{"id":9088,"date":"2004-07-01T01:00:24","date_gmt":"2004-06-30T22:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9088"},"modified":"2017-05-16T16:30:13","modified_gmt":"2017-05-16T13:30:13","slug":"uygarlikla-semiren-bir-hastalik-alerji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2004\/07\/01\/uygarlikla-semiren-bir-hastalik-alerji","title":{"rendered":"Uygarl\u0131kla semiren bir hastal\u0131k: Alerji"},"content":{"rendered":"

Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re alerjik hastal\u0131klar, d\u00fcnyada en s\u0131k rastlanan hastal\u0131klar aras\u0131nda 6. s\u0131rada yer al\u0131yor. Ama bu rakam sabit de\u011fil; alerjik hastal\u0131klar\u0131n hastal\u0131k s\u0131ralamas\u0131ndaki yeri, \u00fclkenin geli\u015fmi\u015fli\u011fine g\u00f6re art\u0131yor ya da azal\u0131yor. Bu bilgiden sonra, pek \u00e7ok hastal\u0131kta oldu\u011fu gibi, d\u00fcnyan\u0131n yoksul \u00fclkelerinde alerjik hastal\u0131klar\u0131n daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz tabii. Ama yan\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc alerjik hastal\u0131klar zengin \u00fclkelerde daha \u00e7ok, yoksul \u00fclkelerde daha az g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yani alerji bir uygarl\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131.<\/em><\/p>\n

R\u0131fat Bey\u2019in y\u00fcksek b\u00fcrokrat oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Valilerle yiyip i\u00e7en, kul\u00fcpte bezik oynayan bir adam. Kemal Bey onun bezik arkada\u015f\u0131. R\u0131fat Bey, telefonda neden ortal\u0131klarda g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fini soran Kemal Bey\u2019e yak\u0131n\u0131yor: Hart hart ka\u015f\u0131n\u0131yormu\u015f efendim, \u00fcrtiker olmu\u015fmu\u015f… Kemal Bey bunun \u00fczerine R\u0131fat Bey\u2019in son birka\u00e7 g\u00fcnde yiyip i\u00e7tiklerinden, ona hangisinin dokunmu\u015f olabilece\u011fini soru\u015fturmaya ba\u015fl\u0131yor: Fazla ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hindi dolmas\u0131 m\u0131, b\u00f6brek yahnisi mi, sar\u0131msakl\u0131 cac\u0131k m\u0131, s\u00fctle yap\u0131lm\u0131\u015f f\u0131st\u0131kl\u0131 irmik helvas\u0131 m\u0131, mayonezli levrek mi, halis manda kaymakl\u0131 telkaday\u0131f m\u0131, past\u0131rmal\u0131 yumurta m\u0131, maden sulu rak\u0131 m\u0131, s\u00fctte ezilmi\u015f muzlu hindistan cevizi mi, hurma m\u0131, badem ezmesi mi, kavrulmu\u015f f\u0131nd\u0131k, tuzlu badem ve \u015fam f\u0131st\u0131\u011f\u0131 m\u0131, yumurta \u00e7alkalanm\u0131\u015f \u015fekerli s\u00fct m\u00fc, k\u0131na k\u0131na \u015furubuyla, greyfurt suyu mu, bol tereya\u011f\u0131yla ezilmi\u015f karahavyar m\u0131, gravyer peyniri mi, tulum peyniri mi, kuzu k\u0131zartmas\u0131 m\u0131, f\u0131st\u0131kl\u0131 \u00fcz\u00fcmle zeytinya\u011fl\u0131 patl\u0131can-biber dolmas\u0131 m\u0131, ka\u015farpeynirli f\u0131r\u0131nda makarna m\u0131, viskiyle soda m\u0131, s\u00fctla\u00e7 m\u0131, sal\u00e7al\u0131 kebap m\u0131, lahmacun mu, \u015fi\u015fli bulgur pilav\u0131 m\u0131, su b\u00f6re\u011fi mi, nohutlu i\u015fkembe mi, kar\u0131\u015f\u0131k tur\u015fu mu, lokum mu, kokore\u00e7 mi, midye tava m\u0131, rus salatas\u0131 m\u0131, tarator mu… Evet, \u201cyuh art\u0131k\u201d dedirtecek, 10 \u00e7ocuklu bir aileyi t\u0131ka basa doyuracak bunca yeme\u011fi, R\u0131fat Bey son 2-3 g\u00fcnde yemi\u015ftir.<\/p>\n

R\u0131fat Bey neden ka\u015f\u0131n\u0131yor olabilir? \u0130ki \u201cyemekta\u015f\u201d, bu kadar yemek say\u0131l\u0131p d\u00f6k\u00fcld\u00fckten sonra, R\u0131fat Bey\u2019e dokunan \u015feyin ne oldu\u011funda karar k\u0131larlar. Sorumlu bulunmu\u015ftur: Her zaman sandvi\u00e7 ekme\u011fini ya da francalay\u0131 tercih eden R\u0131fat Bey\u2019in, bunlar\u0131n bulunamad\u0131\u011f\u0131 bir ak\u015fam zorunluluktan yedi\u011fi yar\u0131m dilimcik, basbaya\u011f\u0131 f\u0131r\u0131n ekme\u011fi…<\/p>\n

\u201cR\u0131fat Bey neden ka\u015f\u0131n\u0131yor?\u201d, Aziz Nesin\u2019in unutulmaz mizahi \u00f6yk\u00fclerinden biridir. Nesin, pek \u00e7ok \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde oldu\u011fu gibi, s\u0131k\u0131 bir toplumculuk ta\u015f\u0131yan bu \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde de, halk\u0131n az\u0131msanmayacak bir k\u0131sm\u0131 kuru ekme\u011fe talimle g\u00fcn ge\u00e7irirken, \u201ckuru ekme\u011fe\u201d alerjik reaksiyon geli\u015ftiren y\u00fcksek b\u00fcrokratlar\u0131n yeme-i\u00e7melerinin hangi boyutta oldu\u011funu ortaya serer. Tevfik Fikret\u2019in \u201cAks\u0131r\u0131ncaya, t\u0131ks\u0131r\u0131ncaya kadar\/ Yiyin efendim yiyin\u201d diye anlatt\u0131\u011f\u0131 \u201cyiyicileri\u201d, Aziz Nesin ustas\u0131 oldu\u011fu edebiyat t\u00fcr\u00fcyle, \u00f6yk\u00fcyle te\u015fhir eder.<\/p>\n

Peki alerji konulu bir makalede bu giri\u015fin i\u015fi ne derseniz: Konuya \u00f6yk\u00fcdeki hastal\u0131kla, yani bir alerjik hastal\u0131k olan \u00fcrtikerle ba\u011flanmak derim. Nesin, \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde y\u00fcksek b\u00fcrokratlar\u0131n yeme-i\u00e7melerini sergilemek i\u00e7in o kadar g\u0131day\u0131 say\u0131p d\u00f6k\u00fcyor, ama bu ayn\u0131 zamanda bilimsel bir yakla\u015f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc, burada say\u0131l\u0131p d\u00f6k\u00fclen b\u00fct\u00fcn bu yiyeceklerin \u00fcrtikere yol a\u00e7m\u0131\u015f olmas\u0131 olas\u0131. Her t\u00fcrl\u00fc besin maddesi alerjiye yol a\u00e7abilir. \u0130kincisi R\u0131fat Bey\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cyiyici\u201d arkada\u015f\u0131 Kemal Bey de\u011fil de, doktor olsayd\u0131; doktor da R\u0131fat Bey\u2019den son g\u00fcnlerde yiyip-i\u00e7tiklerini say\u0131p d\u00f6kmesini isteyecekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc alerji etkenini, yani alerjeni ara\u015ft\u0131r\u0131rken, doktorlar\u0131n da ilk ba\u015fvurdu\u011fu \u015fey anamnezi, yani hastan\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc.<\/p>\n

Alerjik uygar d\u00fcnya\u2026
\n<\/em><\/strong>Birazdan alerjiyle ilgili terimlerin tan\u0131mlar\u0131n\u0131 verece\u011fiz, ama alerjik hastal\u0131klar\u0131n d\u00fcnyadaki \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 durumuna bakmadan \u00f6nce, ilk olarak alerjinin genel bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmak gerek. Alerji asl\u0131nda zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde, temas etti\u011fi baz\u0131 maddelere kar\u015f\u0131 v\u00fccudun a\u015f\u0131r\u0131 reaksiyon g\u00f6stermesi durumudur. Bu reaksiyonlar genellikle, v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi yoluyla olu\u015fur.<\/p>\n

Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re alerjik hastal\u0131klar, d\u00fcnyada en s\u0131k rastlanan hastal\u0131klar aras\u0131nda 6. s\u0131rada yer al\u0131yor. Genel olarak, her 4-5 ki\u015fiden birinde, alerjik bir hastal\u0131k oldu\u011fu kabul ediliyor. Ama bu rakam sabit de\u011fil; alerjik hastal\u0131klar\u0131n hastal\u0131k s\u0131ralamas\u0131ndaki yeri, \u00fclkenin geli\u015fmi\u015fli\u011fine g\u00f6re art\u0131yor ya da azal\u0131yor. Bu bilgiden sonra, pek \u00e7ok hastal\u0131kta oldu\u011fu gibi, d\u00fcnyan\u0131n yoksul \u00fclkelerinde alerjik hastal\u0131klar\u0131n daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Ama yan\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc alerjik hastal\u0131klar zengin \u00fclkelerde daha \u00e7ok, yoksul \u00fclkelerde daha az g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yani alerji, bir uygarl\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin alerjik hastal\u0131klar, ABD\u2019de kronik hastal\u0131klar aras\u0131nda eri\u015fkinlerde 3., \u00e7ocuklarda da 1. s\u0131ray\u0131 al\u0131yor. Yine alerjik olarak da geli\u015febilen ast\u0131m hastal\u0131\u011f\u0131, \u0130ngiltere veya Avustralya gibi \u00fclkelerde y\u00fczde 20\u2019nin \u00fczerinde bir s\u0131kl\u0131kta g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, Afrika\u2019n\u0131n k\u0131rsal b\u00f6lgeleri, \u00c7in\u2019in baz\u0131 yerleri veya Eskimolar aras\u0131nda y\u00fczde 1\u2019in alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00dclkemizde ast\u0131m\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, tam d\u00fcnyadaki sosyoekonomik yerimize denk d\u00fc\u015f\u00fcyor: Ge\u00e7i\u015f \u00f6zelli\u011fi g\u00f6steriyor. Eri\u015fkinlerde ast\u0131m g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, y\u00fczde 5\u2019in alt\u0131ndayken, \u00e7ocuklarda y\u00fczde 5-8 aras\u0131nda.<\/p>\n

Hacettepe \u00dcnv. T\u0131p Fak. G\u00f6\u011f\u00fcs Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 Eri\u015fkin Alerjisi \u00dcnitesi\u2019nden Prof. Dr. A. Fuat Kalyoncu, ntv\u2019nin internet haber kanal\u0131nda yer alan a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, yak\u0131n zamanda Almanya\u2019da yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n ilgin\u00e7 sonu\u00e7lar\u0131ndan s\u00f6z ediyor. Bu ara\u015ft\u0131rmada yeni bir topluma uyum sa\u011flaman\u0131n en iyi g\u00f6stergesinin dil oldu\u011fundan yola \u00e7\u0131k\u0131larak, Almanya\u2019daki bir grup T\u00fcrk\u2019e evlerinde hangi dilde konu\u015ftuklar\u0131 sorulmu\u015f ve sa\u011fl\u0131k kontrolleri yap\u0131lm\u0131\u015f. Ger\u00e7ekten de evlerinde aile i\u00e7inde kendi dillerini konu\u015fan T\u00fcrkler\u2019de, ast\u0131m ve alerji en d\u00fc\u015f\u00fck oranda \u00e7\u0131karken, evde \u00e7ocuklar\u0131 ile Almanca konu\u015fanlarda ve Almanlar\u2019da neredeyse benzer y\u00fcksek rakamlar bulunmu\u015f. Burada sorun tabii, konu\u015fulan dilde de\u011fil, konu\u015fulan dilin g\u00f6stergesi oldu\u011fu ya\u015fam bi\u00e7iminde. Ayn\u0131 \u00fclkenin k\u0131rsal kesiminde ya\u015fayanlarda da, genelde \u015fehirlerde ya\u015fayanlara g\u00f6re daha az ast\u0131m ve alerji g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Bu gibi verilerden yola \u00e7\u0131karak geli\u015ftirilen \u201chijyen hipotezi\u201d olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekici. Bu hipoteze g\u00f6re, ki\u015fisel ve toplumsal hijyen standartlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi, enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131lanmalar ve enfeksiyonlar\u0131n bula\u015fma riskinin azalmas\u0131, alerjik hastal\u0131klar\u0131n art\u0131\u015f\u0131 ile ters orant\u0131l\u0131. Hipotez, g\u00fcnl\u00fck kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bakteri miktar\u0131 ve sindirim sistemindeki bakterilerin t\u00fcr\u00fc ve belki yo\u011funlu\u011funun, insanlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerini \u00f6nemli derecede etkiledi\u011fini savl\u0131yor. Yani do\u011fadan uzak, fanus i\u00e7indeki ya\u015famlar\u0131m\u0131z, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizin g\u00fcn\u00fcn birinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok maddeye \u201cyabanc\u0131\u201d muamelesi yapmas\u0131na neden oluyor. Erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde ge\u00e7irilen enfeksiyonlar\u0131n koruyucu oldu\u011funu g\u00f6steren baz\u0131 ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131, bu hipotezi destekler gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Finlandiya\u2019da t\u00fcberk\u00fcloz ge\u00e7iren kad\u0131nlarda ast\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu bulunmu\u015f. BCG (verem) a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n, ast\u0131m ve alerjik hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 da koruyucu olabildi\u011fi konusunda ipu\u00e7lar\u0131 var.<\/p>\n

Alerjik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde neden daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc sorusuna, \u201chijyen hipotezi\u201d d\u0131\u015f\u0131nda yan\u0131tlar da var. Ya\u015fam\u0131m\u0131za giren kimyasal maddelerin, ba\u015fta ila\u00e7lar olmak \u00fczere, giderek artmas\u0131; katk\u0131 maddeleri i\u00e7eren g\u0131dalar\u0131n daha \u00e7ok t\u00fcketilmeye ba\u015flanmas\u0131; hava kirlili\u011fi; ani hava de\u011fi\u015fiklikleri; ozon tabakas\u0131n\u0131n delinmesi sonucu ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na maruz kal\u0131nmas\u0131; bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn giderek azalmas\u0131, a\u00e7\u0131k alanlarda \u00e7al\u0131\u015fmaktan b\u00fcroda \u00e7al\u0131\u015fmaya ge\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131; az g\u00fcne\u015f g\u00f6ren, boydan boya hal\u0131 kapl\u0131, iyi havalanmayan kapal\u0131 ve dar alanlarda topluca ya\u015fanmas\u0131; bu ortamlarda daha \u00e7ok partik\u00fcl solunmas\u0131; ev i\u00e7inde kedi, k\u00f6pek, ku\u015f vb hayvanlar\u0131n beslenmesindeki art\u0131\u015f; bebeklerin anneler taraf\u0131ndan daha az oranda emzirilmesi; sigara al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 gibi etkenler, alerjik hastal\u0131klar\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131 tetikliyor. Bir anlamda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerimiz, do\u011fadan giderek uzakla\u015fan ya\u015famlar\u0131m\u0131za uyumsuzluk (belki de uyum sa\u011flama \u00e7abalar\u0131) tepkileri veriyor.<\/p>\n

\u015eimdi, insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini tehdit eden hastal\u0131klardan biri gibi g\u00f6z\u00fcken ve s\u0131k g\u00f6r\u00fclmeleri, s\u00fcreklilik g\u00f6stermeleri, ki\u015finin normal ya\u015fam\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131, ciddi i\u015fg\u00fcc\u00fc kayb\u0131 ve okul devams\u0131zl\u0131klar\u0131na yol a\u00e7abilmeleri ve en \u00f6nemlisi anafilaksi gibi bazen \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilecek bi\u00e7imler alabilmeleriyle, dikkate de\u011fer sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 aras\u0131nda yer alan alerjik hastal\u0131klara biraz daha yak\u0131ndan bakal\u0131m. Alerjik hastal\u0131klar ile ilgili bu bilgi derlemesinin \u00f6nemli kaynaklar\u0131ndan biri, \u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi, \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 Alerji Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Murat Dal ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015fidir. Di\u011fer kaynaklar, makalenin sonunda belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Alerji, alerjen, alerjik reaksiyon, duyarl\u0131lanma
\n<\/em><\/strong>Bizi zararl\u0131 organizmalara kar\u015f\u0131 koruyan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimiz, istilac\u0131lar\u0131 (antijen) zarars\u0131z hale getirme g\u00f6revi \u00fcstlenen savunmac\u0131lar (antikor) \u00fcretir. Ya\u015fam ortam\u0131m\u0131zda her g\u00fcn y\u00fcz binlerce yabanc\u0131 proteinle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Bunlar\u0131 besinlerle, soluyarak, kan (b\u00f6cek \u0131s\u0131rmas\u0131 ve enjeksiyonla) ve deri yoluyla v\u00fccudumuza al\u0131r\u0131z. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi normalde bunlar\u0131 v\u00fccuttan eler. \u00d6rne\u011fin ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n peristaltik hareketleri gibi mekanik bariyerlerle, mide asidi, hormonlar gibi biyokimyasal bariyerlerle besinlerle ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z proteinlerin bir k\u0131sm\u0131 bertaraf edilmektedir. Ama bazen ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi, zararl\u0131 olmayan kimi yabanc\u0131 maddelere kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bir reaksiyon verir. Bu reaksiyonlara, a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k<\/strong> ya da alerji <\/strong>ad\u0131 verilir. V\u00fccuda girdi\u011finde, alerjik bir reaksiyona yol a\u00e7an protein yap\u0131s\u0131ndaki antijenlere de allerjen<\/strong> denir. Alerjik reaksiyonlar tek tip de\u011fildir, bir\u00e7ok yolla ortaya \u00e7\u0131kabilir, v\u00fccudun de\u011fi\u015fik b\u00f6l\u00fcmlerinde meydana gelebilir ve \u00e7e\u015fitli \u015fiddetlerde olabilirler.<\/p>\n

Ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda organizmam\u0131z yabanc\u0131 maddelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimiz onlar\u0131 tan\u0131may\u0131 ve belle\u011fine almay\u0131 \u00f6\u011frenir. Duyarl\u0131lanma<\/strong>, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin antijenle temas etmesi, onu belle\u011fine almas\u0131 ve ona kar\u015f\u0131 \u00f6zel antikorlar \u00fcretmesidir. Daha sonraki kar\u015f\u0131la\u015fmada ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi antijeni kolayca tan\u0131yacak ve hemen reaksiyon g\u00f6sterecektir. Yani ki\u015finin herhangi bir alerjene kar\u015f\u0131 duyarl\u0131 olabilmesi i\u00e7in, o alerjenle daha \u00f6nce kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Bir alerjene kar\u015f\u0131 duyarl\u0131lanma s\u00fcresi, ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fir.<\/p>\n

Alerjik b\u00fcnyeli olmak
\n<\/em><\/strong>Alerjik b\u00fcnyeli olmak, genetik olarak alerjik hastal\u0131klara yatk\u0131nl\u0131k g\u00f6stermek anlam\u0131na gelir. T\u0131pta bu durum \u00f6zel bir terimle adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f: Atopi. Ailesinde, 1. ku\u015faktan yak\u0131n bir akrabas\u0131nda alerjik rahats\u0131zl\u0131k bulunanlar atopik ki\u015filer olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Atopik ki\u015filer genetik olarak alerjik reaksiyonlarda rol alan bir t\u00fcr (\u0130gE tipi) antikor \u00fcretme e\u011filimindeler.<\/p>\n

Anne veya babadan birisi alerjik ise \u00e7ocukta alerjik hastal\u0131\u011fa rastlanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 40 dolaylar\u0131ndayken, hem anne hem de baban\u0131n alerjik oldu\u011fu durumda bu oran y\u00fczde 70\u2019e \u00e7\u0131kabiliyor. \u00dcst\u00fcne bir de b\u00fcy\u00fckanne-b\u00fcy\u00fckbaba ve nine-dededen birinde alerjik hastal\u0131k varsa, o zaman neredeyse ka\u00e7ar\u0131n\u0131z yok, alerjik bir hastal\u0131\u011fa yakalanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z y\u00fczde 80. Yine de atopik ki\u015filerde alerjik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fip geli\u015fmemesi \u00e7evresel alerjenlerle kar\u015f\u0131la\u015fma yo\u011funlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir.<\/p>\n

Alerjik hastal\u0131klar, genetik etken olmaks\u0131z\u0131n da geli\u015febilir. Daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, ya\u015fam ve ortam \u015fartlar\u0131, alerjik olaylar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 etkileyen en \u00f6nemli unsurlard\u0131r.<\/p>\n

Alerji mekanizmas\u0131
\n<\/em><\/strong>Alerjiler olu\u015fum mekanizmalar\u0131na g\u00f6re, 4 ayr\u0131 tipte de\u011ferlendirilir. En iyi bilinenler I. tip alerji reaksiyonlar\u0131d\u0131r. Bu tip reaksiyonlarda alerjik birey, \u00e7evresel alerjenlerle temas etmesinden sonra, \u0130mm\u00fcnoglobulin E (IgE) adl\u0131 \u00f6zel bir tip antikor salg\u0131lar. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerde IgE d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Ama alerjik hastal\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filerde, y\u00fcksek IgE d\u00fczeylerine rastlanmaktad\u0131r. \u0130nsan v\u00fccudunda yer alan mast h\u00fccreleri (ba\u011f dokusu h\u00fccreleri) ve bazofiller de alerjik reaksiyonlarda yer al\u0131rlar. Tekrar eden alerjen uyar\u0131s\u0131 sonucunda \u00fcretilen IgE, mast h\u00fccreleri ve bazofillerin y\u00fczeyine yap\u0131\u015f\u0131r ve takip eden alerjen y\u00fcklemeleriyle, bu h\u00fccrelerin duvar\u0131n\u0131 patlat\u0131r. Bu da, histamin, heparin gibi maddelerin bu h\u00fccrelerden serbest kalmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu maddeler dokularda s\u0131v\u0131 birikimi ve d\u00fcz kaslar\u0131n gev\u015femesi ya da kas\u0131lmas\u0131, sinir u\u00e7lar\u0131n\u0131n uyar\u0131m\u0131 gibi sonu\u00e7lara neden olurlar. Nitekim, burun akmas\u0131, g\u00f6z ya\u015farmas\u0131, ciltte k\u0131zar\u0131kl\u0131k gibi g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilen alerji belirtileri histaminin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131ndan ileri gelir.<\/p>\n

Belli ba\u015fl\u0131 alerjik hastal\u0131klar
\n<\/em><\/strong>Alerjik hastal\u0131klar\u0131, alerjenin v\u00fccuda giri\u015f rotas\u0131na ve alerjik reaksiyonon ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yere ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan bulgular\u0131 \u00fczerinden, solunum sistemi, deri ve g\u00f6z hastal\u0131klar\u0131 olarak gruplamak m\u00fcmk\u00fcn. Solunum sistemi alerjileri, alerjik ast\u0131m, alerjik s\u00fcnizit ve saman nezlesi (alerjik rinit) olarak say\u0131labilir. Deri hastal\u0131klar\u0131 ise, atopik dermatit (egzema), kontak dermatit ve \u00fcrtiker gibi hastal\u0131klard\u0131r. G\u00f6zde ise, alerjik konjonktivit yani g\u00f6z nezlesi g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Alerjik ast\u0131m\u0131n en \u00f6nemli bulgular\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, nefes darl\u0131\u011f\u0131 ve h\u0131\u015f\u0131rt\u0131l\u0131 solunum, g\u00f6\u011f\u00fcste t\u0131kan\u0131kl\u0131kt\u0131r. Bu yak\u0131nmalar\u0131n aniden ve krizler \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, bir m\u00fcddet sonra kendili\u011finden ya da tedaviyle d\u00fczelmesi, tekrarlamas\u0131, gece uykudan uyand\u0131racak \u015fekilde olmas\u0131 \u00e7ok tipiktir. Saman nezlesinde, burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, aks\u0131r\u0131k-hap\u015f\u0131r\u0131k, bo\u011fazda, genizde ka\u015f\u0131nt\u0131, g\u00f6zlerde sulanma gibi birtak\u0131m belirtiler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. G\u00f6z nezlesinde, g\u00f6zlerde k\u0131zar\u0131kl\u0131k, sulanma olur. Kontak dermatitde \u00f6zellikle alerjenle temas yerindeki deri k\u0131rm\u0131z\u0131, ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131, iltihapl\u0131 ve kabarc\u0131kl\u0131 bir hal al\u0131r. Atopik dermatitde (egzema) dirsek i\u00e7lerinde, boyun ve bacak katlar\u0131nda kuru, k\u0131zar\u0131k, ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00f6k\u00fcnt\u00fc olur. Bu d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler, bebeklerde yanaklarda, kulak arkalar\u0131nda, bacaklarda ve uyluktad\u0131r. \u00dcrtikerde ise, v\u00fccudun farl\u0131 yerlerindeki deride yuvarlak k\u0131rm\u0131z\u0131 d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler olu\u015fur.<\/p>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, besin, ila\u00e7 ve b\u00f6cek \u0131s\u0131rmas\u0131yla olu\u015fan alerjilerde, \u00e7ok daha kar\u0131\u015f\u0131k bir bulgu tablosu ortaya \u00e7\u0131kabilir. \u00d6rne\u011fin besin alerjilerinde \u00fcrtiker, egzema, h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 solunum, kusma ve ishali bir arada g\u00f6rmek olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Anafilaksi
\n<\/em><\/strong>Anafilaksi, alerjiye ba\u011fl\u0131 olarak ani ortaya \u00e7\u0131kan ve acilen tedavi edilmezse \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan sistemik, tehlikeli bir tepkidir. A\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131k olarak da bilinir. Anafilaksi de, solunum sistemi, kan dola\u015f\u0131m\u0131 sistemi gibi v\u00fccudun hayati sistemleri devreye girer ve bu sistemlerde bir \u015fok tablosu olu\u015fur. Tablonun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen derecelerde y\u00fczde, dudakta, dilde, bo\u011fazda aniden \u015fi\u015fme, t\u0131kanma, ciltte solukluk, k\u0131zar\u0131kl\u0131k, ka\u015f\u0131nt\u0131 ve kabar\u0131kl\u0131klar, d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler, nefes darl\u0131\u011f\u0131, h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 solunum, tansiyon d\u00fc\u015fmesi, ate\u015f, terleme, \u00e7arp\u0131nt\u0131, kalpte ritim bozuklu\u011fu, morarma, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ishal, havale ge\u00e7irme, solunum durmas\u0131, bilin\u00e7 kayb\u0131 ve \u00f6l\u00fcm olabilir. Anafilaktik \u015fok alerjenle temastan sonra saniyeler i\u00e7inde, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede geli\u015febildi\u011fi gibi, saatler sonra da olu\u015fabilir. Besin alerjileri, ila\u00e7 alerjileri ve ar\u0131 sokmas\u0131, anafilaksiye yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n

Bahara dikkat!..
\n<\/em><\/strong>Alerjik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olan hastalar, iki gruba ayr\u0131labilir. Birincisi mevsimsel \u015fikayetleri olanlar, ikincisi rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 y\u0131l boyu s\u00fcrenler. \u00d6zelikle polenler, k\u00fcf mantar\u0131 sporlar\u0131 gibi alerjenlere kar\u015f\u0131 duyarl\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerde, bu maddelerin yo\u011funlu\u011funun artt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, alerjik rahats\u0131zl\u0131klar olu\u015fur.<\/p>\n

Polen alerjisine yol a\u00e7an ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 bitki ailesi vard\u0131r: \u00c7ay\u0131r otlar\u0131, a\u011fa\u00e7lar ve yabani otlar. Alerji hastalar\u0131, havadaki polen konsantrasyonunun belli bir d\u00fczeyi ge\u00e7mesinden sonra, alerjik belirtiler g\u00f6sterir. A\u011fa\u00e7lar, Ocak-May\u0131s aras\u0131, \u00e7ay\u0131r otlar\u0131 May\u0131s-Temmuz aras\u0131, yabani otlar Temmuz-Ekim aras\u0131 polen verir. Polene kar\u015f\u0131 olan alerji, alerjik saman nezlesi, alerjik g\u00f6z nezlesi, alerjik ast\u0131m ve akut \u00fcrtiker \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kabilir. Polenlerin yo\u011funlu\u011fu azald\u0131\u011f\u0131nda, yani mevsim de\u011fi\u015fti\u011finde, hastadaki b\u00fct\u00fcn bulgular ortadan kalkar. Yine k\u00fcf mantarlar\u0131 sporlar\u0131n\u0131n da, havan\u0131n s\u0131cak ve nemli oldu\u011fu zamanlarda, \u00f6rne\u011fin yaz sonu ve sonbahar ba\u015flang\u0131c\u0131nda havadaki yo\u011funluklar\u0131 artar.<\/p>\n

Ama baz\u0131 hastalar\u0131n \u015fikayetleri y\u0131l boyu s\u00fcrer. Bunlarda alerjen daha \u00e7ok ev tozu akarlar\u0131 gibi, b\u00fct\u00fcn y\u0131l kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 maddelerdir.<\/p>\n

Solunumsal \u00a0alerjenler
\n<\/em><\/strong>Solunarak v\u00fccuda al\u0131nan ve alerjik reaksiyon yol a\u00e7an alerjenler aras\u0131nda, ev tozlar\u0131 say\u0131labilir. Ev tozlar\u0131 homojen de\u011fildir, i\u00e7inde insan derisi, insan t\u00fcyleri, kuma\u015f par\u00e7ac\u0131klar\u0131 vs. yer al\u0131r. Ama ev tozlar\u0131n\u0131 alerjen deposu haline getiren \u015fey, ev tozlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan, akar (mite) denen k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanc\u0131klard\u0131r. Bunlar \u00f6r\u00fcmce\u011fe benzeyen canl\u0131lard\u0131r, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmezler. Ortalama 0,3 mm uzunlu\u011fundad\u0131rlar. \u0130nsanlar\u0131n deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcleri ile beslenirler. Yatak i\u00e7leri, yast\u0131klar, yorgan vs. yerle\u015ftikleri yerlerdir. Depo, silo gibi yerlerde de yo\u011fun olarak bulunurlar. D\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 da alerjiktir. Yataklardan al\u0131nan 1 gr tozda 2 bin-15 bin aras\u0131nda akar bulunabilir. Ev tozu akarlar\u0131na kar\u015f\u0131 olan alerji, ast\u0131m, saman nezlesi ve g\u00f6z zar\u0131nda iltihaplanmaya yol a\u00e7ar. Akar alerjilerinde, yak\u0131nmalar \u00f6zellikle uykudan uyan\u0131nca ba\u015flar. Belirtiler y\u0131l boyunca s\u00fcrer, ancak k\u0131\u015f\u0131n ya da sonbaharda k\u00f6t\u00fcle\u015fme g\u00f6sterebilir.<\/p>\n

Polenler, solunum alerjenlerinin ba\u015f\u0131nda gelir. Bitkilerin erkek tohumu olan polen tanecikleri, bir\u00e7ok alerjik protein i\u00e7erir. Ortalama polen boyutu 0,005 mm\u2019dir. K\u00fc\u00e7\u00fck ve ince olanlar r\u00fczg\u00e2r yoluyla da\u011f\u0131l\u0131r; daha b\u00fcy\u00fck olanlar ise b\u00f6ceklerle ta\u015f\u0131n\u0131r. R\u00fczg\u00e2rla da\u011f\u0131lan polenler, geni\u015f bir alana yay\u0131l\u0131r ve daha alerjiktirler.<\/p>\n

K\u00fcf mantarlar\u0131 da g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen alerjik etkisi olan sporlar \u00fcretirler. Ev d\u0131\u015f\u0131nda, \u00e7\u00fcr\u00fcyen bitkiler \u00fczerinde ve havada bulunabilecekleri gibi, evlerin g\u00fcne\u015f g\u00f6rmeyen nemli yerlerinde de bulunabilirler. Polenler gibi atmosferdeki spor say\u0131s\u0131 da hava ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Evdeki hayvanlar
\n<\/em><\/strong>Kedi ve k\u00f6pek gibi evde beslenen hayvanlar\u0131n hem t\u00fcyleri, hem de salyalar\u0131ndaki proteinler alerjendir. Bu hayvanlar kendilerini yalayarak temizledikleri i\u00e7in, salyalar\u0131ndaki proteinler t\u00fcylere yap\u0131\u015f\u0131r ya da havaya sa\u00e7\u0131l\u0131r. T\u00fcyler ve salyadaki proteinler, hayvan ok\u015fand\u0131\u011f\u0131nda deri yoluyla ya da havadan solunum yoluyla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, alerjik b\u00fcnyeli ki\u015filerde bir alerjen gibi etki g\u00f6sterebilir. Bu nedenle atopik ki\u015filerin evde hayvan beslememeleri \u00f6nerilmektedir. Kediler k\u00f6peklerden daha alerjiktir. Ku\u015flar\u0131n alerjikli\u011fi tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6cek sokmalar\u0131
\n<\/em><\/strong>Hamamb\u00f6ce\u011fi, kalorifer b\u00f6cekleri, tahtakurusu, sivrisinek, atsine\u011fi ve pire gibi ha\u015ferelerin \u0131s\u0131rmas\u0131yla, t\u00fckr\u00fck ve d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131n\u0131n solunum veya cilt yoluyla v\u00fccuda girmesiyle, yabanar\u0131lar\u0131 ve balar\u0131lar\u0131n\u0131n zehirlerine kar\u015f\u0131 baz\u0131 ki\u015filerde alerjik reaksiyonlar geli\u015febilmektedir. B\u00f6cek alerjenleri alerjik burun nezlesi ve ast\u0131ma neden olabilmekte; ar\u0131 sokmalar\u0131nda ise 10-15 dakika i\u00e7inde sokma yerinde s\u0131n\u0131rl\u0131 veya t\u00fcm v\u00fccutta hafif veya a\u011f\u0131r bir reaksiyon geli\u015febilmektedir.<\/p>\n

Ar\u0131 alerjisine ait ilk yaz\u0131l\u0131 kay\u0131tlar, M\u00d6 2641 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r Firavunu Menses\u2019 in yabanar\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan sokulup \u00f6lmesine aittir. Ar\u0131 alerjisi, \u00f6zellikle ar\u0131 taraf\u0131ndan birka\u00e7 kez sokulan ve genetik olarak yatk\u0131n ki\u015filerde ortaya \u00e7\u0131kar. Ar\u0131ya kar\u015f\u0131 alerjisi olanlar\u0131n, yanlar\u0131nda ar\u0131 soktu\u011fu taktirde acil m\u00fcdahale i\u00e7in ila\u00e7 ta\u015f\u0131malar\u0131 ve bunlar\u0131 kendi kendilerine kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenmeleri gereklidir.<\/p>\n

Besin alerjisi
\n<\/em><\/strong>Besin alerjilerine \u00e7ocuklarda daha s\u0131k rastlan\u0131r. 3 ya\u015f\u0131na kadar takip edilen 480 yenido\u011fan\u0131n \u00f6zellikle ya\u015famlar\u0131n\u0131n ilk y\u0131l\u0131nda daha s\u0131k olmakla birlikte, y\u00fczde 28\u2019inde g\u0131da reaksiyonu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Birka\u00e7 \u00fclkede yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalarda 1 ya\u015f\u0131na kadar olan \u00e7ocuklar\u0131n y\u00fczde 2,5\u2019u\u011funda inek s\u00fct\u00fc alerjisi saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Her t\u00fcrl\u00fc besin maddesine kar\u015f\u0131 alerjik reaksiyon olu\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Peynir, yo\u011furt, ekmek, bira ve \u015farap gibi mayal\u0131 g\u0131dalar\u0131n alerjikli\u011fi bilinmektedir. En s\u0131kl\u0131kla alerjiye yol a\u00e7an besinler inek s\u00fct\u00fc, tavuk yumurtas\u0131, soya fasulyesi, ceviz, f\u0131nd\u0131k, yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131, bal\u0131k, kabuklu deniz hayvanlar\u0131 ile bu\u011fday ve di\u011fer tah\u0131llard\u0131r.<\/p>\n

Besin ile ortaya \u00e7\u0131kan alerjilerde, deri, mide-ba\u011f\u0131rsak sistemi ve solunum sistemi bulgular\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bunlar alerjiyle ilgili antikor olan immunoglobulin E (IgE) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olabildi\u011fi gibi, IgE\u2019den ba\u011f\u0131ms\u0131z da olu\u015fabilir. Alerjiye neden olan besinin al\u0131nmas\u0131ndan sonraki dakikalar veya saatler i\u00e7erisinde, alerjinin yerle\u015fti\u011fi b\u00f6lgeye ba\u011fl\u0131 olarak, de\u011fi\u015fik \u015fikayetler g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flar. Dudaklarda, dilde, bo\u011fazda \u015fi\u015fme, yanma, ka\u015f\u0131nt\u0131, y\u00fczde k\u0131zar\u0131kl\u0131k seste kabal\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir. Kramp \u015feklinde kar\u0131n a\u011fr\u0131lar\u0131, bulant\u0131, kusma ve ishal g\u00f6r\u00fclebilir. Bebeklerde geli\u015fme gerili\u011fi dikkati \u00e7eker. Hap\u015f\u0131rma burunda ka\u015f\u0131nt\u0131, ak\u0131nt\u0131, t\u0131kan\u0131kl\u0131k, g\u00f6z ya\u015farmas\u0131, g\u00f6zlerde ka\u015f\u0131nt\u0131 olabilir. Ast\u0131m tablosu geli\u015febilir. Bunlar\u0131n besinlere ba\u011fl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve hangisine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu testlerle anla\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra, o besin hastan\u0131n diyetinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Bir s\u00fcre bu g\u0131day\u0131 almayan ki\u015fide zamanla duyarl\u0131l\u0131k kaybolabilmektedir. Besinler, alerjik olaylar d\u0131\u015f\u0131nda da besin zehirlenmesi gibi \u00f6nemli sorunlara yol a\u00e7abilirler ve bunlar\u0131n alerjik olaylardan ayr\u0131m\u0131 zor olabilir.<\/p>\n

G\u0131da katk\u0131 maddeleriyle geli\u015fen alerjiler
\n<\/em><\/strong>Teknoloji ilerledik\u00e7e, modern kentli ya\u015famda zaman darl\u0131\u011f\u0131 sorunu artt\u0131k\u00e7a, eskiden evlerde do\u011fal ve taze olarak haz\u0131rlanan g\u0131dalar\u0131n yerini, fabrikasyon olarak haz\u0131rlanan ve uzun s\u00fcre marketlerde bozulmadan saklanmas\u0131 gereken g\u0131dalar al\u0131yor. Bir g\u00fcn i\u00e7inde t\u00fcketti\u011fimiz g\u0131dalarda, yakla\u015f\u0131k 2 bin tane katk\u0131 maddesi var. Koruyucular, k\u0131vam artt\u0131r\u0131c\u0131lar, lezzet artt\u0131r\u0131c\u0131lar, renklendiriciler, tatland\u0131r\u0131c\u0131lar vb. her g\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yiyecek ve i\u00e7eceklere ekleniyorlar.<\/p>\n

Alerji geli\u015ftirdi\u011fi bilinen katk\u0131 baz\u0131 katk\u0131 maddeleri \u015funlar: Yapay tatland\u0131r\u0131c\u0131 olarak bilinen aspartam, g\u0131da koruyucusu olarak kullan\u0131lan benzoatlar, yine koruyucu olan parabenler ve s\u00fclfitler, antioksidan olarak kullan\u0131lan BHA (butillenmi\u015f hidroksiyanozil) ve BHT (butillenmi\u015f hidroksitoluen), g\u0131dalara renk vermek i\u00e7in kullan\u0131lan g\u0131da boyalar\u0131, lezzet artt\u0131r\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lan MSG (monosodyum glutamat-E621), hem koruyucu, hem renklendirici, hem de lezzet artt\u0131r\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lan nitrat\/nitritler\u2026<\/p>\n

Duyarl\u0131 insanlarda en iyi yol, hekimden alerjik reaksiyon bulgusunun nedeni olabilecek maddelerle ilgili bilgi al\u0131nmas\u0131, hangi g\u0131dada hangi katk\u0131 maddesinin bulundu\u011funun bilinmesi ve bunlardan uzak durulmas\u0131.<\/p>\n

\u0130la\u00e7 alerjileri
\n<\/em><\/strong>Hastal\u0131klar\u0131n tan\u0131 ve tedavileri i\u00e7in art arda ila\u00e7lar geli\u015ftirildik\u00e7e, bunlarla birlikte olu\u015fan alerjik reaksiyonlar\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da art\u0131yor. Hemen her ila\u00e7 alerjiye neden olabilir, ama baz\u0131 ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda buna daha s\u0131k rastlanmaktad\u0131r. \u0130la\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu kendi ba\u015flar\u0131na alerji etkili de\u011fildir; v\u00fccuda girdi\u011finde birtak\u0131m proteinlerle birle\u015ferek alerjik etkinlik kazan\u0131rlar. Kullan\u0131lan ilaca; kullanan ki\u015finin ya\u015f\u0131na, cinsiyetine, genetik \u00f6zelliklerine ve di\u011fer hastal\u0131klar\u0131na; daha \u00f6nce ayn\u0131 ilac\u0131n kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na; ilac\u0131n verili\u015f yoluna ba\u011fl\u0131 olarak, alerjik reaksiyonlar\u0131n g\u00f6r\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmektedir. Alerjik reaksiyon bir ilac\u0131n ilk al\u0131nmas\u0131 ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kmaz. Genellikle bu ila\u00e7 daha \u00f6nceden al\u0131nm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130laca ba\u011fl\u0131 alerjik olaylar, ciltte g\u00f6r\u00fclen kurde\u015fen ve egzamadan kan h\u00fccrelerinin say\u0131 ve fonksiyon bozukluklar\u0131na; anafilaksi, ate\u015f, serum hastal\u0131\u011f\u0131 gibi sistemik tablolardan b\u00f6brek, karaci\u011fer ve damar iltihab\u0131na; safra kanallar\u0131n\u0131n t\u0131kanmas\u0131, ani nefes darl\u0131\u011f\u0131, sar\u0131l\u0131k ve zat\u00fcrreeden, g\u00f6\u011f\u00fcste, kar\u0131nda su toplanmas\u0131 gibi belirli organlara \u00f6zel olarak g\u00f6r\u00fclen bulgulara kadar \u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlere sahiptir. \u0130la\u00e7 al\u0131m\u0131yla olaylar\u0131n ba\u015flamas\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcre birka\u00e7 dakikadan, 1-2 haftaya kadar de\u011fi\u015fmektedir.<\/p>\n

En s\u0131k antibiyotik grubu ila\u00e7lar ila\u00e7 alerjisine neden olur, ila\u00e7 alerjilerinin y\u00fczde 45\u2019inden sorumludurlar. Ad\u0131 en s\u0131k an\u0131lan penisilin alerjisidir. Aspirin ve romatizma ila\u00e7lar\u0131 da, ila\u00e7 alerjilerinin y\u00fczde 17\u2019sinden sorumludur. Renkli r\u00f6ntgen filmi \u00e7ekmek i\u00e7in kullan\u0131lan ila\u00e7larla, di\u015f \u00e7ekimleri ve ameliyatlarda kullan\u0131lan uyu\u015fturucu ila\u00e7lar da \u00f6nemli ila\u00e7 alerjisi nedenlerindendir. Bu ila\u00e7lar d\u0131\u015f\u0131nda bir\u00e7ok ila\u00e7, alerjik reaksiyona neden olabilir. \u00d6rne\u011fin; gut hastal\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan allopurinol, antibiyotik s\u0131n\u0131f\u0131ndan kinolonlar, s\u00fclfa i\u00e7eren ila\u00e7lar, sara ila\u00e7lar\u0131, baz\u0131 hormonlar (\u00f6rne\u011fin ins\u00fclin), vitaminler gibi. Baz\u0131 \u00e7ocuk a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yumurta proteinleri ve baz\u0131 jel maddeler a\u015f\u0131ya kar\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bunlara ba\u011fl\u0131 alerjiler de g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Bir ila\u00e7 kullan\u0131rken ortaya \u00e7\u0131kan yeni bir sa\u011fl\u0131k sorunu, ila\u00e7la ili\u015fkili veya ili\u015fkisiz oldu\u011funa karar verilemese bile, o ilac\u0131 re\u00e7ete eden hekime bildirilmelidir. E\u011fer hasta herhangi bir ilaca kar\u015f\u0131 ge\u00e7irilmi\u015f bir alerji \u00f6yk\u00fcs\u00fcne sahipse, ba\u015fka ila\u00e7lar\u0131 kullanmas\u0131 gerekti\u011finde de bunu hekimine bildirmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 ila\u00e7lar aras\u0131nda \u00e7apraz reaksiyonlar olabilmektedir, yani birine duyarl\u0131 olundu\u011funda, bununla \u00e7apraz reaksiyon g\u00f6steren bir di\u011ferine de duyarl\u0131 hale gelinebilir.<\/p>\n

\u0130la\u00e7 alerjisi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in alerji deri testi ve baz\u0131 ila\u00e7lar i\u00e7in (\u00f6rne\u011fin penisilin) RAST testi yap\u0131labilir. Gereksiz yere uygun olmayan dozlarda d\u00fczensiz ila\u00e7 kullan\u0131mlar\u0131 ila\u00e7 alerjisini davet edece\u011fi i\u00e7in, bu t\u00fcr uygulamalardan sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Alerji yapan aksesuvarlar ve kimi aparatlar
\n<\/em><\/strong>Alerjik b\u00fcnyeli ki\u015filerin i\u015fi ger\u00e7ekten zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, cildin herhangi bir madde ile genellikle uzun s\u00fcreli ve tekrarlayan temaslar\u0131 sonras\u0131nda bile, ciltte alerjik hastal\u0131klar geli\u015febiliyor. Temas edilen cilt alan\u0131nda k\u0131zar\u0131kl\u0131k, kabar\u0131kl\u0131k, kal\u0131nla\u015fma, \u00e7atlaklar, soyulma, ka\u015f\u0131nt\u0131, sulanma ve kabuklanmalar g\u00f6r\u00fclebiliyor.<\/p>\n

Kad\u0131nlar aras\u0131ndaki g\u00fcnl\u00fck konu\u015fmalara girmi\u015f kimi c\u00fcmleler vard\u0131r: \u201cAlt\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tak\u0131 takam\u0131yorum, alerji yap\u0131yor\u201d gibi\u2026 Ger\u00e7ekten de, \u00f6zellikle nikel kar\u0131\u015f\u0131mli im\u00fctasyon tak\u0131lara kar\u015f\u0131, alerji geli\u015febilir. Ama alt\u0131n\u0131n alerji yapmad\u0131\u011f\u0131 do\u011fru de\u011fildir. D\u00fc\u015f\u00fck ayarl\u0131 alt\u0131nlara da alerji geli\u015febilir, ancak 20 dereceden y\u00fcksek ayarl\u0131 alt\u0131nlar alerji yapmaz. Aksesuvarlar, genelde temas b\u00f6lgelerine yak\u0131n yerlerde alerji olu\u015ftururlar. \u00d6rne\u011fin k\u00fcpe takt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, kulak memesine yak\u0131n k\u0131s\u0131mlarda, boyunda d\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u00fc, k\u0131zar\u0131kl\u0131klar olu\u015fabilir.<\/p>\n

Nikel, kemer tokas\u0131 ve kol saatlerinde de bulunabilmektedir. Nikel kullan\u0131lm\u0131\u015f, fermuvarlar, \u00e7\u0131t \u00e7\u0131tlar, kancalar ve g\u00f6zl\u00fck \u00e7er\u00e7eveleri de alerji olu\u015fturabilir. Krom kapl\u0131 malzemeler de, ki\u015filerde kontak dermatite neden olabilmektedir. C\u0131va da duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olanlarda reaksiyon olu\u015fturabilmektedir. C\u0131va, kimi lens sol\u00fcsyonlar\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u015eimdi iyice \u015fa\u015f\u0131rtacak bir malzeme: Di\u015f hekimli\u011finde kullan\u0131lan kimi protezler, kullanan hastalarda alerji geli\u015ftirebilir. Bu durumlarda allerjen, protezin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan kimi maddelerdir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 tamponlar, alerjik reaksiyon, hatta anafilaktik \u015fok meydana getirebilmektedir.<\/p>\n

Kozmetik malzemeler
\n<\/em><\/strong>Her t\u00fcrl\u00fc kozmetik malzeme de alerjik reaksiyon olu\u015fturabilir: Elinize, y\u00fcz\u00fcn\u00fcze, v\u00fccudunuza, sa\u00e7\u0131n\u0131za s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz b\u00fct\u00fcn kozmetikler, sa\u00e7 boyas\u0131ndan g\u00f6z farlar\u0131na, dudak boyalar\u0131ndan t\u0131rnak cilas\u0131na, parf\u00fcmden g\u00fcne\u015f kremlerine kadar\u2026 Sa\u00e7 boyalar\u0131nda kullan\u0131lan parafenilendiamin en s\u0131k sorumludur. Elbise boyalar\u0131 da, alerji olu\u015fturabilmektedir.<\/p>\n

Cilde s\u00fcr\u00fclerek kullan\u0131lan kozmetik malzemeler, kontakt dermatite neden olabilece\u011fi gibi; deodorant, parf\u00fcm gibi havaya sa\u00e7\u0131lan kozmetikler, alerjik ast\u0131m krizine yol a\u00e7abilirler. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle hipoallerjenik ibareli \u00fcr\u00fcnlerin kullan\u0131lmas\u0131na dikkat edilmeli ve tan\u0131nmam\u0131\u015f markalar\u0131n kozmetik malzemeleri kullan\u0131lmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Lateks alerjisi
\n<\/em><\/strong>Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda (doktor, hem\u015fire vs.) en s\u0131k rastlan\u0131lan alerjilerden biri, lateks alerjisidir. Lateks, Brezilyada yeti\u015fen tropikal kau\u00e7uk a\u011fac\u0131n\u0131n (Hevea brasiliensis) \u00f6zsuyundan \u00fcretilen bir maddedir; lastik i\u00e7erikli bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcnde, \u00f6rne\u011fin lastik eldivenler (ameliyat eldivenleri), balonlar, prezervatifler, elastik yap\u0131\u015fkan bantlar, \u00e7e\u015fitli sonda ve kateterler, lastik ayakkab\u0131lar, spor malzemelerinde bulunur. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, lastik end\u00fcstrisinde \u00e7al\u0131\u015fanlar ve \u00e7ok fazla cerrahi operasyon ge\u00e7irenlerde de lateks alerjisine s\u0131k rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Lateks duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olanlar\u0131n deri veya g\u00f6z, burun, akci\u011ferler, a\u011f\u0131z, an\u00fcs ve vajina mukozalar\u0131 bu madde ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, alerjik reaksiyon olu\u015fur. Deriye temas halinde, k\u0131zar\u0131kl\u0131k, \u015fi\u015flik, ka\u015f\u0131nt\u0131 ve \u00e7atlama olu\u015fabilir. Lateksin solunumla al\u0131nmas\u0131 daha ciddi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilir. \u00d6rne\u011fin, ameliyat eldivenlerindeki pudraya yap\u0131\u015fm\u0131\u015f lateks par\u00e7ac\u0131klar\u0131 solundu\u011funda, g\u00f6zlerde k\u0131zar\u0131kl\u0131k, ka\u015f\u0131nt\u0131 ve sulanma, hap\u015f\u0131rma, burun akmas\u0131 olabilece\u011fi gibi; g\u00f6\u011f\u00fcste s\u0131k\u0131\u015fma, nefes almakta zorluk gibi bir ast\u0131m tablosu da olu\u015fabilir. Lateksten yap\u0131lm\u0131\u015f balonlar\u0131n \u015fi\u015firilmesi ya da patlamas\u0131 da y\u00fczde ciddi \u015fi\u015fmelere neden olabilir. Duyarl\u0131 erkek ve kad\u0131nlarda, lateksten yap\u0131lm\u0131\u015f prezervatiflerin ka\u015f\u0131nma ve \u015fi\u015flik olu\u015fturmas\u0131na rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Lateks, hayat\u0131 tehdit eden bir reaksiyon olan anafilaksi de geli\u015ftirebilir. Bu t\u00fcr reaksiyonlar, kad\u0131n do\u011fum muayeneleri, do\u011fum, ameliyat veya di\u015f operasyonlar\u0131nda olu\u015fabilir.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda lateks alerjilerine s\u0131k rastlanmas\u0131 sonucunda, i\u00e7inde lateks olmayan ameliyat eldivenleri \u00fcretilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r, ama bunlar daha pahal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zel bir durum: Egzersiz alerjisi
\n<\/em><\/strong>Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f okumad\u0131n\u0131z: Yava\u015f ko\u015fu, tenis, futbol, bisiklet, kayak hatta aerobik gibi bir\u00e7ok egzersiz t\u00fcr\u00fc alerjik reaksiyonlara yol a\u00e7abilir. Bu reaksiyonlar, ciltteki hafif k\u0131zarma ve kabart\u0131lardan kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131 ve kusmaya, ast\u0131m krizinden anafilaksiye kadar \u00e7ok farkl\u0131 \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kabilir. Egzersiz alerjisi as\u0131l olarak, kimi g\u0131dalarla ili\u015fkilidir. Egzersizden 2-4 saat \u00f6nce al\u0131nan baz\u0131 besinler, egzersiz alerjisine neden olurlar. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kimi hormonal fakt\u00f6rler ve sindirim sistemi hastal\u0131klar\u0131 da egzersiz s\u0131ras\u0131nda alerjik reaksiyon ba\u015flatabilmektedir. \u00d6rne\u011fin adet d\u00f6nemindeki kad\u0131nlarda egzersiz alerjisi riski daha fazlad\u0131r.<\/p>\n

Egzersize ba\u011fl\u0131 olarak ast\u0131m krizi de olu\u015fabilir. Egzersiz ast\u0131m\u0131n nedeni, a\u015f\u0131r\u0131 nefes al\u0131p verme nedeniyle hava yollar\u0131nda \u0131s\u0131 ve s\u0131v\u0131 kayb\u0131 olmas\u0131d\u0131r. So\u011fu\u011fun etkisiyle, ast\u0131ml\u0131 hastada kriz meydana gelebilir. Deride s\u0131cakl\u0131k, k\u0131zarma, ka\u015f\u0131nt\u0131, kurde\u015fen olmaks\u0131z\u0131n; inat\u00e7\u0131, kuru \u00f6ks\u00fcr\u00fckle beraber h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 solunum ve nefes darl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fur. Belirtiler egzersiz s\u0131ras\u0131nda veya s\u0131kl\u0131kla egzersizden 5-10 dakika sonra g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Cinsel ili\u015fki s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan seks ast\u0131m\u0131 da egzersiz ast\u0131m\u0131n\u0131n bir t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Egzersiz alerjini \u00f6nlemenin yollar\u0131 \u015funlard\u0131r: Egzersizden 4 saat \u00f6ncesine kadar yemek yenmemesi, hi\u00e7bir ila\u00e7 al\u0131nmamas\u0131; a\u011f\u0131r egzersizlerden \u00f6nce \u0131s\u0131nma hareketleri yap\u0131lmas\u0131; egzersizlerin birden de\u011fil v\u00fccudu so\u011futarak yava\u015f yava\u015f kesilmesi; \u00e7ok s\u0131cak, nemli ya da so\u011fuk ve kirli havada egzersizden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 ve \u00f6nc\u00fc belirtiler ortaya \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz egzersize son verilmesi\u2026<\/p>\n

Psikolojik fakt\u00f6rler
\n<\/em><\/strong>Alerjik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fiminde, yak\u0131nmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda ve hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol\u00fcnde psikolojik durumun da katk\u0131s\u0131 vard\u0131r. Stresin alerji nedeni say\u0131l\u0131p say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumuz Prof. Dr. Murat Dal, \u201cAlerjik yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olmayanlarda, stresin bir reaksiyon olu\u015fturdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum\u201d diyor. Ama ki\u015fi atopikse, psikolojik durum y\u00fczde 30 gibi bir oranla alerjiyi tetikleyebilir. \u00d6zellikle ast\u0131m ve alerjik rinitte, ki\u015finin psikolojik durumu ger\u00e7ekten \u00f6nemlidir. Ama yaln\u0131zca stres ya da \u00fcz\u00fcnt\u00fc de\u011fil, bazen a\u015f\u0131r\u0131 sevin\u00e7 ya da at\u0131lan bir kahkaha da ast\u0131m krizini ba\u015flatabilir.<\/p>\n

Alerjik hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhis ve tedavisi
\n<\/em><\/strong>Alerjik hastal\u0131klar te\u015fhis edilirken, hekimin ilk yapaca\u011f\u0131 hastadan ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir anamnez (hastal\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc) almakt\u0131r. Alerjik hastal\u0131k belirtilerine benzer belirtileri olan ki\u015filerde, ailede benzer hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, \u015fikayetlerin s\u00fcre\u011fen ve tekrarlay\u0131c\u0131 olmas\u0131, mevsimlere g\u00f6re de\u011fi\u015fmesi, di\u011fer alerjik hastal\u0131klar\u0131n e\u015flik etmesi tipik \u00f6zelliklerdir. Hastan\u0131n anamnezi, kanda IgE tipi antikorlar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, alerjik cilt testleri ve hastal\u0131\u011f\u0131n tipine g\u00f6re de\u011fi\u015fen di\u011fer incelemelerle birle\u015ftirilerek kesin te\u015fhis konulabilir.<\/p>\n

Tedavi ile alerjik b\u00fcnye de\u011fi\u015ftirilemez. Ancak, alerjik hastal\u0131klar kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir ve hastan\u0131n yak\u0131nmalar\u0131 giderilip, ya\u015fam\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 \u00f6nlenebilir, normal ya\u015fam\u0131na d\u00f6nmesi sa\u011flanabilir. Tedavi ki\u015fiye g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle birlikte, alerjik hastal\u0131klarda korunma, yani alerjenden uzak durmak esast\u0131r. Bunun i\u00e7in, \u00f6ncelikle alerjiye neden olan madde veya maddeler belirlenmelidir. Korunman\u0131n i\u00e7ine, \u015fikayetleri alevlendirecek yerlerde bulunmaktan ka\u00e7\u0131nmak da girer. \u00d6rne\u011fin ki\u015fi ast\u0131ml\u0131ysa, tozlu, rutubetli, havaland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, sigara i\u00e7ilen yerlerde olmamaya \u00f6zen g\u00f6stermelidir.<\/p>\n

Korunman\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, ila\u00e7lara ba\u015fvurulur. Alerji tedavisinde, alerjik reaksiyon sonras\u0131 olu\u015fan histaminin etkilerini ortadan kald\u0131rma ama\u00e7l\u0131 olarak antihistaminikler ve kortizon t\u00fcrevi ila\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Hekimler alerjik hastal\u0131klar\u0131, akut ve kronik olarak de\u011ferlendirir. Akut alerjilerde, bulgular devam etti\u011fi s\u00fcrece al\u0131nacak ila\u00e7larla k\u0131sa s\u00fcreli tedaviler uygulanabilir. Ama kronik alerjilerde, tedavi devaml\u0131l\u0131k g\u00f6stermek durumundad\u0131r. \u0130la\u00e7lar s\u00fcrekli kullan\u0131lmakla birlikte, zaman zaman kesilerek, ila\u00e7s\u0131z kontrol ve korunma \u00f6nlemleri izlenebilir. Hekim kontrol\u00fc olmadan, kendi ba\u015f\u0131na ila\u00e7 kullanmak ve ba\u015flanan tedaviyi kontrols\u00fcz s\u00fcrd\u00fcrmek do\u011fru de\u011fildir ve yan etkilerin g\u00f6r\u00fclme riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n

\u0130la\u00e7larla, yak\u0131nmalar kontrol alt\u0131na al\u0131nam\u0131yorsa, imm\u00fcnoterapi denilen duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma (hiposentizasyon) y\u00f6ntemine ba\u015fvurulabilir. Bir t\u00fcr a\u015f\u0131 tedavisi olan bu y\u00f6ntemde, duyarl\u0131 olunan alerjen, belirli aral\u0131klarla, artan dozlarda hastaya verilir. Bu alerjene kar\u015f\u0131 v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131k hale gelmesi sa\u011flan\u0131r. Tedavi s\u00fcresi 4-5 y\u0131ld\u0131r.<\/p>\n

Alerjik hastal\u0131klar\u0131n tedavilerinde, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi tepkilerini kontrol alt\u0131nda tutacak kimi yeni ila\u00e7lardan da s\u00f6z ediliyor. Bu konuyu sordu\u011fumuz Prof. Dr. Murat Dal, \u201cAlerjiler de, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Az \u00e7al\u0131\u015fsa, kanser gibi birtak\u0131m hastal\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. O nedenle, ben ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine y\u00f6nelik ila\u00e7lar\u0131 kullanmay\u0131 do\u011fru bulmuyorum\u201d diyor.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

KAYNAKLAR
\n1) \u0130\u00dc T\u0131p Fak\u00fcltesi \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 Alerji Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Murat Dal ile yap\u0131lan s\u00f6yle\u015fi.
\n2) www.populermedikal.com<\/a>. Bu internet adresinde, Ege \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 ABD \u0130mmunoloji Bilimdal\u0131\u2019nda g\u00f6revli, Uzman Dr. Cengiz K\u0131rmaz\u2019\u0131n alerji konulu \u00e7ok say\u0131da makalesi yer al\u0131yor.
\n3) Ana Britannica Ansiklopedisi; Alerji Maddesi, 1. Cilt; Anafilaksi Maddesi, 2. Cilt; 1993 Bask\u0131s\u0131.
\n4) \u0130\u00dc Eczac\u0131l\u0131k Fak\u00fcltesi, Farmakoloji Ders Notlar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re alerjik hastal\u0131klar, d\u00fcnyada en s\u0131k rastlanan hastal\u0131klar aras\u0131nda 6. s\u0131rada yer al\u0131yor. Ama bu rakam sabit de\u011fil; alerjik hastal\u0131klar\u0131n hastal\u0131k s\u0131ralamas\u0131ndaki yeri, \u00fclkenin geli\u015fmi\u015fli\u011fine g\u00f6re art\u0131yor ya da azal\u0131yor. Bu bilgiden sonra, pek \u00e7ok hastal\u0131kta oldu\u011fu gibi, d\u00fcnyan\u0131n yoksul \u00fclkelerinde alerjik hastal\u0131klar\u0131n daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz tabii. Ama yan\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc alerjik hastal\u0131klar […]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":9089,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[43,33],"tags":[573,425,443],"class_list":["post-9088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-5-sayi","category-saglik-bilimleri","tag-alerji","tag-saglik","tag-saglik-bilimleri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t