{"id":8836,"date":"2013-09-01T16:56:53","date_gmt":"2013-09-01T13:56:53","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=8836"},"modified":"2017-05-13T17:10:23","modified_gmt":"2017-05-13T14:10:23","slug":"matematigin-edebiyattaki-izleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2013\/09\/01\/matematigin-edebiyattaki-izleri","title":{"rendered":"Matemati\u011fin edebiyattaki izleri"},"content":{"rendered":"

Kalbini hem edebiyata hem de matemati\u011fe kapt\u0131rm\u0131\u015f birisi olarak, bir romanda, bir \u015fiirde matematiksel nesneler veya \u00f6nermelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131mda \u00e7ok sevinir, \u00e7ok heyecanlan\u0131r\u0131m. T\u0131pk\u0131, \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fczel bir yolculukta \u00e7ok sevdi\u011finiz bir arkada\u015f\u0131n\u0131zla tesad\u00fcfen kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n ho\u015f s\u00fcrprizi gibi. Bu duyguyu en yo\u011fun olarak Dostoyevski\u2019nin Karamazov Karde\u015fler<\/em>\u2019ini okurken ya\u015fad\u0131m. \u0130van Karamazov ile karde\u015fi Alyo\u015fa aras\u0131ndaki diyalogda sayfalarca \u00d6klid geometrisi sorgulan\u0131r.\u00a0 Nefesimi tutarak okudu\u011fumu an\u0131ms\u0131yorum. Matematik tarihinin en sars\u0131c\u0131 ke\u015fiflerinden biri olan \u00d6klid-d\u0131\u015f\u0131 geometrilerin romanda ustaca kullan\u0131lmas\u0131na hayran kalm\u0131\u015ft\u0131m. Benzer bir heyecan\u0131 O\u011fuz Atay\u2019\u0131n Tutunamayanlar\u2019<\/em>\u0131n\u0131 okurken de hissettim. \u00d6zellikle roman\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcmlerinde yer alan, \u201cSin\u00fcs\u00fcn entegralini nas\u0131l al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 unuttum; mahcup oldum sin\u00fcse g\u00f6sterdi\u011fim bu ihmalden\u201d , \u201cben matematik yiyerek ya\u015f\u0131yorum\u201d gibi onlarca c\u00fcmleyi keyifle okudum. B\u00f6ylesi metinler kar\u015f\u0131s\u0131nda edebiyatsever bir matematikseverin heyecan duymamas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r san\u0131r\u0131m.<\/p>\n

Tutunamayanlar<\/em>\u2019da Turgut, Selim\u2019i soyutlama g\u00fcc\u00fcnden yoksun olmakla su\u00e7lar ve \u015f\u00f6yle s\u00f6yler: \u201c(\u2026) Sen ve senin gibiler, ancak be\u015f elmayla on elmay\u0131 toplayabilen basit insanlars\u0131n\u0131z. Elle tutulan \u015feylerle d\u00fc\u015f\u00fcnebilir, elle tutulan \u015feyleri sevebilirsiniz yaln\u0131z. Siz A<\/em> ve B<\/em>\u2019den de\u011fil, \u00fc\u00e7 erkek ve be\u015f kad\u0131ndan anlars\u0131n\u0131z ancak.\u201d Edebiyat\u0131 kullanarak matemati\u011fin soyut yap\u0131s\u0131n\u0131 vurgulayan basit ama \u00e7arp\u0131c\u0131 c\u00fcmleler\u2026<\/p>\n

Yazarlar, roman, hik\u00e2ye ve \u015fiirlerde matemati\u011fi de\u011fi\u015fik \u015fekillerde kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Dostoyevski, O\u011fuz Atay, Edgar Allan Poe, Umberto Eco, George Orwell, Turgut Uyar, \u0130lhan Berk gibi bir\u00e7ok yazar ve \u015fair ele ald\u0131klar\u0131 konuyu ayd\u0131nlatmak i\u00e7in matematikten yararlanm\u0131\u015flard\u0131r. Adwin A. Abbott, Denis Guedj, Rudy Rucker, Apostolos Doxiadis gibi yazarlar da Pisagor Teoremi, Goldbach San\u0131s\u0131 gibi matemati\u011fin kuram ve \u00f6nermelerinden ilham alarak eserlerini yaratm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Biz bu yaz\u0131da yukar\u0131da ilk grupta sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yazarlar\u0131n eserlerinden baz\u0131 al\u0131nt\u0131lar yapmak istiyoruz. A\u015fa\u011f\u0131daki metinler bize, edebiyat arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla matemati\u011fin etkisinin ne kadar geni\u015f oldu\u011funu, matematikte tan\u0131mlardan, teoremlerden, form\u00fcllerden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131n bulundu\u011funu anlat\u0131yor, matemati\u011fin i\u00e7inden edebiyata ve edebiyat\u0131n i\u00e7inden matemati\u011fe bakma f\u0131rsat\u0131n\u0131 veriyor.<\/p>\n

Edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n k\u00fclt roman\u0131 Tutunamayanlar<\/em>\u2019\u0131n ilk yar\u0131s\u0131n\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde roman karakterleri Turgut \u00d6zben ve S\u00fcleyman Karg\u0131 matematiksel nesnelere ve matematik tarihine g\u00f6ndermeler yaparak konu\u015furlar. Bu b\u00f6l\u00fcmlerde, matemati\u011fin insanl\u0131k tarihindeki \u00f6nemi vurgulan\u0131r. Turgut, matemati\u011fe tutkulu, \u201cpozitivizmin\u201d etkisinde bir in\u015faat m\u00fchendisidir. Selim\u2019i sadece \u201cyal\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelere al\u0131\u015f\u0131k olmakla\u201d ele\u015ftirir ve\u00a0 \u201cHayat\u0131n Koordinatlar\u0131\u201d\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi ke\u015ffini \u015f\u00f6yle duyurur :<\/p>\n

\u201cEvet bu nazariyeyi ben buldum! De\u011fil seni, Gauss\u2019u bile k\u0131skand\u0131racak, Leibniz\u2019i \u00fcmitsizlikten intihara s\u00fcr\u00fckleyecek bir ilim-hayal buldum. Minimini bir x<\/em> ile can\u0131m bir y<\/em> aras\u0131nda ba\u015flayan bu\u2026\u201d<\/p>\n

Hayat\u0131n Koordinatlar\u0131, kartezyen koordinat sisteminden esinlenilmi\u015f matematiksel bir bilimkurguyu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm, matemati\u011fi kullanarak \u201cpozitivizmin\u201d ironik bir ele\u015ftirisi olarak da g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Hayat\u0131n Koordinatlar\u0131 deyiminden k\u0131saca \u015funu anl\u0131yoruz: Bir insan\u0131n, belirli bir zamanda, belirli bir yerde ve belirli \u015fartlar alt\u0131nda ne yapm\u0131\u015f oldu\u011funu bilirsek bu bilinenlerle, yani hareket ve zaman boyutlar\u0131n\u0131n \u00f6nceden tesbidiyle, bu verilere dayanarak yaz\u0131lan ve sabit katsay\u0131lar\u0131, o insan\u0131n tayin edilmi\u015f \u00f6zellikleriyle belirlenen denklemlerin, zaman de\u011fi\u015fkenine g\u00f6re \u00e7izilen e\u011frileri, bize o insan\u0131n ileride ne gibi \u015fartlar alt\u0131nda ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u015eimdiye kadar yapt\u0131\u011f\u0131m incelemeler, dokuz bilinmeyenli, yani dokuz eksenli bir sistemde bir insan\u0131n b\u00fct\u00fcn hayat\u0131n\u0131n denkleminin yaz\u0131labilece\u011fi ve buna istinaden de, hayat\u0131n koordinatlar\u0131 metoduyla varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ifade edilebilece\u011fi merkezindedir. B\u00f6ylece, insan hayat\u0131na ait b\u00fct\u00fcn meselelerin \u00f6nceden, yani ya\u015fanmadan, \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi imkan dahiline giriyor. (\u2026) Bunun i\u00e7in de, kanaatimce, \u00f6nce insanlara ait b\u00fct\u00fcn bilgileri, cebrik notasyonlarla g\u00f6sterecek bir sistem bulmal\u0131y\u0131z. \u0130nsan\u0131n, biyolojik, psikolojik ve sosyolojik durumlar\u0131n\u0131 bunlara uygun cebirsel i\u015faretlerle ifade ederek, b\u00fct\u00fcn hayat\u0131, kelimeler yerine, say\u0131sal de\u011ferlere tekab\u00fcl eden genel notasyonlarla g\u00f6sterirsek, gramatik kombinezonlar yerine transtantal e\u015fitlikler ikame etmi\u015f oluruz ki bu yeni sistemde, sizin bilinen fakt\u00f6rler dedi\u011finiz sabit katsay\u0131lar da herhalde yerini bulur. (Kaynak 2, s.72) <\/em><\/p>\n

O\u011fuz Atay,\u00a0 Bir Bilim Adam\u0131n\u0131n Roman\u0131<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda da s\u0131k s\u0131k matematik ve matematik\u00e7ilerden s\u00f6z eder. Hocas\u0131 Mustafa \u0130nan\u2019\u0131n ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlatt\u0131\u011f\u0131 kitapta, e\u011fitim sistemimizin matematik \u00f6\u011fretimi \u00fczerinden Mustafa \u0130nan\u2019\u0131n s\u00f6zleriyle ele\u015ftirisine yer vermi\u015ftir:<\/p>\n

(\u2026) Form\u00fcllerin gerisindeki matematik\u00e7iyi, onun nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sezmek gerekiyor.(\u2026) Matemati\u011fi bir tak\u0131m uzun ve yorucu i\u015flemlerden ibaret g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz i\u00e7in de bilim \u00e7ekici gelmiyor size. Say\u0131lar\u0131n ve Eski Yunanca harflerin gerisinde canl\u0131 ili\u015fkiler oldu\u011funu sezemezseniz, say\u0131larla hayat\u0131n aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00f6remezseniz, matematik ve dolay\u0131s\u0131yla fizik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n tek amac\u0131 s\u0131n\u0131f ge\u00e7mek olur. (Kaynak 3, s.70)<\/em><\/p>\n

Dostoyevski\u2019nin Karamazov Karde\u015fler<\/em> adl\u0131 roman\u0131nda a\u011fabey \u0130van Karamazov\u2019la karde\u015fi Alyo\u015fa aras\u0131nda Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine \u00e7arp\u0131c\u0131 bir diyalog vard\u0131r. \u0130van, nihilist d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip, iyi bir e\u011fitim alm\u0131\u015f, rasyonalizm savunucusu, modernizmi temsil eden, kurnaz, zeki bir entelekt\u00fceldir. Akl\u0131n\u0131n \u00d6klid prensiplerine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve her \u015feyin bu prensiplerle a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini savunur, ama \u00d6klid-d\u0131\u015f\u0131 geometrilerin ke\u015ffi kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u00e7a\u011fda bu ke\u015fif bir\u00e7ok modernist i\u00e7in ger\u00e7ek bir kriz olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tek do\u011fru geometri olarak kabul edilen \u00d6klid geometrisinden farkl\u0131, tutarl\u0131 bir geometrinin olabilece\u011fine bir\u00e7ok filozof ve matematik\u00e7i gibi \u0130van da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar:<\/p>\n

E\u011fer Tanr\u0131 ger\u00e7ekten var ise ve d\u00fcnyay\u0131 yaratm\u0131\u015fsa, o halde hepimizin \u00e7ok iyi bildi\u011fi gibi onu \u00d6klid geometrisine g\u00f6re, insan akl\u0131n\u0131 da ancak \u00fc\u00e7 boyutu kavrayabilecek \u015fekilde yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada baz\u0131 geometri bilginleri ve filozoflar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00dcstelik bunlar\u0131n aras\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli olanlar\u0131 vard\u0131r. Bunlar t\u00fcm evrenin, hatta evreni de i\u00e7ine alan sonsuzlu\u011fun bile \u00d6klid geometrisine g\u00f6re yarat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131ndan \u015f\u00fcphe ediyorlar. Hatta \u00d6klid\u2019e g\u00f6re d\u00fcnyada hi\u00e7bir \u015fart alt\u0131nda kesi\u015fmeyen, kesi\u015fmeleri imk\u00e2ns\u0131z olan iki paralel do\u011frunun belki de sonsuzlu\u011fun herhangi bir noktas\u0131nda birle\u015ftiklerini, hayallerinden ge\u00e7irmek c\u00fcretini g\u00f6steriyorlar.( Kaynak 4, s.45)<\/em><\/p>\n

Edgar Allan Poe de matematiksever bir yazard\u0131r. \u00dcnl\u00fc \u015fiiri Kuzgun\u2019u yazma s\u00fcrecini \u201cbir matematik probleminde kesinli\u011fe ve de\u011fi\u015fmez sonuca ad\u0131m ad\u0131m ula\u015fma\u201d u\u011fra\u015f\u0131na benzetmi\u015ftir. Alt\u0131n B\u00f6cek <\/em>isimli \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde matematiksel \u015fifrelemeyle ilgili ilgin\u00e7 \u00f6rnekler vermi\u015f,\u00a0 Hans Pfaall Diye Birinin Benzeri G\u00f6r\u00fclmemi\u015f Ser\u00fcveni <\/em>adl\u0131 bilimkurgu t\u00fcr\u00fcndeki \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde ise Pfaall\u2019\u0131n icat etti\u011fi balonla aya nas\u0131l gidildi\u011fini anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Pfaall, uzay bo\u015flu\u011funda yol alabilen \u00f6zel bir balonla yapt\u0131\u011f\u0131 yolculu\u011fun yedi bin dokuz y\u00fcz\u00fcnc\u00fc metresinde baz\u0131 hesaplar yapar:<\/p>\n

(\u2026) d\u00fcnyan\u0131n y\u00fczeyinin ne kadarl\u0131k bir k\u0131sm\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131 k\u00fcresel geometriyle hesaplamak \u00e7ok kolayd\u0131. Bir k\u00fcrenin herhangi bir kesitinin d\u0131\u015f b\u00fckey y\u00fczeyinin k\u00fcrenin t\u00fcm y\u00fczeyine oran\u0131, kesitin sin\u00fcs\u00fcn\u00fcn k\u00fcrenin \u00e7ap\u0131na oran\u0131na e\u015fittir. \u015eimdi, benim durumumda sin\u00fcs-yani alt\u0131mdaki kesitin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131- y\u00fckseltime, ya da y\u00fczeyin \u00fcst\u00fcndeki bak\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131n y\u00fckseltisine a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 e\u015fitti. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm d\u00fcnya y\u00fczeyinin oran\u0131n\u0131 \u201cbe\u015f mile sekiz bin mil\u201d olarak ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Bir ba\u015fka deyi\u015fle yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn t\u00fcm y\u00fczeyinin bin alt\u0131 y\u00fczde birine bak\u0131yordum.(Kaynak 6, s.77)<\/em><\/p>\n

Umberto Eco, G\u00fcl\u00fcn Ad\u0131<\/em> isimli roman\u0131nda matemati\u011fi sadece bir b\u00f6l\u00fcmde kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Olduk\u00e7a \u00e7arp\u0131c\u0131 oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u015fa\u011f\u0131da k\u0131sa bir al\u0131nt\u0131yla payla\u015fmak isterim.<\/p>\n

Bir manast\u0131rda i\u015flenen cinayeti ayd\u0131nlatmak i\u00e7in eski bir sorgucu olan rahip William ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 Adso g\u00f6revlendirilirler. Cinayetin ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in manast\u0131rda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131nda bir yasakla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar: manast\u0131r\u0131n kitapl\u0131\u011f\u0131na girmelerine izin verilmez. Kitapl\u0131k izinsiz girenlerin \u00e7\u0131kamay\u0131p yakalanmas\u0131 i\u00e7in labirent \u015feklinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sekizgen, yedigen, kare gibi \u00e7okgen bi\u00e7imindeki odalardan olu\u015fan kitapl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine girmeden ak\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fcrler ve matemati\u011fi anahtar olarak kullanarak kitapl\u0131\u011f\u0131n \u015femas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131rlar. William bu i\u015f i\u00e7in neden matemati\u011fi kullanmalar\u0131 gerekti\u011fini Adso\u2019ya \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar:<\/p>\n

(\u2026) Tamam Adso, matematik biliminden yararlanaca\u011f\u0131z.(\u2026) Matematik kavramlar zihnimizin \u00f6yle bir bi\u00e7imde kurdu\u011fu \u00f6nermelerdir ki, ister bu kavramlar do\u011fu\u015ftan var olsun, ister matematik bilimi \u00f6teki bilimlerden daha \u00f6nce bulunmu\u015f olsun, her zaman ger\u00e7ekmi\u015f gibi i\u015flerler. Kitapl\u0131k da matematik bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcnen bir insan zihni taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc matematik olmadan labirent yapamazs\u0131n. Bu nedenle biz de matematik \u00f6nermelerimizi, kitapl\u0131\u011f\u0131 yapan\u0131n \u00f6nermeleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z; bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmadan bilim \u00fcretilebilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc matematik, terimler \u00fcst\u00fcne terimler kurma bilimidir. (Kaynak 7, s.306,307)<\/em><\/p>\n

Edebiyatta 2×2<\/strong>\u00a0veya 2+2<\/strong><\/p>\n

2×2 veya 2+2 s\u00f6ylemi bir\u00e7ok yazar taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir g\u00f6r\u00fc\u015f veya bir olgunun kabul ettirilmesi i\u00e7in gerekirse \u00a0olabilir. Roderik T. Long’ a g\u00f6re bu s\u00f6ylem ilk kez 1850\u2019de Victor Hugo taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f. Long, Frans\u0131z se\u00e7menlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun Napoleon’u destekledi\u011fi gidi\u015fata dikkat \u00e7ekerek Victor Hugo\u2019nun \u015fu s\u00f6zlerini al\u0131nt\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r: \u201c\u015eimdi 7 milyon 500 bin oyu al ve iki art\u0131 ikinin be\u015f etti\u011fini kabul ettir, d\u00fcz bir \u00e7izginin en uzun yol olmas\u0131 gibi, b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7adan az olmas\u0131 gibi, bunlar\u0131 sekiz milyon, on milyon, y\u00fcz milyon oyla kabul ettir, bir ad\u0131m bile ilerlemi\u015f olmayacaks\u0131n.\u201d<\/p>\n

Victor Hugo, bu s\u00f6zleriyle \u201c\u00c7o\u011funlu\u011fun inand\u0131\u011f\u0131 \u015fey o \u015feyi do\u011fru yapar m\u0131?\u201d sorusunu da k\u0131smen yan\u0131tlam\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n

George Orwell, 1984 adl\u0131 roman\u0131nda \u2019i, Parti\u2019nin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn insanlara dayat\u0131lma y\u00f6ntemini anlatabilmek i\u00e7in kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Roman\u0131n ba\u015fkahraman\u0131 Winston Smith, Parti\u2019yi sorgular ve g\u00fcncesine \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, iki kere iki d\u00f6rt eder diyebilmektir\u201d c\u00fcmlesini yazar. Sonras\u0131nda sevgilisi taraf\u0131ndan ihbar edilir, i\u015fkence g\u00f6r\u00fcr. \u0130\u015fkence s\u0131ras\u0131nda da \u201c Elimde de\u011fil, g\u00f6z\u00fcmle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc nas\u0131l yads\u0131r\u0131m? \u0130ki kere iki d\u00f6rt eder\u201d diye tekrarlar. \u0130\u015fkencecisinin Winston\u2019a verdi\u011fi yan\u0131t ise \u015f\u00f6yledir: \u201cBak Winston. Bazen iki kere iki be\u015f eder. Hatta bazen \u00fc\u00e7 eder. Bazen ayn\u0131 anda hem be\u015f, hem \u00fc\u00e7 etti\u011fi de olur. Daha fazla \u00e7aba g\u00f6stermelisin. Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda olmak kolay de\u011fildir.\u201d<\/p>\n

Winston, roman\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fkenceler sonucunda akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na toplar! Parti\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f ve sloganlar\u0131n\u0131 kabullenir. Oturdu\u011fu masan\u0131n toz tabakas\u0131nda parma\u011f\u0131n\u0131 gezdirerek \u00a0yazar.<\/p>\n

Dostoyevski’ nin Yeralt\u0131ndan Notlar’ \u0131ndaki ba\u015fkahraman i\u00e7in \u2019in anlam\u0131 farkl\u0131d\u0131r. O, iki kere ikinin d\u00f6rt etmesini bir sonu\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcr, onun i\u00e7in \u00a0insan\u0131n ula\u015faca\u011f\u0131 bir hedeftir. Oysa, onun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re insan, hedefi de\u011fil, hedefe giden yolu sever. Hedefi elde etmek i\u00e7in harcanan \u00e7aban\u0131n ya\u015fam\u0131n kendisi oldu\u011funu savunur.\u00a0 Bu y\u00fczden onun i\u00e7in \u00a0ya\u015fam de\u011fil \u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. \u00d6nemli olan \u015feyin \u00a0oldu\u011funu \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n

\u201c(\u2026) \u0130ki kere iki d\u00f6rt, ellerini b\u00f6\u011fr\u00fcne dayayarak yolumuzu kesen, sa\u011fa sola t\u00fck\u00fcr\u00fck atan bir k\u00fclhanbeyin ta kendisidir. \u0130ki kere iki d\u00f6rd\u00fcn yetkinli\u011fine inan\u0131r\u0131m, ama en \u00e7ok \u00f6v\u00fclmeye de\u011fer bir \u015fey varsa, o da iki kere ikinin be\u015f etmesidir.\u201d( Kaynak 5, s.49)<\/em><\/p>\n

Bir\u00e7ok \u015fair de \u015fiirlerinde matematiksel nesnelere yer vermi\u015ftir, hatta \u0130lhan Berk\u2019in \u00c7ok Ya\u015fas\u0131n Say\u0131lar<\/em> isimli bir \u015fiir kitab\u0131 vard\u0131r. Yaz\u0131m\u0131z\u0131 Turgut Uyar\u2019\u0131n \u201cNedir Sonsuzdan Bir \u00d6nce\u201d adl\u0131 \u015fiirindeki \u201cmatematikten\u201d bir \u00f6rnek vererek bitirelim.<\/p>\n

Belki de a\u015fa\u011f\u0131daki dizeleri sonsuz k\u00fcmeler kuram\u0131n\u0131n babas\u0131 Georg Cantor\u2019a g\u00f6nderilmi\u015f bir mektup gibi okuyabiliriz; bir \u015fairin d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir matematik\u00e7inin d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fc kadar geni\u015f oldu\u011funa inanarak.<\/p>\n

 <\/p>\n

nedir sonsuzdan bir \u00f6nceki say\u0131n\u0131n ad\u0131<\/p>\n

diyelim sonsuz eksi bir<\/p>\n

sonsuz eksi bir<\/p>\n

hayat\u0131n ad\u0131d\u0131r bu<\/p>\n

Turgut Uyar<\/p>\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n

1) http:\/\/ math.unipa.it\/~grim\/SiLipsey.PDF<\/em>\u200e<\/p>\n

2) Atay, O, Tutunamayanlar,<\/em> \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2011.<\/p>\n

3) Atay, O, Bir Bilim Adam\u0131n\u0131n Roman\u0131,<\/em> \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 1996.<\/p>\n

4) Dostoyevski, F. M, Karamazov Karde\u015fler,<\/em> 2. Cilt, \u00c7ev. Leyla Soykut, Cem Yay\u0131nevi, 1997.<\/p>\n

5) Dostoyevski, F. M, Yer Alt\u0131ndan Notlar,<\/em> \u00c7ev. Mehmet \u00d6zg\u00fcl, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2003.<\/p>\n

6) Poe, E.A, B\u00fct\u00fcn Hikayeleri, <\/em>\u00c7ev. Dost K\u00f6rpe, \u0130thaki Yay\u0131nlar\u0131, 2002.<\/p>\n

7) Eco, U, G\u00fcl\u00fcn Ad\u0131, <\/em>\u00c7ev. \u015eadan Karadeniz, Can Yay\u0131nlar\u0131, 2012.<\/p>\n

8) Orwell, G, Bin Dokuz Y\u00fcz Seksen D\u00f6rt, <\/em>\u00c7ev. Celal \u00dcster, Can Yay\u0131nlar\u0131, 2013.<\/p>\n

9) Uyar, T, B\u00fcy\u00fck Saat, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, 2002<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>Te\u015fekk\u00fcr: <\/strong>Bu yaz\u0131ya verdi\u011fi samimi destek ve katk\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 Ay\u015fe Lahur K\u0131rtun\u00e7\u2019a te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kalbini hem edebiyata hem de matemati\u011fe kapt\u0131rm\u0131\u015f birisi olarak, bir romanda, bir \u015fiirde matematiksel nesneler veya \u00f6nermelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131mda \u00e7ok sevinir, \u00e7ok heyecanlan\u0131r\u0131m. T\u0131pk\u0131, \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fczel bir yolculukta \u00e7ok sevdi\u011finiz bir arkada\u015f\u0131n\u0131zla tesad\u00fcfen kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n ho\u015f s\u00fcrprizi gibi. Bu duyguyu en yo\u011fun olarak Dostoyevski\u2019nin Karamazov Karde\u015fler\u2019ini okurken ya\u015fad\u0131m. \u0130van Karamazov ile karde\u015fi Alyo\u015fa aras\u0131ndaki diyalogda sayfalarca \u00d6klid […]<\/p>\n","protected":false},"author":375,"featured_media":8837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[152,214,25,514,510],"tags":[275,208],"class_list":["post-8836","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-115-sayi","category-dilbilim","category-matematik","category-matematik-sohbetleri","category-surekli-bolumler","tag-edebiyat","tag-matematik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/375"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8836"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8836\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}