D\u00fcnya genelinde yeti\u015fkin n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k olarak y\u00fczde 4,4\u2019\u00fc sinestezi olarak bilinen, beynin duyusal bilgileri kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na neden olan, kokular\u0131 seslere veya numaralara ve kelimeleri tatlara veya renklere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ender bir durumu deneyimlemektedir.<\/p>\n
Fakat biliminsanlar\u0131, \u00e7ok daha yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen belirli bir sinestezi t\u00fcr\u00fcn\u00fc ke\u015ffetmi\u015f olabilir. Bir deney s\u0131ras\u0131nda, be\u015f kat\u0131l\u0131mc\u0131dan birinin hareketleri \u201cduyabildikleri\u201d ve bunun onlara yan\u0131p s\u00f6nen \u0131\u015f\u0131klar\u0131n yanma s\u00f6nme \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini tan\u0131mlama yetene\u011fi verdi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sinestezi nadir bir durum olsa da, bir duyunun veya bir duyu yolunun, ikinci bir duyu yolu taraf\u0131ndan otomatik olarak uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 bir n\u00f6rolojik fenomendir. Dolay\u0131s\u0131yla, sinestezisi olan biri biftek tadarken, \u201cpencere\u201d kelimesini g\u00f6rebilir; bir ba\u015fkas\u0131 ise mavi rengi her g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde belirli bir m\u00fczikal notay\u0131 duyabilir. Beynin nas\u0131l bir ba\u011flant\u0131 a\u011f\u0131 kurdu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak, duyusal girdinin her t\u00fcr\u00fc birbirine kar\u0131\u015fabilmektedir. Ve \u015fimdi, o tuhaf, ya\u015fam\u0131 de\u011fi\u015ftiren fenomenler, sinestezinin tek bi\u00e7imi olmayabilir gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; bunlar sadece en belirgin olanlar\u0131 olabilir.<\/p>\n
City, Londra \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lan yeni bir ara\u015ft\u0131rmada, bu n\u00f6rolojik kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bir\u00e7o\u011fumuzun duyusal ba\u011flar\u0131n\u0131n kesi\u015fmesine neden olabilece\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, ancak bu \u00e7ok ince bir \u015fekilde oluyor, bizler fark\u0131na bile varm\u0131yoruz.<\/p>\n
Bili\u015fsel n\u00f6rolog ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n y\u00f6neticisi Elliot Freeman, bu durumu The Guardian<\/em>\u2019dan Hannah Devlin\u2019e \u201cBir\u00e7o\u011fumuzun fark\u0131na bile varmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z duyulara sahip olmam\u0131z durumu yayg\u0131nd\u0131r\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n Freeman kimi insanlarda birtak\u0131m i\u00e7 seslerin hareket g\u00f6r\u00fc\u015flerine e\u015flik etti\u011fi izlenimini veren bir fenomeni ara\u015ft\u0131rmaya karar veriyor. Yani e\u011fer siz m\u00fckemmel derecede sessiz d\u00f6nen bir vantilat\u00f6r\u00fc izliyorsan\u0131z, beyniniz kendi ba\u015f\u0131na \u00e7ok ince bir v\u0131nlama sesi \u00fcretebilir veya bilgisayar ekran\u0131nda \u00e7ok h\u0131zl\u0131 hareket eden dairelere ince bir \u0131sl\u0131k sesi e\u015flik edebilir.<\/p>\n Duyma-hareket sinestezisi olan biriyle bilimsel literat\u00fcrde daha \u00f6nce yaln\u0131zca bir kez kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, bu y\u00fczden Freeman ve ekibi, ayn\u0131 etkiyi tekrar elde edip edemeyeceklerini g\u00f6rmek i\u00e7in 40 ki\u015filik bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 grubu toplad\u0131.<\/p>\n Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan, biri farkl\u0131 dizilimleri olan i\u015fitsel sinyallerden ve di\u011feri de yan\u0131p s\u00f6nen \u0131\u015f\u0131klardan olu\u015fan \u00f6r\u00fcnt\u00fcler olmak \u00fczere iki t\u00fcr Mors alfabesi benzeri klibi izlemeleri ve dinlemeleri istenmi\u015ftir.<\/p>\n \u00d6nce, \u00e7iftler halinde gelen yan\u0131p s\u00f6nen \u0131\u015f\u0131klardan olu\u015fan bir klip serisini izlemeleri istenmi\u015ftir. Her bir \u00e7ifti kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve modellerin ayn\u0131 m\u0131, yoksa farkl\u0131 m\u0131 oldu\u011funu tan\u0131mlamalar\u0131 gerekmektedir. \u00a0Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan \u00f6zellikle yan\u0131p s\u00f6nen \u0131\u015f\u0131klara e\u015flik eden sesler duyduklar\u0131nda belirtmeleri ve bu duyduklar\u0131 sesin ne t\u00fcr bir ses oldu\u011fu \u00fczerine fikir y\u00fcr\u00fctmeleri istenmi\u015ftir.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fczde 22\u2019sinin \u0131\u015f\u0131klar\u0131 izlerken sesler duymalar\u0131n\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri tan\u0131mlamadaki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. \u201cBulgular\u0131ma g\u00f6re iki t\u00fcr insan var,\u201d diyor Freeman, \u201cBunlar sesleri kasten \u00fcretenler ve \u00fcretmeyi denemeksizin zaten i\u00e7sel seslere sahip olanlar.\u201d<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n hareketini \u201cduyma\u201d ve dizilimleri tam olarak tan\u0131mlama aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 desteklemektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc beyin g\u00f6rsel sinyalleri sesler olarak yeniden kodlad\u0131\u011f\u0131nda, bu, kat\u0131l\u0131mc\u0131lara ritmi takip etmeleri konusunda ilave bilgi sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n Devam\u0131nda, kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan s\u00f6n\u00fck i\u015fitsel sinyallerin \u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle beraber klip \u00e7iftlerini dinlemeleri ve yeniden nelerin ayn\u0131, nelerin farkl\u0131 oldu\u011funu tan\u0131mlamalar\u0131 istenmi\u015ftir.<\/p>\n Fakat baz\u0131lar\u0131, uyu\u015fumsuz \u0131\u015f\u0131k \u00e7akmalar\u0131n\u0131n e\u015flik etti\u011fi baz\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcm noktalar\u0131yken, baz\u0131lar\u0131 da de\u011fildi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ilk deneyde hareketi duyanlar\u0131n -ve \u0131\u015f\u0131k \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini tan\u0131mlamada daha iyi performans sergileyenlerin- alakas\u0131z \u0131\u015f\u0131k parlamalar\u0131 ile beraber i\u015fitsel sinyaller g\u00f6rd\u00fcklerinde asl\u0131nda ortalamadan daha k\u00f6t\u00fc performans g\u00f6sterdiklerini buldu.<\/p>\n Bu a\u015famada, bunun neden b\u00f6yle oldu\u011fu belirsizdir; ancak bunun nedeni ilk deneyin sonu\u00e7lar\u0131nda aranabilir. \u0130lk deneyde daha fazla bilgi yarar sa\u011fl\u0131yordu, fakat ikinci deneyde bu bilgiler dikkat da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 hale geldi.<\/p>\n Bunun inan\u0131lmaz derecede k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnek grup oldu\u011funu belirtmek gerek. Aram\u0131zdan ka\u00e7 ki\u015finin bu tip bir durumu deneyimlemi\u015f olabilece\u011fini bulmak s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bu deneyin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131 belirsizdir. Benzer e\u011filimlerin daha geni\u015f, daha \u00e7e\u015fitli kat\u0131l\u0131mc\u0131 gruplar\u0131nda yer al\u0131p almayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in daha fazla \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 ve i\u00e7sel olarak \u00fcretilen sesler s\u00f6z konusu oldu\u011funda ki\u015fisel raporlaman\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n Ancak daha fazla \u00e7al\u0131\u015fma ile beraber, insan beyninin birden fazla duyusal ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 nas\u0131l ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ger\u00e7ekte orada bulunmayan \u015feyleri g\u00f6rmesini, duymas\u0131n\u0131, koklamas\u0131n\u0131 ve hissettirmesini sa\u011flayan sinirsel s\u00fcre\u00e7leri daha iyi anlayabiliriz.<\/p>\n Freeman \u201cSonu\u00e7lara g\u00f6re, di\u011fer sinestezi t\u00fcrleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok daha yayg\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclen bu \u201cduyma-hareket\u201d fenomeni, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve ses aras\u0131ndaki do\u011fal ba\u011flant\u0131n\u0131n kuvvetinden \u00f6t\u00fcr\u00fc meydana geliyor olabilir\u201d diyor. \u00c7al\u0131\u015fma Consciousness and Cognition<\/em> dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131daki adreste bulunan videoda, duyma-hareket sinestezisi olan ve olmayan ki\u015filer i\u00e7in hareketin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi anlat\u0131l\u0131yor:<\/p>\n Kendinizi denemek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki videoyu kullanabilirsiniz. E\u011fer \u0131\u015f\u0131klar bir s\u0131rada yan\u0131p s\u00f6nerse, \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri tan\u0131mlamak ne kadar kolay olurdu?<\/p>\n https:\/\/youtu.be\/LSqeJk2XWXI\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" D\u00fcnya genelinde yeti\u015fkin n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k olarak y\u00fczde 4,4\u2019\u00fc sinestezi olarak bilinen, beynin duyusal bilgileri kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na neden olan, kokular\u0131 seslere veya numaralara ve kelimeleri tatlara veya renklere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ender bir durumu deneyimlemektedir. Fakat biliminsanlar\u0131, \u00e7ok daha yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen belirli bir sinestezi t\u00fcr\u00fcn\u00fc ke\u015ffetmi\u015f olabilir. Bir deney s\u0131ras\u0131nda, be\u015f kat\u0131l\u0131mc\u0131dan birinin hareketleri \u201cduyabildikleri\u201d ve bunun onlara […]<\/p>\n","protected":false},"author":410,"featured_media":13173,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[194,19,35,233],"tags":[254,347,408],"class_list":["post-7845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-157-sayi","category-bilim-gundemi","category-noroloji","category-psikiyatri","tag-beyin","tag-noroloji","tag-sinestezi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t