Biliminsanlar\u0131 yumu\u015fak dokular\u0131n biny\u0131llar boyunca korunamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Fosiller bir zamanlar d\u00fcnyada gezinen canl\u0131lara benziyor olsa da, elde kalanlar sadece kal\u0131plar (ayak izi gibi) ya da mineralle\u015fmi\u015f kemikler de dahil olmak \u00fczere, bu g\u00f6rkemli organizmalar\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131. Antik hayvan kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131 ve bas\u0131n\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fczy\u0131llarca dayanabilmek i\u00e7in fazla hassas olan ger\u00e7ek etin ise tarih oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Fakat, yak\u0131nlarda yay\u0131mlanan iki \u00e7al\u0131\u015fma bu fikri alt\u00fcst ediyor. Az miktarda protein, dinozorlar\u0131n fosille\u015fmi\u015f kemiklerine tutunmu\u015f olabilir.<\/p>\n
\u0130lk \u00e7al\u0131\u015fma Kuzey Karolina Devlet \u00dcniversitesi\u2019nden paleontolog Mary Schweitzer taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Bu onun etle ilgili ilk bulgusu de\u011fil. 2007 ve 2009\u2019da, Schweitzer ekibiyle birlikte dinozor fosilinden izole edilmi\u015f kolajene sahip olduklar\u0131n\u0131 iddia ettikleri makaleler yay\u0131mlad\u0131. Fakat o d\u00f6nemlerde, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ku\u015fkuyla kar\u015f\u0131land\u0131. \u00c7o\u011fu biliminsan\u0131 proteinlerin sadece modern bula\u015f\u0131mlar oldu\u011funa inand\u0131.<\/p>\n
Takip eden y\u0131llarda, laboratuvar teknikleri olduk\u00e7a geli\u015fti. Biliminsanlar\u0131 milyonlarca y\u0131ll\u0131k bir deveku\u015fu yumurtas\u0131ndan protein elde etmeyi ba\u015fard\u0131 ve baz\u0131 proteinlerin biny\u0131llarca varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korudu\u011fu ortaya konuldu.<\/p>\n
Bu y\u00fczden, Schweitzer 2009\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 deneyi tekrarlamaya karar verdi. Schweitzer\u2019le birlikte \u00e7al\u0131\u015fan post doktora \u00f6\u011frencisi ve Journal of Proteome Research<\/em> dergisindeki \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ilk yazar\u0131 Elena Schroeter, k\u00fctle spektometrisi teknolojisinin ve protein veritaban\u0131n\u0131n ilk bulgular yay\u0131mland\u0131ktan sonra geli\u015fti\u011fini ve sadece ilk bulgularla ilgili sorulara de\u011finmeyi de\u011fil, ayr\u0131ca fosillerden peptit dizisi elde etmenin de defalarca m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermeyi istediklerini belirtti.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 80 milyon y\u0131l \u00f6nce g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Montana B\u00f6lgesinde ya\u015fam\u0131\u015f olan \u00f6rdek gagal\u0131 dinozor Brachylophosaurus canadensis\u2019<\/em>in uyluk kemi\u011fini incelediler. Herhangi bir olas\u0131 bula\u015fmadan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in ekip \u00e7ok \u00e7aba sarf etti; fosilin \u00e7evresine bir metrelik tortuyu b\u0131rakt\u0131lar ve yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ya da koruyucu kullanmad\u0131lar. Ayr\u0131ca bildirilene g\u00f6re, ekip k\u00fctle spektrometresinin her bir par\u00e7as\u0131n\u0131 temizleyebilmek i\u00e7in metanol i\u00e7inde bekletti.<\/p>\n Son analizlerde, ikisi 2009\u2019da belirlenen proteinlerle \u00f6rt\u00fc\u015fen \u015fekilde, sekiz protein par\u00e7as\u0131 saptand\u0131. Schweitzer, iki serinin de kirlenme kaynakl\u0131 olmas\u0131n\u0131n hemen hemen imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n Bas\u0131n bildirisine g\u00f6re, toplanan kollajen, modern krokodiller ve ku\u015flarda bulunanlar ile benzerlik g\u00f6steriyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, tam olarak hangi s\u00fcre\u00e7lerin proteinlere milyonlarca y\u0131l boyunca ayakta kalma olana\u011f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan emin de\u011filler. Fakat baz\u0131 \u015f\u00fcpheciler de bunlar\u0131n kir olmad\u0131\u011f\u0131 fikrine \u0131s\u0131nmaya ba\u015fl\u0131yor. Kopenhag \u00dcniversitesi Do\u011fal Tarih M\u00fczesi\u2019nden Enrico Cappellini, Schweitzer\u2019in \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ku\u015fkuyla yakla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, kan\u0131tlar\u0131n makul bir ku\u015fkunun \u00f6tesinde \u00f6zg\u00fcn olduklar\u0131na tamamen ikna oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n Di\u011fer yandan, yak\u0131n zamandaki ikinci duyuru, kar\u0131\u015f\u0131k de\u011ferlendirmelerle kar\u015f\u0131land\u0131. Nature Communications<\/em>\u2019da ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fma, 195 milyon y\u0131ll\u0131k uzun boyunlu ot yiyen dinozor Lufengosaurus\u2019un kaburga kemi\u011fi \u00e7atla\u011f\u0131ndaki protein kan\u0131t\u0131n\u0131 belgeliyor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Tayvan\u2019daki Ulusal Sinkroton Radyasyonu Merkezi\u2019nde \u0131\u015f\u0131n demeti kullanarak kemi\u011fin kimyasal bile\u015fimini inceledi. Bas\u0131n bildirisine g\u00f6re, tarama, kemi\u011fin i\u00e7indeki ince kanallar\u0131n hematit kristalleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla, bunlar k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerindendi ve damarlardan kollajen proteinler ta\u015f\u0131yor olabilirlerdi.<\/p>\n Edinburgh \u00dcniversitesi\u2019nden paleontolog Stephan Brusatte, BBC\u2019den Helen Briggs\u2019e ikna oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve ekliyor: \u201c195 milyon y\u0131ll\u0131k dinozor fosilinde protein bulmak sars\u0131c\u0131 bir ke\u015fif. Ger\u00e7ek olamayacak kadar iyi geliyor kula\u011fa, ama bu ekip bulgular\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in her metodu kulland\u0131 ve desteklendi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.\u201d<\/p>\n Fakat t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131nda co\u015fkulu de\u011fil. Schweitzer, sinkroton verisinin \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ama s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu ve do\u011frulay\u0131c\u0131 kan\u0131tlar\u0131 g\u00f6rmek isteyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ekibin de bulgular\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in ba\u015fka uzmanlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 umuyor.<\/p>\n Tarihi kemiklerdeki proteinin ke\u015ffi, farkl\u0131 dinozorlar ve soyu t\u00fckenmi\u015f t\u00fcrler aras\u0131ndaki evrimsel ili\u015fkiyi saptamak konusunda biliminsanlar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilirdi, fakat proteinler DNA ta\u015f\u0131m\u0131yor. Ne yaz\u0131k ki, Jurassic Park h\u00e2l\u00e2 ufukta de\u011fil.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Biliminsanlar\u0131 yumu\u015fak dokular\u0131n biny\u0131llar boyunca korunamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Fosiller bir zamanlar d\u00fcnyada gezinen canl\u0131lara benziyor olsa da, elde kalanlar sadece kal\u0131plar (ayak izi gibi) ya da mineralle\u015fmi\u015f kemikler de dahil olmak \u00fczere, bu g\u00f6rkemli organizmalar\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131. Antik hayvan kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131 ve bas\u0131n\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fczy\u0131llarca dayanabilmek i\u00e7in fazla hassas olan ger\u00e7ek etin ise tarih oldu\u011fu […]<\/p>\n","protected":false},"author":426,"featured_media":13170,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[194,19,21,32,231],"tags":[417,272,200,239],"class_list":["post-7831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-157-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-dinazor","tag-dna","tag-evrim","tag-fosiller"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/426"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7831"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7831\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}