{"id":8468,"date":"2006-02-01T01:04:29","date_gmt":"2006-01-31T23:04:29","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=8468"},"modified":"2017-07-17T11:00:39","modified_gmt":"2017-07-17T08:00:39","slug":"morales-gunes-rahibi-mi-sinif-politikacisi-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2006\/02\/01\/morales-gunes-rahibi-mi-sinif-politikacisi-mi","title":{"rendered":"Morales: G\u00fcne\u015f Rahibi mi S\u0131n\u0131f Politikac\u0131s\u0131 m\u0131?"},"content":{"rendered":"

Resmi yemin t\u00f6reninden birka\u00e7 g\u00fcn 20 bin k\u0131z\u0131lderilinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u0130nka geleneklerine g\u00f6re d\u00fczenlenen \u201cta\u00e7 giyme\u201d t\u00f6renine G\u00fcne\u015f Rahibi olarak kat\u0131lan Morales, Bolivya\u2019n\u0131n yerli halk\u0131 taraf\u0131ndan \u0130spanyollar\u0131n geli\u015finden 500 y\u0131l sonra ilk \u201cresmi\u201d lider olarak kutsand\u0131. Ama Morales ayn\u0131 zamanda bir sendikac\u0131 ve s\u0131n\u0131f politikas\u0131 yapan bir parti lideri. Latin Amerika\u2019daki geli\u015fmeleri iyi anlamal\u0131y\u0131z. <\/em><\/h4>\n

Bu sayfalarda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca Latin Amerika\u2019daki de\u011fi\u015fim r\u00fczgarlar\u0131n\u0131 koklamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Latin Amerika \u00fclkelerinin birer iki\u015fer neo-liberalizm kar\u015f\u0131t\u0131 politikalar\u0131n saf\u0131na ge\u00e7i\u015finin en geni\u015f manalar\u0131yla nas\u0131l de\u011ferlendirebilece\u011fine dair sorular at\u0131yoruz ortaya. Ancak \u015fu da bir ger\u00e7ek ki Bolivya\u2019n\u0131n Evo Morales liderli\u011fini se\u00e7mesi, Arjantin, \u015eili ve hatta Brezilya\u2019daki se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131ndan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131, Latin Amerika r\u00fczgar\u0131n\u0131 yeniden g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131. Evo Morales\u2019in resmi olarak g\u00f6reve ba\u015flamadan \u00f6nce \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa d\u00fcnya turunda giydi\u011fi kazak bile bir t\u00fcr moda haline geldi. Elbette bizim derdimiz Morales\u2019in giydi\u011fi kaza\u011f\u0131n cinsi de\u011fil ama \u201cben halktan biriyim o y\u00fczden onlardan biri gibi giyiniyorum\u201d demesinin de y\u00fczy\u0131llar\u0131n birikiminden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen, semboller ve raconlarla \u00f6r\u00fcl\u00fc uluslararas\u0131 politika sahnesinde \u00f6nemli bir g\u00f6sterge oldu\u011funun hakk\u0131n\u0131 vermek gerekir. Politika tarihindeki t\u00fcm \u00f6nemli \u015fahsiyetler kendileriyle \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f k\u0131yafetleriyle belirir ne de olsa g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde. Morales\u2019in kaza\u011f\u0131n\u0131n en \u201csivil\u201d k\u0131yafetlerden biri oldu\u011funun da alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fi m\u00fccadeleyle dolu<\/em><\/strong><\/p>\n

Evo Morales\u2019in uluslararas\u0131 arenada ilk parlay\u0131\u015f\u0131 2002 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde s\u00fcrpriz bir \u015fekilde ikincili\u011fi elde etmesiyle oldu. Morales, lama s\u0131\u011f\u0131rtma\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ve koka \u00e7ift\u00e7ili\u011fi yapm\u0131\u015f bir Aymara K\u0131z\u0131lderilisi. Partisi MAS (Sosyalizme Do\u011fru Hareketi diye \u00e7evrilebilir), politik g\u00fcc\u00fcn\u00fc Bolivya\u2019n\u0131n orta kesimlerinde yo\u011fun olarak ya\u015fayan koka \u00fcreticilerinden al\u0131yor. ABD\u2019nin, kokain \u00fcretiminin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesebilmek i\u00e7in Latin Amerika\u2019ya ve \u00f6zellikle Bolivya\u2019ya dayatt\u0131\u011f\u0131 koka ekiminin yasaklanmas\u0131 fikrine kar\u015f\u0131 koka ve kokainin iki ayr\u0131 \u015fey oldu\u011funu ve \u00e7ift\u00e7ilerin, And k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olan kokay\u0131 yeti\u015ftirmesinin do\u011fal bir hak oldu\u011funu s\u00f6yleyen Morales, elbette uzun zamand\u0131r ABD\u2019nin kara listesinde yer al\u0131yor. Morales verdi\u011fi m\u00fccadeleyle bir anlamda Bolivya yerli halk\u0131n\u0131n temsilcisi olmakta gecikmedi. Ama burada bir noktay\u0131 daha ekleyerek devam etmek gerekiyor, aksi halde Morales\u2019i etnik bir kimli\u011fin politika sahnesindeki temsilcisi olarak de\u011ferlendirip \u00f6nemli noktalar\u0131 \u0131ska ge\u00e7ebiliriz. Evo Morales ayn\u0131 zamanda bir sendikac\u0131. Yerli halk\u0131n haklar\u0131yla Bolivya halk\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 tek bir parti politikas\u0131nda birle\u015ftirmeyi ba\u015farm\u0131\u015f bir ki\u015filik. Latin Amerika\u2019n\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck do\u011falgaz rezervine sahip olmakla birlikte Latin Amerika\u2019n\u0131n en yoksul \u00fclkesi olan Bolivya\u2019da, enerji sekt\u00f6r\u00fcndeki sendikalar\u0131 arkas\u0131na alarak bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi y\u00fcr\u00fct\u00fcyor ayn\u0131 zamanda.\u00a0 MAS\u2019\u0131n d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131n\u0131n belli bir noktas\u0131ndaki fark\u0131, belki de Marks\u2019\u0131n \u201ckendi kendilerini temsil edemezler, o y\u00fczden temsil edilmeleri gerekir\u201d dedi\u011fi yerli k\u00f6yl\u00fc halka do\u011frudan temsiliyet alan\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f olmas\u0131. 2003 y\u0131l\u0131nda Evo Morales \u00f6nderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fmalarla ge\u00e7en g\u00f6steriler zincirinin talebi enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn millile\u015ftirilmesiydi. Morales bu kampanya s\u0131ras\u0131nda da boyun e\u011fmez ki\u015fili\u011fiyle \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131. Ba\u015fkan Gonzalo Sanchez de Lozada\u2019n\u0131n kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z istifas\u0131n\u0131 istedi ve kazand\u0131. Ayaklanmalar\u0131 ise beyaz az\u0131nl\u0131k elitine kar\u015f\u0131 yerli halk\u0131n isyan\u0131 olarak tan\u0131ml\u0131yordu.<\/p>\n

2003 Ekim\u2019inden son se\u00e7imlere gelinceye kadar MAS, yerli halk ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra orta s\u0131n\u0131fa da s\u0131zmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Politik kariyeri s\u0131ras\u0131nda ABD\u2019nin kendisine takt\u0131\u011f\u0131 her yafta ve Morales\u2019i ye\u011fleyen Bolivya\u2019ya kar\u015f\u0131 savurdu\u011fu her tehdit, Morales\u2019in pop\u00fclaritesini biraz daha art\u0131rd\u0131. Ve nihayet Morales\u2019in son se\u00e7imlerdeki zaferi geldi.<\/p>\n

Bolivya\u2019n\u0131n 500 y\u0131l sonra ilk \u201cresmi\u201d lideri<\/em><\/strong><\/p>\n

Morales yemin t\u00f6reninde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada birka\u00e7 noktaya de\u011finiyor: Neo-liberalizmin Bolivya i\u00e7in i\u015flemedi\u011fi ve do\u011fal kaynaklar\u0131n Bolivya halk\u0131na ait olmas\u0131 gerekti\u011fi… 500 y\u0131ll\u0131k yerli halk direni\u015finin nihayet iktidar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 ve haklar\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7in aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131… Uyu\u015fturucuyla m\u00fccadelenin bir ulus \u00fczerinde tehdit ve bask\u0131 unsuru olarak kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131… Konu\u015fmas\u0131nda \u0131l\u0131ml\u0131 bir s\u00f6ylemin a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Hen\u00fcz ilk g\u00fcn\u00fcn\u00fc ya\u015fayan bir iktidar i\u00e7in bunu \u015fimdilik taktik gere\u011fi diye yorumlamak m\u00fcmk\u00fcn. Ama yemin t\u00f6reni s\u0131ras\u0131nda meclis d\u0131\u015f\u0131nda kendisini destekleyen on binlerce yerli ve i\u015f\u00e7i kitlesinin \u00f6nemini ve beklentisini de hesaba katmak gerekiyor. Dahas\u0131 resmi yemin t\u00f6reninden birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce d\u00fczenlenen k\u0131z\u0131lderili seremonisinin sembolik de\u011feri \u00fczerinde de durmak gerekiyor. 20 bin k\u0131z\u0131lderilinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u0130nka geleneklerine g\u00f6re d\u00fczenlenen bu \u201cta\u00e7 giyme\u201d t\u00f6renine G\u00fcne\u015f Rahibi olarak kat\u0131lan Morales, Bolivya\u2019n\u0131n yerli halk\u0131 taraf\u0131ndan \u0130spanyollar\u0131n geli\u015finden 500 y\u0131l sonra ilk \u201cresmi\u201d lider olarak kutsand\u0131. Uluslararas\u0131 arenan\u0131n \u00f6nde gelenleri ve yorumcular\u0131 ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olursa olsun, d\u00fcnyan\u0131n bu b\u00f6lgesindeki bir halk, 500 y\u0131l sonra, Evo Morales\u2019in liderli\u011finde uluslararas\u0131 arenaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yor. Kalbi solda atan herkesin bu noktada durup sayg\u0131da kusur etmemesi gerekti\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n

Latin Amerika\u2019daki geli\u015fmeleri do\u011fru de\u011ferlendirebilmek\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

Morales, Chavez\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 ziyarette Fidel\u2019le birlikte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn bir \u201cHay\u0131r Ekseni\u201d kurdu\u011funu ve ger\u00e7ek \u201c\u015eer Ekseninin\u201d ABD oldu\u011funu c\u00fcmle alemin bildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Ger\u00e7ekten de Morales\u2019in ba\u015fkan se\u00e7ilmesiyle birlikte Latin Amerika\u2019daki gidi\u015fata dair yorumlar birden g\u00fcndeme oturdu. \u00d6zellikle sa\u011f kesimden gelen de\u011ferlendirmeler ilgin\u00e7 bir manzara sunuyor: Laten Amerika\u2019da bug\u00fcn sol olarak de\u011ferlendirilen isimlerin bir\u00e7o\u011fu (ki buna Chavez, Kirchner ve Morales de dahil ediliyor) asl\u0131nda solcu de\u011fil pop\u00fclisttir. Politika sahnesinde Fidel Castro gibi Marksist liderler, kabullenilmi\u015f ve tahmin edilebilir nitelikte liderlerdir. Pop\u00fclist kimlikleri dolay\u0131s\u0131yla di\u011ferleri ise Latin Amerika ve d\u00fcnya i\u00e7in serseri may\u0131n gibidir ve zararl\u0131d\u0131r!<\/p>\n

Uluslararas\u0131 sa\u011f\u0131n bu yorumu ger\u00e7ekten dikkat \u00e7ekici. So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve saflar\u0131 belli sava\u015f d\u00fczeninin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 bir tehdit olarak alg\u0131layan bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, uluslararas\u0131 solun Latin Amerika\u2019ya yakla\u015f\u0131m\u0131yla da belli noktalarda \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor ne yaz\u0131k ki. Sol s\u00f6ylem \u00f6zellikle Chavez\u2019in \u015fahs\u0131nda, tek \u00fclke, tek ulus etraf\u0131nda verilen sol m\u00fccadelenin yetersiz oldu\u011funu ve aslolan\u0131n uluslararas\u0131 liberal ekonomiye kar\u015f\u0131 \u00e7areler geli\u015ftirmek oldu\u011funu ima ediyor. Biraz edebile\u015ftirirsek \u015f\u00f6yle de diyebiliriz: Sa\u011f, Latin Amerikal\u0131 liderlerin san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi Mesih olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, sol, Mesih olmayan liderin liderden say\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Sol, b\u00fct\u00fcn bu liderlere, uluslararas\u0131 ekonominin matriksini \u00e7\u00f6zmelerini ve ondan sonra gelmelerini s\u00f6yl\u00fcyor neredeyse. Oysa Latin Amerika\u2019daki geli\u015fmeleri yak\u0131ndan takip edersek, baz\u0131 hamlelerin uluslararas\u0131 ekonomik de\u011ferlerin y\u00fcre\u011fine kama sokacak kadar ak\u0131ll\u0131ca planland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve genel ge\u00e7er ekonomik kurallar\u0131n nas\u0131l sol bir niyet i\u00e7in tersine \u00e7evrilebildi\u011finin kan\u0131tlar\u0131n\u0131 bulabilmek m\u00fcmk\u00fcn: Arjantin\u2019in IMF\u2019ye olan bor\u00e7lar\u0131n\u0131 erken \u00f6deme karar\u0131 almas\u0131ndan sonra Venez\u00fcella\u2019n\u0131n Arjantin\u2019den normalin iki kat\u0131 devlet tahvili sat\u0131n alarak verdi\u011fi destek; Brezilya\u2019n\u0131n ABD ila\u00e7 firmas\u0131yla girdi\u011fi m\u00fccadelede jenerik ila\u00e7 kavram\u0131n\u0131 \u201culusal bir hak\u201d olarak g\u00fcndeme getirmesi; yine Brezilya\u2019n\u0131n, ABD\u2019nin pamu\u011fa uygulad\u0131\u011f\u0131 devlet deste\u011finin yasad\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funa dair bir karar\u0131 uluslararas\u0131 kurumlardan ge\u00e7irebilmesi; Venez\u00fcela\u2019n\u0131n d\u00f6viz rezervi fazlas\u0131n\u0131 sosyal projelere aktarmak i\u00e7in buldu\u011fu form\u00fcl vesaire vesaire… B\u00fct\u00fcn bunlar k\u00fc\u00e7\u00fck haberler olarak harcan\u0131p giderken, Latin Amerikal\u0131 liderlerin kendi halklar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kimse taraf\u0131ndan yeteri kadar ciddiye al\u0131nmamas\u0131 ironik bir durumdan daha fazlas\u0131n\u0131 i\u015faret etmiyor mu sizce?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Resmi yemin t\u00f6reninden birka\u00e7 g\u00fcn 20 bin k\u0131z\u0131lderilinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u0130nka geleneklerine g\u00f6re d\u00fczenlenen \u201cta\u00e7 giyme\u201d t\u00f6renine G\u00fcne\u015f Rahibi olarak kat\u0131lan Morales, Bolivya\u2019n\u0131n yerli halk\u0131 taraf\u0131ndan \u0130spanyollar\u0131n geli\u015finden 500 y\u0131l sonra ilk \u201cresmi\u201d lider olarak kutsand\u0131. Ama Morales ayn\u0131 zamanda bir sendikac\u0131 ve s\u0131n\u0131f politikas\u0131 yapan bir parti lideri. Latin Amerika\u2019daki geli\u015fmeleri iyi anlamal\u0131y\u0131z. Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":482,"featured_media":8472,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[62,218,29],"tags":[436,435,437],"class_list":["post-8468","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-24-sayi","category-sosyoloji","category-toplum","tag-bolivya","tag-evo-morales","tag-latin-amerika"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t