Siz bu c\u00fcmleyi okumay\u0131 bitirdi\u011finizde binlerce h\u00fccrenizi kaybetmi\u015f olacaks\u0131n\u0131z. O h\u00fccreler sizin sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalman\u0131z i\u00e7in intihar ettiler. Yani fizyolojik ko\u015fullar alt\u0131nda \u00f6ld\u00fcler. \u00dcstelik \u00f6lecekleri \u00f6nceden planlanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte bu bahsetti\u011fimiz apoptoz olay\u0131d\u0131r. K\u0131saca apoptoz, organizman\u0131n normal i\u015fleyi\u015fi esnas\u0131nda g\u00f6r\u00fclen ve d\u00fczenli olarak s\u00fcrmesi gereken bir t\u00fcr h\u00fccre \u00f6l\u00fcm \u015feklidir.<\/p>\n
H\u00fccreler do\u011farlar, belirli bir s\u00fcre ya\u015farlar sonra da \u00f6l\u00fcrler. Ya\u015fam s\u00fcresi h\u00fccre tipine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. \u00d6rne\u011fin ba\u011f\u0131rsak h\u00fccreleri 3-5 g\u00fcnl\u00fck bir ya\u015fam s\u00fcresini takiben \u00f6l\u00fcrken kalp kas\u0131 ve sinir h\u00fccreleri \u00e7ok daha uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fcd\u00fcr. Bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm olaylardan tutun da insan embriyosunun el parmaklar\u0131 aras\u0131ndaki perdelerin kaybolmas\u0131na kadar t\u00fcm olaylar apoptoz ile meydana gelir. Apoptotik h\u00fccreler organizman\u0131n baz\u0131 dokular\u0131nda s\u00fcrekli olarak olu\u015fmaktad\u0131r ve bu \u00f6m\u00fcr boyu devam eder. B\u00f6ylece \u00f6l\u00fcm ve yeniden yap\u0131m bu dokularda dinamik bir denge halinde s\u00fcregelir. Normal apoptotik h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yerine yeni h\u00fccre yap\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 100 milyar h\u00fccreyi buldu\u011fu hesaplanmaktad\u0131r. Bu h\u0131zda bir h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yeniden yap\u0131m\u0131 yeti\u015fkin bir insan\u0131n v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 1,5-2 y\u0131lda bir yeniden yap\u0131m ve y\u0131k\u0131m\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
Apoptotik s\u00fcre\u00e7 b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6rlerinin eksikli\u011fi, h\u00fccre ya\u015flanmas\u0131, HIV, kanser ila\u00e7lar\u0131, radyasyon gibi nedenler sonucunda ba\u015flar. Bu s\u00fcre\u00e7te h\u00fccre b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korur ama giderek k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr ve sonu\u00e7ta yok olur. Apoptotik s\u00fcrecin hayran verici di\u011fer \u00f6zelli\u011fi s\u00fcre\u00e7 ba\u015flad\u0131ktan sonra geri d\u00f6n\u00fclmez a\u015faman\u0131n h\u00fccrenin enerji santrali olan mitokondrinin aktivasyonu olmas\u0131d\u0131r. Bu da enerji \u00fcretiminin h\u00fccrenin ya\u015fam\u0131 i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Vir\u00fcsler, h\u00fccreyi istila etti\u011finde girdikleri h\u00fccreye kendi proteinlerini yapt\u0131r\u0131r ve h\u00fccrenin kendisi i\u00e7in gerekli proteinin yap\u0131m\u0131n\u0131 durdurur. \u0130\u015fte burada apoptoz ba\u015flar ve h\u00fccre ”yarar\u0131m olmayacaksa zarar\u0131m da olmas\u0131n” felsefesiyle kendini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Fakat bazen g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kurnaz vir\u00fcsler h\u00fccreye girdi\u011finde h\u00fccreye kendi i\u015fini yapt\u0131rmakla kalmaz ayr\u0131ca h\u00fccrenin kendini \u00f6ld\u00fcrmesini sa\u011flayan t\u00fcm mekanizmalar\u0131na el koyar. \u0130\u015fte burada apoptoza gidemeyen h\u00fccreler hastal\u0131k olu\u015fturur. Kanser olu\u015fumunda da yine apoptoza gidemeyen h\u00fccrelerin kontrols\u00fcz \u00e7o\u011falmas\u0131 rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n
Apoptoz her zaman insan\u0131 hastal\u0131ktan kurtarmaz. Bazen de hastal\u0131\u011f\u0131n sebebidir. Sinir h\u00fccreleri, aralar\u0131nda ba\u011flant\u0131lar\u0131 uygun \u015fekilde kurduktan sonra bir daha \u00e7o\u011falamayan h\u00fccrelerdir. Dolay\u0131s\u0131 ile bu h\u00fccrelerin \u00e7o\u011fu \u00f6m\u00fcr boyu ya\u015far. Oysa Alzheimer ve Parkinson gibi hastal\u0131klarda apoptoz ba\u015flayarak sinir h\u00fccrelerinin \u00f6lmesine yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Buraya kadar s\u00fcrekli programl\u0131 ve fizyolojik \u00f6l\u00fcm olan apoptozdan bahsettik. Peki t\u00fcm \u00f6len h\u00fccrelerimiz programl\u0131 m\u0131 \u00f6l\u00fcyor? Cevap hay\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc nekroz ad\u0131 verilen ve apoptozdan farkl\u0131 olan bir h\u00fccre \u00f6l\u00fcm \u015feklimiz daha var. \u00dcstelik 1970’lere kadar bilinen tek \u00f6l\u00fcm \u015fekli bu. Apoptozu daha iyi anlayabilmek i\u00e7in nekroz konusuna da de\u011finmenin faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Nekroz h\u00fccrenin geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz \u015fekilde hasar g\u00f6rmesi sonucu g\u00f6r\u00fclen patolojik \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin yan\u0131k durumunda a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131ya maruz kalan veya yeteri miktarda kan ak\u0131m\u0131 alamayan v\u00fccut par\u00e7as\u0131 nekroza u\u011fray\u0131p cans\u0131z doku haline gelebilir. Apoptoz hem hastal\u0131k hem sa\u011fl\u0131kta ortaya \u00e7\u0131karken nekroz sadece hastal\u0131kta meydana gelir.<\/p>\n
Doku dengesi h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yeniden yap\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki uyuma ba\u011fl\u0131d\u0131r. Apoptozun \u00f6nemi \u00e7e\u015fitli biyolojik olaylarda gereksiz, hasarl\u0131 veya zararl\u0131 h\u00fccrelerin yok edili\u015finin sa\u011flamas\u0131nda ve organizman\u0131n i\u00e7 dengesinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na katk\u0131da bulunmas\u0131ndan ileri gelmektedir. \u0130\u015fte bu hassas terazinin dengesinin bozulmas\u0131 hastal\u0131klara yol a\u00e7ar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Siz bu c\u00fcmleyi okumay\u0131 bitirdi\u011finizde binlerce h\u00fccrenizi kaybetmi\u015f olacaks\u0131n\u0131z. O h\u00fccreler sizin sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalman\u0131z i\u00e7in intihar ettiler. Yani fizyolojik ko\u015fullar alt\u0131nda \u00f6ld\u00fcler. \u00dcstelik \u00f6lecekleri \u00f6nceden planlanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte bu bahsetti\u011fimiz apoptoz olay\u0131d\u0131r. K\u0131saca apoptoz, organizman\u0131n normal i\u015fleyi\u015fi esnas\u0131nda g\u00f6r\u00fclen ve d\u00fczenli olarak s\u00fcrmesi gereken bir t\u00fcr h\u00fccre \u00f6l\u00fcm \u015feklidir. H\u00fccreler do\u011farlar, belirli bir s\u00fcre ya\u015farlar sonra […]<\/p>\n","protected":false},"author":752,"featured_media":8833,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[152,535,510],"tags":[537,197],"class_list":["post-8825","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-115-sayi","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-apoptoz","tag-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t