar\u0131n ba\u011flam\u0131n\u0131n, belirli bir duyguyla nas\u0131l ba\u011flant\u0131 i\u00e7ine girdi\u011fini ara\u015ft\u0131rmak istediler. \u0130lk \u00f6nce ya \u00f6d\u00fcllendirici (erkek fareler i\u00e7in di\u015fi fareyle oyna\u015fmak) ya da pek ho\u015f olmayan bir deneyimle (hafif bir elektrik \u015foku) ba\u011flant\u0131l\u0131 n\u00f6ronlar\u0131 belirlemek i\u00e7in engram etiketleme protokol\u00fcn\u00fc kulland\u0131lar. Deneylerinin bu ilk setinde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar hipokampusun dentat girus (noktal\u0131 alan) ad\u0131 verilen k\u0131sm\u0131ndaki bellek h\u00fccrelerini etiketlediler.<\/p>\n
\u0130ki g\u00fcn sonra fareler geni\u015f dikd\u00f6rtgen bir alana yerle\u015ftirildi. \u00dc\u00e7 dakika boyunca ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar farelerin alan\u0131n hangi yar\u0131s\u0131n\u0131 do\u011fal olarak tercih ettiklerini kaydettiler. Sonras\u0131nda korku ile ko\u015fulland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan fareler, tercih ettikler b\u00f6lgeye her gidi\u015flerinde, etiketlenmi\u015f bellek h\u00fccreleri \u0131\u015f\u0131kla uyar\u0131ld\u0131. Fareler k\u0131sa bir s\u00fcre sonra bu b\u00f6lgeden uzak durmaya ba\u015flad\u0131lar. Bu sonu\u00e7 korku haf\u0131zas\u0131n\u0131n yeniden aktive edili\u015finin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6d\u00fcl haf\u0131zas\u0131 da yeniden aktive edilebilirdi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00f6d\u00fclle ko\u015fullanm\u0131\u015f farelerin etiketli h\u00fccrelerini ise, \u00f6ncelikle tercih etmedikleri alana ge\u00e7tiklerinde \u0131\u015f\u0131kla uyard\u0131lar ve ho\u015f an\u0131lar\u0131 canlanan fareler bu alanda daha fazla vakit ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Birka\u00e7 g\u00fcn sonra, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar farelerin duygusal tepkilerini tersine \u00e7evirmeyi denedi. \u0130lk a\u015famada korkuyla ko\u015fulland\u0131r\u0131lan erkek farelerde, di\u015filerle vakit ge\u00e7irdi\u011fi s\u0131rada 12 dakika boyunca korku belle\u011fiyle ilgili h\u00fccreleri aktive ettiler. \u0130lk ba\u015fta \u00f6d\u00fclle ko\u015fulland\u0131r\u0131lan farelerde ise, ho\u015f an\u0131lara ba\u011fl\u0131 bellek h\u00fccreleri hafif bir elektrik \u015fokuna maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 s\u0131rada aktive edildi.<\/p>\n
Daha sonra ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar fareleri yeniden iki b\u00f6l\u00fcml\u00fc b\u00fcy\u00fck alana b\u0131rakt\u0131. \u0130lk ba\u015fta korkuyla ko\u015fulland\u0131r\u0131lan ve hipokampal h\u00fccrelerinin aktive edildi\u011fi k\u0131s\u0131mdan uzak duran fareler, bu defa, h\u00fccreleri aktive edildi\u011finde alan\u0131n bu k\u0131sm\u0131nda daha \u00e7ok vakit ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131. Bu da korkutucu \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n yerini mutlu \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. \u00d6d\u00fcl ko\u015fulland\u0131rmas\u0131ndan korku ko\u015fulland\u0131rmas\u0131na ge\u00e7en fareler i\u00e7in de tam tersi g\u00f6zlendi.<\/p>\n
De\u011fi\u015ftirilmi\u015f ba\u011flant\u0131lar<\/b><\/p>\n
Daha sonra ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayn\u0131 deney k\u00fcmesini duygular\u0131n i\u015flenmesiyle ili\u015fkili bir b\u00f6lge olan bazolateral amigdaladaki bellek h\u00fccrelerini i\u015faretleyerek ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Ancak bu h\u00fccreleri aktive ederek bir de\u011fi\u015fimi tetiklemeyi ba\u015faramad\u0131lar. Fareler bellek h\u00fccreleri ilk defa i\u015faretlendi\u011finde ko\u015fulland\u0131klar\u0131 gibi davranmaya devam etti.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re bu, valans (belirli bir nesneye ya da olaya kar\u015f\u0131 ki\u015finin hissetti\u011fi olumlu ya da olumsuz duygular\u0131n derecesi) ad\u0131 da verilen duygusal \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n, dentat girus ile amigdalay\u0131 ba\u011flayan n\u00f6ral devre sisteminde bir yerlerde kodland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. Korkutucu bir deneyim, hipokampal engram ile amigdalada korkuyu kodlayan h\u00fccreler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor, ama hipokampus ile olumlu \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 kodlayan amigdala h\u00fccreleri aras\u0131nda yeni ba\u011flant\u0131lar olu\u015fturulduk\u00e7a, bu ba\u011flant\u0131lar zay\u0131flat\u0131labiliyor.<\/p>\n
Tonegawa, hipokampus ve amigdala aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131n \u015fekillendirilebilirli\u011finin bellek valans\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmede \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Bu sonu\u00e7lar dentat girus h\u00fccreleri duygulara kar\u015f\u0131 n\u00f6tr durumdayken, ayr\u0131 \u00f6zellikte amigdala h\u00fccrelerinin korku ya da \u00f6d\u00fcl belle\u011fini kodlamay\u0131 \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u015eimdi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu iki t\u00fcr amigdala h\u00fccresinin molek\u00fcler kimliklerini ke\u015ffetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda mutluluk verici an\u0131lar\u0131n yeniden aktive edilmesinin depresyon \u00fczerinde bir etkisi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yorlar. Umutlar\u0131, depresyon ve travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu tedavisinde kullan\u0131lan ila\u00e7lara yeni bir y\u00f6n belirleyebilmek.<\/p>\n
Kaliforniya Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde biyoloji profes\u00f6r\u00fc David Anderson bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sinirbilimcilerin beyin hakk\u0131ndaki temel kavray\u0131\u015flar\u0131na \u00f6nemli bir katk\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ayn\u0131 zamanda ruhsal bozukluklar\u0131n tedavisinde potansiyel uygulamalar\u0131n\u0131n bulundu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor ve ekliyor: \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fma, \u00f6\u011frenme ya da bellek gibi n\u00f6ral devre sistemi d\u00fczeyinde i\u015fleyen s\u00fcre\u00e7lerin analizinde, molek\u00fcler biyoloji temelli modern y\u00f6ntemlerin bir g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisi oldu. Bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar aras\u0131nda benim \u015fimdiye dek tan\u0131k oldu\u011fum en geli\u015fmi\u015f ve karma\u015f\u0131k olan\u0131 da bu.\u201d<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rma RIKEN Beyin Bilimi Enstit\u00fcs\u00fc, Howard Hughes T\u0131p Enstit\u00fcs\u00fc ve JPB Vakf\u0131 taraf\u0131ndan finanse ediliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
An\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu baz\u0131 duygularla ili\u015fkilidir. Deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda ge\u00e7irdi\u011finiz ge\u00e7en haftay\u0131 hat\u0131rlamak muhtemelen sizi mutlu hissettirirken, sokak kabaday\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z anlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek olumsuz duygular uyand\u0131r\u0131r. Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (MIT) sinirbilimciler, an\u0131lar\u0131n bu t\u00fcr olumlu ya da olumsuz duygularla nas\u0131l ba\u011flant\u0131l\u0131 hale geldi\u011fini kontrol eden beyin devrelerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, buna ek olarak optogenetik tekni\u011fiyle (\u0131\u015f\u0131k kullanarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":227,"featured_media":13257,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[165,19,212,35],"tags":[254,298,347],"class_list":["post-73","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-128-sayi","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-noroloji","tag-beyin","tag-hafiza","tag-noroloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t