{"id":7622,"date":"2017-03-29T10:00:31","date_gmt":"2017-03-29T07:00:31","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=7622"},"modified":"2018-02-12T11:35:35","modified_gmt":"2018-02-12T08:35:35","slug":"muzigin-kokeninde-ebeveynin-ilgisinin-cocukta-oldugunu-cocuga-gosteren-sarkilar-mi-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2017\/03\/29\/muzigin-kokeninde-ebeveynin-ilgisinin-cocukta-oldugunu-cocuga-gosteren-sarkilar-mi-var","title":{"rendered":"M\u00fczi\u011fin k\u00f6keninde, ebeveynin ilgisinin \u00e7ocukta oldu\u011funu \u00e7ocu\u011fa g\u00f6steren \u015fark\u0131lar m\u0131 var?"},"content":{"rendered":"<p>Bebekler ve \u00e7ocuklara y\u00f6nelik ninnilerin, m\u00fczi\u011fin daha derin k\u00f6kleri olabilece\u011fine dair yeni bir teori geli\u015ftirildi. Harvad \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi doktora \u00f6\u011frencisi Samuel Mehr ve Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Yard. Do\u00e7. Max Krasnow taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada, ebeveynler yiyecek arama veya di\u011fer \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131yla ilgilenmek gibi g\u00f6revleri yerine getirirken, bir yandan da ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gereken k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fark\u0131lar s\u00f6ylediklerinden s\u00f6z ediliyor. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, bu \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6ylemelerinin nedeni, \u00e7ocuklara i\u015faret g\u00f6ndermek i\u00e7in bir yol sunmas\u0131. M\u00fczi\u011fin evrimsel k\u00f6keninde bu davran\u0131\u015f\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik ebeveyn \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n, bug\u00fcn d\u00fcnyada kulak verdi\u011fimiz daha karma\u015f\u0131k bir m\u00fczik bi\u00e7imine do\u011fru geli\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. \u00c7al\u0131\u015fma <em>Evolution and Human Behavior <\/em>isimli dergide yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fczik evrim bilimi i\u00e7in hileli bir konu: Bir\u00e7ok farkl\u0131 ba\u011flamda, d\u00fcnya \u00e7evresindeki bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, fakat hi\u00e7 kimse neden insanlar\u0131n m\u00fczikle ilgilenen tek t\u00fcr oldu\u011funu bilmemektedir. Psikolog Prof. Steven Pinker, m\u00fczi\u011fin \u00fcreme ba\u015far\u0131s\u0131 ile bilinen hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kaydederek, <em>How the Mind Works<\/em> isimli kitab\u0131nda bunu \u201ci\u015fitsel cheesecake\u201d olarak nitelendiriyor.<\/p>\n<p>Krasnow, \u201cM\u00fczi\u011fin nereden geldi\u011fine y\u00f6nelik sorulara \u00e7ok fazla dikkat edilmi\u015ftir, fakat hi\u00e7 bir teori, m\u00fczi\u011fin veya m\u00fczikal davran\u0131\u015f\u0131n \u00f6zelliklerini tahmin etmede ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r,\u201d diyor ve ekliyor \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fma ile bizim yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, m\u00fczi\u011fin evrimsel biyolojiye, insan hayat\u0131n\u0131n tarihine ve memeli ekolojisinin basit \u00f6zelliklerine dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir teoriyi geli\u015ftirmektir.\u201d<\/p>\n<p>Krasnow, teorilerinin \u00f6z\u00fcnde, ebeveynler ve bebeklerin, \u00e7ok de\u011ferli bir kaynak -ilgi- \u00fczerinden bir \u00e7e\u015fit \u201csilahlanma yar\u0131\u015f\u0131\u201dna giri\u015fmelerinin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. \u201cY\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131n ve tehlike olu\u015fturan di\u011fer insanlar\u0131n varoldu\u011funu, hangi g\u0131dalar\u0131n zehirli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi faaliyetlerin tehlikeli olabilece\u011fini bilmeyen k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n oldu\u011fu, ge\u00e7mi\u015fe ait bir d\u00fcnyada, bir bebek ancak \u00f6zenli bir ebeveyn taraf\u0131ndan korunabilir\u201d diyor Krasnow. \u201cFakat ilgi s\u0131n\u0131rl\u0131 bir kaynakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu kaynak (ilgi) i\u00e7in yap\u0131lan sava\u015fta, baz\u0131 i\u015fbirlikleri olurken, -k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n a\u011flamalar\u0131 y\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131n ilgisini \u00e7ekebilece\u011fi i\u00e7in ebeveynler onlar\u0131n ilgiye y\u00f6nelik i\u015ftahlar\u0131n\u0131 doyurmak isterken, \u00e7ocuklar da ebeveynlerinin, yiyecek arama gibi di\u011fer etkinlikler i\u00e7in zamanlar\u0131 oldu\u011fundan emin olma ihtiyac\u0131 duyar-, ortak menfaatler sadece bir yere kadar gidebilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ebeveyn-\u00e7ocuk \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 teorisi, ilk olarak 40 y\u0131l \u00f6nce, evrim biyologu Robert Trivers taraf\u0131ndan, daha sonra Harvard\u2019daki bir \u00f6\u011fretim \u00fcyesi taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Trivers, s\u00f6z konusu kaynaklar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 oldu\u011funda, \u00e7ocuklar ve ailelerin hemfikir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. \u201cTeori, ebeveynle ilgili yat\u0131r\u0131m olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilecek her \u015feyi i\u00e7eriyor\u201d diyor Krasnow ve devam ediyor, \u201cBu, bir ebeveynin bir \u00e7ocu\u011funa yard\u0131m amac\u0131yla verdi\u011fi bir \u015fey veya kendisi ve di\u011fer \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in geri durmak isteyece\u011fi herhangi bir \u015fey de olabilir.\u201d<\/p>\n<p>E\u015feyli \u00fcreme, her insan\u0131n her iki ebeveyninden de gelen genlerin yar\u0131s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Fakat s\u00f6z konusu bu genler, t\u00fcm karde\u015fler aras\u0131nda dahi farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilmektedir. Bu \u015fu anlama gelmektedir; bebe\u011fin genetik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bebek kaynaklar\u0131n\u0131n, annesinin veya karde\u015finin genetik bak\u0131\u015flar\u0131yla istedi\u011finden daha fazla olmas\u0131n\u0131 isteyecektir \u00f6rne\u011fin.<\/p>\n<p>Mehr ve Krasnow ebeveyn-\u00e7ocuk \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 fikrini ald\u0131lar ve bunu \u201cilgi\u201d konusu \u00fczerine uygulad\u0131lar. \u00c7ocuklar\u0131n ebeveynlerinin ilgilerini, ebeveynlerinin onlara vermek istedi\u011fi ilgiden \u00e7ok daha fazla istemeleri gerekti\u011fini tahmin ediyorlar. Fakat \u00e7ocuk ebeveynin bu ilgisine sahip oldu\u011funu nas\u0131l bilebilir? Krasnow\u2019un dedi\u011fine g\u00f6re yan\u0131t, ebeveynlerin \u00e7ocuklar\u0131na onlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacaklar\u0131na dair i\u015faret vermek i\u00e7in baz\u0131 metotlar geli\u015ftirmeye mecbur kalmalar\u0131d\u0131r. \u201cKolayca kendi \u00e7ocuklar\u0131ma bak\u0131yorum ve benim onlarla ilgilenece\u011fime dair bir g\u00fcvenceleri var gibi duruyor\u201d diyor Krasnow ve ekliyor, \u201cFakat ben onlara bakt\u0131\u011f\u0131mda ve ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde veya onlara bakt\u0131\u011f\u0131mda ve cep telefonum ile ilgilendi\u011fimde, asl\u0131nda tam anlam\u0131yla onlarla ilgileniyor olmuyorum. Onlara bundan daha iyi bir i\u015faret gerekli.\u201d<\/p>\n<p><strong><em>Bu i\u015faret neden bir \u015fark\u0131 bi\u00e7iminde olsun?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Mehr ve Krasnow, bu sinyalleri daha d\u00fcr\u00fcst k\u0131lan \u015fey nedir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar, cevap onlarla ili\u015fkili maliyettir &#8211; yani bir bebe\u011fe bir i\u015faret g\u00f6ndererek, bir ebeveyn bunu ba\u015fkas\u0131na g\u00f6nderemez, asl\u0131nda g\u00f6nderir, ama yalan s\u00f6yl\u00fcyor demektir. \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fark\u0131lar, bu masraflar\u0131n bir\u00e7o\u011funu i\u00e7eriyor. Sana \u015fark\u0131 s\u00f6yleyemem ve ba\u015fkas\u0131yla konu\u015famam\u201d diyor Krasnow. \u201cKa\u00e7mam m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fark\u0131 s\u00f6ylemek i\u00e7in sesimi kontrol etmeliyim. Bana bakmadan bile, ba\u015f\u0131m\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc, ne kadar uzak oldu\u011fumu s\u00f6yleyebilirsin.\u201d<\/p>\n<p>Mehr ve Krasnow bu gibi i\u015faretleri neyin daha g\u00fcvenilir hale getirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fark\u0131lar\u0131n, ebeveynlere ilgilerini \u00e7ocu\u011fa y\u00f6nlendirdiklerine dair i\u015faret vermek amac\u0131yla bir\u00e7ok imk\u00e2n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Mehr, \u201cEbeveynler \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131, melodiyi, ritmi, tempoyu, ses tonunu ve s\u00f6yleyi\u015f bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirerek, el hareketleri ekleyerek, z\u0131playarak, dokunarak, y\u00fcz ifadeleriyle ve benzeri \u015feylerle ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak uyarlarlar. T\u00fcm bu \u00f6zellikler, bebe\u011fin duygusal durumuyla \u00e7ok iyi bir bi\u00e7imde uyumlu olabilir de, olmayabilir de. Bebe\u011fin davran\u0131\u015f\u0131 ve ebeveynin \u015fark\u0131 s\u00f6ylemesi aras\u0131ndaki uyum veya uyumsuzluk, ebeveynin \u00e7ocu\u011fa ilgi g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011fi konusunda bilgilendirici olabilmektedir.\u201d<\/p>\n<p>Do\u011frusu, uykusunu alamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u011flayan bir bebe\u011fe, mutlu, \u015fen \u015fakrak bir \u015fark\u0131 s\u00f6ylemek garip olabilir. Krasnow bu fikre kat\u0131l\u0131yor, \u201cT\u00fcm bu \u015feyler, adeta k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik seslendirmeyi dikkate ait iyi bir ipucu haline getiriyor\u201d diyor ve devam ediyor, \u201cVe bunu, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 geli\u015fen \u2018silahlanma yar\u0131\u015f\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7ine koydu\u011funuzda, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fark\u0131 gibi bir sonu\u00e7 elde ediyorsunuz. Bu, bir t\u00fcr ilkel seslendirme gibi, yava\u015f yava\u015f daha da k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik hale gelen ve melodiler \u015feklinde detaylanan bir \u015fey ile ba\u015flayabilir.\u201d\u00a0Ekliyor: \u201cE\u011fer ebeveynlerde bunu daha h\u0131zl\u0131 ve daha iyi yapmalar\u0131na izin veren bir mutasyon geli\u015firse, ba\u015fka \u015feyler i\u00e7in daha fazla b\u00fct\u00e7eleri kal\u0131rd\u0131 ve bu yay\u0131l\u0131rd\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar daha da se\u00e7ici hale gelirler, ebeveynlerini daha iyi olmak ve benzeri konularda zorlarlard\u0131. Bu, donuk renkli ku\u015flar ile ba\u015flayan ve abart\u0131l\u0131 di\u015fi tavus ku\u015flar\u0131 ve se\u00e7ici erkek tavus ku\u015flar\u0131yla sonu\u00e7lanan s\u00fcre\u00e7le ayn\u0131 t\u00fcrdedir\u201d diye ekliyor.\u00a0 Krasnow i\u015faret i\u015feyarad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, bu melodilerin son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131n\u0131 ispatlayabileceklerini belirtiyor. \u201cBu makaleyi dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z fikir, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fark\u0131lar\u0131n ve onlar\u0131n \u00f6zelliklerini payla\u015fan \u015feylerin m\u0131zm\u0131z bir \u00e7ocu\u011fu sakinle\u015ftirmede \u00e7ok iyi olmas\u0131 gerekti\u011fidir ve buna dair baz\u0131 kan\u0131tlar var\u201d diyor ve ekliyor \u201cBiz burada bu tip bir se\u00e7imden Rock-a-Bye Baby\u2019e (<strong>e. n. <\/strong>bir Amerikan ninnisi) ge\u00e7mekten bahsetmiyoruz. Bu teori \u015fark\u0131 s\u00f6zleri veya belirgin melodiler hakk\u0131nda de\u011fildir; bu teori, \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fark\u0131n\u0131n akustik \u00f6zelliklerinin di\u011fer m\u00fcziklere g\u00f6re bebe\u011fi sakinle\u015ftirmek konusunda daha iyi olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemektedir.\u201d<\/p>\n<p><strong><em>Peki m\u00fczik ger\u00e7ekten genlerimizde mi?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u201cDil i\u00e7in g\u00fczel bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma\u201d diyor Krasnow, \u201cGenlerimizde dil i\u00e7in kapasite olmas\u0131 gibi dile y\u00f6nelik g\u00fc\u00e7l\u00fc bir genetik k\u0131s\u0131m var ve biz ayn\u0131 \u015feyin m\u00fczik i\u00e7in de ge\u00e7erli olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.\u201d<\/p>\n<p>Peki m\u00fczi\u011fin di\u011fer t\u00fcrleri? Mehr, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n gelecekte bu soru i\u00e7in bilgilendirici olabilece\u011fi konusunda iyimser. \u201cBir saniye i\u00e7in teorinin do\u011fru oldu\u011funu varsayal\u0131m. Peki o zaman ninnilerden, Duke Ellington\u2019a nas\u0131l ula\u015ft\u0131k?\u201d diye soruyor. \u201cM\u00fczi\u011fin evrimi karma\u015f\u0131k ve farkl\u0131 nedenlerle geli\u015fen farkl\u0131 \u00f6zelliklerle beraber, \u00e7ok a\u015famal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olmal\u0131d\u0131r. Teorimiz, bebek y\u00f6nelimli \u015fark\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fckseltiyor; di\u011fer m\u00fczikal davran\u0131\u015flar\u0131n ya bebe\u011fe y\u00f6neltilen \u015fark\u0131n\u0131n ya da di\u011fer uyarlamalar\u0131n yan \u00fcr\u00fcnleri olarak do\u011fal se\u00e7ilim yoluyla geli\u015fti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.\u201d<\/p>\n<p>Pinker i\u00e7in bu \u00e7al\u0131\u015fma, m\u00fczi\u011fin evrimsel olarak mant\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde nas\u0131l geli\u015fti\u011fine ili\u015fkin di\u011fer teorilerden \u00f6nemli bir \u015fekilde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. \u201cEskiden insanlar, m\u00fczik i\u00e7in, gruplar\u0131 birle\u015ftirmek i\u00e7in geli\u015fti\u011fi gibi yar\u0131m yamalak ve dolayl\u0131 teorileri geli\u015ftirdikleri, uyarlanabilir bir a\u00e7\u0131klama yapmaya \u00e7ok hevesliydiler\u201d diyor ve devam ediyor \u201cBu en az\u0131ndan evrimsel olarak anlaml\u0131 ilk a\u00e7\u0131klamad\u0131r; m\u00fczi\u011fin kimi \u00f6zelliklerinin uyum g\u00fcc\u00fcnde avantaja neden oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Tek ba\u015f\u0131na do\u011fru oldu\u011funu kan\u0131tlamaz, ancak en az\u0131ndan kula\u011fa anlaml\u0131 geliyor!\u201d<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2017\/02\/170224160626.htm\">https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2017\/02\/170224160626.htm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bebekler ve \u00e7ocuklara y\u00f6nelik ninnilerin, m\u00fczi\u011fin daha derin k\u00f6kleri olabilece\u011fine dair yeni bir teori geli\u015ftirildi. Harvad \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi doktora \u00f6\u011frencisi Samuel Mehr ve Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Yard. Do\u00e7. Max Krasnow taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada, ebeveynler yiyecek arama veya di\u011fer \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131yla ilgilenmek gibi g\u00f6revleri yerine getirirken, bir yandan da ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gereken k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fark\u0131lar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":410,"featured_media":8470,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,32,36],"tags":[200,431,343,366],"class_list":["post-7622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-evrim","category-psikoloji","tag-evrim","tag-gen","tag-muzik","tag-psikoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/410"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7622"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7622\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}