{"id":9109,"date":"2004-07-01T01:08:53","date_gmt":"2004-06-30T22:08:53","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9109"},"modified":"2017-05-16T17:43:27","modified_gmt":"2017-05-16T14:43:27","slug":"11-eylulden-guantanamo-ve-ebu-gureybe-istisna-durumu-ve-kamp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2004\/07\/01\/11-eylulden-guantanamo-ve-ebu-gureybe-istisna-durumu-ve-kamp","title":{"rendered":"11 Eyl\u00fcl\u2019den Guantanamo ve Ebu Gureyb\u2019e: \u0130stisna durumu ve kamp"},"content":{"rendered":"

11 Eyl\u00fcl sonras\u0131n\u0131, istisnai olan\u0131n kural haline geli\u015finin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki vuku bulu\u015fu olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tuttu\u011fumuzda ve kamp\u0131 da \u201cistisna durumunun kural haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman a\u00e7\u0131lan mekan\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Guantanamo \u00fcss\u00fcnde, Ebu-Gureyb cezaevinde, Filistin\u2019de ve d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka b\u00f6lgelerinde ya\u015fananlar\u0131n m\u00fcnferit vakalar oldu\u011funu s\u00f6ylememizin de art\u0131k imkans\u0131z hale geldi\u011fini biliyoruz demektir. Kamp, yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131l s\u00fcren uykusundan uyanm\u0131\u015f ve geri d\u00f6nm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. <\/em><\/p>\n

Fatih Ya\u015fl\u0131<\/strong>
\nAnkara \u00dcniversitesi Kamu Y\u00f6netimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n

\u201cBen Nur, size Abu Gharip hapishanesinden yaz\u0131yorum. Nereden ba\u015flayaca\u011f\u0131m\u0131 bilemiyorum\u2026 Burada neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131 size anlatabilir miyim? Siz uyurken uykusuzlu\u011fun ne demek oldu\u011funu, siz giyinikken \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 anlatabilir miyim? Sadece onurumuzu korumak\u00a0 i\u00e7in i\u015fkence ve \u015fiddete maruz kal\u0131yoruz\u2026 <\/em>\u0130\u00e7ki i\u00e7ip bize hayvanlar gibi tecav\u00fcz ederken b\u00fcy\u00fck \u0131st\u0131rap \u00e7ekiyoruz. Her g\u00fcn yeniden \u00f6l\u00fcyoruz. Tecav\u00fcze u\u011fruyor, i\u015fkence g\u00f6r\u00fcyoruz. Giysilerimiz parampar\u00e7a, karn\u0131m\u0131z a\u00e7. Bizi kim kurtarmaya gelecek?… Onurlu insanlar! E\u011fer silah\u0131n\u0131z varsa, bizi hapishanedekilerle birlikte \u00f6ld\u00fcr\u00fcn, l\u00fctfen bunu yap\u0131n. L\u00fctfen…\u201d
\n(Ebu Gureyb Cezaevi\u2019nde tutulan bir kad\u0131n esirin yazd\u0131\u011f\u0131 mektuptan)<\/em><\/p>\n

Egemenli\u011fin istisnada kurulu\u015fu
\n<\/em><\/strong>\u201c\u0130stisna kendisini oldu\u011fu kadar geneli de a\u00e7\u0131klar. Ki\u015fi, geneli ger\u00e7ekten incelemek istiyorsa, tek yapmas\u0131 gereken, ger\u00e7ek bir istisna bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.\u201d der Kierkegaard. Alman hukuk\u00e7usu ve siyaset felsefecisi Carl Schmitt\u2019in, Kierkegaard\u2019\u0131n bu \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 ciddiye alarak egemenlik teorisini tam da \u201cistisna durumu\u201d (ya da ayn\u0131 anlama gelmek \u00fczere \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc hal\u201d) kavram\u0131 \u00fczerine kurdu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Schmitt\u2019in Siyasi \u0130lahiyat, Egemenlik Kuram\u0131 \u00dczerine D\u00f6rt B\u00f6l\u00fcm<\/em> isimli eserinin daha ilk c\u00fcmlesinde temel iddia \u015f\u00f6yle konulur ortaya: \u201cegemen, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hale karar verendir.\u201d (2002: 13)<\/p>\n

Peki ama nedir \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc hal\u201d ve neden egemenlik ola\u011fan\u00fcst\u00fc hale \u201ckarar verme\u201d ile ilgilidir? Schmitt\u2019e g\u00f6re; \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc hal, yani mevzu hukukta \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen hal, ancak son derece tehlikeli, devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit edebilecek bir durum vb. olarak tan\u0131mlanabilir (\u2026) O [egemen-F.Y], hem son derece acil bir durumun s\u00f6z konusu olup olmad\u0131\u011f\u0131na, hem de bunu bertaraf etmek i\u00e7in ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine karar verendir.\u201d (2002: 14-15) Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu olan, herhangi bir do\u011fal afetten ya da basit\u00e7e bir asayi\u015f meselesinden kaynaklanan bir acil durum de\u011fildir; ola\u011fan\u00fcst\u00fc halden s\u00f6z edebilmek, ancak devletin bekas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7ok ciddi bir tehdit ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ve bu tehdidi bertaraf edebilmek i\u00e7in mevcut hukuk d\u00fczeni egemen g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda<\/strong> m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. \u201cModern devlet kuram\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli kavramlar\u0131 d\u00fcnyevile\u015ftirilmi\u015f ilahiyat kavramlar\u0131d\u0131r\u201d diyen Schmitt\u2019e g\u00f6re \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc halin hukuk i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlam, mucizenin ilahiyat i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anlama\u201d benzemektedir (2002: 41).<\/p>\n

Egemenli\u011fin \u201ckarar verme\u201d ile olan ili\u015fkisi ise, Schmitt\u2019in siyaset felsefesi gelene\u011fi i\u00e7erisinde \u00f6nemli bir yeri oldu\u011funu iddia etti\u011fi ve desizyonizm olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 -ki Schmitt kendisini de bu gelene\u011fe dahil etmektedir- d\u00fc\u015f\u00fcnce ile yak\u0131ndan ilgilidir. Desizyonizm, Hobbes\u2019un, \u201cyasay\u0131 yapan otoritedir, hakikat de\u011fil\u201d ya da Bodin\u2019in, \u201cegemenli\u011fin ve mutlak erkin temel noktas\u0131, genel olarak b\u00fct\u00fcn uyruklara onaylar\u0131n\u0131 almaks\u0131z\u0131n yasa vermekte yatar\u201d s\u00f6zlerinde net bir \u015fekilde ortaya konuldu\u011fu gibi, egemene toplumsal d\u00fczenin tesis edilmesinde, yasalar\u0131n \u00fczerinde bir g\u00fc\u00e7, bir a\u015fk\u0131nl\u0131k vehmeder. Desizyonist d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00f6kenleri, Yasalar<\/em> (1998) isimli eserinde yasalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00fczerinde bulunarak \u201cdevleti do\u011fru yolda tutan ve polisin ruhu olan\u201d bir konseyden; Gece Konseyi\u2019nden bahseden Platon\u2019a kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilir. Modernli\u011fin hemen \u00f6ncesinde Hobbes ve Bodin\u2019in, modern zamanlarda ise \u201ckar\u015f\u0131-devrimci devlet felsefesi\u201dnin temsilcileri olan Maistre, Bonald ve Donoso Cortes gibi Alman romantiklerinin ve elbette ki daha sonra Schmitt\u2019in bizzat kendisinin, desizyonist gelene\u011fin \u00f6nemli temsilcileri olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u0130smi an\u0131lan t\u00fcm bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin, kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlerin en \u00e7alkant\u0131l\u0131 g\u00fcnlerine tan\u0131kl\u0131k ettikleri ve toplumsal kaostan \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in gerekli olan\u0131n a\u015fk\u0131n bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yledikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, -\u00f6rne\u011fin Platon i\u00e7in bu a\u015fk\u0131n g\u00fc\u00e7 Gece Konseyi<\/strong>, <\/em>Hobbes i\u00e7in Leviathan<\/strong>, Cortes i\u00e7in ise Diktat\u00f6r<\/strong>\u2019d\u00fc- desizyonizmin hem siyaset felsefesi i\u00e7erisindeki konumu hem de tarihsel ba\u011flam\u0131 daha anla\u015f\u0131l\u0131r olacakt\u0131r.<\/p>\n

Kural haline gelen istisna
\n<\/em><\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en \u00f6nemli siyaset felsefecilerinden biri olan Giorgio Agamben\u2019e g\u00f6re; Schmitt\u2019in, yaln\u0131zca devlete y\u00f6nelik bir ciddi tehdit durumunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi istisna durumu\/ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal, bug\u00fcn normal olanla gittik\u00e7e daha i\u00e7 i\u00e7e bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz etmekte; ya da ayn\u0131 anlama gelmek \u00fczere, istisna kural haline gelmektedir. \u015e\u00f6yle der Agamben: \u201cBirinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan bu yana ve de h\u00e2l\u00e2 g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde cereyan eden \u015fey \u015fudur: \u0130stisnai durumun \u2018hukuksal olarak bo\u015f\u2019 alan\u0131, kendi zamansal-mekansal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor ve bug\u00fcn, bu s\u0131n\u0131r ihlalinin b\u00fcy\u00fck boyutlara varmas\u0131n\u0131n sonucu olarak, normal d\u00fczen ile \u00e7ak\u0131\u015fmaya, yani yeniden her \u015feyin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu bir durum yaratmaya ba\u015fl\u0131yor.\u201d (2001: 54)<\/p>\n

Bize g\u00f6re, 11 Eyl\u00fcl 2001 tarihinde D\u00fcnya Ticaret Merkezi kulelerine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7, tam da Agamben\u2019in i\u015faret etti\u011fi \u015feye; yani istisnai olan\u0131n kural haline geli\u015fine ve normal olanla ola\u011fan\u00fcst\u00fc olan\u0131n birbirinden ay\u0131rt edilemez oldu\u011fu bir belirsizlik m\u0131nt\u0131kas\u0131n\u0131n kesin olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na tekab\u00fcl ediyor. Bu tekab\u00fcl edi\u015fe daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde de\u011finece\u011fiz; ancak \u00f6nce \u201cegemenli\u011fin iki paradoksu\u201dndan s\u00f6z etmemiz gerekiyor. Agamben\u2019in Schmitt\u2019e at\u0131fla belirtti\u011fi \u00fczere, egemenli\u011fin temel paradoksu \u015funa dayan\u0131yor: \u201cEgemen [ki\u015fi] hukuk d\u00fczeninin ayn\u0131 anda hem d\u0131\u015f\u0131nda hem i\u00e7indedir. E\u011fer egemen, ger\u00e7ekten, hukuk d\u00fczeninin ge\u00e7erlili\u011fini ask\u0131ya alma yetkisi verdi\u011fi ki\u015fi ise, o zaman \u2018egemen hukuk d\u00fczeninin d\u0131\u015f\u0131nda bulunmas\u0131na ra\u011fmen bu d\u00fczene aittir; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu durumda anayasan\u0131n in toto <\/em>[tamamen] ask\u0131ya al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131na karar vermek bu ki\u015fiye d\u00fc\u015fer.\u2019\u201d (Agamben, 2001: 25) Biz, Agamben\u2019in i\u015faret etti\u011fi bu paradoksa 11 Eyl\u00fcl\u2019den sonra, bir yenisinin daha eklendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu, egemen g\u00fcc\u00fcn istisnai olan\u0131 kural haline getirmeyi, yani normalli\u011fin sonsuza do\u011fru tahkim edilmesini bir varolu\u015f stratejisi olarak ortaya koyu\u015fu ile ilgilidir ve paradoks tam da burada ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Egemen g\u00fc\u00e7, bir yandan kendisinin varolu\u015f nedenini d\u00fczenin tesisi ile, yani normalli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ile ili\u015fkilendirmekte; \u00f6te yandan ise paradoksal bir \u015fekilde, s\u00fcrekli bir istisna durumu giderek kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmazsa olmaz ko\u015fulu haline gelmektedir. Bu paradoksu, Zizek\u2019in Derrida\u2019ya at\u0131fla, ancak ba\u015fka bir ba\u011flamda dile getirdi\u011fi \u015fu s\u00f6zlerle daha iyi anlayabiliriz: \u201cAmac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi olanaks\u0131z k\u0131lan ko\u015ful ayn\u0131 zamanda onu olanakl\u0131 da k\u0131lar.\u201d (Zizek, 2002: 162) E\u011fer istisnai durum, egemenin amac\u0131n\u0131, yani d\u00fczenin tesisinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini olanaks\u0131z k\u0131lan ko\u015ful<\/strong> olarak kabul edilirse; bu durumun, normalli\u011fin sonsuzlu\u011fa do\u011fru tahkimi olarak, egemenin varolu\u015funu olanakl\u0131 k\u0131lan<\/strong> biricik ko\u015ful haline geldi\u011fini de s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

\u015eimdi, kavramlar d\u00fczeyinden olgular d\u00fczeyine s\u0131\u00e7rayarak 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131 ile ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131labiliriz. 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131, varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ciddi bir tehdit olarak g\u00f6ren egemen g\u00fc\u00e7; yani Amerika Birle\u015fik Devletleri, hem kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde hem de uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte mevcut hukuku \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerde ask\u0131ya alarak bir istisnai durumun s\u00f6z konusu oldu\u011funa karar vermi\u015f durumdad\u0131r. \u00dclke i\u00e7erisinde anayasa ile koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin (g\u00f6zalt\u0131nda tutulma s\u00fcresinin s\u0131n\u0131rs\u0131z hale getirili\u015fi ya da sivillerin askeri mahkemelerde yarg\u0131lanabilmelerine cevaz vermek gibi \u00f6rneklerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere) ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 ve hem Afganistan hem de Irak i\u015fgallerinde uluslararas\u0131 hukukun devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131, k\u00fcresel bir istisna durumunun varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir. \u00dcstelik, bu durumun sonsuzlu\u011fa do\u011fru tahkimi ABD\u2019nin d\u00fcnya polisli\u011fi g\u00f6revinin olmazsa olmaz ko\u015fulu haline gelmi\u015ftir. Askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte d\u00fczenin tesisi ile me\u015frula\u015ft\u0131ran ABD, gelinen noktada, d\u00fczeni tehdit edecek g\u00fc\u00e7lerin daimi mevcudiyetine ve dolay\u0131s\u0131yla da daimi bir istisna durumuna gereksinim duymaktad\u0131r.<\/p>\n

Kamp\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc
\n<\/strong><\/em>Agamben\u2019e g\u00f6re, istisnan\u0131n kural haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za tekab\u00fcl eden mekan, Foucault\u2019nun iddia etti\u011fi gibi cezaevi<\/strong> de\u011fil, kamp<\/strong>t\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc; \u201ccezaevleri yasalar\u0131 sadece ceza hukukunun belli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015ftururken ve normal d\u00fczenin d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey de\u011filken, kamplar\u0131 y\u00f6neten yasalar (\u2026) s\u0131k\u0131y\u00f6netim yasalar\u0131 ve ku\u015fatma alt\u0131ndaki bir topra\u011f\u0131n yasalar\u0131d\u0131r.\u201d (Agamben, 2001: 31) Kamp, t\u0131pk\u0131 egemenin stat\u00fcs\u00fcnde oldu\u011fu gibi, paradoksal bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz etmektedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc, bir yandan normal hukuk d\u00fczeninin d\u0131\u015f\u0131ndaki bir toprak par\u00e7as\u0131na yerle\u015ftirilmi\u015ftir, yani burada her \u015fey m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, bir yandan ise \u00f6yle \u201cd\u0131\u015far\u0131da bir yer de de\u011fildir\u201d, \u00e7\u00fcnk\u00fc kampta d\u0131\u015flanan \u015fey \u201ctam da d\u0131\u015flanmak suretiyle i\u00e7lenmektedir.\u201d Yani mevcut sisteme dahil edilemeyenler, kamp arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u0131\u015flanmakta ve ancak b\u00f6yle i\u00e7lenebilmektedirler. \u00d6rne\u011fin, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda kamplara doldurulan Yahudiler, ulusun d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lm\u0131\u015f olmakta ve Nazi devleti taraf\u0131ndan ancak b\u00f6yle i\u00e7lenebilmekteydiler; t\u0131pk\u0131 bug\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden Avrupa\u2019ya g\u00f6\u00e7en binlerce insan\u0131n ancak m\u00fclteci kamplar\u0131 sayesinde d\u0131\u015flanarak i\u00e7lenebilmeleri gibi.<\/p>\n

O halde; 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131n\u0131 istisnai olan\u0131n kural haline geli\u015finin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki vuku bulu\u015fu olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tuttu\u011fumuzda ve kamp\u0131 da \u201cistisna durumunun kural haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman a\u00e7\u0131lan mekan\u201d (Agamben, 2001: 219) olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Guantanamo \u00fcss\u00fcnde, Ebu-Gureyb cezaevinde, Filistin\u2019de ve d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka b\u00f6lgelerinde ya\u015fananlar\u0131n m\u00fcnferit vakalar oldu\u011funu s\u00f6ylememizin de art\u0131k imkans\u0131z hale geldi\u011fini biliyoruz demektir; kamp, yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131l s\u00fcren uykusundan uyanm\u0131\u015f ve geri d\u00f6nm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 izleme \u00f6rg\u00fctlerinin raporlar\u0131na g\u00f6re, bug\u00fcn ABD ordusu 21 farkl\u0131 \u00fclkeden yakla\u015f\u0131k 10.000 ki\u015fiyi ter\u00f6r su\u00e7lusu olduklar\u0131 gerek\u00e7esiyle kamplarda tutmaktad\u0131r. Kamp, ya\u015famakta oldu\u011fumuz k\u00fcresel daimi istisna durumunun dolay\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde g\u00f6zlemlenebilece\u011fi yegane aland\u0131r.<\/p>\n

11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u201cter\u00f6re kar\u015f\u0131 sava\u015f\u201d ba\u011flam\u0131nda El-Kaide mensubu olduklar\u0131 iddias\u0131yla yakalanarak Guantanamo \u00fcss\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fclen kimselerin durumu ile Ebu-Gureyb\u2019de ya\u015fananlar, kamp\u0131n hukukun ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve bu nedenle de her \u015feyin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu bir mekan olu\u015fu ak\u0131lda tutuldu\u011funda anlam kazan\u0131yor asl\u0131nda. ABD\u2019ye g\u00f6re, Guantanamo \u00fcss\u00fcndeki tutsaklar sava\u015f esiri stat\u00fcs\u00fcnde de\u011filler; dolay\u0131s\u0131yla, Cenevre S\u00f6zle\u015fmesi kurallar\u0131 Guantanamo ba\u011flam\u0131nda bir anlam ifade etmiyor. Tutsaklar, herhangi bir mahkemeye \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131yor, avukatlarla ya da aileleriyle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fcyorlar, ayr\u0131ca s\u0131zan haberlere g\u00f6re her t\u00fcrl\u00fc maddi ve manevi i\u015fkenceye maruz kal\u0131yorlar. ABD bu kampta \u00f6zellikle \u00f6zel g\u00fcvenlik \u015firketleri mensuplar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak kendisine y\u00f6neltilebilecek herhangi bir su\u00e7lamadan en az\u0131ndan hukuki d\u00fczlemde s\u0131yr\u0131lmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Ayn\u0131 \u015fekilde, ABD ordusunun akla hayale s\u0131\u011fmayacak i\u015fkence y\u00f6ntemleri uygulad\u0131\u011f\u0131 Ebu-Gureyb\u2019deki tutsaklar\u0131n da stat\u00fcleri belirli de\u011fil. Ama bir ger\u00e7ek var ki; onlar mahkum de\u011fil ve Ebu-Gureyb de bir cezaevi de\u011fil; \u00e7\u00fcnk\u00fc hem mahkumluk stat\u00fcs\u00fc hem de cezaevi kurumu, her ne kadar bir cezaland\u0131rma prati\u011fi olsa da, eninde sonunda bir yasal prosed\u00fcrle ve bir hukuki s\u00fcre\u00e7le ilgili. Normal \u015fartlarda, bu s\u00fcre\u00e7 bir yarg\u0131lama ve savunma a\u015famas\u0131n\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor ve ceza ile son buluyor. Halbuki Irak \u00f6zg\u00fcl\u00fcnde b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7ten s\u00f6z etmek kati surette m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ebu Gureyb\u2019de ve Irak\u2019\u0131n ba\u015fka cezaevlerindeki tutsaklar, i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerine mukavemet ettikleri i\u00e7in yakalan\u0131yorlar ve esir al\u0131n\u0131yorlar. O halde, Ebu Gureyb\u2019den bir toplama kamp\u0131, orada tutulanlardan ise sava\u015f esiri olarak s\u00f6z etmek gerekiyor.<\/p>\n

\u201cM\u00fcsl\u00fcman\u201d\u0131n hayaleti
\n<\/em><\/strong>Yaz\u0131y\u0131 bitirirken, hem kamp\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, hem de tarihin sahip oldu\u011fu kanl\u0131 ve zalimane mizah anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcne sermesi bak\u0131m\u0131ndan hayli manidar bir kavramdan s\u00f6z etmemiz uygun olacakt\u0131r: der muselmann<\/strong>, <\/em>yani \u201cM\u00fcsl\u00fcman\u201d kavram\u0131ndan. Muselmann, Nazi toplama kamplar\u0131ndaki, \u00f6zellikle Auschwitz\u2019deki Yahudi tutsaklar\u0131n yine kendileri gibi tutsak ve Yahudi olan baz\u0131 kimseler i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 bir terimdi. Auschwitz\u2019de ya\u015fananlara tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f bir yazar olan Amery, M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131ml\u0131yor: \u201ckendi umutlar\u0131 t\u00fckenen, arkada\u015flar\u0131n\u0131n da umudu kesti\u011fi, kamp dilinde ad\u0131na Muselmann<\/strong> dedi\u011fimiz tutsa\u011f\u0131n bilincinde art\u0131k iyi ve k\u00f6t\u00fc, onurlu ve al\u00e7ak, mant\u0131kl\u0131 ve mant\u0131ks\u0131z ayr\u0131m\u0131na yer yoktu. O art\u0131k son \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir fiziksel i\u015flevler y\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fc\u00e7bela y\u00fcr\u00fcyen bir canl\u0131 cesetti.\u201d (Amery, 1980: 9\u2019dan akt. Agamben, 2004: 41)<\/p>\n

Ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki belirsizlik m\u0131nt\u0131kas\u0131nda yer alan ve \u0130talyan yazar Levi\u2019ye; -ki kendisi de Auschwitz\u2019de bulunmu\u015ftu- \u201c\u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini tek bir imgede toplayacak olsam, \u00e7ok iyi bildi\u011fim o imgeyi se\u00e7erdim: ba\u015f\u0131 e\u011fik, omuzlar\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fck, y\u00fcz\u00fcnde ve g\u00f6zlerinde d\u00fc\u015f\u00fcncenin izine rastlanmayan bir deri bir kemik bir insan\u201d dedirten bu insanlara kamp jargonunda neden M\u00fcsl\u00fcman ad\u0131 verildi\u011fi kesin olarak bilinmemekle birlikte, Agamben\u2019e g\u00f6re en uygun a\u00e7\u0131klamay\u0131 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131ndan \u00e7\u0131karsamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fcsl\u00fcman, \u201cAllah\u2019\u0131n iradesine boyun e\u011fen ki\u015fi\u201d demektir ve Agamben\u2019e g\u00f6re; \u201cM\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n tevekk\u00fcl\u00fc, Allah\u2019\u0131n iradesinin her an i\u00e7in, en k\u00fc\u00e7\u00fck olayda bile ge\u00e7erli oldu\u011fu inanc\u0131na ba\u011fl\u0131yken, Auschwitz\u2019in Muselmann\u2019\u0131 bunun yerine her t\u00fcrl\u00fc irade ve bilincin toptan kayb\u0131yla tan\u0131mlanabilir.\u201d (Agamben, 2004: 44)<\/p>\n

\u0130\u015fte bize tarihin kanl\u0131 mizah anlay\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z ettiren tam da budur. Bug\u00fcn\u00fcn toplama kamp\u0131 sakinlerinin birileri taraf\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcman olarak adland\u0131r\u0131lmaya ve bu adland\u0131rmay\u0131 hak edecek raddeye ula\u015fmalar\u0131na; birer ya\u015fayan \u00f6l\u00fc haline gelmelerine gerek yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar kelimenin ger\u00e7ek anlam\u0131yla zaten M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131rlar.<\/p>\n

KAYNAK\u00c7A
\n1) Giorgio Agamben (2001), Kutsal \u0130nsan Egemen \u0130ktidar ve \u00c7\u0131plak Hayat, (\u00e7ev. \u0130smail T\u00fcrkmen) \u0130stanbul: Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131.
\n2) Giorgio Agamben (2004), Auschwitz\u2019den Artakalanlar Tan\u0131k ve Ar\u015fiv, (\u00e7ev. Ali \u0130hsan Ba\u015fg\u00fcl) Ankara: Ba\u011f\u0131ms\u0131z Kitaplar.
\n3) Platon (1998), Yasalar, (\u00e7ev. Candan \u015eentuna, Saffet Bab\u00fcr) \u0130stanbul: Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi.
\n4) Carl Schmitt (2002), Siyasal \u0130lahiyat Egemenlik Kuram\u0131 \u00dczerine D\u00f6rt B\u00f6l\u00fcm, (\u00e7ev. Emre Zeybek) Ankara: Dost Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131.
\n5) Slovaj Zizek (2002), K\u0131r\u0131lgan Temas, (\u00e7ev. Tuncay Birkan) \u0130stanbul: Metis Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

11 Eyl\u00fcl sonras\u0131n\u0131, istisnai olan\u0131n kural haline geli\u015finin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki vuku bulu\u015fu olarak g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tuttu\u011fumuzda ve kamp\u0131 da \u201cistisna durumunun kural haline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman a\u00e7\u0131lan mekan\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Guantanamo \u00fcss\u00fcnde, Ebu-Gureyb cezaevinde, Filistin\u2019de ve d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka b\u00f6lgelerinde ya\u015fananlar\u0131n m\u00fcnferit vakalar oldu\u011funu s\u00f6ylememizin de art\u0131k imkans\u0131z hale geldi\u011fini biliyoruz demektir. Kamp, yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131l […]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":9111,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[43,29],"tags":[579,582,580,581,578],"class_list":["post-9109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-5-sayi","category-toplum","tag-abd","tag-ebu-gureyb","tag-emperyalizm","tag-guantanamo","tag-savas"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t