{"id":9205,"date":"2009-02-01T23:37:22","date_gmt":"2009-02-01T21:37:22","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9205"},"modified":"2017-05-20T22:26:05","modified_gmt":"2017-05-20T19:26:05","slug":"katolik-kilisesinin-yasak-kitaplar-indeksi-kilise-insanligi-yasaklamis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/02\/01\/katolik-kilisesinin-yasak-kitaplar-indeksi-kilise-insanligi-yasaklamis","title":{"rendered":"Katolik Kilisesi\u2019nin Yasak Kitaplar \u0130ndeksi Kilise insanl\u0131\u011f\u0131 yasaklam\u0131\u015f!"},"content":{"rendered":"<p><strong><br \/>\n<\/strong>Bu dosyada kitap yasaklama ve sans\u00fcr\u00fcn \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn ve \u00f6nemli bir \u00f6rne\u011fini, Katolik Kilisesi\u2019nin Yasak Kitaplar \u0130ndeksi\u2019nin ele alaca\u011f\u0131z. Bu indeks esas olarak H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcnmeyle sonu\u00e7lanan \u201cProtestan reformasyonu\u201dnu bask\u0131 alt\u0131na almak i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f. Elbette ki, Kilise taraf\u0131ndan sapk\u0131n ilan edilen b\u00fct\u00fcn heteredoks ak\u0131mlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri de listede yerini alm\u0131\u015f. \u0130ndeks 1948\u2019e kadar g\u00fcncellenerek yay\u0131mlanm\u0131\u015f; d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nen s\u0131radan bir gezegen oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler, ahlak\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n din olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler ve daha niceleri, birer birer listeye eklenmi\u015f. Yasakl\u0131lar listesi 1966 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ayd\u0131nlanma filozoflar\u0131ndan bilim insanlar\u0131na, edebiyat\u00e7\u0131lardan siyaset\u00e7ilere uzanan 4000 ba\u015fl\u0131k halinde, Bat\u0131 Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve k\u00fclt\u00fcrel birikimini temsil eden \u00f6nemli t\u00fcm yazar ve kitaplar\u0131 kapsamaktayd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fikirleri yasaklayarak iktidar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, belki de tarihteki b\u00fct\u00fcn egemenler taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan bir yan\u0131lg\u0131 olmu\u015f. Biz bu dosyada bunun \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn ve \u00f6nemli bir \u00f6rne\u011fini, Vatikan Kilisesi\u2019nin <strong><em>Yasak Kitaplar \u0130ndeksi<\/em><\/strong>\u2019nin ele alaca\u011f\u0131z. \u00d6zg\u00fcn ve \u00f6nemli; \u00e7\u00fcnk\u00fc, neredeyse Bat\u0131 Uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve k\u00fclt\u00fcrel birikimini temsil eden \u00f6nemli t\u00fcm yazar ve kitaplar\u0131n\u0131 yasaklam\u0131\u015f; ma\u011fdurlar\u0131 taraf\u0131ndan uygulananlar da dahil, sonraki pek \u00e7ok sans\u00fcr \u00e7abas\u0131na kaynakl\u0131k etmi\u015f; 16. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131ndan 20. y\u00fczy\u0131la, uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan art\u0131k anlams\u0131z bulunup rafa kald\u0131r\u0131lana dek 400 y\u00fcz y\u0131l resmen varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f; bu s\u00fcrenin en az yar\u0131s\u0131 boyunca, Quebec\u2019ten Polonya\u2019ya kadar b\u00fct\u00fcn Katolik d\u00fcnyas\u0131nda fiilen etkisini korumu\u015f; say\u0131s\u0131 belirlenemeyecek kadar kitab\u0131n yak\u0131lmas\u0131na, yazar ve yay\u0131mc\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015f\u2026<\/p>\n<p>Katolik Kilisesi <em>Yasak Kitaplar \u0130ndeks<\/em>\u2019ini, esas olarak otoritesini temelden sarsan ve H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcnmeyle sonu\u00e7lanan \u201cProtestan reformasyonu\u201dnu bask\u0131 alt\u0131na almak i\u00e7in haz\u0131rlam\u0131\u015f. Elbette ki, Kilise taraf\u0131ndan sapk\u0131n ilan edilen b\u00fct\u00fcn heteredoks ak\u0131mlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri de 1559 y\u0131l\u0131nda ilan edilen bu ilk listede yerini alm\u0131\u015f. \u0130ndeks 1948\u2019e kadar g\u00fcncellenerek yay\u0131mlanm\u0131\u015f; d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nen s\u0131radan bir gezegen oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler, ahlak\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n din olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler ve daha niceleri, birer birer listeye eklenmi\u015f. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in son bask\u0131s\u0131 ayd\u0131nlanma filozoflar\u0131ndan bilim insanlar\u0131na, edebiyat\u00e7\u0131lardan siyaset\u00e7ilere uzanan, sans\u00fcrlenmi\u015f 4000 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7eriyordu.<\/p>\n<p>Yak\u0131n zaman \u00f6ncesine dek <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019le ilgili olarak, s\u00fcrekli g\u00fcncellenen listelerden ba\u015fka pek bir \u015fey bilinmiyordu. Almanya\u2019da M\u00fcnster \u00dcniversitesi\u2019nde tarih profes\u00f6r\u00fc ve ayn\u0131 zamanda bir piskoposluk rahibi olan Hubert Wolf\u2019a Vatikan ar\u015fivlerini inceleme izni verilince, <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011fu, hangi kitap ve yazarlar hakk\u0131nda nas\u0131l tart\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hangi kitaplar\u0131n incelemeye al\u0131n\u0131p yasaklanmad\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Wolf\u2019un s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, \u0130ndeks Kurulu\u2019nun y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n tutanaklar\u0131 Engizisyon Kurulu\u2019nun ar\u015fivinin 2-3 kat\u0131 hacminde, h\u00e2l\u00e2 bir k\u0131sm\u0131 incelenmeyi bekleyen devasa bir belge k\u00fcmesi olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Egemenlik i\u00e7in sans\u00fcr<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130sa\u2019n\u0131n, \u201cben iyi bir \u00e7oban\u0131m, iyi \u00e7obanlar koyunlar\u0131 i\u00e7in can verir\u201d dedi\u011fi bilinir. \u0130sa\u2019dan sonra onun ad\u0131na dinsel otorite olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrenler de, kendilerini, s\u0131radan H\u0131ristiyan ruhlar\u0131 cennete g\u00fcdecek birer \u00e7oban olarak g\u00f6rd\u00fcler. Haliyle, koyunlar\u0131n diledi\u011fi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, muhakeme etmesi, okumas\u0131, yazmas\u0131 pek kabul edilebilir \u015feyler olarak g\u00f6r\u00fclmedi, ho\u015f kar\u015f\u0131lanmad\u0131. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fc\u00e7 kazan\u0131p bir egemen ideoloji haline gelmesiyle birlikte, koyunlar\u0131n\u0131n g\u00fcnah\u0131 ad\u0131na can veren ilkel H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n fedakar \u00e7oban\u0131, yerini, koyunlar\u0131 hizada tutmak i\u00e7in \u015fiddetin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc uygulamaya haz\u0131r kiliseye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, din adamlar\u0131n\u0131n hiyerar\u015fik \u00f6rg\u00fct\u00fc olan Katolik Kilisesi, muazzam serveti, imparator ve krallar \u00fczerindeki siyasal n\u00fcfuzu ile Orta\u00e7a\u011f Avrupas\u0131\u2019n\u0131n egemen g\u00fcc\u00fc durumundayd\u0131. \u201cFeodal egemenli\u011fin en genel bire\u015fimi\u201d olan bu durumun do\u011fal ve zorunlu sonucu, kilisenin ideolojik hegemonyas\u0131 ve t\u00fcm entelekt\u00fcel faaliyet alanlar\u0131nda tanr\u0131bilimin egemenli\u011fi oldu. Rahipler, entelekt\u00fcel etkinlik tekelini ellerine ald\u0131lar ve b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcr ilahi bir nitelik kazand\u0131. Siyaset, hukuk, felsefe ve hatta do\u011fa bilimleri, birer alt disiplini haline geldikleri tanr\u0131bilimin de\u011fi\u015fmez dogmalar\u0131na g\u00f6re incelendi. Bu durumda, aristokrat d\u00fczeni hedef alan siyasi ve ideolojik sald\u0131r\u0131lar\u0131n her \u015feyden \u00f6nce kiliseye y\u00f6nelmesi, kilise \u00f6\u011fretisine vurmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Varolan toplumsal ko\u015fullara dokunabilmek i\u00e7in, onlar\u0131n kutsal niteliklerini kald\u0131rmak gerekiyordu (Engels). \u00d6te yanda do\u011fal olarak, t\u00fcm bu fikirler kilise taraf\u0131ndan dinsel sapk\u0131nl\u0131k olarak damgaland\u0131.<\/p>\n<p>Orta\u00e7a\u011f Avrupas\u0131\u2019nda kilisenin mutlak k\u00fclt\u00fcrel egemenli\u011fi i\u00e7in yeni fikirlerin bask\u0131 alt\u0131nda tutulmas\u0131 gerekiyordu. Ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, ge\u00e7mi\u015fin birikimi, Avrupa\u2019n\u0131n pagan inan\u00e7lar\u0131, ama esas olarak da Antik Ege\u2019nin ve Do\u011fu uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel birikimi, hatta bu birikimle yo\u011frulmu\u015f ilkel H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n izleri de s\u00fcp\u00fcr\u00fclmeliydi. Eski uygarl\u0131k, eski felsefe, eski hukuk bilimi de ayn\u0131 ideolojik \u015fiddete maruz kald\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu bak\u0131mdan, Kilise tarihinde kitaplar\u0131n yasaklanmas\u0131, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n egemenlerin dini haline geldi\u011fi g\u00fcnlere dek g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilir. Daha 2. y\u00fczy\u0131lda, <em>Yeni Ahit<\/em>\u2019in baz\u0131 versiyonlar\u0131 ger\u00e7ek kabul edilip geri kalanlar\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131. 405 y\u0131l\u0131nda Papa 1. Innocent\u2019in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 liste, ilk yasak kitap listesidir. 5. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Papa 1. Gelasius zaman\u0131nda da hem yasaklanan, hem de tavsiye edilen kitaplar\u0131 belirten bir ba\u015fka liste haz\u0131rlanm\u0131\u015f. Daha sonras\u0131nda da, yasaklanan kitaplar\u0131n oldu\u011fu biliniyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Kitaplar \u00e7o\u011fal\u0131yor, sans\u00fcr b\u00fcy\u00fcyor<\/em><\/strong><\/p>\n<ol start=\"16\">\n<li>y\u00fczy\u0131la yakla\u015f\u0131rken, Papal\u0131\u011f\u0131n H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131 \u00fczerindeki egemenli\u011fi b\u00fcy\u00fck sars\u0131nt\u0131lar\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015fti. Art\u0131k az\u0131msanmayacak bir serveti elinde bulunduran t\u00fcccarlar, palazlanmaya ba\u015flayan burjuva s\u0131n\u0131f\u0131, Kilise\u2019nin siyasal ve ekonomik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 zorluyor, Kuzey Avrupa\u2019n\u0131n krallar\u0131 ve feodal beyleri, siyasi olarak Vatikan\u2019a tabi olmay\u0131 reddediyorlard\u0131. Anti-klerikalizm, i\u00e7erisinde yava\u015f yava\u015f belirmeye ba\u015flayan bir milliyet\u00e7ilik motifiyle birlikte kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru yay\u0131l\u0131yordu. \u00d6te yandan, toplumsal kuvvetini bu kesimlerde ve kilise yetkililerinin zulm\u00fc alt\u0131nda inleyen yoksul k\u00f6yl\u00fc s\u0131n\u0131flarda bulan muhalif dinsel ak\u0131mlar, kilisenin siyasi egemenli\u011finin temelini olu\u015fturan dinsel otoriteyi de \u00e7at\u0131rdat\u0131yordu. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n yozla\u015fmas\u0131ndan Papal\u0131k Kurumunu ve kilise hiyerar\u015fisini birinci derecede sorumlu tutan Protestan muhalefet, geli\u015fen burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 ve Kuzey Avrupa krall\u0131klar\u0131 i\u00e7in kiliseye kar\u015f\u0131 aray\u0131p da bulunmayacaklar\u0131 bir ara\u00e7 oldu. Protestanl\u0131\u011f\u0131n sundu\u011fu bundan ibaret de\u011fildi. Protestanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmek, prenslere kilisenin t\u00fcm mal ve servetine sahip olma imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Kilise faizi yasaklam\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in t\u00fcccarlar\u0131n servetinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc at\u0131l duruyordu. Calvin faiz yasa\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 vaat edince, Antwerp Borsas\u0131\u2019ndaki t\u00fcccarlar\u0131n \u00e7o\u011fu bir gecede Protestanl\u0131\u011fa ge\u00e7iverdi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bas\u0131m tekniklerinde ya\u015fanan devrim, bu toplumsal ortam\u0131n i\u00e7ine do\u011fan \u00f6nemli bir geli\u015fme oldu. Hakkaklarca kaz\u0131nan tahta kal\u0131plar\u0131n yerini metal harfler ald\u0131. Fikirlerin ka\u011f\u0131da d\u00f6k\u00fcl\u00fcp binlerce n\u00fcsha halinde \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131, \u00f6ncekiyle k\u0131yaslanmayacak denli kolayla\u015ft\u0131. 1455 y\u0131l\u0131nda Gutenberg bu teknikle ilk <em>\u0130ncil<\/em>\u2019i bast\u0131. Bu tekni\u011fi kullanan bas\u0131mevi ve matbaalar k\u0131sa zamanda b\u00fct\u00fcn Avrupa\u2019ya yay\u0131ld\u0131. 1500 y\u0131l\u0131na gelinmeden, Roma\u2019daki bas\u0131mevi say\u0131s\u0131 190\u2019\u0131 bulmu\u015ftu. Gutenberg\u2019i himayesine alan Kilise bu icad\u0131 ba\u015fta ho\u015f kar\u015f\u0131lasa da, bu olanaklardan esas faydalananlar\u0131n Kilise muhalifleri oldu\u011fu k\u0131sa zamanda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Bas\u0131m evleri ve da\u011f\u0131t\u0131m a\u011flar\u0131 kurmak i\u00e7in gereken ekonomik ve siyasi g\u00fc\u00e7, kilisenin oldu\u011fu kadar muhaliflerinin de elinde mevcuttu. Fikirlerin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve yazarlar\u0131n \u00fcretkenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ise, kilise muhalifleri a\u00e7\u0131k ara \u00fcst\u00fcn durumdayd\u0131.<\/p>\n<p>Bu ortamda kilisenin sans\u00fcr i\u015fini daha ciddi ele almas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelmi\u015fti. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Papa 4. Sixtus, Avrupa\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli kentlerindeki \u00fcniversite ve kiliselere sapk\u0131n nitelikteki kitaplara kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yetki verdi. Bas\u0131mevlerine k\u0131s\u0131tlamalar getirildi, Kilise\u2019nin onay\u0131 olmadan kitap bas\u0131lmas\u0131 yasakland\u0131.<\/p>\n<p>1515\u2019de toplanan 5. Lateran Konseyi kitap bas\u0131m\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in \u00f6zel kararlar ald\u0131, bu yasalar\u0131 \u00e7i\u011fneyenler aforoz edilmekle tehdit edildi. Konsey\u2019de Papal\u0131\u011f\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan bir yasak kitap listesi daha haz\u0131rland\u0131. Ancak bunlar\u0131n hi\u00e7biri \u201cahlak ve inan\u00e7 bozucu kitap selini\u201d durdurmaya yetmedi. Lateran Konseyi\u2019nden iki y\u0131l sonra Luther, Wittenberg Kilisesi\u2019nin kap\u0131s\u0131na Protestanl\u0131\u011f\u0131n manifestosu say\u0131lan 95 tezini \u00e7iviledi. Bu tezlerin Leipzig, Nuremberg ve Basel\u2019de bas\u0131l\u0131p geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 birka\u00e7 haftay\u0131 bile bulmad\u0131. D\u00f6rt y\u0131l i\u00e7inde Luther\u2019in kitaplar\u0131, ba\u015fta Almanca ve Latince olmak \u00fczere t\u00fcm dillerde 800 bask\u0131 yapt\u0131. 1520\u2019li y\u0131llarda Almanya\u2019da bas\u0131lan kitaplar\u0131n \u00fc\u00e7te biri Luther\u2019in yazd\u0131klar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kilisenin sars\u0131lan otoritesini koruyacak bir kurum olarak bu d\u00f6nemde kurulan Roma Engizisyonu, Lutherci ve Kalvincilere kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7t\u0131. Engizisyonun ilk etkinliklerinden biri, dinsel alandaki bas\u0131m serbestli\u011fini ortadan kald\u0131ran bir buyruk \u00e7\u0131karmak oldu. <em>\u0130ncil<\/em>\u2019in konu\u015fulan dillerde bas\u0131lmas\u0131n\u0131, okunmas\u0131n\u0131 ve bulundurulmas\u0131n\u0131 yasaklayan ve b\u00fct\u00fcn H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ba\u011flayacak ilk resmi bildiri yay\u0131mland\u0131. Bu bildiri do\u011frudan Protestanl\u0131\u011f\u0131 hedeflemekteydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc <em>\u0130ncil<\/em>\u2019i Latince ve Yunanca d\u0131\u015f\u0131ndaki dillerde de basmak ve okumak, Protestanlar\u0131n Katolik ilkelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar\u0131ndand\u0131.<\/p>\n<p>Engizisyon\u2019un kuruldu\u011fu y\u0131l olan 1542\u2019de, Fransisken Kilisesi\u2019nin ba\u015f\u0131 olan Bernardino Ochino \u0130talya\u2019dan ka\u00e7arak Protestanl\u0131\u011f\u0131 kabul etti. Ochino, Katoliklikten \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde \u0130talya\u2019n\u0131n en etkili ve pop\u00fcler rahiplerindendi ve onun ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 Kilise i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fmaya yol a\u00e7t\u0131. Ochino\u2019yu ba\u015fka \u00f6nemli rahipler de izledi. \u0130talya\u2019dan ka\u00e7an rahiplerin kitaplar\u0131 \u0130svi\u00e7re\u2019de bas\u0131ld\u0131; \u00e7ok k\u0131sa zamanda ba\u015fka \u00fclkelere ve bu arada \u0130talya\u2019ya da da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Papa 3. Paul\u2019un emriyle, bu kitaplar\u0131 basmak, satmak, okumak ve bulundurmak \u015fiddetle cezaland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemde, Milan, Lucca, Siena gibi bir\u00e7ok \u0130talyan kenti kendi yasak kitaplar listesine sahipti. Venedik Cumhuriyeti de 1549\u2019da bir yasaklanm\u0131\u015f yazar ve kitaplar listesi haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu liste \u00f6l\u00fc do\u011fdu; \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc politik etkiye sahip bir loncada \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f yay\u0131mc\u0131lar\u0131n, kitap t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n ve d\u00f6rt y\u00fczden fazla bas\u0131mevinin muhalefeti kar\u015f\u0131s\u0131nda rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131. Venedik Cumhuriyeti d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerinden, de\u011fi\u015fik inan\u00e7lara sahip insanlar\u0131n ticaretinden b\u00fcy\u00fck bir k\u00e2r elde etmekteydi ve Roma\u2019ya g\u00f6re daha entelekt\u00fcel ve liberal bir \u015fehirdi.<\/p>\n<p>Roma\u2019da haz\u0131rlanan yasak kitap listesi 1555\u2019de Floransa ve Venedik\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Listeyi Roma\u2019n\u0131n hegemonya giri\u015fiminin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6ren Venediklilerin ho\u015fnutsuzlu\u011fu ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n tehdit alt\u0131nda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen kitap\u00e7\u0131lar\u0131n \u00f6fkesi kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fan Venedik iktidar\u0131, bu listeyi de reddetti. Liste Venedik Engizisyonu taraf\u0131ndan ask\u0131ya al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>PROTESTANLAR DA SANS\u00dcRC\u00dc (1. KUTU-BU SAYFAYA)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u0130lk evrensel \u0130ndeks<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bu d\u00f6neme kadar Roma\u2019da ve \u00e7e\u015fitli Katolik \u015fehirlerinde olu\u015fturulan yasak kitap listeleri, alt\u0131nda Papa\u2019n\u0131n m\u00fchr\u00fc oldu\u011funda dahi b\u00fct\u00fcn Katolik d\u00fcnyas\u0131n\u0131 etkileyen bir boyuta ula\u015famam\u0131\u015f, yerel kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce engizisyonun ba\u015f\u0131nda olan Gian Pietro Carafa, 4. Paul ad\u0131yla papa olarak se\u00e7ilince, bir kurul olu\u015fturup bir yasak kitaplar listesi haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 istedi. <strong><em>Yasaklanm\u0131\u015f Kitaplar ve Yazarlar \u0130ndeksi<\/em><\/strong> (Index auctorum et librorum prohibitorum) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla 1559\u2019da yay\u0131mlanan liste, ilk evrensel ve <em>\u0130ndeks<\/em> ad\u0131yla an\u0131lan liste olmu\u015ftur. Bu <em>\u0130ndeks<\/em> daha \u00f6nce olu\u015fturulmu\u015f listeleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kapsar. Tahmin edilece\u011fi gibi, yasaklanan kitaplar\u0131n ba\u015f\u0131nda Luther, Calvin ve di\u011fer Protestan reformcular\u0131n kitaplar\u0131 gelmekteydi. Latince ve \u0130talyanca d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm <em>\u0130ncil<\/em>\u2019ler yasakland\u0131. <em>Tevrat<\/em> ve <em>Kuran<\/em> da yasakl\u0131 kitaplar aras\u0131ndayd\u0131. Kiliseye ayk\u0131r\u0131 \u201csapk\u0131n\u201d fikirler i\u00e7ermeyen bir\u00e7ok Kuzey Avrupa kaynakl\u0131 bilimsel metin, sadece yazarlar\u0131 Protestan oldu\u011fu i\u00e7in yasaklanm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rnek olarak Conrad Gesner\u2019in <em>Historiae animalium<\/em>\u2019u, Otto Brunfels\u2019in botanik, Cornarius\u2019un t\u0131p ve Ziegler\u2019in co\u011frafya alanlar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 say\u0131labilir.<\/p>\n<p>Rabelais ve Rotterdam\u2019l\u0131 Erasmus\u2019un tum yap\u0131tlar\u0131, Bocaccio\u2019nun <em>Decameron<\/em>\u2019u, Machiavelli\u2019nin <em>Prens<\/em>\u2019i de yasaklanm\u0131\u015f kitaplar aras\u0131ndayd\u0131. <em>\u0130ndeks\u2019<\/em>te, cezalara kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan sahte isimler nedeniyle olu\u015fan tekrarlarla birlikte 583 yazar mahkum edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><em>\u0130ndeks <\/em>yasaklanan kitaplara ek olarak, kilisenin \u00f6\u011fretileriyle \u00e7eli\u015fen pasajlardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da d\u00fczeltilmesi gereken kitaplar\u0131 da listelemi\u015ftir (<em>librorum expurgatio<\/em>). Klasik yazarlar, Platon, Aristoteles, Cicero, Virgil, Homeros, Euclid, Hipokrat, Thucydides ve di\u011ferleri, pagan inan\u00e7lar\u0131n izlerini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ar\u0131nd\u0131r\u0131lacaklar listesindeydi. Protestanlar taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015f kitaplar, Vatikan\u2019a sald\u0131ran pasajlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden filtreden ge\u00e7irildi. Baz\u0131 durumlarda, bir kitab\u0131n \u201cmahsurlu eserler\u201d listesine girmesi i\u00e7in bir Protestan \u015fehrinde bas\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 yeterli oluyordu. \u0130lk <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019te, Vatikan ar\u015fivlerini inceleyen Hubert Wulf\u2019un belirtti\u011fine g\u00f6re yasaklanan kitaplar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yakla\u015f\u0131k 300 kitab\u0131n ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bas\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 planlanm\u0131\u015f, ancak bu kitaplar\u0131n sadece 50\u2019si \u201car\u0131nd\u0131r\u0131labilmi\u015ftir\u201d.<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Index Librorum Prohibitorum<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk <em>\u0130ndeks <\/em>yay\u0131mland\u0131ktan sonra be\u015f kez de\u011fi\u015ftirilip yeniden d\u00fczenlendi, ama yine de tatmin edici bulunmad\u0131. \u00d6te yandan, engizisyonun g\u00fcc\u00fcne dayanarak uygulamaya konulan bu kat\u0131 listeye, yay\u0131mc\u0131lar ve kitap\u00e7\u0131lar kadar, bas\u0131m i\u015flerinden k\u00e2r elde eden \u015fehir y\u00f6netimleri de \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n<p>1562\u2019de sekizinci oturumu toplanan Trent Konseyi, <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019i de ele ald\u0131 ve baz\u0131 bak\u0131mlardan tart\u0131\u015fmal\u0131 buldu. Papa 4. Pius\u2019a yeni bir yasak kitaplar listesi haz\u0131rlama g\u00f6revi verildi. Konseyin esas amac\u0131 Protestanl\u0131\u011f\u0131n Katolik tanr\u0131bilimsel \u00f6\u011fretiye ve kilise hukukuna sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00f6\u011fretiyi sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak, reformdan ge\u00e7irmekti. \u00c7e\u015fitli tarihlerde \u00fc\u00e7 kez toplanan konsey, kutsal kitaplar, kurtulu\u015f \u00f6\u011fretisi, ilk g\u00fcnah, vaftiz, ayinler ve kilise hukuku gibi konular \u00fczerine Katolik \u00f6\u011fretiyi kesinle\u015ftirmesi ve yerel varyasyonlar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rarak ayinleri standartla\u015ft\u0131rmas\u0131yla Katolik tarihinin en \u00f6nemli konseyi olarak bilinir.<\/p>\n<p>Papa\u2019n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 komisyon, 1564\u2019te <strong><em>Yasak Kitaplar \u0130ndeksi<\/em><\/strong>\u2019ni (<em>Index Librorum Prohibitorum<\/em>) haz\u0131rlad\u0131. <em>Trident <\/em>(Trent \u015fehrinin Latince ad\u0131) <em>\u0130ndeksi <\/em>olarak da bilinen indeks, yakla\u015f\u0131k iki y\u00fczy\u0131l boyunca, esasl\u0131 bir revizyondan ge\u00e7irilmeden g\u00fcncellenerek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek, daha sonra olu\u015fturulan t\u00fcm indekslerin temelini olu\u015fturacakt\u0131r. <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019e ek olarak haz\u0131rlanan yasaklama kurallar\u0131 daha sonraki sans\u00fcrler i\u00e7in rehber olu\u015fturdu. Venedik gibi liberal kentler de dahil t\u00fcm \u0130talya i\u00e7in \u201cbas\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d <em>Trident \u0130ndeksi<\/em>\u2019yle birlikte son buldu. 1564\u2019\u00fc izleyen y\u0131llarda <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in getirdi\u011fi kitap yasa\u011f\u0131 \u0130talya\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra t\u00fcm Avrupa\u2019da uyguland\u0131. Do\u011fal olarak bu d\u00f6nemde, olduk\u00e7a geni\u015f bir yeralt\u0131 Protestan yaz\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>KURAL (2. KUTU-BU SAYFAYA)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>Trident \u0130ndeksi<\/em> \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur. \u0130lk b\u00f6l\u00fcmde, konusu ne olursa olsun t\u00fcm kitaplar\u0131 yasaklanm\u0131\u015f yazarlar s\u0131ralan\u0131r. \u0130kincisinde, bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki yazarlar\u0131n yasaklanan kitaplar\u0131 listelenir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmdeyse, yazar\u0131 belirsiz olan yasakl\u0131 kitaplar\u0131n uzunca bir listesi bulunmaktad\u0131r. Bu indeks, yaln\u0131zca dinsel konularda de\u011fil, di\u011fer yaz\u0131nsal alanlarda yaz\u0131lm\u0131\u015f eserleri de mahkum eder. Toplam 1107 yap\u0131t yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cKutsal Kitap\u201d\u0131n konu\u015fulan dillerdeki t\u00fcm \u00e7evirilerinin yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten ek bir indekste ise <em>\u0130ncil<\/em>\u2019in yasaklanan bask\u0131lar\u0131 s\u0131ralan\u0131r.<\/p>\n<p>Engizisyon \u00d6rg\u00fct\u00fc, say\u0131lar\u0131 artan Protestan kitaplar kar\u015f\u0131s\u0131nda <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019i g\u00fcncellemekte ba\u015far\u0131s\u0131z olunca, 1571 y\u0131l\u0131nda kilise taraf\u0131ndan <strong>Kutsal \u0130ndeks Kurulu<\/strong> ad\u0131yla \u00f6zel bir organ olu\u015fturuldu. \u0130ndeks Kurulu\u2019nun g\u00f6revi bas\u0131lacak kitaplar\u0131 inceleyerek <em>Trident \u0130ndeksi<\/em>\u2019ni d\u00fczenli olarak g\u00fcncelle\u015ftirmek, t\u00fcm\u00fcyle cehennemlik olmayan ve ar\u0131nd\u0131r\u0131lmaya ya da d\u00fczeltmeye ihtiya\u00e7 duyan eserleri ise \u00f6zel bir ibareyle (<em>donec corrigatur<\/em>-d\u00fczeltilene dek yasakl\u0131 ya da <em>donec expurgetur<\/em>-ar\u0131nd\u0131r\u0131lana dek yasakl\u0131) listelemekti. Yap\u0131lmas\u0131 gereken d\u00fczeltmelerin listesini (<em>Index Expurgatorius<\/em>) \u00e7\u0131kartmak da Kurul\u2019un g\u00f6revleri aras\u0131ndad\u0131r ve bu bazen \u00e7ok uzun d\u00fczeltme listelerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Esas g\u00f6revi Katolik inanc\u0131n\u0131 ve eti\u011fini korumak olan Kutsal Makam Kurulu\u2019nun yasaklad\u0131\u011f\u0131 kitaplar da \u0130ndeks Kurulu taraf\u0131ndan g\u00f6zden ge\u00e7iriliyordu. Papa\u2019n\u0131n onay\u0131yla burada son h\u00fck\u00fcm haz\u0131rlan\u0131yor ve ilan ediliyordu. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Papa\u2019n\u0131n tek ba\u015f\u0131na bir yazar\u0131 mahkum etme hakk\u0131 da vard\u0131. \u00d6rnek olarak Lamennais ve Hermes\u2019in yasaklan\u0131\u015f\u0131 bizzat Papa\u2019n\u0131n h\u00fckm\u00fcyle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u0130ndeks Kurulu, kitaplar\u0131 de\u011ferlendirme \u00f6l\u00e7\u00fclerinin de yeniden ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak belirlendi\u011fi 1917 y\u0131l\u0131nda feshedilene kadar bu g\u00f6revi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Piskoposlara ya da yerel engizisyon \u00fcyelerine daha fazla yetki verilip verilmemesi gerekti\u011fi konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ve yetki karma\u015fas\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sorunlar, ilk indeksin g\u00fcncelle\u015ftirilmesini geciktirdi. \u0130ndeks kurulunun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve 8. Clemens\u2019in Mart 1596\u2019da resmen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in ilan edilmesi, Kutsal Makam\u2019\u0131n istemiyle durduruldu. Kutsal Kitab\u0131 halk\u0131n konu\u015ftu\u011fu dillerde yay\u0131nlama ve okuma yasa\u011f\u0131 <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019te daha a\u00e7\u0131k ve kesin s\u00f6zc\u00fcklerle anlat\u0131lana de\u011fin \u0130ndeks bas\u0131lmad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>RAH\u0130PLER\u0130N YAZI\u015eMASI (3. KUTU OLAB\u0130L\u0130R -BU SAYFAYA)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130lk karma\u015f\u0131k ba\u015flang\u0131c\u0131n ard\u0131ndan, \u0130ndeks Kurulu\u2019nun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yeniden d\u00fczenlendi. Kurulun sadece sak\u0131ncal\u0131 ya da dinsel \u00f6\u011freti bak\u0131m\u0131ndan hatal\u0131 ve tehlikeli oldu\u011fu ihbar edilen kitaplar\u0131 hedefleyen bir inceleme yapmas\u0131na karar\u0131 verildi. \u0130ndeks Kurulu senede \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt kez Roma\u2019da bir araya gelmeye ba\u015flad\u0131. \u0130ncelemeye al\u0131nan her kitap i\u00e7in iki \u201cdan\u0131\u015fman\u201d g\u00f6revlendiriliyordu. Dan\u0131\u015fmanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu Dominikan ya da Cizvit kilisesinden e\u011fitimli rahiplerdi ve onlar\u0131n bulgular\u0131 kuruldaki kardinallerin toplant\u0131s\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Kurulun bu tart\u0131\u015fma sonucunda vard\u0131\u011f\u0131 karar onay i\u00e7in Papa\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. \u0130ncelemeden ge\u00e7en kitaplar ba\u015f sayfas\u0131nda\u00a0 <em>nihil obstat <\/em>(hi\u00e7bir engel yoktur) ya da <em>imprimatur<\/em> (bas\u0131labilir) damgas\u0131yla bas\u0131l\u0131yordu. Katolik yazarlar, yazd\u0131klar\u0131n\u0131 savunma imkan\u0131na sahipti ve yasaklamadan kurtulmak i\u00e7in Kurul\u2019un belirledi\u011fi gerekli d\u00fczeltmeleri ve \u00e7\u0131karmalar\u0131 yaparak yeni bir n\u00fcsha (bas\u0131m) haz\u0131rlayabilirlerdi. Kilisenin bu bask\u0131s\u0131, muazzam bir bas\u0131m \u00f6ncesi sans\u00fcrleme ve otosans\u00fcr ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndeks Kurulu, yerel otoriteleri y\u00f6nlendirmekte ve yasaklar\u0131n uygulamaya konmas\u0131n\u0131 denetlemede etkili bir i\u015fleyi\u015fe sahipti. Papa\u2019n\u0131n diplomatik kanallar\u0131ndan yerel engizisyonlara g\u00f6nderilen liste kitap yay\u0131mc\u0131lar\u0131na ve sat\u0131c\u0131lara g\u00f6sterilir, bu listede belirtilen hi\u00e7bir \u015feyi yay\u0131mlay\u0131p satmayacaklar\u0131na dair bir taahh\u00fctname imzalat\u0131l\u0131rd\u0131. Yasa\u011fa uymayan kitap\u00e7\u0131lar \u00e7ok a\u011f\u0131r cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131yordu. Bu cezalar Fransa\u2019da 2. Henri taraf\u0131ndan uyguland\u0131\u011f\u0131 gibi idam cezas\u0131na kadar varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Yasakl\u0131 yazarlar<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi, <em>Trident \u0130ndeksi <\/em>kendinden sonraki indekslerin temelini olu\u015fturmu\u015f, iki y\u00fczy\u0131l boyunca g\u00fcncellemeler d\u0131\u015f\u0131nda ciddi bir revizyona u\u011framam\u0131\u015ft\u0131r. 1664\u2019ten sonraki bask\u0131larda kitaplar art\u0131k kategorilere ayr\u0131larak de\u011fil, alfabetik s\u0131rayla listelenmi\u015ftir. 1757\u2019de Kutsal \u0130ndeks Kurulu\u2019nun yap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi yeniden d\u00fczenlenmi\u015ftir. 1897\u2019de Papa 13. Leo d\u00f6neminde esasl\u0131 bir revizyondan ge\u00e7irilerek yeni bir bask\u0131s\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6rt y\u00fcz y\u0131ll\u0131k \u00f6mr\u00fc boyunca, eklenen ve \u00e7\u0131kar\u0131lan yazar ya da kitaplarla defalarca g\u00fcncellenen <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in 32 bask\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131. <em>Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in s\u00fcrekli okurlar\u0131 Ayd\u0131nlanman\u0131n ve Bilimsel Devrimin Ba\u015fyap\u0131tlar\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z dosyay\u0131 hat\u0131rlayacaklard\u0131r; orada ad\u0131 ge\u00e7en eser ve yazarlar\u0131n neredeyse t\u00fcm\u00fc kilisenin Yasak Kitaplar \u0130ndeksi\u2019yle yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk listeden bug\u00fcne de\u011fi\u015fik bask\u0131larda, Voltaire, Spinoza, Hume, Hobbes, Proudhon, Emile Zola, Anatole France gibi yazarlar t\u00fcm\u00fcyle yasaklan\u0131r. Sartre ve Andr\u00e8 Gide listeye en son eklenen yazarlardand\u0131r. d\u2019Holbach, Rousseau, Balzac ve Descartes\u2019\u0131n hemen hemen t\u00fcm eserleri yasaklan\u0131r. Montaigne <em>Denemeler<\/em>\u2019iyle, La Fontaine \u00f6yk\u00fc ve romanlar\u0131yla, Montesquieu <em>Kanunlar\u0131n Ruhu <\/em>ve <em>\u0130ran Mektuplar\u0131<\/em>\u2019yla, Kant <em>Salt Akl\u0131n Ele\u015ftirisi<\/em>\u2019yle, Pierre Larousse me\u015fhur b\u00fcy\u00fck ansiklopedisiyle, Victor Hugo <em>Sefiller<\/em> ve <em>Paris\u2019in Notre Dame Kilisesi<\/em>\u2019yle (daha bilinen ad\u0131yla <em>Notre Dame\u2019\u0131n Kamburu<\/em>), Gustave Flaubert <em>Madame Bovary<\/em> ve <em>Salammbo<\/em> ile listeye girer. Boccaccio\u2019nun <em>Decameron<\/em>\u2019undan, Casanova\u2019n\u0131n <em>Memoirs<\/em>\u2019\u0131na, Marquis de Sade\u2019\u0131n \u00fcnl\u00fc <em>Justine<\/em>\u2019ine kadar bir\u00e7ok eser, cinsellik i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in yasaklan\u0131r.<\/p>\n<p>Listeye giren bilim insanlar\u0131 aras\u0131nda, Giordano Bruno, Kopernik, Kepler, Erasmus Darwin ve Boyle say\u0131labilir. 1822 de kilisenin d\u00fcnyan\u0131n yuvarlak oldu\u011funu ve g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabullenmesinin ard\u0131ndan, Galileo\u2019nun <em>\u0130ki D\u00fcnya Sistemi Hakk\u0131nda Diyalog<\/em> adl\u0131 kitab\u0131 <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019ten \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>GAL\u0130LEO- KOPERN\u0130K \u00a0(4. KUTU OLAB\u0130L\u0130R-BU SAYFAYA)<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Darwin neden \u0130ndeks\u2019te yok?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Hubert Wulf\u2019un Vatikan ar\u015fivlerini incelemesiyle birlikte, <em>Yasak Kitaplar \u0130ndeksi<\/em>\u2019yle ilgili merakta kalan baz\u0131 noktalar en az\u0131ndan k\u0131smen ayd\u0131nlanm\u0131\u015f, ilgin\u00e7 baz\u0131 tart\u0131\u015fmalar g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu. \u00d6rne\u011fin, 19. y\u00fczy\u0131lda kilise \u00f6\u011fretisine en g\u00fc\u00e7l\u00fc meydan okuyu\u015fu ortaya koyan yazarlar\u0131n, \u00f6rne\u011fin Darwin\u2019in yasakl\u0131lar listesinde olmamas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir durumdu. Wolf\u2019un ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 g\u00f6steriyor ki, Darwin\u2019in hi\u00e7bir eseri kurul taraf\u0131ndan incelemeye al\u0131nmam\u0131\u015f. \u0130ndeks Kurulu\u2019nun Darwin\u2019i g\u00f6rmezden geli\u015f nedenini Wolf \u015f\u00f6yle yorumluyor. Galileo\u2019yu d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi\u011fi i\u00e7in mahkum edip ard\u0131ndan t\u00fck\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yalamak zorunda kalan Vatikan, sonras\u0131nda bilimsel i\u00e7erikli kitaplar kar\u015f\u0131s\u0131nda daha temkinli bir tutum sergilemi\u015f. Bu t\u00fcr eserleri, e\u011fer do\u011frudan teoloji, inan\u00e7 ve <em>\u0130ncil<\/em>\u2019e kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131 i\u00e7ermiyorlarsa incelemeye almaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015f. Nitekim kurul, Darwin\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle dinsel \u00f6\u011fretiyi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirip k\u0131yaslayan eserlere kar\u015f\u0131 son derece kat\u0131 davranm\u0131\u015f. \u00d6rne\u011fin, Notre Dame \u00dcniversitesi\u2019nde kimya ve fizik profes\u00f6r\u00fc ve ayn\u0131 zamanda bir rahip olan John Zahm\u2019\u0131n, Darwinizmin Katolik yorumlamas\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 <em>Evrim ve Dinsel \u00d6\u011freti<\/em> (1896) adl\u0131 kitab\u0131 derhal mahkum edilmi\u015f. Yazar kiliseyle aras\u0131n\u0131n bozulmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in kitab\u0131 bask\u0131dan \u00e7ekmek zorunda kalm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 durum Marx, Freud, Schopenhauer ve Nietzsche i\u00e7in de ge\u00e7erli. Yine Wulf\u2019un yorumuna g\u00f6re, Katolik \u00f6\u011fretiye temelden z\u0131t olan baz\u0131 eserler \u00f6zellikle 19. y\u00fczy\u0131ldan sonra, e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 (<em>ipso facto<\/em>) gere\u011fi yasakl\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, kimsenin ihbar etme zahmetine dahi katlanmamas\u0131ndan olsa gerek, incelemeye dahi al\u0131nmam\u0131\u015f.<\/p>\n<p><strong><em>Kilisenin inceleyip yasaklamad\u0131klar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Yazarlar kitaplar\u0131n\u0131n incelemeye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 konusunda bilgilendirilmedi\u011fi i\u00e7in, uzun tart\u0131\u015fmalardan sonra yasaklanmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclmeyip sessiz sedas\u0131z incelemeden ge\u00e7en pek \u00e7ok kitab\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da, ancak ar\u015fivlerin elden ge\u00e7irilmesinden sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Wulf\u2019un dikatini \u00e7eken \u00f6rneklerden birisi, Harriet Beecher Stowe\u2019\u0131n me\u015fhur roman\u0131 <em>Tom Amca\u2019n\u0131n Kul\u00fcbesi<\/em>.<\/p>\n<p>Kitab\u0131n konu oldu\u011fu \u015fiddetli tart\u0131\u015fmalar, Wulf\u2019a g\u00f6re ayn\u0131 zamanda sans\u00fcrc\u00fclerin dar k\u00fclt\u00fcrel ufuklar\u0131n\u0131n da bir g\u00f6stergesi. <em>Tom Amca\u2019n\u0131n Kul\u00fcbesi<\/em> \u0130ngilizce olarak yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda incelemeye al\u0131nmam\u0131\u015f. Wulf bunun nedeninin, \u0130ngilizce\u2019nin sadece Protestanlarca konu\u015fulan ilkel bir dil olarak g\u00f6r\u00fclmesi ve Protestanlar\u0131 imana \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131labilecek bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 \u0130ngilizce bas\u0131lm\u0131\u015f kitaplar\u0131n dikkate al\u0131nmamas\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Kitap ancak Katolik diller olan \u0130talyanca, Frans\u0131zca ve \u0130spanyolca\u2019ya \u00e7evrildi\u011finde Kurul\u2019un g\u00fcndemine gelmi\u015f. Kitab\u0131n \u0130talyanca bir n\u00fcshas\u0131, Stowe\u2019\u0131n Protestan quaker tarikat\u0131 \u00fcyesi oldu\u011funu ve kitapta Protestanl\u0131k propagandas\u0131 yapm\u0131\u015f olabilece\u011fini belirten bir notla birlikte Papal\u0131\u011fa g\u00f6nderilerek ihbar edilmi\u015f. Bir dan\u0131\u015fman bu gerek\u00e7elerle kitab\u0131n yasaklanmas\u0131n\u0131 savunurken, di\u011feri kitab\u0131n k\u00f6leli\u011fe kar\u015f\u0131 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n da \u00f6z\u00fcnde bulundu\u011funu s\u00f6yleyerek kitab\u0131 savunmu\u015f. Uzun tart\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan, kitab\u0131n yasaklanmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015f.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka \u00f6rnek de Adolph von Krigge taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f olan Almanya\u2019n\u0131n ilk g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131 kitab\u0131. <em>Erkeklerle Konu\u015fma \u00dczerine<\/em> ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kitap, nasihat edilen davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131n H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ahlaki ilkelerini de\u011fil rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi esas almas\u0131 gerek\u00e7esiyle kurula ihbar edilmi\u015f. Yasaklamak konusunda genel bir e\u011filim do\u011fsa da, nihayetinde iyi ahlakl\u0131 olmay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctleyen bir kitab\u0131 yasaklaman\u0131n kiliseyi \u00e7ok kat\u0131 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc alt\u0131na sokaca\u011f\u0131 itiraz\u0131 sonucunda, bu kitap da yasaktan kurtulmu\u015f.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Hitler de yasaklanmam\u0131\u015f<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ar\u015fivdeki belgelere g\u00f6re Hitler\u2019in <em>Kavgam<\/em>\u2019\u0131 \u00fc\u00e7 sene boyunca defalarca Kurul\u2019da tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, karar al\u0131nmas\u0131 s\u00fcrekli ertelenmi\u015f. Kilise, Nazi ideologlar\u0131ndan Alfred Rosenberg\u2019in <em>20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n Mitleri<\/em> kitab\u0131n\u0131 yasaklarken, Almanya\u2019n\u0131n en \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticisini kar\u015f\u0131s\u0131na almaya \u00e7ekinmi\u015f. Wolf burada politik kayg\u0131lar\u0131n belirleyici oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Hitler\u2019in yasal ve me\u015fru bir yoldan iktidara geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ve Katolik devlet \u00f6\u011fretisindeki \u201cb\u00fct\u00fcn otoritelerin kayna\u011f\u0131 Tanr\u0131\u2019d\u0131r ve itaat edilmelidir\u201d s\u00f6zlerine riayet edilmesinin rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor. Sonunda, <em>Kavgam <\/em>incelemesi bir sonuca ba\u011flanmadan rafa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Vatikan\u2019\u0131n bu inceleme s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu <em>Kavgam<\/em> ele\u015ftirisinin, Papa 9. Pius\u2019un Nazi Almanyas\u0131\u2019nda kilisenin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131larla ilgili resmi mektubunda k\u0131smen dile getirilmesiyle yetinilmi\u015f.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Burjuvazi ile Katolik Kilisesi\u2019nin bar\u0131\u015fmas\u0131 ve 400 y\u0131ll\u0131k \u0130ndeks\u2019in sonu<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in b\u00fcy\u00fck bir revizyondan ge\u00e7irildi\u011fi 1897 y\u0131l\u0131, Katolik kilisenin eski d\u00fczenin yenilgisini teslim edi\u015fine ve kendisini yeni kapitalist d\u00fczene uyarlamak \u00fczere, eskiye has kat\u0131l\u0131klardan kurtulma \u00e7abas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fer. Yeni d\u00fczenin hakim s\u0131n\u0131f\u0131 burjuvazi, kendi ideolojik egemenli\u011finin bir arac\u0131 olarak eski hasm\u0131 Katolik kiliseyi devralm\u0131\u015ft\u0131r ve kendi ihtiya\u00e7lar\u0131na uyarlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>1878\u2019de papal\u0131k g\u00f6revini devralan 13. Leo\u2019nun 25 y\u0131ll\u0131k y\u00f6netimi, kilise i\u00e7in k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler d\u00f6nemidir. 13. Leo kesin bir \u00f6\u011freti olarak din ile bilimin bir aradal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Fransa\u2019daki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, monar\u015fistleri \u00f6fkelendirecek \u015fekilde cumhuriyetten yana koyar. Paris Kom\u00fcn\u00fc hen\u00fcz yenilmi\u015ftir; emek\u00e7ilerin burjuva egemenli\u011finde yaratt\u0131\u011f\u0131 ilk b\u00fcy\u00fck sars\u0131nt\u0131n\u0131n izleri h\u00e2l\u00e2 canl\u0131d\u0131r. Yeni ekonomik d\u00fczen b\u00fct\u00fcn Avrupa\u2019da sosyalizme meyilli, yoksul ve b\u00fcy\u00fck bir i\u015f\u00e7i kitlesi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa i\u015f\u00e7i hareketleriyle \u00e7alkalanmakta, pek \u00e7ok \u00fclkede kitlesel i\u015f\u00e7i partileri siyasal bir g\u00fc\u00e7 haline gelmektedir. 13. Leo b\u00f6yle bir d\u00f6nemde Avrupa\u2019daki Katolik hareketleri, sonradan sosyalist partilere alternatif olacak H\u0131ristiyan demokrat partilerin k\u00f6kenin olu\u015fturacak \u015fekilde partile\u015fmeye y\u00f6nlendirir. Kiliseyle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yeniden bar\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterir. \u0130lk defa papal\u0131k makam\u0131ndan, sosyal adaletsizlikleri konu alan, sermayenin ve i\u015f\u00e7ilerin sorumluluklar\u0131n\u0131 vurgulayan bir a\u00e7\u0131k mektup yay\u0131mlar. Kilise art\u0131k modern burjuva d\u00fcnyan\u0131n bir par\u00e7as\u0131, yeni egemen s\u0131n\u0131f\u0131n bir ayg\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu reformlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak <em>\u0130ndeks<\/em>\u2019te esasl\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131l\u0131r. Bine yak\u0131n kitap yasakl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Sans\u00fcrleme \u00f6l\u00e7\u00fcleri esnetilir. Maddi yapt\u0131r\u0131m ve cezalar b\u00fcy\u00fck oranda kald\u0131r\u0131l\u0131r, manevi yapt\u0131r\u0131mlarla yetinilir. Zaten ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi, kiliselerin devletler \u00fczerinde cezalar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir siyasal g\u00fcc\u00fc de kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><em>\u0130ndeks<\/em>\u2019in 4000 ba\u015fl\u0131k i\u00e7eren g\u00fcncellenmi\u015f son bas\u0131m\u0131 1948\u2019de yap\u0131ld\u0131. \u0130\u015flevi ve etkisi art\u0131k kaybolmu\u015f, ge\u00e7mi\u015ften kalan kurumu\u015f bir kabuk olarak bir s\u00fcre daha varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Nihayet 1966\u2019da \u0130kinci Vatikan Konseyi\u2019nde Papa 4. Paul taraf\u0131ndan, b\u00fcy\u00fck oranda pratik olarak uygulanmas\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden dolay\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 kararda listenin ahlaki de\u011ferini korudu\u011fu vurguland\u0131, bu eserlerin yay\u0131lmamas\u0131 ve okunmamas\u0131 ahlaki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak belirtildi, inan\u00e7 sahipleri, iman\u0131 ve do\u011fru rehberli\u011fi tehdit eden yaz\u0131na kar\u015f\u0131 muhaf\u0131z olmaya \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>KAYNAKLAR:<\/strong><\/p>\n<p>* A Commentary on the Present Index Legislation, Timothy Hurley, Browne and Nolan Ltd, Dublin, Belfast, 1907<\/p>\n<p>* Catholic Encyclopedia: Index of Prohibited Books, <a href=\"http:\/\/www.newadvent.org\/cathen\/07721a.htm\">http:\/\/www.newadvent.org\/cathen\/07721a.htm<\/a><\/p>\n<p>* Catholic Encyclopedia, Pope Leo XIII, <a href=\"http:\/\/www.newadvent.org\/cathen\/09169a.htm\">http:\/\/www.newadvent.org\/cathen\/09169a.htm<\/a><\/p>\n<p>* \u00c7a\u011flar Boyunca Kitap K\u0131y\u0131m\u0131 ve Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Yal\u00e7\u0131n Kaya, \u0130stanbul, 2001<\/p>\n<p>* Din Sava\u015flar\u0131, Fatma Mansur Co\u015far, Evrim Yay, \u0130stanbul, 2008<\/p>\n<p>* Index of Prohibited Books from the Roman Office of the Inquisition (1559), <a href=\"http:\/\/www.aloha.net\/~mikesch\/ILP-1559.htm\">http:\/\/www.aloha.net\/~mikesch\/ILP-1559.htm<\/a><\/p>\n<p>* INDEX LIBRORVM PROHIBITORVM (1948), <a href=\"http:\/\/www.cvm.qc.ca\/gconti\/905\/BABEL\/Index%20Librorum%20Prohibitorum-1948.htm\">http:\/\/www.cvm.qc.ca\/gconti\/905\/BABEL\/Index%20Librorum%20Prohibitorum-1948.htm<\/a><\/p>\n<p>* K\u00f6yl\u00fcler Sava\u015f\u0131, Din \u00dczerine Derlemesi \u0130\u00e7inde, F. Engels, Sol Yay., \u0130stanbul, 1976<\/p>\n<p>* List of authors and works on the Index Librorum Prohibitorum, \u00a0http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/List_of_authors_and_works_on_the_Index_Librorum_Prohibitorum<\/p>\n<p>* The Roman Index of Forbidden Books, Francis S. Betten, 5th edition, Herder Book CO., London, 1920<\/p>\n<p>* Secrets Behind The Forbidden Books, America, The National Catholic Weekly, 2005, <a href=\"http:\/\/www.americamagazine.org\/content\/article.cfm?article_id=3998\">http:\/\/www.americamagazine.org\/content\/article.cfm?article_id=3998<\/a><\/p>\n<p>I.<\/p>\n<p>Papal\u0131k ya da ek\u00fcmenik konseyler taraf\u0131ndan 1515 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinde yasaklanm\u0131\u015f olup bu listede yer verilmeyen kitaplar\u0131n t\u00fcm\u00fc, daha \u00f6nce yasaklan\u0131\u015f gerek\u00e7e ve bi\u00e7imlerine uygun olarak yasaklanm\u0131\u015f say\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>II.<\/p>\n<p>Yukar\u0131da belirtilen tarihten sonra ortaya \u00e7\u0131kan ya da yenilenen dine ayk\u0131r\u0131 inan\u00e7lar\u0131n \u00f6nc\u00fcleri, Luther, Zwingli, Calvin, Balthazar Friedberg,Sechwenkfeld ve benzerleri gibi sapk\u0131nlar\u0131n \u00f6nderleri, sapk\u0131n inan\u00e7lar\u0131n\u0131n ad\u0131, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fas\u0131 ne olursa olsun, kesinlikle yasakl\u0131d\u0131r. Di\u011fer sapk\u0131n inan\u00e7lar\u0131n kitaplar\u0131ndan, a\u00e7\u0131k\u00e7a dinle tart\u0131\u015fanlar kesinlikle mahkum edilmi\u015ftir. \u00d6te yandan, dini kar\u015f\u0131s\u0131na almayan ve piskopos ve engizisyon g\u00f6revlilerin emriyle Katolik ilahiyat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan incelenip onaylananlara m\u00fcsaade edilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde eskiden Katolik olup sonra sapk\u0131n inan\u00e7lara savrulanlar\u0131n ve yeniden Katolik kilisenin kuca\u011f\u0131na d\u00f6nenlerin kitaplar\u0131na da, e\u011fer Katolik \u00dcniversitelerin Teoloji K\u00fcrs\u00fcleri ve engizisiyon taraf\u0131ndan onaylan\u0131rlarsa, izin verilebilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>III.<\/p>\n<p>Kiliseye ba\u011fl\u0131 yazarlar taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f ancak d\u00fczenlemeleri yasakl\u0131 yazarlar taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7eviriler, ancak ger\u00e7ek \u00f6\u011fretiyle \u00e7eli\u015fen bir i\u00e7eri\u011finin bulunmad\u0131\u011f\u0131 takdirde izinli say\u0131lacaklar. Eski Ahit kitaplar\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7evirilerin okunmas\u0131na, sadece piskoposun karar\u0131yla, e\u011fitimli ve dindar insanlar taraf\u0131ndan ve \u015fayet Kutsal metinlerin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Vulgata \u0130ncili\u2019nin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131lacaksa izin verilmi\u015ftir. Yeni Ahit\u2019in bu listenin birinci k\u0131sm\u0131nda yasaklanm\u0131\u015f ki\u015filer taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7evirileri ise herkes i\u00e7in yasakl\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n incelenmesinden \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir yarar ama b\u00fcy\u00fck bir tehlike do\u011far. Ancak \u015f\u00fcpheli pasajlar Katolik \u00dcniversitelerin Teoloji Fak\u00fclteleri ya da genel engizisyon taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra, Eski Ahit \u00e7evirilerine izin verilen ko\u015fullarda, bu kitaplara da izin verilebilir. Bu \u015fartlar alt\u0131nda, yayg\u0131n ad\u0131yla Biblia Vatabli olarak bilinen Kutsal Kitaplar\u0131n t\u00fcm ciltleri, t\u00fcm\u00fcyle ya da par\u00e7a par\u00e7a, e\u011fitimli ve dindar insanlarca incelenebilir. Yine de her durumda, Brescia\u2019l\u0131 Isidore Clarius\u2019un \u0130ncil\u2019inin, \u00f6ns\u00f6z ve giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r, bu metin kimse taraf\u0131ndan Vulgate \u0130ncili olarak kabul edilemez.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>IV.<\/p>\n<p>Deneyimler sabittir ki, Kutsal Kitaplar\u0131n yerel konu\u015fma dillerine her yerde ve ayr\u0131m g\u00f6zetmeksizin \u00e7evrilmesine izin verilmesi, insano\u011flunun k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, yarardan \u00e7ok zarar getirmektedir. Burada h\u00fck\u00fcm piskopos ya da engizisyonun iradesine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Katolik yazarlar taraf\u0131ndan di\u011fer dillere \u00e7evrilmi\u015f Kutsal Kitaplar\u0131n okunmas\u0131na, sadece okudu\u011funda iman ve dine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 zarar de\u011fil yarar g\u00f6recek ki\u015filer s\u00f6z konusu oldu\u011funda ve yaz\u0131l\u0131 olarak izin verilebilir. \u0130zin belgesi olmadan bu kitaplar\u0131 okumaya ya da elinde bulundurmaya c\u00fcret edenlerin g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flanmayacakt\u0131r. \u0130zni olmayan ki\u015filere di\u011fer dillerde yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0130ncilleri sa\u011flayan kitap\u00e7\u0131lar, piskoposun dindarca ama\u00e7lar i\u00e7in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kitap \u00f6demelerinden yoksun kalacak, su\u00e7un \u00f6zelli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak piskoposun h\u00fck\u00fcm verece\u011fi ba\u015fka cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131lacaklar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>V.<\/p>\n<p>Heretik yazarlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00fcreten, kendileri bir \u015fey eklemekten ziyade di\u011ferlerinin s\u00f6ylediklerini aktaran, l\u00fcgatlar,\u00a0 dizinler, aforizmalar, dinsel hikayeler gibi iktibas kitaplar\u0131na, piskopos, engizisyon ve Katolik ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n tavsiyelerine g\u00f6re gerekli g\u00f6r\u00fclen k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya da d\u00fczeltildi\u011fi takdirde izin verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>VI.<\/p>\n<p>Katolikler ve zaman\u0131m\u0131z\u0131n heretikleri aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 konu\u015fulan dillerde yay\u0131mlayan kitaplara, hi\u00e7bir ayr\u0131m g\u00f6zetmeksizin izin verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Di\u011fer dillerde yaz\u0131lan \u0130ncil\u2019ler i\u00e7in karara ba\u011flanan h\u00fck\u00fcmlerin ayn\u0131s\u0131, bunlar i\u00e7in de yerine getirilmelidir. Bununla birlikte, ya\u015fam\u0131n, tefekk\u00fcr\u00fcn ve g\u00fcnah \u00e7\u0131karman\u0131n do\u011fru yolunu g\u00f6stermek i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015f di\u011fer dillerdeki kitaplar, e\u011fer bozulmam\u0131\u015f bir \u00f6\u011fretiyi i\u00e7eriyorlarsa, t\u0131pk\u0131 di\u011fer dillerdeki vaazlar gibi, yasakl\u0131 de\u011fildirler. Ama okunmas\u0131 fayda getirmeyecek bir i\u00e7eri\u011fe sahip oldu\u011fu i\u00e7in bir krall\u0131kta ya da b\u00f6lgede \u015fimdiye dek yasaklanm\u0131\u015f olan belirli kitaplara, e\u011fer yazarlar\u0131 Katolikse, d\u00fczeltildikten sonra piskopos ve engizisyon taraf\u0131ndan izin verilebilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>VII.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa \u015fehvet uyand\u0131ran ya da m\u00fcstehcen \u015feylerle ilgili, bunlar\u0131 anlat\u0131p \u00f6\u011freten kitaplar kesinlikle yasakl\u0131d\u0131r. Sadece iman\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ahlak\u0131n da bu t\u00fcr kitaplar\u0131n okunmas\u0131yla genellikle kolayca bozulaca\u011f\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu kitaplar\u0131 elinde bulunduranlar piskoposlar taraf\u0131ndan sert bir \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Putperestlerce yaz\u0131lm\u0131\u015f antik kitaplar, zerafetleri ve tarzlar\u0131n\u0131n kalitesi nedeniyle izinlidir, ama \u00e7ocuklara hi\u00e7bir durumda okutulamaz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>VIII.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7eri\u011fi esas olarak iyi olan, ama baz\u0131 noktalarda, fark\u0131nda olmadan ve \u00f6nemsiz \u00f6l\u00e7\u00fcde din kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na, kafirli\u011fe, kehanete ve bat\u0131l inan\u00e7lara referans veren fikirlerin s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 kitaplara, e\u011fer Katolik ilahiyat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan bu fikirlerden ar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131rsa, engizisyonun iradesiyle izin verilebilir.Yasaklanmam\u0131\u015f kitaplara yasakl\u0131 yazarlar taraf\u0131ndan eklenmi\u015f \u00f6ns\u00f6zler, \u00f6zetler ya da a\u00e7\u0131klamal\u0131 notlar da ayn\u0131 bi\u00e7imde de\u011ferlendirilebilir. Bu kitaplar, d\u00fczeltilmeden bas\u0131lamaz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>IX.<\/p>\n<p>Toprak, su, hava, ate\u015f, r\u00fcya, el falc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer fallar, ruh \u00e7a\u011f\u0131rma, b\u00fcy\u00fc, zehir yap\u0131m\u0131, kehanet, sihir ve cad\u0131l\u0131kla ilgili t\u00fcm kitaplar mahkum edilmi\u015ftir. Piskoposlar \u00f6zenli bir \u015fekilde, astroloji yoluyla gelece\u011fi tahmin eden kitaplar\u0131, incelemeleri ve kataloglar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmelidir. Gelecek olaylar\u0131n, sonu\u00e7lar\u0131n, rastlant\u0131lar\u0131n ya da insan iradesine dayal\u0131 \u015feylerin, kesinlikle ger\u00e7ekle\u015fecek \u015feyler oldu\u011funu kehanetle ya da falla ileri s\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs eden kitaplar\u0131n okunmas\u0131 ve bulundurulmas\u0131 yasakt\u0131r. \u00d6te yandan, denizcilik, tar\u0131m ya da t\u0131p sanatlar\u0131yla ilgili yaz\u0131lan fikirlere ve do\u011fal g\u00f6zlemlere izin verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>X.<\/p>\n<p>\u0130zin verilen kitaplar\u0131n ve di\u011fer yaz\u0131n\u0131n bas\u0131m\u0131nda, 10. Leo ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Lateran Konseyi\u2019nin onuncu oturumunda al\u0131nan kararlar izlenmelidir. Bu y\u00fczden, e\u011fer Roma \u015fehrinde bir kitap bas\u0131lacaksa, \u00f6nce papal\u0131\u011f\u0131n piskopos vekili\u00a0 ve Kutsal Saray y\u00f6neticisi taraf\u0131ndan ya da kutsal efendimizin belirledi\u011fi bir yetkili taraf\u0131ndan incelenmelidir. Di\u011fer b\u00f6lgelerde bu inceleme ve onaylama g\u00f6revi piskoposa, piskopos taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen, kitap hakk\u0131nda yeterli bilgiye sahip bir yetkiliye ya da bas\u0131m\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 b\u00f6lgenin engizisyon g\u00f6revlisine d\u00fc\u015fer. Onaylama i\u015flemi, yetkilinin kendi imzas\u0131yla, yukar\u0131da an\u0131lan kararlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak ve kitab\u0131n ger\u00e7ek n\u00fcshas\u0131n\u0131n bas\u0131lmas\u0131 denetlenerek yap\u0131lmal\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00fccret al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Onay\u0131n geciktirilmesi ayn\u0131 kararda belirtilen yapt\u0131r\u0131mlara tabidir. Kitab\u0131n yazar\u0131 taraf\u0131ndan el yaz\u0131s\u0131yla imzalanm\u0131\u015f bir n\u00fcshas\u0131 inceleyende kalmal\u0131d\u0131r. Kitaplar\u0131 incelenip onaylanmadan, el yazmas\u0131 olarak \u00e7o\u011falt\u0131p yayanlar, bulunduranlar cezaland\u0131r\u0131lacak; yazar\u0131n kim oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamad\u0131klar\u0131 takdirde kendileri yazar olarak muamele g\u00f6receklerdir. Onay yaz\u0131l\u0131 olarak belirtilmeli ve bas\u0131l\u0131 kitab\u0131n \u00f6n sayfas\u0131nda orijinal haliyle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u015fekilde bulunmal\u0131d\u0131r. T\u00fcm bu i\u015flemler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00fccret al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunlara ek olarak, b\u00fct\u00fcn \u015fehirler ve piskoposluk b\u00f6lgelerinde, kitap bask\u0131 sanat\u0131n\u0131n icra edildi\u011fi yerler ve kitapevleri d\u00fczenli olarak piskopos ya da vekili taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f yetkililer taraf\u0131ndan izlenmeli; yasakl\u0131 yay\u0131nlar\u0131 basmad\u0131klar, satmad\u0131klar\u0131 ve bulundurmad\u0131klar\u0131 denetlenmelidir. B\u00fct\u00fcn kitap\u00e7\u0131lar, ellerinde sat\u0131\u015f i\u00e7in bulundurduklar\u0131 kitaplar\u0131n yukar\u0131da belirtilen yetkili taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015f listesini tutacakt\u0131r. Yetkili taraf\u0131ndan verilmi\u015f \u00f6zel bir izin olmadan bu listenin d\u0131\u015f\u0131ndaki bir kitab\u0131n bulundurulmas\u0131, sat\u0131lmas\u0131, tedarik edilmesi yasakt\u0131r ve t\u00fcm kitaplara el konulmas\u0131 ile piskopos ve engizisyonun belirleyece\u011fi \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Bu kitaplar\u0131 okuyan ve basanlara uygulanacak cezalar da ayn\u0131 makam taraf\u0131ndan belirlenir\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak, b\u00fct\u00fcn inananlara, bu listeyle yasaklanan ve burada belirtilen y\u00f6nergelere ayk\u0131r\u0131 olan kitaplar\u0131 okumaya ve bulundurmaya c\u00fcret etmemeleri buyrulmu\u015ftur. Buna ra\u011fmen sapk\u0131nlar\u0131n ve dine ayk\u0131r\u0131 ya da yanl\u0131\u015f \u00f6\u011fretileri yayd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yasaklanan yazarlar\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 okuyup bulunduran her kimse, derhal aforoz edilecektir. Di\u011fer gerek\u00e7elerle yasaklanan kitaplar\u0131 okuyan ve bulunduranlar ise, g\u00fcnah \u00e7\u0131kar\u0131p ba\u011f\u0131\u015flanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde ruhunu cehenneme mahkum edecek \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir g\u00fcnah i\u015flemenin y\u00fck\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra piskoposun verece\u011fi karar g\u00f6re ac\u0131mas\u0131zca cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kaynak:<\/p>\n<p>Council of Trent: Rules on Prohibited Books, Modern History Sourcebook, http:\/\/www.fordham.edu\/halsall\/mod\/trent-booksrules.html<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>KUTU:<\/strong><\/p>\n<p><strong>PROTESTANLAR DA SANS\u00dcRC\u00dc<\/strong><\/p>\n<p>Roma Kilisesi\u2019nin bir Yasak Kitaplar \u0130ndeksi haz\u0131rlamas\u0131ndaki neden, her \u015feyden \u00f6nce Protestanl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemekti. Do\u011fal olarak, yasaklanan ve okunmas\u0131 en ac\u0131mas\u0131z \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lan yazarlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Protestan liderler Martin Luther, John Calvin ve Ulrich Zwingli geliyordu. Ama san\u0131lmas\u0131n ki, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri bask\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f bu liderler, fikir ve inan\u00e7 serbestli\u011finden yana oldular.<\/p>\n<p>Protestan b\u00f6lgelerde de kitaplar yasakl\u0131yd\u0131. Calvinist \u0130svi\u00e7re Krall\u0131\u011f\u0131, bu i\u015f i\u00e7in atanm\u0131\u015f \u00f6zel bir kurulun onay\u0131 olmadan kitap bas\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklam\u0131\u015ft\u0131. Bu y\u00fczden pek \u00e7ok yay\u0131mc\u0131 hapsedilmi\u015f, Ducesne gibi idam edilenler olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Protestan sans\u00fcr\u00fc sadece Katolik kilisenin yay\u0131nlar\u0131na y\u00f6nelik de\u011fildi. Heteredoks inan\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler, Protestanlar\u0131n da h\u0131\u015fm\u0131na u\u011frad\u0131. \u0130lgin\u00e7 olan, dinsel olarak sapk\u0131n ilan edilen yazar ve kitaplar\u0131 belirlerken, Protestanlar da Roma Kilisesi\u2019nin indeksinden faydalan\u0131yorlard\u0131. \u0130ndeks, falc\u0131l\u0131k, kehanet, b\u00fcy\u00fcc\u00fcl\u00fck \u015feklinde ifade edilen eski Pagan geleneklerine kar\u015f\u0131 da, Protestan ve Katolik sans\u00fcr\u00fcn ortak referans\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Protestanlar\u0131n en sert bask\u0131s\u0131 ise Thomaz M\u00fcnzer\u2019e kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Katolik Kilise\u2019ye kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131nda Luther\u2019den etkilenen ve birlikte hareket eden M\u00fcnzer, kilisenin ve prenslerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ezilen yoksul k\u00f6yl\u00fclerin \u00f6fkesini ve \u00f6zlemlerini temsil ediyor, Tanr\u0131 Krall\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n hi\u00e7bir s\u0131n\u0131f ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00f6zel m\u00fclk\u00fcn, devlet iktidar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir toplum oldu\u011funu vaaz ediyordu. Prenslerin ve burjuvalar\u0131n yan\u0131nda yer alan Luther \u0131l\u0131ml\u0131 bir \u00e7izgi izlemeye ba\u015flarken, M\u00fcnzer \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f Katolik kiliseye ve din adamlar\u0131na kar\u015f\u0131 ate\u015fli ve radikal m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Protestan Krall\u0131klarda M\u00fcnzer\u2019in vaazlar\u0131 yasakland\u0131, vaazlar\u0131n\u0131n bas\u0131lmas\u0131 engellendi. M\u00fcnzer\u2019le birlikte davranan Anabaptistlerin kitaplar\u0131n\u0131 basan yay\u0131mc\u0131lar idam edildi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>KUTU:<\/strong><\/p>\n<p><strong>RAH\u0130PLER\u0130N YAZI\u015eMASI <\/strong><\/p>\n<p>Kutsal \u0130ndeks Kurulu \u00fcyelerinin Papal\u0131k diplomatlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yerel engizisyon yetkilileriyle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ili\u015fki, kitaplara konulan yasaklar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. A\u015fa\u011f\u0131da \u00f6zet olarak aktar\u0131lan iki mektup, bu ili\u015fkiyi ve \u0130ndeks\u2019in uygulanmas\u0131ndaki aksamalar\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Muhterem peder,<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Genel Engizisyonun y\u00fcce ve pek muhterem g\u00f6revlisi kardinaller, de\u011ferli meslekta\u015flar\u0131m, bas\u0131l\u0131 materyallerin b\u00fcy\u00fck bir titizlikle incelenmesini gerekli g\u00f6rerek, bana bunlar\u0131 size iletme g\u00f6revi verdiler. Siz ve sizin e\u011fitimli, azimli ve dindar g\u00f6revlileriniz, dikkatlice izleyerek ve m\u00fcmk\u00fcn olan \u00f6zenin en fazlas\u0131n\u0131 g\u00f6stererek, b\u00f6lgenizde bas\u0131mlar\u0131 g\u00fcnbeg\u00fcn artan kitap, bro\u015f\u00fcr ve k\u00fc\u00e7\u00fck tarihi anlat\u0131lar\u0131n, \u0130ndeks\u2019te belirtilen kurallara g\u00f6re sak\u0131ncal\u0131 \u015feyler i\u00e7ermemesini sa\u011flay\u0131n\u0131z. M\u00fcmk\u00fcn olan en b\u00fcy\u00fck kesinlikle incelenmeden, bas\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli ruhsatlar\u0131 vermeyiniz. G\u00f6revinizi gere\u011fince icra etmeyi ve bu tebli\u011fi bas\u0131m i\u015flerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlerdeki g\u00f6revlilerinize iletmeyi ihmal etmeyiniz, g\u00f6revlilerin incelenen ve bas\u0131m\u0131na izin verilen kitaplar\u0131n orijinal n\u00fcshas\u0131n\u0131 muhafaza etmelerini sa\u011flay\u0131n\u0131z. Bu bizim herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyebilmemizi sa\u011flayacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, incelemenin kim taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131p, iznin hangi yetkili taraf\u0131ndan verildi\u011fi de a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. Bu buyru\u011fu \u015fa\u015fmaz bir \u015fekilde uygulamakla kamu yarar\u0131na \u00f6nemli bir i\u015f yapm\u0131\u015f olacak, hi\u00e7bir \u015fekilde ilgisizlik ve ihmalle isnat edilmeyeceksiniz. Aksi takdirde, b\u00fcy\u00fck bir ho\u015fnutsuzlukla beraber, isminize ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131za b\u00fcy\u00fck bir leke d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla, karde\u015f\u00e7e.<\/p>\n<p>Roma, 29 Nisan 1605<\/p>\n<p>Kardinal Borghese<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u00c7ok muhterem peder,<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kutsal \u0130ndeks Kurulu\u2019nun y\u00fcce varl\u0131\u011f\u0131, benzer durumlar\u0131n ard\u0131ndan her t\u00fcrl\u00fc uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n ve azmin g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fini tebli\u011flerle belirtmesine ra\u011fmen, kitaplar\u0131n bas\u0131m\u0131yla ilgili ihmallerin hala devam etmekte oldu\u011funu g\u00f6rerek \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcstehcen \u015feylerle dolu oldu\u011fu i\u00e7in Papal\u0131\u011f\u0131n \u00f6zel bir buyru\u011fuyla yasaklanm\u0131\u015f olan Maurito Moro\u2019nun <em>Giardono de Madrigali <\/em>adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n Rimini\u2019de bas\u0131lm\u0131\u015f bir kopyas\u0131 ve de Minori Piskoposu Monseny\u00f6r Thomasso Zerola\u2019n\u0131n, vahim hatalar i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in gerekli g\u00f6r\u00fclen b\u00f6l\u00fcmleri \u00e7\u0131kar\u0131lmadan sat\u0131lmas\u0131 ve okunmas\u0131 yasaklanan <em>Praxi Episcopale <\/em>adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n bir Venedik bask\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla zat\u0131alinize, bu iki kitaba konmu\u015f yasaklar\u0131n uygulanmas\u0131nda gerekli titizli\u011fi g\u00f6stererek ba\u015far\u0131s\u0131z olmaman\u0131z\u0131 ve hem d\u0131\u015far\u0131dan gelen hem de yeni bas\u0131lan kitaplara y\u00f6nelik daha b\u00fcy\u00fck bir uyan\u0131kl\u0131k g\u00f6stermeniz gerekti\u011fini hat\u0131rlatmak isterim.<\/p>\n<p>Kendimi dualar\u0131n\u0131za emanet ediyorum.<\/p>\n<p>Karde\u015flik ve hay\u0131r dualar\u0131yla<\/p>\n<p>Roma, 20 Aral\u0131k 1602<\/p>\n<p>Terranova Kardinali<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>KAYNAK<\/strong><\/p>\n<p>The Prosecution of Heresy, John Tedeschi<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu dosyada kitap yasaklama ve sans\u00fcr\u00fcn \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn ve \u00f6nemli bir \u00f6rne\u011fini, Katolik Kilisesi\u2019nin Yasak Kitaplar \u0130ndeksi\u2019nin ele alaca\u011f\u0131z. Bu indeks esas olarak H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcnmeyle sonu\u00e7lanan \u201cProtestan reformasyonu\u201dnu bask\u0131 alt\u0131na almak i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f. Elbette ki, Kilise taraf\u0131ndan sapk\u0131n ilan edilen b\u00fct\u00fcn heteredoks ak\u0131mlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri de listede yerini alm\u0131\u015f. \u0130ndeks 1948\u2019e kadar g\u00fcncellenerek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":227,"featured_media":9206,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[98,38,224],"tags":[229,599,374],"class_list":["post-9205","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-60-sayi","category-dergi-sayilari","category-din-ve-dinler-tarihi","tag-din","tag-dinler-tarihi","tag-sanat-tarihi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/227"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9205"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9205\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}