{"id":8844,"date":"2013-09-01T17:26:07","date_gmt":"2013-09-01T14:26:07","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=8844"},"modified":"2017-05-13T17:28:49","modified_gmt":"2017-05-13T14:28:49","slug":"gokadalarin-evriminde-yeni-bir-kesif","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2013\/09\/01\/gokadalarin-evriminde-yeni-bir-kesif","title":{"rendered":"G\u00f6kadalar\u0131n evriminde yeni bir ke\u015fif"},"content":{"rendered":"<p>G\u00f6kadalar\u0131n olu\u015fumunun anahtar\u0131 k\u00fcresel y\u0131ld\u0131z k\u00fcmeleri, Pop\u00fclasyon II t\u00fcr\u00fc ya\u015fl\u0131 y\u0131ld\u0131zlar ve dev karadeliklerden olu\u015fan galaktik kar\u0131nd\u0131r. \u00d6zellikle dev karadelikler g\u00f6kadalar\u0131n evriminde anahtar rol oynarlar.<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunun son buldu\u011fu g\u00f6kadalar yava\u015f yava\u015f s\u00f6nerek ya\u015famlar\u0131na son vermeye ba\u015flarlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise y\u0131ld\u0131z olu\u015fumlar\u0131 daha \u00e7ok serin gaz\u0131n pek t\u00fckenmemi\u015f oldu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6kadalarda meydana gelir. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Samanyolu g\u00f6kadas\u0131 tarz\u0131 sarmal g\u00f6kadalar spiral kollar\u0131nda bulunan y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 yo\u011fun hidrojen molek\u00fcler bulutlar\u0131 nedeni ile sadece yeni ku\u015fak y\u0131ld\u0131z do\u011fumlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirler. Bir g\u00f6kadada mevcut hidrojen rezervleri y\u0131ld\u0131zlar taraf\u0131ndan t\u00fcketilip a\u011f\u0131r elementlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in art\u0131k yeni y\u0131ld\u0131z \u00fcretemezler. Ve bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131zlar ya\u015fland\u0131k\u00e7a g\u00f6kadan\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131 da giderek azal\u0131r. G\u00f6kbilimciler art\u0131k yeni y\u0131ld\u0131z olu\u015fturamayan s\u00f6n\u00fck g\u00f6kadalar\u0131n nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulabilmek i\u00e7in Hubble Uzay Teleskopunu kullan\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Bu ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmadan \u00f6nce, bu s\u00f6nm\u00fc\u015f g\u00f6kadalar\u0131n yeni y\u0131ld\u0131z olu\u015fturabilmesi i\u00e7in kendisinden be\u015f on kat daha b\u00fcy\u00fck g\u00f6kadalar ile \u00e7arp\u0131\u015f\u0131p birle\u015fmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Ancak ara\u015ft\u0131rma ile s\u00f6nm\u00fc\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6kadalar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fleri ile birle\u015ferek yeniden b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. G\u00f6kbilimciler, Hubble COSMOS verilerini kullanarak kozmik zaman\u0131n\u0131n son sekiz milyar y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemi i\u00e7inde ki s\u00f6nm\u00fc\u015f g\u00f6kadalar\u0131 belirleyerek sayd\u0131lar. COSMOS verileri i\u00e7in Hubble\u2019\u0131n geli\u015fmi\u015f kameras\u0131 kullan\u0131ld\u0131 ve evrenin \u00fcst \u00fcste 575 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc foto\u011frafland\u0131.<\/p>\n<p>Bu g\u00f6kadalar\u0131n evrimini incelemek bizlere evrenin sekiz milyar y\u0131l \u00f6nce neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bundan sonra neler ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015f oldu. Ve kendi galaksimizin gelece\u011fi hakk\u0131nda bilgi sahibi olduk.<\/p>\n<p>ETH Z\u00fcrih \u00dcniversitesinden Simon Lilly; \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6kadalar\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00f6kadalarla de\u011fil, k\u00fc\u00e7\u00fck s\u00f6nm\u00fc\u015f karde\u015fleriyle birle\u015ferek b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fck.\u201d diyor. \u0130talya\u2019da bulunan \u0130NAF Padua G\u00f6zlemevi\u2019nden Alvio Renzini ise ke\u015ffi basit bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cBu olay bir \u015fehirdeki daire say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n eski binalara yeni odalar eklenerek de\u011fil, yeni ve daha b\u00fcy\u00fck dairelerin in\u015fas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 gibidir.\u201d<\/p>\n<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda G\u00f6kada evrimi \u00fczerine yap\u0131lan bir ke\u015fifte ise ESA\u2019n\u0131n Herschel Uzay Teleskopu Samanyolu g\u00f6kadas\u0131ndan iki bin kat daha fazla y\u0131ld\u0131z \u00fcreten bir g\u00f6kadan\u0131n ke\u015ffini yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6kbilimcilerin HFLS3 olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 ve evrenin erken d\u00f6neminde olu\u015fan bu g\u00f6kada \u015fu anki hali ile mevcut g\u00f6kada evrimi kuram\u0131na kar\u015f\u0131 koyuyor. Herschel\u2019in \u00c7ok Katl\u0131 Extra G\u00f6kada Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 (Helmes) ile elde edilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerde g\u00f6kada soluk k\u0131rm\u0131z\u0131 bir leke \u015feklinde g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sunuyordu. Ancak yap\u0131lan incelemelerde asl\u0131nda g\u00f6kadan\u0131n gaz ve toz bulutlar\u0131ndan y\u0131ld\u0131z \u00fcreten dev bir fabrika oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6kadalar\u0131n evrimine ili\u015fkin yap\u0131lan bu ara\u015ft\u0131rmalar, kendi g\u00f6kadam\u0131z\u0131n ge\u00e7mi\u015fi ve gelece\u011fi hakk\u0131nda daha fazla bilgi sahibi olmam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6kadalar\u0131n olu\u015fumunun anahtar\u0131 k\u00fcresel y\u0131ld\u0131z k\u00fcmeleri, Pop\u00fclasyon II t\u00fcr\u00fc ya\u015fl\u0131 y\u0131ld\u0131zlar ve dev karadeliklerden olu\u015fan galaktik kar\u0131nd\u0131r. \u00d6zellikle dev karadelikler g\u00f6kadalar\u0131n evriminde anahtar rol oynarlar. Y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunun son buldu\u011fu g\u00f6kadalar yava\u015f yava\u015f s\u00f6nerek ya\u015famlar\u0131na son vermeye ba\u015flarlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise y\u0131ld\u0131z olu\u015fumlar\u0131 daha \u00e7ok serin gaz\u0131n pek t\u00fckenmemi\u015f oldu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6kadalarda meydana gelir. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Samanyolu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":754,"featured_media":8845,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[152,30,19],"tags":[248],"class_list":["post-8844","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-115-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi","tag-astronomi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8844","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/754"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8844"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8844\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8845"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}