Konuya bir f\u0131kra ile ba\u015flayal\u0131m.<\/p>\n
Hastan\u0131n biri doktora giderken, doktor ona; yar\u0131n geldi\u011finde bir miktar idrar\u0131n\u0131 getirmesini s\u00f6yler. Hasta adamda kendince doktoru s\u0131namak ister..<\/p>\n
Biraz kendi idrar\u0131n\u0131, biraz k\u0131z\u0131n\u0131n idrar\u0131n\u0131, birazda araba ya\u011f\u0131n\u0131 ve birazc\u0131k da akvaryumdan su kar\u0131\u015ft\u0131rarak bir \u015fi\u015fenin i\u00e7inde doktora g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u2026 Aradan bir zaman ge\u00e7ince, hasta sonucu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in doktora gidiyor. Doktorun verdi\u011fi yan\u0131t:
\n\u201dSenin hastal\u0131\u011f\u0131n devam ediyor, k\u0131z\u0131n hamiledir. Araban\u0131n ya\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmelisin; bal\u0131klarda da mantar var.\u201d Labaratuardan doktorun \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 bu oluyor.<\/p>\n
Bu \u00f6rnekten de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi labaratuar ve deneysel y\u00f6ntemlerle bir sonuca gitmek, bilim ve teknoloji \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda pekte zor de\u011fildir. Ancak sorun insan, toplum ve ya\u015fam olunca san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay bir y\u00f6ntemden s\u00f6z edilemez.<\/p>\n
Kapitalist modernitenin, bilimsellik ad\u0131na insan, toplum ve do\u011fan\u0131n ba\u015f\u0131na getirdi\u011fi felaket ve tahribatlar\u0131 ya\u015fayarak g\u00f6rmekteyiz ve art\u0131k sistemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezlik i\u015faretlerinin verildi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bunun en b\u00fcy\u00fck nedeni ve pay sahibi, dayand\u0131\u011f\u0131 \u201cbilimsel y\u00f6ntem\u201ddir.<\/p>\n
Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nce do\u011faya, sonra Bat\u0131l\u0131 olmayan toplumlara kar\u015f\u0131 hegemonyas\u0131n\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir.<\/p>\n
\u201cFrans\u0131z devriminin Bat\u0131 tarihinde pek \u00e7ok \u015feyin ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu biliniyor\u201d. Ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu \u015feylerden biride \u201csosyal\u201d bilim teriminde yans\u0131s\u0131n\u0131 bulan \u00a0bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00f6neticiler, siyaset\u00e7iler, ayd\u0131nlar; \u201cToplum\u201d denen \u201cnesne\u201dnin kavranmas\u0131, anla\u015f\u0131lmas\u0131, bir d\u00fczene kavu\u015fturulmas\u0131, bu d\u00fczen temelin de y\u00f6netilmesi (t\u0131pk\u0131 S\u00fcmer rahiplerinin oynad\u0131\u011f\u0131 rol gibi) ve y\u00f6nlendirilmesi gibi ihtiya\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Sosyal bilimin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki bu tarihsel motifi g\u00f6zard\u0131 ederek kavramak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Frans\u0131z devriminden sonra, sosyal bilim ad\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131yor: \u201csosyolojinin bir Frans\u0131z taraf\u0131ndan (Augute Comte) temelinin at\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 bir rastlant\u0131 de\u011fil\u201d.<\/p>\n
Y\u00f6ntem nedir? Sorusuna gelince; ku\u015fkusuz insan ve toplum s\u00f6z konusu olunca y\u00f6ntem labaratuar ve deney de\u011fil, daha \u00e7ok problemi tahlil ederek anlamak ve a\u00e7\u0131klamaktan ibarettir.<\/p>\n
\u201cY\u00f6ntem belirli bir amaca ula\u015fmada kullan\u0131lan yollar\u0131n t\u00fcm\u00fc\u201d her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6ntemli \u00e7aba, bir bilimsel ara\u015ft\u0131rmad\u0131r. Bilimsel y\u00f6ntem, ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011frenmek ve toplumsal geli\u015fme yasalar\u0131na ula\u015fmak amac\u0131yla sistematik bilgi edinme yolu olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n
Bir bilimin amac\u0131na ula\u015fmas\u0131n\u0131 her \u015feyden \u00f6nce y\u00f6ntemi sa\u011flar. \u201cy\u00f6ntem, nas\u0131l sorusuna cevap verir\u201d ve bir amaca g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rma plan\u0131d\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn mesele, \u201cama\u00e7\u201d kavram\u0131nda d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor. Yani bilimsel y\u00f6nteminin amac\u0131, insan mutlulu\u011fu, refah\u0131 ve iyi bir ya\u015fam ise, o zaman \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam nerede? Yok e\u011fer ama\u00e7 bu de\u011filse o zaman bilim ve hakikat nerede?<\/p>\n
E\u011fer hedef, ama\u00e7 ya\u015fam\u0131n anlam\u0131na varmak ise, y\u00f6ntem buna arac\u0131l\u0131k etmelidir.<\/p>\n
\u201cBir nehir denize do\u011fru akmakla kayna\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.\u201d (\u0130bn Haldun). \u0130nsanlar yaln\u0131zca giyim-ku\u015fam, davran\u0131\u015flardan olu\u015fmu\u015f varl\u0131klar olmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda tarihin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcrler. G\u00f6rme ve i\u015fitme bi\u00e7imleri hi\u00e7bir zaman, binlerce y\u0131ldan beri geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcren g\u00f6sterip, insana sadakat ve ba\u011fl\u0131l\u0131k \u00f6rne\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Bug\u00fcn insan kendini kayna\u011f\u0131na bir ak\u0131\u015f i\u00e7erisinde olmay\u0131p, kendini kayna\u011f\u0131ndan kopart\u0131lm\u0131\u015f, yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, unutturulmu\u015f durumdad\u0131r. Durum b\u00f6yle olunca, insan ve insanl\u0131k aras\u0131nda bir ba\u011f kurulmas\u0131 temel ihtiya\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Y\u00f6ntem buna hizmet etmelidir.<\/p>\n
\u201c\u0130nsan, kendine \u00f6zg\u00fc bir toplum ger\u00e7ekletirmi\u015f t\u00fcr olarak, ara\u015ft\u0131rma konusu yapmak anlaml\u0131 bir y\u00f6ntemdir. \u201cBilimden, tanr\u0131lardan \u00f6nce insanl\u0131k konu\u015fmu\u015ftur. Am\u00fbda kalk\u0131\u015f\u0131 ve \u00e7\u0131\u011fl\u0131k at\u0131\u015f\u0131\u2026 insanl\u0131\u011f\u0131n imzas\u0131 gibidir. Do\u011fru y\u00f6ntem bu sesi duymamazl\u0131ktan gelemez. Bu da zihnin do\u011fru ve derinlikli tan\u0131m\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrce se\u00e7me pozisyonu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131nda (Toplumsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck), y\u00f6ntem ve bilgi rejimimiz do\u011fru alg\u0131lamalara yetkin cevaplar verebilir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; bilimsel y\u00f6ntem aray\u0131\u015f\u0131m\u0131z, insan eksenli, \u00f6zg\u00fcr ya\u015fama giden yol olarak alg\u0131lanmal\u0131. Bu yoldan y\u00fcr\u00fcrken, t\u00fcnel misali ne e\u011filmek ad\u0131na yerde s\u00fcr\u00fcklenerek nede dikle\u015ferek kafay\u0131 tavana vurmak.<\/p>\n
Nas\u0131l bir y\u00f6ntem tart\u0131\u015f\u0131rken, \u00f6ncelikle eski y\u00f6ntemin olumsuzluklar\u0131n\u0131, yanl\u0131\u015f ve hatal\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamak ve nas\u0131l olmal\u0131 konusunu iyi anlay\u0131p \u00e7\u00f6zebilirsek, nas\u0131l bir y\u00f6ntem olmal\u0131 sorusuna y\u00f6ntemli bir cevap olu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n
\u201c20. Y.Y kuantum kavram\u0131n\u0131n ortaya at\u0131lmas\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. San\u0131yoruz daha geli\u015fmi\u015f yan\u0131tlar ve daha kapsaml\u0131 kavramlar; 21. Y.Y.\u2019da gelecektir\u2026<\/p>\n
Nevzat \u00c7APKIN
\nKapal\u0131 C.evi C-24
\nS\u0130\u0130RT<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Konuya bir f\u0131kra ile ba\u015flayal\u0131m. Hastan\u0131n biri doktora giderken, doktor ona; yar\u0131n geldi\u011finde bir miktar idrar\u0131n\u0131 getirmesini s\u00f6yler. Hasta adamda kendince doktoru s\u0131namak ister.. Biraz kendi idrar\u0131n\u0131, biraz k\u0131z\u0131n\u0131n idrar\u0131n\u0131, birazda araba ya\u011f\u0131n\u0131 ve birazc\u0131k da akvaryumdan su kar\u0131\u015ft\u0131rarak bir \u015fi\u015fenin i\u00e7inde doktora g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u2026 Aradan bir zaman ge\u00e7ince, hasta sonucu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in doktora gidiyor. Doktorun […]<\/p>\n","protected":false},"author":773,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[102,535],"tags":[561],"class_list":["post-9255","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-65-sayi","category-forum","tag-forum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/773"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9255"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9255\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}