{"id":8985,"date":"2009-02-01T21:45:50","date_gmt":"2009-02-01T19:45:50","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=8985"},"modified":"2017-05-20T22:18:40","modified_gmt":"2017-05-20T19:18:40","slug":"italyada-otenazi-tartismasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/02\/01\/italyada-otenazi-tartismasi","title":{"rendered":"\u0130talya\u2019da \u00f6tenazi tart\u0131\u015fmas\u0131"},"content":{"rendered":"

17 y\u0131ld\u0131r bitkisel hayatta \u201cya\u015fat\u0131lan\u201d k\u0131z\u0131n babas\u0131n\u0131n giri\u015fimi Katolik \u0130talya\u2019da \u00f6tenazi tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yeniden alevlendirdi. Bilim d\u00fcnyas\u0131 da tart\u0131\u015fmaya kat\u0131ld\u0131. \u00dcnl\u00fc genetik bilimciler Luca ve Francesco Cavalli-Sforza makalelerinde \u015fu soruyu sordular: \u201cBizi d\u00fcnyaya getirmeden \u00f6nce kimse fikrimizi sormuyor, bu d\u00fcnyay\u0131 terk etmek konusunda neden \u00f6zg\u00fcr olmayal\u0131m?\u201d <\/em><\/p>\n

Eluana Englaro 18 Ocak 1992 g\u00fcn\u00fc trafik kazas\u0131 ge\u00e7irdi. Bu kazan\u0131n ard\u0131ndan bitkisel hayata girdi. 17 y\u0131ld\u0131r derin bir uykuda. 1994 y\u0131l\u0131ndan bu yana ailesinin karar\u0131yla Kuzey \u0130talya\u2019da Lecco \u015fehrinde tedavisinin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Beato Telamoni bak\u0131mevinde. Eluana\u2019n\u0131n tedavisini y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcren hekimlere g\u00f6re gen\u00e7 k\u0131z\u0131n hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayken girdi\u011fi bitkisel hayattan \u00e7\u0131kma \u015fans\u0131 yok. Eluana makinelere ba\u011fl\u0131, bilinci b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kapal\u0131 bir \u015fekilde, yapay yolla beslenerek \u201cya\u015f\u0131yor\u201d.<\/p>\n

Eluana\u2019n\u0131n dramatik \u00f6yk\u00fcs\u00fc \u0130talya\u2019da \u2018beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019, \u2018\u00f6tenazi\u2019 ve \u2018biyolojik miras\u2019 gibi \u00e7ok \u00f6nemli ve hassas konular \u00fczerinde alevli bir tart\u0131\u015fma ba\u015flatt\u0131. Bu tart\u0131\u015fman\u0131n bir ucunda y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen derin bir ac\u0131n\u0131n ard\u0131nda asl\u0131nda k\u0131zlar\u0131 Eluana\u2019y\u0131 1992\u2019de yitirdiklerinin bilincinde olan, k\u0131zlar\u0131n\u0131n art\u0131k daha fazla ac\u0131 \u00e7ekmemesi i\u00e7in \u00f6tenaziyi talep eden, bu y\u00f6nde onurlu bir hukuk m\u00fccadelesi ba\u015flatan baba Beppino Englaro var. \u00d6teki u\u00e7ta \u00f6tenaziye kars\u0131 oldu\u011fu bilinen Vatikan ve farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri savunan siyaset ve bilim d\u00fcnyas\u0131.<\/p>\n

Vatikan bilindi\u011fi gibi \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n verdi\u011fi can\u0131 ancak Tanr\u0131 alabilir\u201d diyor ve Englaro ailesinin \u00f6tenazi talebini bir t\u00fcr cinayet olarak yorumluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Vatikan a\u00e7\u0131s\u0131ndan Eluana, 17 y\u0131ld\u0131r derin bir komada da olsa kalbi atmaya devam ediyor ve bu ko\u015fullarda da olsa ya\u015famaya hakk\u0131 var. Bilim d\u00fcnyas\u0131 bu tart\u0131\u015fmada b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda. \u00d6ncelikle Eluana\u2019n\u0131n beyinsel i\u015flevlerini yak\u0131ndan takip eden n\u00f6ro\u015firurji uzmanlar\u0131 Eluana\u2019n\u0131n durumunda komadan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc beyinde b\u00fcy\u00fck bir tahribat var. Bug\u00fcn ya\u015fasayd\u0131 37 ya\u015f\u0131nda olacak olan Eluana\u2019n\u0131n uyanma \u015fans\u0131 yok. Bu noktada bir grup hekim, baba Beppino Englaro\u2019yu destekliyor. Eluana\u2019n\u0131n daha fazla ac\u0131 \u00e7ekmemesi ad\u0131na \u00f6tenazi uygulayabilecek bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda ya\u015fam\u0131n\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 mant\u0131kl\u0131 buluyor. Ama Katolik inanc\u0131ndaki hekimler buna kar\u015f\u0131. Onlar Vatikan\u2019la ayn\u0131 \u00e7izgide. Eluana\u2019n\u0131n ya\u015fam destek \u00fcnitesine ba\u011fl\u0131 olarak koma hali devam etse de ya\u015fat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor.<\/p>\n

Siyaset d\u00fcnyas\u0131 bu konuda olduk\u00e7a temkinli bir tav\u0131r sergiliyor. Gerek sa\u011f gerekse sol kanatta bir\u00e7ok siyaset\u00e7i \u00f6tenaziye kar\u015f\u0131. Zaten \u0130talya\u2019da \u00f6tenazi yasal a\u00e7\u0131dan uygulanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir devlet hastanesinde Eluana\u2019n\u0131n \u00f6tenaziye kar\u015f\u0131 olmayan bir hekimin yard\u0131m\u0131yla dahi ya\u015fam\u0131n\u0131n noktalanmas\u0131 olanaks\u0131z.<\/p>\n

T\u00fcm bu dramatik \u00f6yk\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde Eluana\u2019n\u0131n babas\u0131 Beppino\u2019nun ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 hukuk m\u00fccadelesi \u2018onurlu bir bi\u00e7imde bu yasam\u0131 terk etme\u2019 ad\u0131na \u00f6nemli a\u015famalar kaydetti. Beppino Englaro bu karar\u0131 tek ba\u015f\u0131na almad\u0131. Kendisiyle yap\u0131lan bir s\u00f6yle\u015fide k\u0131z\u0131 Eluanao\u2019n\u0131n 18 Ocak 1992\u2019de ge\u00e7irdi\u011fi kazadan birka\u00e7 ay \u00f6nce bir arkada\u015f\u0131n\u0131n komayla sonu\u00e7lanan trafik kazas\u0131na tan\u0131k oldu\u011funu anlatt\u0131. Arkada\u015f\u0131n\u0131 derin uykuda g\u00f6ren Eluana\u2019n\u0131n daha sonra babas\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 bir sohbette, \u201cbenim ba\u015f\u0131ma b\u00f6yle bir \u015fey gelecek olsa hi\u00e7bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmayacaksa ya\u015fam\u0131m\u0131n sona erdirilmesini isterdim\u201d dedi\u011fini anlatt\u0131. Englaro ailesinin k\u0131zlar\u0131 Eluana i\u00e7in istedi\u011fi \u00f6tenazi, asl\u0131nda Eluana\u2019n\u0131n hayattayken ifade etti\u011fi ve istedi\u011fi bir \u015feydi. Bu noktada baba Englaro, \u2018biyolojik miras\u2019 konusunun ne denli ya\u015famsal ve \u00f6nemli oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de masaya koydu. Biz hen\u00fcz ya\u015famdayken ba\u015f\u0131m\u0131za herhangi bir nedenle bitkisel hayata girmemiz durumunda ger\u00e7ek iste\u011fimizin ne oldu\u011funu ifade etmek ve bunun yasalarda ya da biyolojik miras yasas\u0131 alt\u0131nda kaydedilmesi. B\u00f6ylece Eluana gibi beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f hastalar\u0131n durumunda, ya\u015famla \u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki tercihi ba\u015fkalar\u0131n\u0131n iradesi ve tart\u0131\u015fmas\u0131na izin vermeden, bizim kendi \u00f6z irademizle se\u00e7mi\u015f olmam\u0131z.<\/p>\n

Eluana\u2019n\u0131n ailesi k\u0131zlar\u0131n\u0131n hayattayken dile getirdi\u011fi bu arzudan g\u00fc\u00e7 alarak, 17 y\u0131ld\u0131r karanl\u0131k bir t\u00fcnelde s\u00fcregelen bu zorlu m\u00fccadeleyi Eluana\u2019n\u0131n art\u0131k ac\u0131 \u00e7ekmemesi, hayattayken diledi\u011fi gibi dingin bir bi\u00e7imde bu d\u00fcnyay\u0131 terk etmesi i\u00e7in \u00f6tenazi talep ediyor.<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz 8 Temmuz 2008\u2019de Beppino Englaro, Milano Y\u00fcksek Mahkemesi\u2019ne bir dilek\u00e7e vererek k\u0131z\u0131 Eluana\u2019n\u0131n ya\u015fam destek \u00fcnitesinden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve yapay yolla beslenmesine son verilmesini talep etti. Yarg\u0131\u00e7lar Englaro\u2019nun talebine sayg\u0131 g\u00f6stererek kal\u0131c\u0131 bitkisel hayatta olan Eluana\u2019n\u0131n ya\u015fam\u0131na ne \u015fekilde bir prosed\u00fcrle nokta koyulaca\u011f\u0131n\u0131 da belirlediler. Ancak Yarg\u0131tay Englaro ailesinin \u00f6tenazi talebini reddetti. Ge\u00e7ti\u011fimiz 17 Aral\u0131k 2008\u2019de bakan Sacconi, \u0130talya\u2019daki devlet hastanelerine iletti\u011fi genelgede Eluana\u2019n\u0131n destek \u00fcnitesinden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla hi\u00e7bir t\u0131bbi m\u00fcdahalenin yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n

Englaro ailesi \u00f6tenazinin yasalar \u00e7er\u00e7evesinde yasak olmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkeye ba\u015fvurarak herhangi bir klinikte Eluana\u2019n\u0131n tercihini ger\u00e7ekle\u015ftirebilirdi. Ama Beppino Englaro \u0130talya\u2019da insana ve ya\u015fam\u0131na sayg\u0131 ad\u0131na baz\u0131 yasal de\u011fi\u015fikliklerin hayata ge\u00e7mesi amac\u0131yla m\u00fccadelesine \u0130talya\u2019da devam etme karar\u0131 ald\u0131. Bu zorlu m\u00fccadelede baz\u0131 \u00f6zel kliniklerden yard\u0131m talepleri gelse de b\u00f6lgesel idarelerin yakla\u015f\u0131m\u0131 ve yasal k\u0131s\u0131tlamalar bu \u00f6nerilerin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesti.<\/p>\n

\u0130talya\u2019da g\u00fcndemi uzun bir s\u00fcredir me\u015fgul eden beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00f6tenazi ve biyolojik miras eksenindeki tart\u0131\u015fma konusunda \u00e7ok \u015fey yaz\u0131l\u0131p \u00e7izildi. Ama kan\u0131mca bu konuda en sa\u011fduyulu, mant\u0131kl\u0131 ve \u00f6zne olarak insan ya\u015fam\u0131na sayg\u0131 duyan yorum \u00fcnl\u00fc genetik bilimciler Luca ve Francesco Cavalli-Sforza\u2019dan geldi.<\/p>\n

Cavalli Sforza\u2019lar\u0131n makalesi<\/em><\/strong><\/p>\n

Baba-o\u011ful Cavalli-Sforza, 2 Ocak 2009 tarihli La Repubblica<\/em> gazetesinde \u201c\u0130nsan\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u2018\u00f6l\u00fcm hakk\u0131n\u0131n reddi\u2019 ve \u2018biyolojik miras konusunda bir referandumun gereklili\u011fi\u2019 konular\u0131na odaklanan makalelerinde \u015fu ilgin\u00e7 soruyu y\u00f6neltti okurlara: \u201cBizi d\u00fcnyaya getirmeden \u00f6nce kimse fikrimizi sormuyor, bu d\u00fcnyay\u0131 terk etmek konusunda neden \u00f6zg\u00fcr olmayal\u0131m?\u201d Makalelerinin \u00f6zetini a\u015fa\u011f\u0131da veriyoruz.<\/p>\n

\u0130ster ya\u015fl\u0131 ve hasta olsun, ister gen\u00e7 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131, herhangi bir nedenle kendi iradesiyle ya\u015fam\u0131na son vermek isteyen bir ki\u015finin bu tercihine kar\u015f\u0131 gelme hakk\u0131m\u0131z var m\u0131? Bir insan\u0131n ya\u015fam\u0131na son vermeyi istemesinin \u00e7\u0131lg\u0131nca bir karar oldu\u011fu konusunda hemfikirim. B\u00f6yle bir \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze alan birine her t\u00fcrden deste\u011fin verilmesi i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olurum, bu hayata tutunabilmesi i\u00e7in elimden geleni yapar\u0131m. Ama bu hayat\u0131 terk etmeye karar veren birine hangi t\u00fcrden bir otorite engel olabilir ki?<\/p>\n

\u0130talya\u2019da Devlet \u0130statistik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn verilerine g\u00f6re 2007 y\u0131l\u0131nda 2867 ki\u015finin ya\u015fam\u0131na son verdi\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Hemen hemen her 100 bin ki\u015fiden 5\u2019i intihar etmi\u015f. Ya\u015fam en b\u00fcy\u00fck kazan\u0131m\u0131m\u0131z, hayat\u0131na kendi kararlar\u0131yla son verenler bu tercihlerini derin bir mutsuzluk, \u00e7aresizlik ve bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulamamak gibi gerek\u00e7elerle yap\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131llarda intihar\u0131n onurlu bir tercih oldu\u011fu da g\u00f6zleniyor. Bu gelenek halen Japonya\u2019da mevcut.<\/p>\n

\u0130ntihar\u0131n \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bir ger\u00e7ek oldu\u011fu konusunda birle\u015fsek de, intihar\u0131n bir su\u00e7 oldu\u011funu ger\u00e7e\u011fini kabullendi\u011fimiz zaman \u00f6lmeye karar veren ki\u015fiyi engelleme hakk\u0131 bize ne kazand\u0131r\u0131r? E\u011fer bu \u00f6zne bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde hayat\u0131na son vermeye karar verdiyse onun bu tercihine engel olma hakk\u0131 bulan bizler kimiz?<\/p>\n

Ya\u015fam\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc ne kadar tan\u0131yoruz? Hayat\u0131m\u0131z\u0131 do\u011frultma hakk\u0131ndan haberdar olsak da ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 noktalama hakk\u0131 konusunda engel olan nedir? Dindarlar insan\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 Tanr\u0131\u2019n\u0131n arzusunu \u00f6ne s\u00fcrecektir, ama hi\u00e7bir yerde Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmeyenler i\u00e7in bu inan\u0131\u015f neden ge\u00e7erli olsun ki?<\/p>\n

Her bireyin tercihlerinde \u00f6zg\u00fcr ve sorumlu olmas\u0131 gerekir. B\u00f6yle toplumlar arzuluyoruz. Devlet, Kilise ya da aile yard\u0131m eli uzat\u0131yorsa uzats\u0131n, o ki\u015fiyle konu\u015fsun ama bunu yapam\u0131yorsa, yetene\u011fi yoksa ya da bu destek \u00e7ok da gerekli de\u011filse intihar\u0131 tercih edene sayg\u0131 g\u00f6stermeyi bilebilsin. \u00d6lme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc reddetmek iki nedenle \u00e7ok g\u00fcl\u00fcn\u00e7; \u00f6ncelikle intihar etmeyi akl\u0131na koyan, bu emelini eninde sonunda ger\u00e7ekle\u015ftirecektir, ikinci neden \u00f6l\u00fcm ger\u00e7e\u011finin hepimiz i\u00e7in ge\u00e7erli olmas\u0131. D\u00fcnyaya geldi\u011fimizde yazg\u0131m\u0131zda \u00f6l\u00fcme mahkumiyet var.<\/p>\n

Uygar oldu\u011funu iddia eden bir toplum, vatanda\u015flar\u0131na \u00f6lme hakk\u0131 konusunda karar almas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayamaz. \u0130\u015fte biyolojik miras, ki\u015finin kendini \u00f6zg\u00fcrce ifade edebilmesinde odaklanan en temel hakk\u0131 \u0130talya\u2019da hukuki y\u00f6nden bir tabu.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin bireyin kal\u0131c\u0131 bitkisel ya\u015fam gibi bir durumda ya\u015fam\u0131na son verilmesini talep etmesi ve bu arzunun yasal bir g\u00fcvence alt\u0131nda dile getirilmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesi bile siyaset\u00e7ileri panikletiyor. Ger\u00e7ekte ya\u015famla \u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki ince bir \u00e7izgi olan koma s\u0131ras\u0131nda neler olup bitti\u011fi konusunda kimse bilgi sahibi de\u011fil, Siyaset\u00e7ilerin yan\u0131 s\u0131ra, din adamlar\u0131, hekimler, kimse bir \u015fey bilmiyor. Bilin\u00e7 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u2018ben\u2019den bir \u015fey kal\u0131yor mu belirsiz. Kimse bilmiyor.<\/p>\n

17 y\u0131ld\u0131r kal\u0131c\u0131 bitkisel komadaki Eluana Englaro\u2019nun durumu kurumlar aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fmaya\u00a0 neden oldu. Bir \u00f6rnek verirsem, sanki savc\u0131l\u0131k bir tutuklunun sal\u0131verilmesini talep etti ama yarg\u0131sal iktidar onu yeniden h\u00fccresine d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc. \u00dcstelik daha \u00f6nce bir arkada\u015f\u0131n\u0131n benzer durumda bir koma haline tan\u0131kl\u0131k eden Eluana, kendisinin ba\u015f\u0131na benzer bir durum geldi\u011finde t\u00fcplere ba\u011fl\u0131, yapay bir y\u00f6ntemle ya\u015famak istemeyece\u011fini hayattayken ailesine s\u00f6ylemi\u015f.<\/p>\n

\u0130talya\u2019da gerekli g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in her g\u00fcn d\u00f6rt\/be\u015f ki\u015fi i\u015f kazalar\u0131nda ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirirken, bu \u00f6l\u00fcmler konusunda h\u00fck\u00fcmet kayg\u0131lanmaz ve olan bitene seyirci kal\u0131rken, 17 y\u0131ld\u0131r bilinci kapal\u0131 olan gen\u00e7 bir k\u0131z\u0131 yata\u011fa mahkum eden sadist d\u00fc\u015f\u00fcnceyi nas\u0131l yorumlamal\u0131?<\/p>\n

Vatanda\u015flara biyolojik miras yasas\u0131 konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini sormak gerekir. Eluana \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi bir kaza sonucu bitkisel hayata girilmesi durumunda her birey nas\u0131l bir gelecek tercih etti\u011fine kendi \u00f6z iradesiyle karar verebilmeli. \u201cT\u00fcpleri \u00e7\u0131kar\u0131n\u201d ya da \u201cM\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu s\u00fcrece beni ya\u015fatmaya devam edin\u201d diyebilmesi yeterli.<\/p>\n

Umar\u0131m biyolojik miras yasas\u0131 konusunda bir referanduma gidilir ve \u201cHayat\u0131m\u0131n patronu benim\u201d mant\u0131\u011f\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flar. Kilise ger\u00e7ekten de insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne inan\u0131yorsa neden vatanda\u015flara \u00f6lme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131m\u0131yor? Kimse bizi d\u00fcnyaya getirmeden \u00f6nce ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc sormad\u0131. O halde gitmek konusunda neden \u00f6zg\u00fcr olmayal\u0131m?<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

17 y\u0131ld\u0131r bitkisel hayatta \u201cya\u015fat\u0131lan\u201d k\u0131z\u0131n babas\u0131n\u0131n giri\u015fimi Katolik \u0130talya\u2019da \u00f6tenazi tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yeniden alevlendirdi. Bilim d\u00fcnyas\u0131 da tart\u0131\u015fmaya kat\u0131ld\u0131. \u00dcnl\u00fc genetik bilimciler Luca ve Francesco Cavalli-Sforza makalelerinde \u015fu soruyu sordular: \u201cBizi d\u00fcnyaya getirmeden \u00f6nce kimse fikrimizi sormuyor, bu d\u00fcnyay\u0131 terk etmek konusunda neden \u00f6zg\u00fcr olmayal\u0131m?\u201d Eluana Englaro 18 Ocak 1992 g\u00fcn\u00fc trafik kazas\u0131 ge\u00e7irdi. Bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":266,"featured_media":8986,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[98,19,38],"tags":[254,425],"class_list":["post-8985","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-60-sayi","category-bilim-gundemi","category-dergi-sayilari","tag-beyin","tag-saglik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t