{"id":9197,"date":"2009-02-01T23:26:31","date_gmt":"2009-02-01T21:26:31","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9197"},"modified":"2017-07-17T19:52:43","modified_gmt":"2017-07-17T16:52:43","slug":"sorusturma-kitabi-nasil-secersiniz-nasil-okursunuz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/02\/01\/sorusturma-kitabi-nasil-secersiniz-nasil-okursunuz","title":{"rendered":"Soru\u015fturma: Kitab\u0131 nas\u0131l se\u00e7ersiniz? Nas\u0131l okursunuz?"},"content":{"rendered":"

\u201cOkurken sizde kalan bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 sistematik bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in sizler nas\u0131l okursunuz?\u201d Ula\u015f Sa\u011fd\u0131\u00e7\u2019\u0131n e-posta grubumuzda payla\u015f\u0131ma a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 soruyu boyutland\u0131rarak d\u00fc\u015f\u00fcn\/yaz\u0131n d\u00fcnyas\u0131ndan, dergimizin yazar ve okur \u00e7evresinden isimlere y\u00f6nelttik. Al\u00e2eddin \u015eenel, Ali Nahit Babao\u011flu, Ender Helvac\u0131o\u011flu, Hasan Ayd\u0131n, Murat G\u00fclsoy, \u00d6zdemir \u0130nce ve \u00d6zer Or\u2019un yan\u0131tlar\u0131na, derginin internet grubunda konuya kat\u0131lan A. \u015eenol Arma\u011fan, Erhan Berber, Murat Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Ne\u015fe \u00d6zgen, Nevzat Samet Baykal ve Oya Adal\u0131\u2019n\u0131n e-postalar\u0131n\u0131 katt\u0131k. Yal\u0131n ama zihin a\u00e7\u0131c\u0131 bu soru; yan\u0131tlarda \u00e7ok farkl\u0131 mecralara akt\u0131\u2026<\/em><\/p>\n

Her \u015fey bir soruyla ba\u015flad\u0131. Derginin internet grubuna Ula\u015f Sa\u011fd\u0131\u00e7 adl\u0131 gen\u00e7 bir okurumuz sormu\u015ftu: \u201cOkurken sizde kalan bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 sistematik bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in sizler nas\u0131l okursunuz?\u201d Geldi, yakama yap\u0131\u015ft\u0131: Sahi ben nas\u0131l okurdum?.. G\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnden h\u0131zla ge\u00e7ti: Boyutlar\u0131, tipleri birbirinden farkl\u0131 bir s\u00fcr\u00fc defter sayfas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015f notlar, kitaplara yap\u0131\u015fan k\u00e2\u011f\u0131tlar, alt\u0131 \u00e7izili sat\u0131rlar, sayfa bo\u015fluklar\u0131na konmu\u015f imler, bilgisayar ortam\u0131nda notlar\u0131 d\u00fczenleme giri\u015fimleri; vapurda-otob\u00fcste, koltukta, masa ba\u015f\u0131nda, yatakta, \u00e7ay bah\u00e7esinde, kafede okumalar\u2026 \u00a0Tek bir okuma bi\u00e7imim yoktu; karma (bi\u00e7imsiz?) bir okurdum anla\u015f\u0131lan. Bu farkl\u0131 bi\u00e7imler neyin nesiydi? Okuma niyetimin, kitab\u0131n niteli\u011finin ve ko\u015fullar\u0131n gere\u011fiydi. Ama sabit olan bir \u015fey vard\u0131. \u0130ster edebi, ister kuramsal okuma olsun; okunulan\u0131n esinledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncelere ve de duyumsamalara yol vermem\u2026<\/p>\n

\u201cNas\u0131l okursunuz?\u201d Teknik bir soru gibi duruyordu ama, okuman\u0131n y\u00f6ntemi okuduklar\u0131m\u0131z\u0131 al\u0131mlamaya, kavramaya hizmet etti\u011finden, yan\u0131t\u0131n boyutlar\u0131 tekni\u011fin darl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fabilirdi. Soru yal\u0131nd\u0131, ama d\u00fc\u015f\u00fcnceyi farkl\u0131 mecralara ak\u0131tabiliyordu.<\/p>\n

Ba\u015fkalar\u0131 nas\u0131l okuyordu acaba? Okuma u\u011fra\u015f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6nemli par\u00e7as\u0131 k\u0131lm\u0131\u015f insanlar, nas\u0131l y\u00f6ntemler geli\u015ftirmi\u015flerdi? Ula\u015f\u2019\u0131n sorusu ilgiye de\u011ferdi; de\u011fi\u015fik ki\u015filerin verdi\u011fi yan\u0131tlar, esin verici olabilirdi. Biz de konuyu dergiye ta\u015f\u0131yal\u0131m dedik. D\u00fc\u015f\u00fcn\/yaz\u0131n d\u00fcnyas\u0131ndan, dergimizin yazar ve okur \u00e7evresinden isimlere, soruyu y\u00f6neltelim, yan\u0131tlar\u0131 bir dosyada sunal\u0131m istedik. Soru boyutland\u0131:<\/p>\n

– Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z kitab\u0131 nas\u0131l se\u00e7ersiniz? (\u0130nsan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve insanl\u0131k hazinesine ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kat\u0131lm\u0131\u015f ve kat\u0131lmaya devam eden kitap say\u0131s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, \u201cse\u00e7im\u201d meselesi \u00f6zellikle \u00f6nem kazan\u0131yor) Hangi kitaba ne kadar vakit ay\u0131raca\u011f\u0131n\u0131za nas\u0131l karar verirsiniz? (Her kitap ayn\u0131 h\u0131zla okunmaz ya!)<\/p>\n

– Nas\u0131l kitap okursunuz? Y\u00f6nteminiz nas\u0131ld\u0131r? (Kitaptan en fazlas\u0131n\u0131 alabilmek, okudu\u011funuzu sistematik bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmek ve uzun vadede de yararlanabilmek i\u00e7in ne yapars\u0131n\u0131z?)<\/p>\n

Alaeddin \u015eenel<\/strong>, Ali Nahit Babao\u011flu<\/strong>, Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong>, Hasan Ayd\u0131n<\/strong>, Murat G\u00fclsoy<\/strong>, \u00d6zdemir \u0130nce<\/strong> ve \u00d6zer Or<\/strong> yan\u0131tlad\u0131lar. Biz dosyan\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken, derginin internet grubunda da (bilimgelecekdergisi@yahoogroups.com<\/a>) soru hayli ilgi g\u00f6rd\u00fc, \u00e7ok kat\u0131l\u0131ml\u0131 ve zengin bir deneyim payla\u015f\u0131m\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bu e-postalardan, A. \u015eenol Arma\u011fan<\/strong>, Erhan Berber<\/strong>, Murat Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/strong>, Ne\u015fe \u00d6zgen<\/strong>, Nevzat Samet Baykal<\/strong> ve Oya Adal\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n \u201cNas\u0131l okursunuz?\u201d sorusuna verdi\u011fi yan\u0131tlar\u0131 da dosyam\u0131za kat\u0131yoruz.<\/p>\n

Okumay\u0131 \u00f6\u011frenmek\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

Soruldu\u011fu g\u00fcnden beri ha\u015f\u0131r ne\u015fir oldu\u011fum \u201cNas\u0131l okursunuz?\u201d sorusu, okumay\u0131 \u00f6\u011frenme arzusunu da bar\u0131nd\u0131r\u0131yor gibi geliyor bana. Okumay\u0131, okulla tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk y\u0131lda s\u00f6k\u00fcyoruz ama; o denli erken \u00e7a\u011flar\u0131m\u0131zda, okumay\u0131 \u00f6\u011frenmemiz m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n

Ustalara bakarsak, pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Re\u015fat Nuri G\u00fcntekin<\/strong>, \u201cKafay\u0131 kitap okumaya al\u0131\u015ft\u0131rmak, parmaklar\u0131 piyano \u00e7almaya al\u0131\u015ft\u0131rmaktan kolay de\u011fildir. Ona g\u00f6re yeti\u015fmek, ona g\u00f6re haz\u0131rlanmak gerekir\u201d (1) derken, egzersizinin kendisiyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir eyleme dikkat \u00e7ekiyor. \u00d6zdemir \u0130nce<\/strong>\u2019nin de \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki sayfalarda s\u00f6yledi\u011fi gibi; okumay\u0131, okuyarak \u00f6\u011frenmeye. Okuman\u0131n okuduk\u00e7a geli\u015fmesine. Her okuman\u0131n, sonraki okumalara haz\u0131rl\u0131k olmas\u0131na.<\/p>\n

Bu noktada \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: Okuma \u00f6\u011fretilebilir de\u011fil, \u00f6\u011frenilebilir bir eylem. Bizim de bu dosyayla yapmak istedi\u011fimiz, okumay\u0131 \u00f6\u011fretmek de\u011fil (m\u00fcmk\u00fcn olsa ne iyi olurdu, ama eylemin do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131!); Bilge Karasu<\/strong>\u2019nun niteledi\u011fi \u201cokur\u201da esin ara\u00e7lar\u0131 sunabilmek: \u201cKitap pek g\u00fczel de, okur da<\/em><\/strong> olmal\u0131: Nas\u0131l okumak gerekti\u011fini, gerekebilece\u011fini durmaks\u0131z\u0131n ara\u015ft\u0131ran, \u00f6\u011frenme\u011fe \u00e7al\u0131\u015fan, biraz olsun \u00f6\u011frendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebilecek hale gelmi\u015f okur\u2026 Okumas\u0131n\u0131 bilen ger\u00e7i okuyarak \u00f6\u011frenmi\u015ftir, ama her okuyan\u0131n (\u201chatta yazan\u0131n\u201d demeli) okumas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi ise hi\u00e7 s\u00f6ylenemez.\u201d (2)<\/p>\n

Okumay\u0131 \u00f6\u011frenmek neden \u00f6nemli? Zihnimizi uyard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in. Anlamay\u0131 kavray\u0131\u015fa g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi getirdi\u011fi i\u00e7in. Okudu\u011fumuzu yeniden \u00fcretebilmemize olanak ve f\u0131rsatlar veren, yarat\u0131c\u0131 bir etkinlik oldu\u011fu i\u00e7in. Enis Batur<\/strong>\u2019un anlat\u0131m\u0131yla, \u201cg\u00f6zleri, okuma g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc\u201d (3); giderek d\u00fcnyay\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, olgular\u0131, ki\u015fileri okumaya sevk etti\u011fi i\u00e7in\u2026 \u00d6yle ki, medya terminolojisinde okumak kelimesi, politik olgular\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek eylemini ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor, bir s\u00fcredir.<\/p>\n

Peki okumay\u0131 \u00f6\u011frenmenin sonu var m\u0131? San\u0131r\u0131m, iyi okurluk yolunda y\u00fcr\u00fcmenin sonu yok. Donan\u0131m ve birikimlerimizi art\u0131rd\u0131k\u00e7a, okurlu\u011fumuzun niteli\u011fi de y\u00fckseliyor. Hakl\u0131 olarak \u015fu sorulabilir: Okumay\u0131 besleyen tek kaynak okumak m\u0131d\u0131r? Tabii ki de\u011fil. Okumalar\u0131m\u0131z, ya\u015fam prati\u011fimizden besleniyor; ki okuduklar\u0131m\u0131z da bu prati\u011fin i\u00e7inde. \u00dczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmemize yol a\u00e7an her olgu, politik bir geli\u015fme, izlenen bir film, yap\u0131lan bir sohbet, bir tart\u0131\u015fma, dinlenen bir m\u00fczik; yani d\u00fc\u015f\u00fcnce evrenimizi geni\u015fletip, i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131z\u0131 derinle\u015ftiren her t\u00fcrl\u00fc zihinsel etkinlik, okurlu\u011fumuzu da peki\u015ftiriyor. Hatta okuma etkinli\u011fini, daha somut bir bi\u00e7imde ba\u015fka zihinsel etkinliklerle ili\u015fkilendirmenin, okuman\u0131n niteli\u011fini daha bir y\u00fckseltti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Burada, \u00d6zer Or<\/strong>\u2019a bir selam g\u00f6ndermek gerek: Yan\u0131t\u0131nda, okuduklar\u0131m\u0131zdan s\u00fczd\u00fcklerimizi, \u00e7evremizle tart\u0131\u015fman\u0131n, ba\u015fka ak\u0131llar\u0131n mihengine vurman\u0131n, yani ba\u015fka bir t\u00fcr zihinsel etkinli\u011fe ta\u015f\u0131man\u0131n, okumadan bize kalan\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131ran etkisine dem vurdu\u011fu i\u00e7in. Benzer bir ili\u015fkilendirmenin okuma niteli\u011fi y\u00fckseltmesinden Alaeddin \u015eenel<\/strong> de s\u00f6z edecek: \u201cBir okumadan en b\u00fcy\u00fck verim, okuma bir tart\u0131\u015fma, bir konu\u015fma, bir ele\u015ftiri, hele bir yaz\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu zaman al\u0131n\u0131r.\u201d<\/p>\n

S\u0131rt\u0131m\u0131zla okumak\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

Okuman\u0131n s\u0131rr\u0131, zihnimizi uyarmas\u0131nda sakl\u0131 san\u0131r\u0131m. Eylemin tutkuya d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin, zihnimizde yarat\u0131c\u0131 s\u00fcre\u00e7ler ate\u015flemesiyle, \u00fcretken bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve duyumsal etkinli\u011fe yol a\u00e7mas\u0131yla ilgili oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong>\u2019nun yan\u0131t\u0131nda okuyaca\u011f\u0131n\u0131z, okuma eyleminin \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131\u201d \u00e7akt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlar\u0131n, (en az\u0131ndan) ben de bir t\u00fcr esrikli\u011fe yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Yaratman\u0131n hazz\u0131 bu. Okudu\u011funuzun, b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnsel, duyumsal deneyimlerinizin mihengine vuruldu\u011fu ve bu \u00e7arp\u0131\u015fmadan, sizin i\u00e7in (kim bilir belki insanl\u0131k i\u00e7in de) yeni bir bile\u015fimin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 an. Tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m: Zihnimde depolanm\u0131\u015f sembollerin, s\u0131n\u0131fland\u0131klar\u0131 \u00e7ekmecelerden \u00e7\u0131karak, karman \u00e7orman birbirine girdi\u011fi, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi, ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sonra bir d\u00fczen y\u00f6n\u00fcnde harekete ge\u00e7tikleri, birbirlerini bularak, eklemlenerek yepyeni bir dizge olu\u015fturduklar\u0131 an. Co\u015fku, heyecan ve hazz\u0131n tavana vurdu\u011fu bu yarat\u0131c\u0131l\u0131k anlar\u0131n\u0131n, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131c\u0131 etkisinin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir de, ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 mutlu yorgunluk tad\u0131n\u0131n. Nas\u0131l ki spor yapt\u0131ktan sonra, kaslar\u0131m\u0131z\u0131 egzersizlerle zorlayarak, onlar\u0131 esneterek, g\u00fc\u00e7lendirerek, uzatarak yapabileceklerini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, geriye mutlu bir yorgunluk kal\u0131rsa; d\u00fc\u015f\u00fcnme, duyumsama yetilerimizi de zorlayarak becerilerini geli\u015ftirdi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7ler sonunda, geriye ayn\u0131 hal kal\u0131yor. Yaratman\u0131n hazz\u0131 ve b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 mutluluk tortusunun, okumaya (ve di\u011fer yarat\u0131c\u0131 eylemlere de) tutkun k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Vladimir N.<\/strong> Nabokov<\/strong>\u2019un \u201cnas\u0131l okursunuz?\u201d sorusuna yan\u0131t verir gibi duran \u015fu s\u00f6zleri, yap\u0131t\u0131 al\u0131mlarken yeniden \u00fcretmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu duygu durumuna g\u00f6nderme yap\u0131yor olmal\u0131: \u201cGer\u00e7i akl\u0131m\u0131zla okuruz ama, sanat zevkinin yeri iki k\u00fcrek kemi\u011finin aras\u0131d\u0131r. S\u0131rt\u0131n\u0131zdaki bu \u00fcrperme, insanl\u0131\u011f\u0131n ula\u015fabildi\u011fi en y\u00fcksek heyecand\u0131r. S\u0131rt\u0131n\u0131zla okuyam\u0131yorsan\u0131z, hi\u00e7 okumay\u0131n daha iyi.\u201d (4)<\/p>\n

Sorunun pe\u015finden nerelere\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cNas\u0131l okursunuz?\u201d sorusunun pe\u015finden \u015f\u00f6yle bir mecraya da ak\u0131labilir: Soru, belle\u011fimizdeki kitapl\u0131\u011fa i\u015faret etti\u011fi gibi, evlerimizdeki kitapl\u0131\u011fa da g\u00f6t\u00fcrebilir. \u00d6rne\u011fin, \u201cOkuduktan sonra hangi kitaplar\u0131 saklar\u0131z, al\u0131koruz; d\u00f6n\u00fcp d\u00f6n\u00fcp okumak ya da yararlanmak isteriz?\u201d sorusunu da sordurabilir. [\u00d6yle ya, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mek\u00e2nlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, edindi\u011fimiz ve elimizin alt\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimiz kitaplar\u0131 da \u201cse\u00e7mek\u201d gerekebilir. Ta\u015f\u0131n\u0131rken kitapl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcltmek zorunda kalanlar\u0131 duymam\u0131\u015f m\u0131y\u0131zd\u0131r ya da kitaplar\u0131 i\u00e7in bar\u0131nak (ev, depo) kiralayanlar\u0131\u2026 (5)] Hatta bu yol, k\u00fct\u00fcphanelerle ilgili bir soru\u015fturmaya da \u00e7\u0131kabilir: Okudu\u011fumuz her kitab\u0131 k\u00fct\u00fcphanemize katar m\u0131y\u0131z? K\u00fct\u00fcphanelerimiz daha \u00e7ok okuduklar\u0131m\u0131zdan m\u0131 olu\u015fmu\u015ftur, okumad\u0131klar\u0131m\u0131zdan m\u0131? Hangi yap\u0131tlar\u0131 ve yazarlar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r\u0131z? Kitaplar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l d\u00fczenleriz? Arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l buluruz? vb.<\/p>\n

Dedik ya, soru do\u011furgan. Derginin internet grubunda da yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar kazand\u0131. \u00d6rne\u011fin Say\u0131n Umur G\u00fcrsoy<\/strong> yan\u0131t\u0131nda, \u201cNas\u0131l yazars\u0131n\u0131z?\u201d sorusuna s\u0131\u00e7rad\u0131. Al\u0131n size, zihinsel etkinli\u011fe yol verecek taze bir soru daha. Say\u0131n Ahmet Ba\u011fc\u0131o\u011flu<\/strong> da, mutlaka okunmas\u0131 gereken 10\/50\/100 kitapl\u0131k ki\u015fisel listelerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Bunun da \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n

Soru ve soru\u015fturman\u0131n pe\u015finden gidilebilecek ucu a\u00e7\u0131k bir konuyla, yan\u0131tlara ge\u00e7elim. Okuma y\u00f6ntemlerimiz, bi\u00e7imlerimiz, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z; yani nas\u0131l okudu\u011fumuz, her ge\u00e7en g\u00fcn ya\u015fant\u0131m\u0131za daha da fazla dahil olan elektronik ortamlardan nas\u0131l etkilendi, etkilenecek?<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n

1) Aktaran Emin \u00d6zdemir, \u201cKitaps\u0131z B\u00fcy\u00fcyenler\u201d, Dilin \u00d6te Yakas\u0131<\/em> i\u00e7inde, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, Temmuz 2002, s.91.<\/p>\n

2) Bilge Karasu, \u201cNe Kitapl\u0131 Ne Kitaps\u0131z\u201d, Ne Kitaps\u0131z Ne Kedisiz<\/em> i\u00e7inde, Metis Yay\u0131nlar\u0131, A\u011fustos 1995, s.12.<\/p>\n

3) Enis Batur, \u201cKitaplar\u0131n Sonsuz A\u011f\u0131\u201d, Okuma L\u00e2mbas\u0131<\/em> i\u00e7inde, Alk\u0131m Yay\u0131nevi, s.17.<\/p>\n

4) Aktaran Emin \u00d6zdemir, \u201cS\u0131rt\u0131m\u0131zla Okuma\u201d, Dilin \u00d6te Yakas\u0131<\/em> i\u00e7inde, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, Temmuz 2002, s.11.<\/p>\n

5) Bilge Karasu, \u201cOkun\/a\/mayan kitap \u00f6l\u00fc bir nesnedir, y\u00fckt\u00fcr. Ne yaz\u0131k ki, okunmu\u015f kitaplar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de zamanla b\u00f6yle bir y\u00fck olmaya adayd\u0131r\u201d diyor. (\u201cNe Kitapl\u0131 Ne Kitaps\u0131z\u201d, Ne Kitaps\u0131z Ne Kedisiz<\/em> i\u00e7inde, Metis Yay\u0131nlar\u0131, A\u011fustos 1995, s.8.)<\/p>\n

Se\u00e7ici okuyup verimli yararlanmak i\u00e7in bir deneyim aktar\u0131m\u0131<\/strong><\/h2>\n

Al\u00e2eddin \u015eenel<\/strong><\/p>\n

1) Soru: Okunacak kitaplar nas\u0131l se\u00e7ilmeli?<\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f toplumlarda k\u00fclt\u00fcrel birikim ve aktar\u0131m\u0131n yani k\u00fclt\u00fcrel evrimin ara\u00e7lar\u0131ndan biri (h\u00e2l\u00e2) kitapt\u0131r. Gen\u00e7 ku\u015faklar\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fclt\u00fcrel kal\u0131t\u0131n\u0131n kitaplardaki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden gere\u011fince yararlanabilmelerinin \u00f6n\u00fcnde bir\u00e7ok sorun bulunmaktad\u0131r. Onlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde her gen\u00e7 kendi ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini geli\u015ftirecektir. Bu konuda ya\u015fl\u0131 ku\u015faktan kimselerin deneyimleri, kendilerine standart bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunmaktan \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 olabilir:<\/p>\n

A) Kendini, kendini \u00fcretici olana dek besleyip yeti\u015ftiren toplumuna ve s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 \u201csorumlu\u201d g\u00f6ren her gen\u00e7, ilerde edinece\u011fi mesle\u011fin bilgileri yan\u0131 s\u0131ra, toplum hakk\u0131nda, onu kavrayacak, onun s\u0131n\u0131fsal, ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar y\u00f6n\u00fcnde sapt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye yarayacak ve ona insanca bir y\u00f6n verilmesinde yararlan\u0131lacak bilgiler edinmek isteyecektir.<\/p>\n

B) Bu yolda (\u201cgereksinimlerin\u201d de\u011fil) yay\u0131nlar\u0131n neredeyse s\u0131n\u0131rs\u0131z oldu\u011fu buna kar\u015f\u0131l\u0131k zaman\u0131n ve olanaklar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu bir ortamda, geli\u015fig\u00fczel okumak yerine kitaplar\u0131 se\u00e7ici okuyup onlardan verimli yararlanmak \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n

C) Ak\u0131lda tutulmas\u0131 gereken noktalardan biri, bilimsel bilginin mutlak ger\u00e7e\u011fi vermeyip onun bir simgesel, d\u00fc\u015f\u00fcnsel modeli oldu\u011fudur. Bu modelin ger\u00e7ekli\u011fi, giderek daha fazla yans\u0131tmas\u0131na, bu yolda olanak bulundu\u011funda eylemin sa\u011flamas\u0131ndan ge\u00e7irilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

D) Bilgi edinme (ger\u00e7ekle\u011fin modelinin olu\u015fturulmas\u0131) s\u00fcreci hakk\u0131nda da bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz olmal\u0131d\u0131r. Bu konuda, \u201cayd\u0131n sorumlulu\u011fu\u201d, \u201ctoplumsal sorunlara ilgi\u201d, \u201csorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunda yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme eyleminden duyulan haz\u201d ba\u015fl\u0131ca itici g\u00fc\u00e7lerdir.<\/p>\n

E) Bu g\u00fc\u00e7ler beynimizde bir t\u00fcr \u00e7ekim alan\u0131 (manyetik alan) olu\u015fturur. Ya\u015fam deneyimlerimiz ve okumalar\u0131m\u0131z s\u0131ras\u0131nda, ilgilerimize ve ama\u00e7lar\u0131m\u0131za (ve de bilimsel, k\u00fclt\u00fcrel, estetik, felsefi e\u011filimlerimize) uygun bilgiler belle\u011fimize birer birer tak\u0131l\u0131p, daha \u00f6nce edinilen bilgilerle eklemlenir ve ger\u00e7ekli\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc o ya da bu derecede yans\u0131tacak bir yap\u0131 (alan) g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc kazan\u0131r.<\/p>\n

F) Bu s\u00fcre\u00e7te, eksik tamamlama yolunda, kimi baz\u0131 kaynaklar\u0131 \u00f6nce, kimi sonra okuyabilir. \u00d6nce edinilmesi gereken bilgilere sonra, sonra edinilse de olacak bilgilere \u00f6nce ula\u015fm\u0131\u015f olabilir. \u00d6yle ya da b\u00f6yle ayd\u0131n gen\u00e7, zaman\u0131 ve olanaklar\u0131 elverdik\u00e7e kap\u0131c\u0131 beyniyle eksiklerini tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

Bilgi okyanusunda kaybolmamak i\u00e7in kimi kestirme yollar<\/em><\/strong><\/p>\n

G) Bu konuda gen\u00e7ler, daha \u00f6nceki deneyimlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak bilgi edinmenin (\u00f6rne\u011fin \u201cilmi \u00c7in de bile olsa gidip getirmek\u201d gibi, \u00e7ekici metafizik felsefeler gibi) \u00e7\u0131kmaz sokaklar\u0131na dalmamalar\u0131, bilgi okyanuslar\u0131nda kaybolmamalar\u0131 i\u00e7in uyar\u0131labilir. Anayollar\u0131 nerede bulacaklar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Rastlant\u0131yla ya da s\u0131nama yan\u0131lmayla bulunan \u201ckestirme yollar\u201d\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilip onlar\u0131n da se\u00e7enekleri aras\u0131na girmesi sa\u011flanabilir:<\/p>\n

a) \u00d6nce(de\u011fil)likle genel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc g\u00f6sterecek genel tarih kitaplar\u0131 (insanl\u0131k tarihi, d\u00fcnya tarihi, bilim tarihi, b\u00f6lge tarihi, \u00fclke tarihi vb.) okunabilir.<\/p>\n

b) Bunlar okunurken kafan\u0131n tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 noktalarda, \u00f6zel kaynaklara (\u00f6rne\u011fin Afrika tarihi, devrimler tarihi) y\u00f6nelinebilir.<\/p>\n

c) \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fclt\u00fcrel kal\u0131t\u0131 (e\u015fit oranlarda olmasa da) t\u00fcm halklar\u0131n katk\u0131s\u0131yla olu\u015ftu\u011funa g\u00f6re ve k\u00fclt\u00fcrel diyalog ortak bir dille y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcp katk\u0131lar\u0131n o kal\u0131tlar \u00fczerine yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcrlerin klasik yap\u0131tlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin destanlar\u0131, kutsal kitaplar\u0131, edebiyat, felsefe kitaplar\u0131) f\u0131rsat bulunduk\u00e7a, rastland\u0131k\u00e7a edinilip okunmal\u0131.<\/p>\n

d) S\u0131n\u0131fl\u0131 toplum d\u00fcnyas\u0131nda genel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, insanl\u0131\u011f\u0131n ortak de\u011ferleri yan\u0131 s\u0131ra ideolojik sava\u015f\u0131m\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel silahlar\u0131n\u0131 da i\u00e7erdi\u011fi unutulmadan, kar\u015f\u0131 ideolojilerin temel yap\u0131tlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin k\u00f6leci, \u0131rk\u00e7\u0131, fa\u015fist, emperyalist el kitaplar\u0131) hakk\u0131nda (hem korunmak hem sald\u0131rmak i\u00e7in) bilgi edinilmeli.<\/p>\n

e) \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda\u015f toplumun sorunlar\u0131n\u0131, ak\u0131mlar\u0131n\u0131, kavramlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilece\u011fimiz yap\u0131tlar\u0131 da (tarihsel bilgilerle desteklense de en yak\u0131n tarihin d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen diyaloglara ve tart\u0131\u015fmalara kat\u0131labilmek; hi\u00e7 de\u011filse onlar\u0131 anlay\u0131p bilimsel, s\u0131n\u0131fsal a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirmek i\u00e7in, \u00f6rne\u011fin postmodernizm gibi) izlemeliyiz.<\/p>\n

Bu bak\u0131mdan diyebiliriz ki, bir g\u00f6z\u00fcm\u00fcz tarihte, bir g\u00f6z\u00fcm\u00fcz g\u00fcn\u00fcm\u00fczde olmal\u0131. (\u00d6\u011fretmenlerim \u015eerif Mardin ve Mete Tuncay\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, bir aya\u011f\u0131m\u0131z tarihte, bir aya\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcn\u00fcm\u00fczde olmal\u0131). \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir g\u00f6z\u00fcm\u00fcz olsayd\u0131 da, onunla gelece\u011fi okuyabilseydik. Onun yerine her ayd\u0131n, kendi be\u011fenileri, meraklar\u0131 yolunda (hi\u00e7bir toplumsal sorumlulukla ba\u011fl\u0131 olmayabilen) okumalar yapmal\u0131. \u00d6rne\u011fin yatmadan on-on be\u015f dakika bile olsa okumay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k edindi\u011fi kitaplar\u0131 olmal\u0131.<\/p>\n

Okuma ekonomisi ve metodolojisi<\/em><\/strong><\/p>\n

2) Soru: Hangi kitaba ne kadar zaman ay\u0131r\u0131p ondan nas\u0131l yararlanmal\u0131?<\/p>\n

a) \u201cOkuma ekonomisi ve metodolojisi\u201d diyebilece\u011fimiz bu konuda, bilgisayar ve internetle i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 gen\u00e7 okuyucuya bir uyar\u0131yla ba\u015flanabilir. Bir konuda (diyelim bilim tarihi konusunda) internete girip y\u00fczlerce, binlerce yap\u0131t listesiyle kar\u015f\u0131la\u015fmak y\u0131lg\u0131nl\u0131k verip, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yarat\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n

b) Onun yerine ilgilenilen konu hakk\u0131nda bilgili birinden ba\u015fl\u0131ca kaynaklar sorulabilir. Bu kaynaklarda yararlan\u0131lan ve ele\u015ftirilen kaynaklar aras\u0131nda, en \u00e7ok yararlanabilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kaynaklara (Boratav\u2019dan duydu\u011fum y\u00f6ntemle) gidilebilir. Kitap ekleri ve ele\u015ftirileri okuduktan sonra biriktirilip, gerek duyuldu\u011funda taranabilir. Ku\u015fkusuz okumaya karar verilen yazarlar ve konular internetten (o zaman) aranabilir.<\/p>\n

c) Kitaplardan yararlanmada \u201ch\u0131zl\u0131 okuma\u201d y\u00f6ntemlerine (h\u0131z\u0131m\u0131 yitirdi\u011fim ya\u015fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in olabilir) s\u0131cak bakm\u0131yorum. Ama bir (konu\u015fma yapma, yazma, tart\u0131\u015fmaya haz\u0131rlanmada) zaman k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusuysa, kitab\u0131n t\u00fcm\u00fc okunmadan (giri\u015f, sonu\u00e7 gibi) belli b\u00f6l\u00fcmler okunup, (varsa) dizinde verilen sayfalar taranabilir.<\/p>\n

d) Okurken kitapl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kesinlikle s\u00f6zc\u00fckler, ansiklopediler bulunmal\u0131d\u0131r. Olanakl\u0131ysa, anlam\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz hi\u00e7bir (\u00f6rne\u011fin Latince) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, kavram\u0131 atlamamal\u0131. Bir gencin yetileri bu \u00e7abadan k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

e) Yararlan\u0131lan kitap, dergi gibi kaynaklarda ilgilenilen sat\u0131rlar\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek (sizin de olsa) kitab\u0131 yaralar. Sonraki okuyuculara yarardan \u00e7ok zarar verir. Zorunlu durumlarda -!?\u2013 imleri marja kur\u015funkalemle konup, sonra silmek \u00fczere silik s\u00f6zc\u00fckler yaz\u0131labilir.<\/p>\n

f) Bir yaz\u0131dan en iyi yararlanman\u0131n yolu notlar almak, (gerekirse) \u00f6zetini \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Notlar aras\u0131nda k\u00f6\u015feli ayra\u00e7lar i\u00e7ine ya da k\u0131y\u0131ya kendi soru ve g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi ekleyebilirsiniz, eklemelisiniz. Notlar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z k\u00e2\u011f\u0131tlar \u00bc A4 boyutunda (standart) kesilmi\u015f olmal\u0131. Arkalar\u0131 bas\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bas\u0131lm\u0131\u015f olsun olmas\u0131n, notlar arkalar\u0131na ta\u015f\u0131r\u0131lmamal\u0131, yeni sayfalara ge\u00e7meli.<\/p>\n

Bu en sa\u011flam ama (zamanca) en pahal\u0131 y\u00f6ntemdir. Ancak a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, yaz\u0131y\u0131 sindirme ve kendi s\u00f6zc\u00fck ve kavramlar\u0131n\u0131zla daha sonra \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede yararlanma olana\u011f\u0131 verir.<\/p>\n

g) Bir okumadan en b\u00fcy\u00fck verim, okuma bir tart\u0131\u015fma, bir konu\u015fma, bir ele\u015ftiri, hele bir yaz\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu zaman al\u0131n\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla en iyi okuma se\u00e7meleri, b\u00f6yle bir ama\u00e7 s\u00f6z konusu oldu\u011fu zaman yap\u0131lanlard\u0131r. Ama b\u00f6yle diye \u201co zaman okurum\u201d havas\u0131na girilmemelidir. O zaman (\u00f6rne\u011fin \u00f6dev, seminer haz\u0131rlama) \u00e7ok ender gelebilir ve sizin istedi\u011finiz konularda gelmeyebilir. \u0130stedi\u011finiz konularda geldi\u011finde, daha \u00f6nce genel okumalar yapmam\u0131\u015fsan\u0131z, kendinizde b\u00fcy\u00fck bir bo\u015fluk, eksiklik bulabilirsiniz.<\/p>\n

h) Son olarak, do\u011fa bilimleri okuyan gen\u00e7lerin toplum bilimlerini tan\u0131t\u0131c\u0131 yap\u0131tlar, toplum bilimleri okuyanlar\u0131nsa do\u011fa bilimlerinin tarihini ve yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6zetleyen kitaplar konusunda bilgili olmalar\u0131n\u0131n gerekti\u011fi belirtilebilir. Bu, i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc toplumunun bilgi edinmede yaratt\u0131\u011f\u0131 yabanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 yan\u0131 s\u0131ra, do\u011fal ve toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde kavran\u0131p d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilmesinde yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

‘Anahtar noktalarla ilgili indeks \u00e7\u0131kar\u0131yorum’<\/strong><\/h2>\n

Nevzat Samet Baykal
\n<\/strong>Ankara \u00dcnv. E\u011fitim Bilimleri Ens. Halk E\u011fitimi ABD Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi<\/p>\n

Y\u00f6ntemim okudu\u011fum \u015fiir, \u00f6yk\u00fc, roman vs. de\u011fil de, kuramsal, bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fmaysa \u015fu \u015fekilde: Kitab\u0131n arkas\u0131na anahtar noktalarla ilgili indeks \u00e7\u0131kar\u0131yorum. \u0130ndeks \u00e7\u0131karm\u0131yorsam, alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fim yerin yan\u0131na, kendimce olu\u015fturdu\u011fum \u00e7e\u015fitli uyar\u0131 i\u015faretleri koyuyor ve alt\u0131 \u00e7izili yerin ne ifade etti\u011fini, e\u011fer o yere dair ele\u015ftirim ya da herhangi bir ba\u015fka yazardan esinlenme varsa, onlar\u0131 yaz\u0131yorum. Yan bo\u015flu\u011fa s\u0131\u011fm\u0131yorsa, kendinden yap\u0131\u015fkanl\u0131 k\u00e2\u011f\u0131tlar kullan\u0131yorum.<\/p>\n

\u0130ndeks metodum da \u015f\u00f6yle: Kitaplar\u0131n arkas\u0131nda genelde bo\u015f sayfalar olur. Buraya \u201c\u015fu sayfada, \u015fu paragrafta \u015funu diyor, alt\u0131 \u00e7izili yerde \u015fu kavramlar var\u201d gibi ifadeler yaz\u0131yorum. \u0130lerde al\u0131nt\u0131 yapmam ya da bulmam gereken bir \u015fey olursa, kitab\u0131n arkas\u0131na haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m anahtar noktalar\u0131n d\u00f6k\u00fcm\u00fc sayesinde, istedi\u011fimi bulmakta zorlanm\u0131yorum. Ayr\u0131ca ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015flerim varsa, onlar\u0131 da ekledi\u011fim i\u00e7in, ge\u00e7mi\u015fte ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc, bug\u00fcn ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor oldu\u011fumu rahatl\u0131kla g\u00f6rebiliyorum.<\/p>\n

Kitap: T\u00fcketim maddesi de\u011fil, \u00fcretim arac\u0131<\/strong><\/h2>\n

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Hangi kitab\u0131 ni\u00e7in okuyaca\u011f\u0131m\u0131 esas olarak \u201csorular\u0131m\u201d belirler. O d\u00f6nemde neyi kafaya takm\u0131\u015fsam, neyi ara\u015ft\u0131r\u0131yorsam, hangi konuda kafam kar\u0131\u015f\u0131ksa, hangi konuda kendimi yetersiz hissediyorsam veya bilgilerimi tazeleme ihtiyac\u0131m varsa, o konulardaki kitaplar\u0131 okurum.<\/p>\n

Peki, \u201csorular\u0131m\u0131\u201d ne belirler? Toplumsal ve ki\u015fisel prati\u011fimin olu\u015fturdu\u011fu ihtiya\u00e7lar. Tabii bunlar \u00e7ok \u00e7e\u015fitlidir.<\/p>\n

Toplumdaki politik, k\u00fclt\u00fcrel vb. geli\u015fmelerle ilgili bir insan\u0131m. Bu geli\u015fmelere ili\u015fkin bulundu\u011fum ortamlarda birka\u00e7 \u00e7ift laf etme ihtiyac\u0131m vard\u0131r. Toplumda \u00f6rne\u011fin laiklik meselesi (veya derin devlet, k\u00fcreselle\u015fme, \u0130slam, mahalle bask\u0131s\u0131, AB, ekonomik kriz vb. meseleler) yo\u011fun olarak tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yorsa, o konuda okuma ihtiyac\u0131 duyar\u0131m.<\/p>\n

\u00d6te yandan mesleki ihtiya\u00e7lar da belirleyicidir. Belki ba\u015fka mesleklerden farkl\u0131 olarak, okumadan yap\u0131lamayacak bir mesle\u011fim var. Yay\u0131nc\u0131y\u0131m, bir dergi \u00e7\u0131kar\u0131yorum ve o dergiye yaz\u0131yorum. O ay haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z dosyalar\u0131n, yazaca\u011f\u0131m\u0131z yaz\u0131lar\u0131n, de\u011ferlendirece\u011fimiz makalelerin konular\u0131, okuyaca\u011f\u0131m kitaplar\u0131 da belirler. \u00d6rne\u011fin Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in bu say\u0131s\u0131na \u201cVatikan\u2019\u0131n Yasak Kitaplar Listesi\u201d dosyas\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. \u00c7ok say\u0131da kitab\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rma ihtiyac\u0131 hissettim. (Bu \u201ckar\u0131\u015ft\u0131rma\u201d konusunu y\u00f6ntemle ilgili soruda irdeleriz.) Bu soru\u015fturmaya yan\u0131t verirken de birka\u00e7 kitaba bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131 itiraf etmeliyim.<\/p>\n

Kitap aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 tetikleyen ba\u015fka ihtiya\u00e7lar da var. Arkada\u015flar\u0131n\u0131zla yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir tart\u0131\u015fma, kat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131z bir etkinlik \u00f6ncesinde konuya ili\u015fkin bilgilenme ihtiyac\u0131, bir dostunuzun \u00f6nerisi, gezece\u011finiz bir y\u00f6reyi \u00f6nceden tan\u0131ma iste\u011fi, eksik oldu\u011funuzu hissetti\u011finiz bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcz\u00fc geli\u015ftirme arzusu vb. gibi g\u00fcncel ya\u015fam\u0131n gereksinimlerden kaynaklanan okumalar. Veya \u00e7ok ki\u015fisel durumlar. \u00d6rne\u011fin bebe\u011finiz olmu\u015ftur ve bebek bak\u0131m\u0131yla ilgili onlarca kitap okursunuz. Ya da de\u011fer verdi\u011finiz ve yak\u0131n ili\u015fkide oldu\u011funuz bir ki\u015fiyle ileti\u015fiminizi daha da derinle\u015ftirmek i\u00e7in, onun uzman oldu\u011fu veya \u00e7ok sevdi\u011fi alanlarda bilgi sahibi olman\u0131z gerekir. Bunun gibi toplumsal veya mesleki ihtiya\u00e7lar\u0131n tetiklemedi\u011fi, ama \u00e7ok \u00f6ncelikli de olabilecek okumalar\u2026<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 ya\u015fam\u0131n her alan\u0131ndaki prati\u011fimiz kitap okuma ihtiyac\u0131 yarat\u0131r ve hangi konuda okuyaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirler. Demek ki, ne kadar pratik, o kadar kitap (teori).<\/p>\n

Fakat buraya kadar yazd\u0131klar\u0131m \u201calan\u201d belirlemeyle ilgili, kitap belirleme a\u015famas\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in daha fazla emek vermek gerek. Prati\u011fimizi dam\u0131tmak ve sorumuzu net olarak form\u00fcle etmek gerek. Yoksa a\u015famayaca\u011f\u0131m\u0131z bir da\u011f ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z veya bo\u015funa okumalar yapar\u0131z. \u00d6rne\u011fin, \u201cAyd\u0131nlanma\u201d konusunda okuyaca\u011f\u0131m demenin fazla bir anlam\u0131 yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu konuda k\u00fct\u00fcphaneler dolusu kitap var, \u00f6mr\u00fcm\u00fcz yetmez. Sorumuzu \u201cBurjuva Ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131\u201d diye form\u00fcle edersek, alan\u0131 olduk\u00e7a daraltm\u0131\u015f oluruz; ama yine de geni\u015f bir k\u00fclliyatla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. \u201cBurjuva Ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131n Avrupa-merkezcili\u011fi\u201d dersek belki hedefe yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015f olabiliriz. Burada mesele, yan\u0131t arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z as\u0131l soruyu (ger\u00e7ek ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131) giderek daha net bir bi\u00e7imde form\u00fcle edebilmektir. Yani hedefe kilitlenmek.<\/p>\n

Bu noktadan sonra okuyaca\u011f\u0131m kitaplar\u0131 belirleyebilmek i\u00e7in iki yola ba\u015fvururum: En garantili yollardan biri, bu konuda benden \u00f6nce benzer s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7ti\u011fini bildi\u011fim ki\u015filere ba\u015fvurmak ve \u00f6nerilerini almakt\u0131r. Bunun yan\u0131nda insan kendi birikiminin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yol al\u0131r. \u00d6nceki okumalar yol g\u00f6sterir ve do\u011fru kitab\u0131 sezmenize yard\u0131mc\u0131 olur. Sezgi, deneyimin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bir-iki yan\u0131lg\u0131dan sonra do\u011fru kitaplar\u0131 tespit edersiniz ve \u00f6n\u00fcn\u00fcze koyars\u0131n\u0131z. Afiyet olsun!<\/p>\n

Bir noktaya daha de\u011finmeden ge\u00e7emeyece\u011fim. Yukar\u0131da \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kitap okumaya (belirlemeye) haz\u0131rl\u0131k s\u00fcrecinde \u201chap kitaplar\u201d diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m kitaplar\u0131n \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu kitaplar radar i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr, ilgilendi\u011fimiz alan\u0131 h\u0131zla taramam\u0131za ve dolay\u0131s\u0131yla hedefi tespit edebilmemize yard\u0131mc\u0131 olur. \u00d6rne\u011fin alana ait ansiklopediler veya \u201c100 soruda \u2026\u201d t\u00fcr\u00fcnden kitaplar. Cemal Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Bilimin \u00d6nc\u00fcleri<\/em> adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 bu anlamda belki 100 kere taram\u0131\u015f\u0131md\u0131r. B\u00f6yle kitaplar, derinlemesine bilgi vermedi\u011fi gerek\u00e7esiyle k\u00fc\u00e7\u00fcmsenir; ama asl\u0131nda en vazge\u00e7ilmez ba\u015fucu kitaplar\u0131d\u0131r. Temeli atmadan bina yapamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Tabii bir de, nas\u0131l her filmini seyretti\u011finiz favori y\u00f6netmenleriniz varsa, her kitab\u0131n\u0131 okudu\u011funuz yazarlar da vard\u0131r. Veya \u00f6zel ilgi alan\u0131n\u0131z dolay\u0131s\u0131yla o alanda \u00e7\u0131kan her kitab\u0131 edinmek ve okumak istersiniz. Bu da bir belirleyendir. \u00d6rne\u011fin ben Samir Amin\u2019in \u00e7\u0131kan her kitab\u0131n\u0131 okumaya \u00f6zen g\u00f6steririm veya \u201cmatematik veya satran\u00e7 tarihi\u201d ile ilgili \u00e7\u0131kanlar\u0131. Herhangi bir somut ihtiyac\u0131m olsun olmas\u0131n\u2026<\/p>\n

Peki, hi\u00e7 ama\u00e7s\u0131z da okunmaz m\u0131? \u0130lle bir soru ve bir hedef mi gerekir? Bo\u015f bo\u015f gezinmek gibi bo\u015f bo\u015f da okunmaz m\u0131? Neden olmas\u0131n? D\u00fcnyan\u0131n en zevkli i\u015fidir! Saf (p\u00fcr) kitap okuma belki de budur. Ayr\u0131ca bo\u015f at\u0131p dolu tuttu\u011fumuz da \u00e7ok olur. Bu kitaplar hangi kitaplard\u0131r? Bilmem! Ka\u00e7amak kitaplar diyelim\u2026<\/p>\n

***<\/p>\n

\u0130kinci soruya ge\u00e7elim: Kitab\u0131m\u0131z\u0131 tespit ettik, nas\u0131l okuyaca\u011f\u0131z?<\/p>\n

\u0130lk olarak \u015funu s\u00f6yleyeyim: Ben kitaba \u201czarar\u201d verenlerdenim. \u00d6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm sat\u0131rlar\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izerim, yan\u0131na kendime g\u00f6re (olumlayan ve olumsuzlayan) i\u015faretler koyar\u0131m, notlar al\u0131r\u0131m. \u0130nsan sevdi\u011finin sadece kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ip seyretmekle yetinir mi? Biraz ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmal\u0131.<\/p>\n

Kitap okurken, not defterim daima yan\u0131mda a\u00e7\u0131k bulunur. Okudu\u011fum c\u00fcmleler bende bir d\u00fc\u015f\u00fcnce p\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131 yaratt\u0131ysa, hemen onu defterime not al\u0131r\u0131m. \u00d6rne\u011fin ge\u00e7enlerde okudu\u011fum Jose Saramago\u2019nun Bilinmeyen Adan\u0131n \u00d6yk\u00fcs\u00fc<\/em> adl\u0131 kitapta \u015f\u00f6yle bir c\u00fcmle vard\u0131: \u201cBilinmeyen bir adan\u0131n var olmamas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r.\u201d Bana ilgin\u00e7 geldi, etkiledi ve defterime not ettim. \u00dczerinde bir makale bile yaz\u0131labilir.<\/p>\n

Okumak, d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir faaliyettir. Okurken zihniniz \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Kitaptaki bir c\u00fcmle, o g\u00fcn i\u00e7in ilgilendi\u011finiz konuda veya bamba\u015fka bir konuda sizde bir d\u00fc\u015f\u00fcnce p\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131 yarat\u0131r. Bu, kitab\u0131 (asl\u0131nda kendinizi) yeniden \u00fcretti\u011finiz noktad\u0131r ve not edilmelidir.<\/p>\n

Defterime ald\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131 daha sonra bilgisayar\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r\u0131m. Bilgisayar\u0131mda \u00e7o\u011fu dergi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli klas\u00f6rler vard\u0131r: \u00d6nd\u00fc\u015f\u00fcncebank, tart\u0131\u015fmabank, kapakbank, dosyabank, makalebank gibi klas\u00f6rler. Ald\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131 bu klas\u00f6rlere aktar\u0131r\u0131m.<\/p>\n

Duruma g\u00f6re \u00e7e\u015fitli okuma y\u00f6ntemlerini kullan\u0131r\u0131m. \u00d6rne\u011fin bir makale yazmak veya bir dosya haz\u0131rlamak i\u00e7in okuma yap\u0131yorsam, ayn\u0131 anda \u00e7ok say\u0131da kitab\u0131 h\u0131zla okurum. Buna taramak veya kar\u0131\u015ft\u0131rmak demek daha do\u011fru olur. Bu \u00e7ok somut bir hedefe y\u00f6nelik h\u0131zl\u0131 okumad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zel olarak tespit etti\u011fim ve zihnimi harekete ge\u00e7irece\u011fini kuvvetle umdu\u011fum kitaplar\u0131 geni\u015f zaman ve yo\u011fun d\u00fc\u015f\u00fcnsel emek vererek, \u00e7ok dikkatli bi\u00e7imde okurum. Kitapla tart\u0131\u015f\u0131r\u0131m, bazen ara vererek kitaptaki bir c\u00fcmle veya paragraf \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm, m\u00fcmk\u00fcnse birileriyle tart\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Bu okumalarda iki t\u00fcrl\u00fc not al\u0131r\u0131m: Biri d\u00fc\u015f\u00fcnce p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131 notlar\u0131, ikincisi kitapla tart\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131n notlar\u0131. En \u00e7ok zevk ald\u0131\u011f\u0131m okumalar bunlard\u0131r. Bunlara \u201cdo\u011furgan kitaplar\u0131m\u201d diyorum. Ama d\u00f6neme g\u00f6re her kitap do\u011furgan kitap olabilir; hatta bazen hi\u00e7 ummad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kitaplar\u2026 Vakit ge\u00e7ireyim diye ba\u015flay\u0131p bu t\u00fcr okumaya ge\u00e7ti\u011fim kitaplar olmu\u015ftur.<\/p>\n

Kitap okurken kesinlikle ba\u015fka bir i\u015f yapamam (sigara ve kahve\/i\u00e7ki i\u00e7mek d\u0131\u015f\u0131nda). \u00d6rne\u011fin kesinlikle m\u00fczik dinleyemem; Zagor<\/em> okurken bile… Duydu\u011fum ezgi ne kadar g\u00fczel ve etkileyiciyse, okumama o kadar fazla zarar verir. Yolda, otob\u00fcste, vapurda da pek kitap okuyamam; en fazla gazete\u2026 Bir \u00e7\u0131t sesi dahi beni rahats\u0131z eder. Bu nedenle \u00f6zellikle yo\u011fun okumalar\u0131m\u0131 gece ge\u00e7 vakitten sonra yapar\u0131m. Bunun bir zaaf oldu\u011funu biliyorum; hem m\u00fczik dinleyip hem okuyan veya her \u015fart alt\u0131nda \u00e7at\u0131r \u00e7at\u0131r kitap okuyan arkada\u015flar\u0131m\u0131 do\u011frusu \u00e7ok k\u0131skan\u0131yorum.<\/p>\n

Her okuma yeni okumad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc okuyan ki\u015fi de\u011fi\u015fmi\u015ftir; d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, ihtiya\u00e7lar\u0131 farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 kitab\u0131 farkl\u0131 d\u00f6nemlerde bamba\u015fka tatlar alarak okursunuz. Bu nedenle okunan kitap bir kenara at\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Kitap hi\u00e7bir zaman t\u00fckenmez. \u00d6rne\u011fin Marx\u2019\u0131n 1844 Elyazmalar\u0131<\/em>\u2019n\u0131 ilk kez 17 ya\u015f\u0131mda okumu\u015f ve hi\u00e7bir \u015fey anlamam\u0131\u015ft\u0131m. Bug\u00fcne dek san\u0131r\u0131m 3-4 kez bu kitaba yo\u011fun okuma yapt\u0131m. Birka\u00e7 ay \u00f6nce tekrar okudu\u011fumda sanki ilk kez okuyormu\u015fum gibi hissettim ve y\u0131\u011f\u0131nla d\u00fc\u015f\u00fcnce p\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131 notlar\u0131 ald\u0131m.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak s\u00f6yleyece\u011fim \u015fey \u015fu: Kitaba sayg\u0131 duyulmal\u0131 ve emek verilmelidir. Hatta \u00e2\u015f\u0131k olunmal\u0131d\u0131r. Onunla ileti\u015fime ge\u00e7ilmeli, u\u011fra\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her i\u015fi b\u00f6yle yapabilsek, ne g\u00fczel bir ya\u015fam\u0131m\u0131z olurdu\u2026<\/p>\n

‘Notlar\u0131m\u0131 klas\u00f6rler halinde sakl\u0131yorum’<\/strong><\/h2>\n

Murat Y\u0131ld\u0131r\u0131m
\n<\/strong>Gazi \u00dcniv., Ticaret ve Turizm E\u011fitim Fak., Seyahat \u0130\u015fletmecili\u011fi ve Turizm Rehberli\u011fi \u00d6\u011fretmenli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc son s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisi<\/p>\n

\u00dcniversite \u00f6\u011frencisiyim; ilgimi \u00e7eken kitaplar\u0131 (\u00e7o\u011fu zaman ya\u015fant\u0131mdan ciddi k\u0131s\u0131tlamalar yaparak) sat\u0131n almaya gayret ediyorum. B\u00f6ylelikle hem (kendimce) iyi bir k\u00fct\u00fcphaneye sahip oluyorum, hem de (kitaplar her an elimin alt\u0131nda oldu\u011fundan) istedi\u011fim an, ge\u00e7mi\u015fte edindi\u011fim bir bilgiyi tazeleme \u015fans\u0131 buluyorum.<\/p>\n

Kitap okurken (e\u011fer bilimsel bir kitapsa) yan\u0131mda daima bulundurdu\u011fum not defterimin bir sayfas\u0131na kitab\u0131n k\u00fcnyesini yaz\u0131yorum. Daha sonra ilgimi \u00e7eken k\u0131s\u0131mlar\u0131 sayfa numaras\u0131n\u0131 belirterek maddeler halinde buraya not al\u0131yorum. Kitap bitti\u011finde not defterinden not ald\u0131\u011f\u0131m sayfalar\u0131 y\u0131rt\u0131p (bir kez de ald\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131 okuyarak),\u00a0bunun i\u00e7in tuttu\u011fum klas\u00f6r\u00fcn i\u00e7erisine koyuyorum. Not alma ve ald\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131 okuma s\u0131ras\u0131nda, ilgilendi\u011fim k\u0131s\u0131mlarla ilgili tekrar yapm\u0131\u015f oluyorum. Bu sayede kitab\u0131 kapatt\u0131ktan \u00e7ok uzun bir s\u00fcre sonra dahi, al\u0131nt\u0131 yapmam gerekti\u011finde neyin hangi kitapta oldu\u011funu hat\u0131rlayabiliyorum. Ayr\u0131ca bu y\u00f6ntem bana, yan\u0131mda devaml\u0131 not defteri\u00a0ta\u015f\u0131ma ve\u00a0yazma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131r\u0131yor. Zahmetli bir y\u00f6ntem olmakla birlikte, yarar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n

En b\u00fcy\u00fck rit\u00fcel: Kitap se\u00e7mek ve okumak<\/strong><\/h2>\n

Yrd. Do\u00e7. Dr. Hasan Ayd\u0131n
\n<\/strong>OM\u00dc E\u011fitim Fak\u00fcltesi<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n kendi eylemleri \u00fczerinde refleksif bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fe girmesi hi\u00e7 de kolay de\u011fil. Nas\u0131l kitap se\u00e7er ve nas\u0131l okurum? Asl\u0131n\u0131 sorarsan\u0131z, Bilim ve Gelecek<\/em> dergisi bana bu soruyu y\u00f6neltene de\u011fin hi\u00e7 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim. Haftada bir g\u00fcn mutlaka de\u011fi\u015fik kitap\u00e7\u0131lara u\u011frar, kitaplar aras\u0131nda uzunca vakit ge\u00e7irir ve bundan b\u00fcy\u00fck mutluluk duyar\u0131m. E\u011fer b\u00fcy\u00fck \u015fehre (Ankara, \u0130stanbul vb.) gitmi\u015fsem, zaman\u0131m\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc mutlaka kitap\u00e7\u0131lara ay\u0131r\u0131r\u0131m. Bu arada k\u00fct\u00fcphane i\u00e7erisinde kitap kokusu aras\u0131nda dola\u015fmak, onlara dokunmak, usulca a\u00e7mak ve h\u0131zl\u0131 bir incelemeyle sat\u0131r aralar\u0131na uzanmak bir rit\u00fcel zevki verir bana.<\/p>\n

Kitap se\u00e7erken, benim i\u00e7in \u00f6ncelik s\u0131ras\u0131 her zaman klasikler olmu\u015ftur. E\u011fer Do\u011fu ve Bat\u0131 dillerinden klasik bir felsefe ya da bilim metni \u00e7evrilmi\u015fse, mutlaka al\u0131r\u0131m. Bu ilgiyle ilgili bir durum. Ancak T\u00fcrk\u00e7esini buldu\u011fum klasiklerin asl\u0131na ula\u015fmak da, benim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda se\u00e7imimde, zihnimde tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m, sorunsal edindi\u011fim konularla ilgi kitaplar da \u00f6ncelikli bir yer edinir. Bu ba\u011flamda, ya\u015fam\u0131mda mitoloji okumaya ayr\u0131lm\u0131\u015f bir y\u0131l\u0131n, Tanzimat sonras\u0131 T\u00fcrk tarihine ayr\u0131lm\u0131\u015f iki y\u0131l\u0131n, bilim ve felsefe tarihine ayr\u0131lm\u0131\u015f uzun bir zaman diliminin oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Kitap se\u00e7erken di\u011fer bir tak\u0131nt\u0131m (?), bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc okumaya karar vermi\u015fsem, onun her \u00e7\u0131kan kitab\u0131n\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden almak ve okumak. Tabii, bir akademisyen olarak \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131mla ilgili hemen t\u00fcm kitaplar\u0131 al\u0131p okumaya \u00e7al\u0131\u015fmak da se\u00e7imi gerektirmeyecek de\u011fin \u00f6nemli bir etkinlik benim i\u00e7in.<\/p>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda se\u00e7imimi neler etkiler? \u00d6yle zannediyorum ki, en \u00e7ok kitaplar\u0131n ad\u0131na ve yazar\u0131na dikkat ediyorum. Ad\u0131 dikkatimi \u00e7eken kitab\u0131n yazar\u0131n\u0131, kariyerini vb. ilgiyle okur, kitab\u0131n i\u00e7indekiler k\u0131sm\u0131na g\u00f6z atar, en son arka kapaktaki tan\u0131t\u0131m yaz\u0131s\u0131n\u0131 okurum. E\u011fer ilgimi \u00e7ekerse, al\u0131r\u0131m. Okudu\u011fum kitaba sahip olmak gibi ilgin\u00e7 bir \u00f6zelli\u011fimin daha oldu\u011funu s\u00f6ylemeliyim. O y\u00fczden e\u011fer k\u00fct\u00fcphaneden bir kitap alm\u0131\u015fsam ve yeni bask\u0131s\u0131 yoksa, onu fotokopi eder ve fotokopi \u00fczerinden okurum. Sonra asl\u0131na rastlarsam, fotokopisi olsa bile, onu yine sat\u0131n al\u0131r\u0131m. Bu benim zihnimde, kitaba ve yazara sayg\u0131n\u0131n bir gere\u011fi sanki\u2026<\/p>\n

Nas\u0131l okurum?<\/p>\n

Okumaya ba\u015flamadan \u00f6nce mutlaka, kitab\u0131n ad\u0131, yazar\u0131 ve bas\u0131m yeri, bas\u0131m tarihi, hangi yay\u0131nevi taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelerim ve zihnime yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Bu \u00f6zelli\u011fi kazanmamda de\u011ferli hocam ve dan\u0131\u015fman\u0131m Prof. Dr. Mehmet Da\u011f\u2019\u0131n, y\u00fckseklisans yaparken bana y\u00f6neltti\u011fi uyar\u0131lar\u0131n\u0131n etkili oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ona bir kitaptan s\u00f6z etti\u011fimde hemen yazar\u0131 kim, ne zaman bas\u0131lm\u0131\u015f vb. sorular sorard\u0131. Hat\u0131rlayamay\u0131nca mahcup olurdum.<\/p>\n

Analitik olarak geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda, be\u015f t\u00fcr okuma etkinli\u011fimin oldu\u011funu g\u00f6zlemliyorum.<\/p>\n

1) Pragmatist okuma: Yer yer kitab\u0131n hepsini okumaktansa, ilgimi \u00e7eken b\u00f6l\u00fcmleri okumay\u0131 tercih ederim. Bu asl\u0131nda akademisyenlikten dolay\u0131 kazan\u0131lm\u0131\u015f bir \u00f6zellik. E\u011fer bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131yorsan\u0131z, sadece ara\u015ft\u0131rma konusunda odaklan\u0131r ve onu okumaya y\u00f6nelirsiniz.<\/p>\n

2) H\u0131zl\u0131 okuma ya da tarama: Bu t\u00fcr okuma da, akademisyenli\u011fin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olsa gerek. H\u0131zl\u0131 okumada, genelde paragraf\u0131 b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, \u00f6zellikle giri\u015f ve sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcmlerine odaklan\u0131r\u0131m. E\u011fer ilgimi \u00e7ekerse derinlemesine okuma etkinli\u011fine girerim.<\/p>\n

3) Fi\u015fleyerek okuma: Kitap, benim i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferli bilgiler i\u00e7eriyorsa, mutlaka o bilgileri fi\u015flerim. Fi\u015flere ad verir ve bir zarfta ya da okudu\u011fum kitab\u0131n i\u00e7erisinde biriktiririm. Fi\u015flemenin g\u00fczel bir yan\u0131, bilginin kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r; yazma eylemi adeta birka\u00e7 kez okumay\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n

4) \u00c7izerek okuma: Bu okuma bi\u00e7imi, san\u0131r\u0131m en \u00e7ok yapt\u0131\u011f\u0131m okuma t\u00fcr\u00fc. Her ne kadar kitab\u0131 y\u0131pratsa da, \u00e7izmek adeta bilginin zihnime i\u015flenmesini sa\u011fl\u0131yor gibi\u2026 Bazen kitapta \u00e7izilmedik yer kalmayabilir.<\/p>\n

5) Tart\u0131\u015farak okuma: Hangi t\u00fcrden okuma etkinli\u011fi i\u00e7erisinde olursam olay\u0131m, mutlaka yazarla tart\u0131\u015farak okurum. Zihnimdeki paradigmayla \u00e7eli\u015fen bir bilgiyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fsam, o konuda sorular sorar ve tart\u0131\u015fmaya dalar\u0131m. Dogmatik olmamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, yazar\u0131n benim fikrimi her zaman de\u011fi\u015ftirme olana\u011f\u0131 vard\u0131r. Ancak gerek\u00e7eleri iyi olmal\u0131 ve benim gerek\u00e7elerimi \u00e7\u00fcr\u00fctmelidir. Ele\u015ftirel okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m gere\u011fi, okudu\u011fum sayfan\u0131n yan\u0131na daima sorular\u0131m\u0131 ya da yazar\u0131n g\u00f6rmedi\u011fi noktay\u0131 not etmek gibi bir tutumum vard\u0131r.<\/p>\n

6) \u00c7apraz okuma: \u00c7apraz okuma etkinli\u011finde, yazar\u0131n kar\u015f\u0131t kavramlara y\u00fckledi\u011fi anlamlar\u0131 bulma ve metnin analitik tutarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 irdeleme \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan okuma etkinli\u011finde benim i\u00e7in tutarl\u0131 bir sonuca ula\u015fma her zaman \u00f6nem ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, okuma etkinli\u011fimde bir di\u011fer husus, dikkattir. \u00d6zellikle yabanc\u0131 dilde, Arap\u00e7a ve \u0130ngilizce yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kitap okuyorsam, yani okudu\u011fum metin kendi dilimde de\u011filse, sat\u0131rlar\u0131n \u00fczerinde elimi gezdirerek, hatta bazen heceleyerek okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazanmam\u0131n bende \u00f6nemsedi\u011fim bir an\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011funu belirtmek isterim. Y\u00fckseklisans yaparken, seminer \u00f6devi haz\u0131rl\u0131yorum. Konu, Kuran<\/em>\u2019da \u00e7e\u015fitli yaratma kavramlar\u0131. Kuran<\/em>\u2019daki kavramlara erken d\u00f6nemde y\u00fcklenen anlamlar\u0131 bulmak i\u00e7in, \u0130sfehan\u00ee\u2019nin el-M\u00fcfredat f\u00ee Gar\u00eeb el-Kur\u2019an<\/em> adl\u0131 eserini k\u00fct\u00fcphaneden ald\u0131m. Kitap yakla\u015f\u0131k bir ay bende kald\u0131. \u00d6devi haz\u0131rlay\u0131p, hocam Prof. Dr. Mehmet Da\u011f\u2019a verdim. Hocam, \u00f6devi al\u0131p k\u0131sa bir incelemeye tabi tuttuktan sonra, \u0130sfehan\u00ee\u2019nin yap\u0131t\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f yaz\u0131p yazmad\u0131\u011f\u0131mdan emin olup olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 sordu. Kitab\u0131n ad\u0131n\u0131 el-M\u00fcfred\u00e2t f\u00ee Gara\u2019ib el-Kur\u2019an<\/em> olarak yazm\u0131\u015f\u0131m. Hocam, \u201cGara\u2019ib de\u011fil, Gar\u00eeb olsa gerek diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u201d dedi. Ben gayet emin bir bi\u00e7imde, \u201cGara\u2019ib olmal\u0131\u201d dedim ve ekledim: \u201cO kitab\u0131 bir ay boyunca inceledim.\u201d Hocam \u201cErinmezsen, kitab\u0131 k\u00fct\u00fcphaneden al gel\u201d dedi. \u00c7\u0131kt\u0131m, k\u00fct\u00fcphanede kitab\u0131n oldu\u011fu rafa y\u00f6neldi\u011fimde, kitab\u0131n ad\u0131n\u0131n Gara\u2019ib de\u011fil Gar\u00eeb oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm ve mahcup bir bi\u00e7imde kitab\u0131 almadan hocam\u0131n odas\u0131na d\u00f6nd\u00fcm ve kendisinin hakl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledim. O zaman bana \u015fu \u00f6l\u00fcms\u00fcz s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledi: \u201cAsla \u00e7ok iddial\u0131 olma; duyular insan\u0131 yan\u0131lt\u0131r; bilim insan\u0131 \u00e7ok titiz olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer farkl\u0131 dilde yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kitab\u0131 okuyorsa, gerekirse parmaklar\u0131yla sat\u0131rlar\u0131 s\u00fcrmeli ve hecelemelidir.\u201d<\/p>\n

Evet, benim okuma bi\u00e7imim b\u00f6yle\u2026 Ya da geriye d\u00f6n\u00fcp okuma etkinli\u011fimi irdeledi\u011fimde, ilk bak\u0131\u015fta bunlar akl\u0131ma geliyor. Ama tekrar etmek gerekirse, kitap se\u00e7me ve okuma etkinli\u011fi benim i\u00e7in co\u015fkulu bir rit\u00fcel\u2026 Bir sohbet\u2026 Bir hesapla\u015fma\u2026 Bir t\u00fcr tart\u0131\u015fma\u2026<\/p>\n

\u201cNot tutmak i\u00e7in elektronik ortam\u0131 kullan\u0131yorum\u201d<\/strong><\/h2>\n

Erhan Berber<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle Sevgili Ula\u015f\u2019\u0131, s\u0131radan g\u00f6z\u00fcken \u00e7ok \u00f6nemli bir konuda fevkalade bir soru sordu\u011fu i\u00e7in kutlar\u0131m. Soru, rasgele okumalardan disiplinli \u00f6\u011frenmelere, \u00f6z\u00fcmlemelere gidecek halkan\u0131n en \u00f6nemli k\u0131sm\u0131na dokunmu\u015f: Okuduklar\u0131m\u0131zdan kal\u0131c\u0131 olacaklar\u0131 nas\u0131l se\u00e7ebilir ve h\u0131zl\u0131ca \u00f6z\u00fcmlenebilir, ula\u015f\u0131labilir, hat\u0131rlanabilir, \u00f6zetlenebilir, aktar\u0131labilir hale getirebiliriz?<\/p>\n

Faydal\u0131 olabilece\u011fi umuduyla ben de kendi tecr\u00fcbemi payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n

Kitaplar\u0131m i\u00e7in dokunulmazl\u0131k uygular\u0131m. Yani kitaplarda ne \u00f6nemli yerlerin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek (1), ne fotokopide g\u00f6r\u00fcnmeyecek sar\u0131 ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 kullanmak, ne de \u00fczerlerinde kur\u015funkalemle notlar almak bana g\u00f6re de\u011fildir. Ge\u00e7ici yap\u0131\u015fkan k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 da profesyonel okumalar\u0131mda kullanmama kar\u015f\u0131l\u0131k, ki\u015fisel okumalar\u0131mda bir t\u00fcrl\u00fc etkin \u015fekilde kullanmad\u0131m, kullanamad\u0131m. K\u00e2\u011f\u0131t kullan\u0131m\u0131m\u0131 olabildi\u011fince azaltmak gibi bir hedefim oldu\u011fu i\u00e7in, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde not almay\u0131 da, yaz\u0131c\u0131 kullanmay\u0131 da pek sevmem.<\/p>\n

\u00c7o\u011fu ba\u015fvuru (referans) niteli\u011finde en az 5000 kitaptan olu\u015fan ki\u015fisel kitapl\u0131\u011f\u0131m olmas\u0131na ve mesleki ve elektronik ortam hari\u00e7 tutuldu\u011funda, y\u0131lda en az 10.000 sayfa (g\u00fcnde en az 25-30 sayfa kitap okuma hedefim ve kendi kendime koydu\u011fum zorunlulu\u011fum vard\u0131r) kitap okuyor olmama kar\u015f\u0131n, okudu\u011fum kitaplar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131 y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m \u015fehrin (New Jersey) k\u00fct\u00fcphanesinden \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131r\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla, benim faydaland\u0131\u011f\u0131m nimetlerden ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da faydalanabilmeye devam edebilmesi i\u00e7in \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131m bu kitaplar\u0131n k\u0131l\u0131na bile zarar vermemem gerekir ve buna \u00e7ok dikkat ederim.
\nBu nedenlerle kendi kay\u0131tlar\u0131m\u0131 olu\u015fturabilmek i\u00e7in, 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri giderek elektronik ortamlardan faydalanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktay\u0131m. Kay\u0131t yapabilmek i\u00e7in kitap \u015feceresi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Kitapla ilgili b\u00fct\u00fcn di\u011fer bilgilere bu numara \u00fczerinden eri\u015febildi\u011fim i\u00e7in, \u00f6ncelikle okudu\u011fum kitaplar\u0131n ISBN numaras\u0131n\u0131 kaydederim.
\nNot tutmak i\u00e7in en s\u0131kl\u0131kla kulland\u0131\u011f\u0131m iki y\u00f6ntem \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

1) Kitapta be\u011fendi\u011fim k\u0131s\u0131mlar\u0131n oldu\u011fu sayfay\u0131 tarar ve PDF dosyas\u0131 olarak ar\u015fivlerim. Genelde kitap i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131m notlar, bu Adobe-PDF dosyalar\u0131n\u0131n i\u00e7inde e-yap\u0131\u015fkan notlar \u015feklindedir.<\/p>\n

2) C-pen denilen (\u00f6rneklerini bu sayfada g\u00f6rebilirsiniz: http:\/\/www.cpen. com\/) kalem \u015feklinde bir taray\u0131c\u0131 kullan\u0131yorum ve bununla depolad\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131lar\u0131 word veya Excel dosyas\u0131 olarak dosyalamaktay\u0131m. Word dosyalar\u0131mda \u201cyorum\u201d se\u00e7ene\u011fini kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi belirtmek i\u00e7in tercih ederim.<\/p>\n

D\u0130PNOT
\n<\/strong>– B\u0131y\u0131kl\u0131 insanlar\u0131n en \u00f6nemli organ\u0131 neresidir? Burunlar\u0131; alt\u0131n\u0131 \u00e7izmelerinden bellidir.<\/p>\n

‘Kaliteli okuma i\u00e7in okuryazar \u00e7evre’<\/strong><\/h2>\n

\u00d6zer Or
\n<\/strong>\u0130n\u015faat M\u00fchendisi, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc Y\u00fcksek\u00a0Lisans \u00d6\u011frencisi<\/p>\n

Nas\u0131l okumal\u0131 sorusunu herkes i\u00e7in ge\u00e7erli bi\u00e7imde yan\u0131tlaman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorum. Evvela okuman\u0131n tarz\u0131n\u0131 tayin eden, bu u\u011fra\u015f\u0131n nedeni. Burada metnin t\u00fcr\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, d\u00fc\u015f\u00fcnme, yazma ama\u00e7l\u0131 bir okumay\u0131 varsayarak y\u00f6neltilen sorulara cevap arad\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmeliyim.<\/p>\n

Cemil Meri\u00e7\u2019in \u201ctecess\u00fcs\u201d dedi\u011fi anlama merak\u0131, en temel unsurudur okuma u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n. Zihnimi me\u015fgul eden sorunlar kendi hayat tecr\u00fcbemle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve ayn\u0131 tecr\u00fcbeye okuduklar\u0131m sayesinde biriktirdiklerim de dahildir. Merak duydu\u011fum, incelemek istedi\u011fim konu bir fikir, bir olay olabilir. Ba\u015flarken konuyla ilgili tart\u0131\u015fman\u0131n \u00e7er\u00e7evesini ve taraflar\u0131n\u0131, olaya ait bilgileri, ba\u015fat a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7eren kapsay\u0131c\u0131 metinleri tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Sonra da pe\u015flerine d\u00fc\u015ferim. O metinler beni di\u011ferlerine, konunun detaylar\u0131na, hatta s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelere ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na do\u011fru yolculu\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Yolculu\u011fun sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 merak\u0131n giderilebilmesiyle veya g\u00fcndeme gelen ba\u015fka meraklar\u0131n daha bask\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n

San\u0131yorum kitab\u0131 okumak kadar, okunmam\u0131\u015f dahi olsa \u201ckitab\u0131 bilmek\u201d de \u00f6nemli. Bu bilme d\u00fczeyinin okunacak olan\u0131n, tekrar okunacak olan\u0131n se\u00e7imi konusunda yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Benim i\u00e7in \u201ckitab\u0131 bilmek\u201d, i\u00e7eri\u011fi, yazar\u0131, ne zaman ve neden yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131, k\u0131sacas\u0131 kitapta ne bulabilece\u011fim hakk\u0131nda fikir sahibi olmakt\u0131r. Edindi\u011fim her yeni kitab\u0131 hemen okumaya ba\u015flamasam da incelerim. \u00d6ns\u00f6z\u00fcn\u00fc, giri\u015f ve sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcmlerini, i\u00e7indekilerde ilk bak\u0131\u015fta dikkatimi \u00e7eken par\u00e7alar\u0131, dizinde g\u00f6ze \u00e7arpan kavram, ki\u015fi ve olaylar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi sayfalar\u0131 okumay\u0131 \u201cinceleme\u201d tan\u0131m\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde g\u00f6r\u00fcyorum. \u0130lk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir kitab\u0131 edinmeye karar verirken de, asl\u0131nda bu incelemenin baz\u0131 unsurlar\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131p s\u0131n\u0131rl\u0131 bir g\u00f6zden ge\u00e7irmeye ihtiya\u00e7 duyar\u0131m. Bu tarama ile kitab\u0131 zihnimdeki k\u00fct\u00fcphaneye yerle\u015ftirmi\u015f olurum. Ona ne zaman, nas\u0131l ba\u015fvurabilece\u011fimi bildi\u011fimden veya bildi\u011fimi sand\u0131\u011f\u0131mdan okumay\u0131 diledi\u011fim bir zamana ertelemek \u00fczere rafa kald\u0131rabilirim. Dolay\u0131s\u0131yla, ihtimallerden bir di\u011feri de o kitab\u0131 okumaktan vazge\u00e7mek, yani ba\u015fkas\u0131n\u0131 se\u00e7mektir.<\/p>\n

\u201cNas\u0131l okumal\u0131\u201d san\u0131r\u0131m en y\u00fcksek istifade nas\u0131l sa\u011flanmal\u0131 anlam\u0131na geliyor veya ben b\u00f6yle anlamak istiyorum. Sindirdi\u011fimi varsayd\u0131\u011f\u0131m kitaplar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde fark ediyorum ki \u00e7o\u011fu, konusu ve i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm, \u00e7evremdekilerle ileti\u015fimlerimde s\u00f6z etti\u011fim ve tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m, benzerleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m metinler. Okurken insan yaln\u0131zd\u0131r. Yazarla ikili bir ili\u015fki ve ileti\u015fim kurar\u0131z. Bu ayn\u0131 zamanda yazara ve metne ili\u015fkin de ki\u015fisel bir tecr\u00fcbedir. Hem kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan malumat\u0131n bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015febilmesi, hem de bu bilgiye dayal\u0131 reflekslerin olu\u015fumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan tart\u0131\u015fman\u0131n yani \u00e7evre ile ileti\u015fimin san\u0131landan \u00e7ok daha \u00f6nemli oldu\u011funu tahmin ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc okuma ile edinilen bilgi bir yan\u0131yla hayli \u00f6zneldir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m bilgiyi ya\u015fam deneyimim, birikimim, hatta anl\u0131k ruh halimin belirledi\u011fi bi\u00e7imde dam\u0131tabilir ve i\u00e7selle\u015ftirebilirim. Metinden benim d\u0131\u015f\u0131mdakilerin ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu nedenle \u00f6nemserim, merak ederim, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r\u0131m, d\u00f6ner tekrar okurum. Ne de olsa kitab\u0131n bir okumada i\u015fi bitirilmi\u015f, hakk\u0131ndan gelinmi\u015f say\u0131lamaz. Her geri d\u00f6n\u00fc\u015fte ba\u015fka bir katmana ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. A\u015f\u0131r\u0131 beklentiyle okuma tarz\u0131n\u0131 idealle\u015ftirmek, de\u011fi\u015fmesi g\u00fc\u00e7 bi\u00e7imde standartla\u015ft\u0131rmak hatal\u0131 olabilir. Marx, Kemal Tahir, Braudel, Hilmi Ziya \u00dclken, Freud, Cemil Meri\u00e7, Gombrich, Baykan Sezer, Tanp\u0131nar, Enis Batur, Benjamin okumalar\u0131mdan geriye ne kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde, ald\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131m de\u011fil, \u00f6ncelikle yak\u0131n dostlar\u0131mla giri\u015fti\u011fim sonu gelmeyen hararetli tart\u0131\u015fmalar gelir akl\u0131ma. Bu nedenle kaliteli okuma i\u00e7in kaliteli bir okuryazar \u00e7evrede bulunmak san\u0131yorum en g\u00fczelidir.<\/p>\n

Not almak, alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek vs. okumay\u0131 verimli k\u0131lmak i\u00e7in yayg\u0131n olarak \u00f6nerilen y\u00f6ntemler. Genellikle not al\u0131yorum, fakat okumam\u0131 \u00f6zellikle bir yaz\u0131 veya ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in yapm\u0131yorsam notlar\u0131m\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek k\u0131ymetli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7en zaman i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcyorum. Fakat not almaya devam ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc not almak \u00fczere elime ald\u0131\u011f\u0131m bir kitab\u0131 daha dikkatli okuyorum. Yazarken okudu\u011fumu da tekrar d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f kendi kendime tart\u0131\u015fm\u0131\u015f oluyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc not al\u0131rken de pek \u00e7ok tercih zorunlu hale geliyor. Deftere ge\u00e7irilmek istenen par\u00e7an\u0131n neden \u00f6nemli oldu\u011fu, k\u00e2\u011f\u0131da aktar\u0131l\u0131rken nas\u0131l \u00f6zetlenebilece\u011fi, ilerde nas\u0131l ba\u015fvurulabilece\u011fi gibi pek \u00e7ok karar\u0131 bu k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde vermi\u015f oluyorum. Metinle kurulan bu ili\u015fki bi\u00e7imi, al\u0131nan notlar de\u011ferlendirilmeyecek olsa dahi, daha y\u00fcksek bir bilme d\u00fczeyine eri\u015fmemi sa\u011fl\u0131yor. Tekrar eden okumalarda daha derine inerek daha fazla ayr\u0131nt\u0131 yakalayabiliyorum.<\/p>\n

Okuduklar\u0131m tecr\u00fcbelerime dahildir demi\u015ftim. Bilgimizi artt\u0131ran tecr\u00fcbelerimizin \u00e7oklu\u011fu mudur yoksa s\u0131n\u0131rl\u0131 tecr\u00fcbemizden s\u00fczebildiklerimiz midir; bu tart\u0131\u015fmay\u0131 sonuca ba\u011flamak kolay de\u011fil. Fakat ikincisinin bedeni daha az yordu\u011funu, zihni harekete ge\u00e7irdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Bence s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n fark\u0131na var\u0131p, bilmeye, \u00f6\u011frenmeye dair kayg\u0131 ve tela\u015f\u0131 fazla abartmamak gerekir. Bitirirken Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019\u00fcn s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 \u201cokumak yeniden okumakt\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc an\u0131msatmak istiyorum.<\/p>\n

‘Kitaba zarar veren y\u00f6ntemleri ho\u015f kar\u015f\u0131lam\u0131yorum’<\/strong><\/h2>\n

\u015eenol Arma\u011fan
\n<\/strong>Beykent \u00dcniversitesi K\u00fct\u00fcphane ve \u00d6\u011frenme Kaynaklar\u0131 Merkezi<\/p>\n

Okurken \u201ckitaplara zarar verici\u201d hi\u00e7bir y\u00f6ntemin ho\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Bunu yapanlar, hi\u00e7bir kitab\u0131 hi\u00e7 kimseye (veya kuruma, \u00f6rne\u011fin k\u00fct\u00fcphanelere) ge\u00e7ici ya da s\u00fcrekli vermeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor anla\u015f\u0131lan. Ayr\u0131ca, bu d\u00fcnyadan el \u00e7ekti\u011finde de onlar\u0131n de\u011fersiz, ba\u015fkas\u0131n\u0131n i\u015fine yaramaz hale gelmesini de umursam\u0131yor olmal\u0131…\u00a0 Ki\u015fisel olarak, bu y\u00f6ntemi tavsiye etmeme hakk\u0131m\u0131 sakl\u0131 tutuyorum.<\/p>\n

Konuyla ilgili olarak standart kullan\u0131c\u0131 (okur) i\u00e7in Jacques Barzun-Henry F.Graffe\u2019in T\u00dcB\u0130TAK Pop\u00fcler Bilim Kitaplar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan Modern Ara\u015ft\u0131rmac\u0131<\/em>, gene ayn\u0131 yay\u0131nevinden Sir Peter Brian Medawar\u2019\u0131n (1915-1987) Gen\u00e7 Bilim Adam\u0131na \u00d6\u011f\u00fctler<\/em> kitaplar\u0131na, \u00fcst d\u00fczey kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in ise \u00f6zellikle Prof. Dr. Niyazi Karasar\u2019\u0131n yap\u0131tlar\u0131na bakmak gerek.<\/p>\n

Anlat\u0131y\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek i\u00e7in\u2026<\/strong><\/h2>\n

Prof. Dr. Ne\u015fe \u00d6zgen
\n<\/strong>Okan \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n

\u201cNas\u0131l okunmal\u0131?\u201d konusuna akl\u0131n\u0131 takanlardan\u0131m. Zira, sadece okudu\u011funu de\u011fil, asl\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin ne s\u00f6yledi\u011fini anlaman\u0131n da b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Biz buna \u201cNarrative; anlat\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi\u201d ad\u0131n\u0131 veriyoruz ve her yeni kay\u0131t olan sosyal bilim \u00f6\u011frencisine anlat\u0131lmas\u0131 gereken bir teknik olarak ele al\u0131yoruz.<\/p>\n

Anlat\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi, sadece nas\u0131l okunmas\u0131 gerekti\u011fine dair bir patika sunmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda, bir konferans\u0131n veya bir dersin nas\u0131l dinlenmesi gerekti\u011fini, ana-anlam\u0131 \u00e7\u0131kartmay\u0131, tart\u0131\u015fmac\u0131n\u0131n sunumunun kendi iddias\u0131n\u0131 destekleyip desteklemedi\u011fini ya da ger\u00e7ekten sundu\u011fu iddiaya uygun kan\u0131tlarla konu\u015fup konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vb. anlamaya yarar.<\/p>\n

B\u00f6ylece \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyi birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde deneyimleyerek anlayan \u00f6\u011frenciler, sadece bilimsel yaz\u0131n\u0131 de\u011fil, ama \u00f6rne\u011fin bir politikac\u0131n\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 ve\/veya bir gazete haberini de \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilecek ve dolay\u0131s\u0131yla kendi anlat\u0131lar\u0131n\u0131 da kurabilecek hale gelirler. Tabii hepsi bu denli ilerleyemez, ancak \u00e7o\u011funlukla s\u00f6ylenenle (i\u015faret edilenle) i\u015faret edilmi\u015f aras\u0131ndaki farklar\u0131, y\u00f6nlendirmenin direktiflerini ve simge ve sembollerle anlat\u0131n\u0131n y\u00f6nlerini olduk\u00e7a iyi \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilirler.<\/p>\n

Size a\u015fa\u011f\u0131da bir sosyal bilim kitab\u0131n\u0131n nas\u0131l okunmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda bir y\u00f6nerge sunuyorum. Bu sadece bilimsel bir kitab\u0131 okuma y\u00f6nergesi olarak i\u015fe yarayabilir; ancak olduk\u00e7a iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
\nBir kitab\u0131 metodolojik olarak okuma y\u00f6nergesi<\/em><\/strong><\/p>\n

1) \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n y\u0131l\u0131 ve d\u00f6nemi,
\n2) Bas\u0131mevi (\u00f6zel bas\u0131m m\u0131, yay\u0131n yeri vb.), ka\u00e7 kez bas\u0131lm\u0131\u015f, biyografik bilgiler ve yorumlar\u0131, vb.
\n3) Sayfa say\u0131s\u0131 ve harita, tablo vb.nin k\u0131sa bir \u00f6zeti.
\n4) Yazar\u0131n k\u0131sa tan\u0131t\u0131m\u0131 ve sosyoloji i\u00e7indeki yeri. Hangi \u00fcniversitelerde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, nas\u0131l projelere imza atm\u0131\u015f?
\n5) \u00d6ns\u00f6ze bakarak k\u0131sa bir yorum (Kimlerle ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f?),
\n6) Kaynak\u00e7an\u0131n d\u00fcnya literat\u00fcr\u00fcn\u00fc kapsay\u0131p kapsamad\u0131\u011f\u0131, yeni ve bilinmeyenler de dahil olmak \u00fczere kaynak\u00e7as\u0131 tamamlanm\u0131\u015f bir kaynak\u00e7a m\u0131? Yeniler kadar, kendi alan\u0131nda temel say\u0131lacak bir literat\u00fcr\u00fc de alm\u0131\u015f m\u0131?
\n7) \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n konusu,
\n8) Amac\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma neyi hedefliyor? Bu hedefi ara\u015ft\u0131rmac\u0131 net olarak bildiriyor mu?
\n9) Literat\u00fcr bilgisi i\u00e7inde \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 kavramlar neler? Bu kavramlar\u0131 hangi yap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in kullanm\u0131\u015f? Hangileri i\u00e7in itiraz\u0131 var, hangilerini kendilemi\u015f?
\n10) \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00f6ntemi nedir? Y\u00f6nteme ili\u015fkin yazar\u0131n iddias\u0131 nedir? Y\u00f6ntemini a\u00e7\u0131k\u00e7a bildiriyor mu? Ger\u00e7ekten bu y\u00f6ntemin anahtarlar\u0131n\u0131 m\u0131 kullan\u0131yor? Ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n y\u00f6ntem \u00e7eli\u015fkisi var m\u0131?
\n11) \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yer ve alan\u0131n k\u0131sa bir \u00f6zeti, \u00f6zet olarak bulgular\u0131, kullan\u0131lan teknikler ve bunlar\u0131n yazar\u0131n iddias\u0131 ile \u00e7ak\u0131\u015fma ve \u00e7at\u0131\u015fma bi\u00e7imleri,
\n12) Ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7 olarak yeni hangi kavramlar\u0131 \u00fcretmi\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bunlar\u0131 nas\u0131l kullanm\u0131\u015f?
\n13) \u00c7al\u0131\u015fma b\u00fct\u00fcn olarak kolay okunabilirlik, anla\u015f\u0131labilirlik, T\u00fcrk\u00e7eyi bilim dili olarak do\u011fru kullanma ve geli\u015ftirme, bir teoriyi bir alana uygulama veya yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirme, iddialar\u0131n\u0131 kan\u0131tlama vb. a\u00e7\u0131lardan sizce ba\u015far\u0131l\u0131 m\u0131?<\/p>\n

‘Okuma okurken \u00f6\u011frenilir’<\/strong><\/h2>\n

\u00d6zdemir \u0130nce<\/strong><\/p>\n

1) \u0130nsan\u0131n (en iyisi \u201cbenim\u201d demek) kitapla ili\u015fkisi ya\u015fa ve e\u011fitim d\u00fczeyinde bulundu\u011fu yere ve gereksinimlerine g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<\/p>\n

Okul d\u00f6neminde okunan kitaplar\u0131 \u201cokul\u201d ve \u201c\u00f6\u011fretmen\u201d belirler.<\/p>\n

Meslekle ilgili okumalar zorunlu okumalard\u0131r.<\/p>\n

Ama bir de bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, bireyin entelekt\u00fcel donan\u0131m, ruhsal ve zihinsel gereksinimler i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 okumalar vard\u0131r. Siz bu okumalardan s\u00f6z ediyorsunuz anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla.<\/p>\n

\u201cKlasikler\u201d olarak tan\u0131mlanan kitaplar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc mutlaka okunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6nemli olan bir yerden ba\u015flamak. Bilimsel kitaplar dipnotlar\u0131yla, referanslar\u0131yla okuma eylemini geni\u015fletip derinle\u015ftirirler. Demek ki dip notlar\u0131n\u0131n pe\u015finden gidilmeli. Ben gittim.<\/p>\n

Edebiyat kitaplar\u0131 ve bunlar\u0131n yazarlar\u0131 hep birbirlerini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Y\u00fczme nas\u0131l denizde (suda) \u00f6\u011frenilirse, okuma da okurken \u00f6\u011frenilir.<\/p>\n

Okuman\u0131n re\u00e7etesi, listesi olmaz. Liste ve re\u00e7eteyi okurun gereksinim ve merak\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n

2)\u00a0Ciddi okumaya 13-14 ya\u015flar\u0131mda ba\u015flad\u0131m. Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan \u201cklasikler\u201din bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc 18 ya\u015f\u0131ma kadar \u201c5 numara gaz (petrol) lambas\u0131\u201dn\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda okudum.<\/p>\n

Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 1940\u2019larda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131n listesi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de ge\u00e7erlidir:<\/p>\n

Balzac, Dostoyevski, Tolstoy, \u00c7ehov, vb.<\/p>\n

Edebiyat yazar\u0131 olarak b\u00fct\u00fcn yeni yay\u0131nlar\u0131 izledim \u00f6m\u00fcr boyu.<\/p>\n

Ancak siz edebiyat kitaplar\u0131n\u0131 de\u011fil, bilimsel kitaplar\u0131 soruyorsunuz. Edebiyat kitaplar\u0131 bilgi vermez, estetik haz verir. Bilimsel kitaplar estetik haz vermez, \u201cbilgi\u201d verir.<\/p>\n

\u201cKitaptan en fazlas\u0131n\u0131 alabilmek, okudu\u011funuzu sistematik bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmek ve uzun vadede de yararlanabilmek i\u00e7in ne yapars\u0131n\u0131z?\u201d sorusu bana g\u00f6re fazla mekanik, fazla robotik. Bu soruya verece\u011fim cevap \u201cokurum ve okurken alt\u0131n\u0131 \u00e7izerim; sayfalar\u0131 i\u015faretlerim, not al\u0131r\u0131m\u201d olabilir.<\/p>\n

Benden ba\u015fka cevap verenler aras\u0131nda \u201cfi\u015fleme\u201d, \u201cs\u0131n\u0131fland\u0131rma\u201d, \u201ckataloglama\u201d y\u00f6ntemlerinden s\u00f6z edenler \u00e7\u0131kabilir, \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u00c7\u0131ksa iyi olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar benim bilmedi\u011fim \u015feyler.<\/p>\n

Okuduklar\u0131n\u0131 bilgiye, yararl\u0131, faydal\u0131 ve k\u00e2rl\u0131 bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyenler zamanla yar\u0131\u015fmak zorundad\u0131r. Her zaman otoyollarda gitmeyip arada bir k\u00f6y yollar\u0131na da sapmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

Okuma y\u00f6ntemimin temelleri 1950-1955 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, Mersin\u2019in \u0130hsaniye Mahallesi, Zeytinlibah\u00e7e Caddesi, 164 numaral\u0131 tek odal\u0131 evde, 5 numara gaz lambas\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda at\u0131ld\u0131. O ev yok art\u0131k. Ama adres kafamda. Bitirdi\u011fim kitaplar\u0131 \u00f6p\u00fcp aln\u0131ma g\u00f6t\u00fcrmem de g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n

\u015eu anda baz\u0131 kitaplar\u0131\u00a0 okuyorum, baz\u0131 kitaplar\u0131n tad\u0131na bak\u0131yorum.<\/p>\n

‘Kartotek y\u00f6nteminden yararlan\u0131labilir’<\/strong><\/h2>\n

Oya Adal\u0131<\/strong><\/p>\n

\u201cOkuma\u201d etkinli\u011fiyle bu s\u0131rada \u00f6zel olarak ilgileniyorum. Etkile\u015fimli ve Ele\u015ftirel Okuma Teknikleri<\/em> ad\u0131n\u0131 verdi\u011fim bir kitap haz\u0131rlad\u0131m. Yak\u0131nda \u00e7\u0131kacak bu kitapta \u00fczerinde durulan, daha \u00e7ok okuma ve anlama \u00e7abas\u0131. Oysa \u015fu anda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz okuma, daha \u00e7ok kitaptaki bilgileri daha sonra hat\u0131rlamak ve kullanmakla ilgili.<\/p>\n

Bu durumda ilk belirleyece\u011fimiz \u015fey, bu i\u015fi neden yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Ama\u00e7 belirlenirse, y\u00f6ntem de ona g\u00f6re bi\u00e7imlenir. Ama\u00e7 belli bir konuyu incelemek ve o konuda yaz\u0131 yazmak, okudu\u011fumuz kitaplar\u0131 gerekti\u011finde hat\u0131rlamak ya da yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda gerekti\u011fi zaman al\u0131nt\u0131lama yapmak olabilir, vb. Ama\u00e7 ne olursa olsun, kitaplar\u0131n \u00fczerine yazmak, hem yer a\u00e7\u0131s\u0131ndan doyurucu olmaz, hem de kitab\u0131n bizden sonra kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller. Oysa yazacaklar\u0131m\u0131z\u0131, bize uygun boyutta kartlara yazabiliriz. Kartlar\u0131 bir kutu i\u00e7inde konusuna, yazar ya da kitap ad\u0131na g\u00f6re alfabetik s\u0131rada saklayabiliriz. Bir karta s\u0131\u011fmayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde bilgi \u00e7\u0131karm\u0131\u015fsak, birbirine z\u0131mbalanm\u0131\u015f iki ya da \u00fc\u00e7 kart kullanabiliriz. Karta kitab\u0131n k\u00fcnyesini, k\u0131sa \u00f6zetini ya da ba\u015fl\u0131klar\u0131 yazar; \u00f6nemli, saptamak istedi\u011fimiz bilgileri sayfa numaralar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek kaydeder, k\u0131saca d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi ve hatta al\u0131nt\u0131lamak istedi\u011fimiz s\u00f6zleri de ekleyebiliriz.<\/p>\n

‘Hem metnin ne s\u00f6yledi\u011fini not ederim, hem akl\u0131ma gelen d\u00fc\u015f\u00fcnceleri\u2026’<\/strong><\/h2>\n

Murat G\u00fclsoy
\n<\/strong>Yazar, Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Biyomedikal M\u00fchendisli\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi, Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Yay\u0131nevi Yay\u0131n Kurulu Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n

– \u00c7ok \u00e7e\u015fitli ama\u00e7larla kitap okudu\u011fum i\u00e7in bunlar\u0131 se\u00e7erken de farkl\u0131 durumlar s\u00f6z konusu oluyor. \u0130lki, ara\u015ft\u0131rma amac\u0131yla okuyorsam, zaten bir literat\u00fcr\u00fcn i\u00e7inde iz s\u00fcrer gibi okuyorum. Bir kitab\u0131n ya da makalenin referanslar\u0131n\u0131 izliyorum. Bir yaz\u0131 yaz\u0131yorsam, konuyla ilgili eri\u015febildi\u011fim t\u00fcm kaynaklar\u0131 okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Dolay\u0131s\u0131yla buradaki se\u00e7imlerimi konu ve o anda yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015f belirliyor. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki okumalar\u0131mda, \u00f6rne\u011fin edebiyat s\u00f6z konusu oldu\u011funda, en \u00e7ok \u00f6nem verdi\u011fim kaynak dostlar\u0131md\u0131r. \u00c7evremdeki arkada\u015flar\u0131m\u0131n \u00f6nerileri \u00e7ok \u00f6nemlidir benim i\u00e7in. Elbette, t\u00fcm kitap eklerini, kitap tan\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131 da izliyorum. S\u0131k s\u0131k kitap\u00e7\u0131lara gidip kitaplar\u0131 inceliyorum. Burada da \u00f6nemli kriterlerden biri kitab\u0131n yay\u0131nc\u0131s\u0131d\u0131r. Kitab\u0131n yay\u0131na nas\u0131l haz\u0131rlanm\u0131\u015f oldu\u011funa, hatta o yay\u0131nevinin di\u011fer yay\u0131nlar\u0131na da \u00f6nem veririm.<\/p>\n

– Kitap okurken not almak \u00e7ok iyi oluyor. Hem okudu\u011fum metnin ne s\u00f6yledi\u011fini not ederim, hem de o esnada akl\u0131ma gelen yeni d\u00fc\u015f\u00fcnceleri. Bu sadece ara\u015ft\u0131rma ama\u00e7l\u0131 okumalar\u0131mda de\u011fil, edebiyat metinlerini okurken de ge\u00e7erlidir. Hatta iyi bir edebiyat eserini bende uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yeni duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle de\u011ferlendiririm. Tabii buradaki yeni d\u00fc\u015f\u00fcnceler, ger\u00e7ekli\u011fe ait yeni bilgiler de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc edebiyat eserlerini bilgi kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmem. Kast etti\u011fim benim yeni yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00fcretmeme vesile olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bir kitap e\u011fer ger\u00e7ekten \u00f6nemliyse, onunla i\u015fim k\u0131sa s\u00fcrede bitmez. D\u00f6n\u00fcp d\u00f6n\u00fcp yeniden okurum. Belli b\u00f6l\u00fcmlerini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7iririm.<\/p>\n

‘Okunacak kitab\u0131 se\u00e7mek, i\u015fin en zor yan\u0131’<\/strong><\/h2>\n

Do\u00e7. Dr. Ali Nahit Babao\u011flu
\n<\/strong>Ruh ve Sinir Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131<\/p>\n

Sorular\u0131 bana g\u00f6re bir s\u0131rayla yan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m.<\/p>\n

a) Ku\u015fkusuz ki ba\u015flang\u0131\u00e7ta, yani \u00e7ocukken kitaplar\u0131 d\u00fcnya yaz\u0131n\u0131nda yer tutmu\u015f olanlardan giderek okudum. Belli ba\u015fl\u0131 yap\u0131tlar\u0131n okunmas\u0131 herhalde bir 30 y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ondan sonra ise edebi kitaplar\u0131 art\u0131k pek okumuyorum. Ya\u015fam maceras\u0131 bana kitaplarda yazandan daha heyecanl\u0131 geliyor.<\/p>\n

b) Yaln\u0131zca baz\u0131 yazarlar var ki, bana hen\u00fcz keyif veriyorlar. Amin Maluf bunlardan biri. Bizimkilerden ise b\u00f6yle tiryakisi oldu\u011fum kimse yok. Yaln\u0131z Cumhuriyet\u2019in ilk yar\u0131s\u0131n\u0131n birka\u00e7 yazar\u0131n\u0131 tekrar tekrar okurum. Yakup Kadri bunlardan biri. Bir de Attila \u0130lhan\u2019\u0131 okuyorum zaman zaman.<\/p>\n

c) Bilimsel i\u00e7erikli kitaplar\u0131 ise ders \u00e7al\u0131\u015f\u0131r gibi ba\u015ftan sona okumam hi\u00e7bir zaman. Sadece o anda ilgilendi\u011fim yeri okur, kitab\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne de mutlaka bir g\u00f6z atar\u0131m. Onlar referans kitaplar\u0131, kaynak kitaplard\u0131r. Gereken yerine bak\u0131l\u0131r ve bir sonraki referansa kadar rafa kald\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7ok nadiren baz\u0131 kitaplar\u0131, bir fikir edinebilmek i\u00e7in ba\u015ftan sona okumak gerekmi\u015ftir. Sevgili B\u00fclent Tan\u00f6r\u2019\u00fcn Kurtulu\u015f-Kurulu\u015f<\/em>\u2019u bunlardan en son okudu\u011fum kitap oldu. Ama ku\u015fkusuz ki, b\u00f6yle kitaplar\u0131 okumak i\u00e7in de ayr\u0131 bir y\u00f6ntem gerekmiyor. Kitap kendisi okutuyor kendini. Okurken notlar almak gibi bir i\u015fi ise \u00fcniversiteden, yani s\u0131navlar i\u00e7in ders \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnlerden beri, 50 y\u0131ld\u0131r bir daha yapmad\u0131m. Belle\u011fimin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 belki bana yard\u0131m ediyor. Ama unutulmamal\u0131 ki, bellek de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a g\u00fc\u00e7leniyor.<\/p>\n

d) Okunacak kitab\u0131 se\u00e7mek ise i\u015fin en zor yan\u0131. Ben \u015fimdilerde gazetelerin kitap eklerini izlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ama gene de bolca \u00e7\u00fcr\u00fck yumurtayla kar\u015f\u0131la\u015fmaktan ka\u00e7\u0131nam\u0131yorum. Buna ra\u011fmen en sa\u011flam yol, o gibi.<\/p>\n

\u0130yi ve bol okumalar diliyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cOkurken sizde kalan bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 sistematik bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in sizler nas\u0131l okursunuz?\u201d Ula\u015f Sa\u011fd\u0131\u00e7\u2019\u0131n e-posta grubumuzda payla\u015f\u0131ma a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 soruyu boyutland\u0131rarak d\u00fc\u015f\u00fcn\/yaz\u0131n d\u00fcnyas\u0131ndan, dergimizin yazar ve okur \u00e7evresinden isimlere y\u00f6nelttik. Al\u00e2eddin \u015eenel, Ali Nahit Babao\u011flu, Ender Helvac\u0131o\u011flu, Hasan Ayd\u0131n, Murat G\u00fclsoy, \u00d6zdemir \u0130nce ve \u00d6zer Or\u2019un yan\u0131tlar\u0131na, derginin internet grubunda konuya kat\u0131lan A. \u015eenol Arma\u011fan, Erhan […]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[98,38,545],"tags":[275],"class_list":["post-9197","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-60-sayi","category-dergi-sayilari","category-edebiyat","tag-edebiyat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t