{"id":9339,"date":"2009-12-01T01:18:41","date_gmt":"2009-11-30T23:18:41","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9339"},"modified":"2017-07-18T10:42:51","modified_gmt":"2017-07-18T07:42:51","slug":"korluk-adaptasyonu-artirmak-icin-beyinde-yapisal-degisikliklere-neden-oluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/12\/01\/korluk-adaptasyonu-artirmak-icin-beyinde-yapisal-degisikliklere-neden-oluyor","title":{"rendered":"K\u00f6rl\u00fck, adaptasyonu art\u0131rmak i\u00e7in beyinde yap\u0131sal de\u011fi\u015fikliklere neden oluyor"},"content":{"rendered":"

K\u00f6r insanlar sadece bir baston yard\u0131m\u0131 ile kalabal\u0131k kald\u0131r\u0131mlarda y\u00fcr\u00fcrken ya da yo\u011fun yaya ge\u00e7itlerini kullan\u0131rken korkusuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler ve bir\u00e7ok i\u015flerini ba\u015far\u0131 ile yerine getirirler. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, k\u00f6r insanlar\u0131n bunu yapabilmelerinin sebebi olarak, en az\u0131ndan baz\u0131 \u015fartlarda, k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn ortama adaptasyonu geli\u015ftirici baz\u0131 alg\u0131lar\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar. Daha \u00f6nce yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda k\u00f6r insanlar\u0131n pencereli bir koridorda y\u00fcr\u00fcrken k\u00f6r olmayan fakat g\u00f6zleri kapal\u0131 olan insanlara oranla pencerelerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha iyi saptayabildikleri g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6r insanlar\u0131n s\u0131cakl\u0131k ya da ses ekosundaki en ufak de\u011fi\u015fiklikleri hissederek, pencerenin nerede oldu\u011funu daha iyi anlayabilecek bir beyin yap\u0131s\u0131na sahip olduklar\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda beynin i\u00e7ini g\u00f6steren teknolojilerin geli\u015fmesi ile k\u00f6r insanlar\u0131n beyinlerindeki yap\u0131sal ve fonksiyonel de\u011fi\u015fiklikler analiz edilebilir hale gelmi\u015ftir.\"\"<\/p>\n

Kaliforniya \u00dcniversitesi (UCLA) n\u00f6roloji b\u00f6l\u00fcm\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, beynin, alg\u0131sal bir uyar\u0131 kayb\u0131 durumunda, adaptasyonu sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131sal de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frayarak kendini i\u015flevsel olarak tekrardan organize etti\u011fini g\u00f6sterdiler.<\/p>\n

Kaliforniyal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Natasha Lepor\u00e9 ve arkada\u015flar\u0131 NeuroImage<\/em> dergisinin Ocak 2010 say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, k\u00f6r insanlar\u0131n beyinlerindeki g\u00f6rsel alanlar\u0131n, normal g\u00f6rme yetisi olanlar\u0131nkine g\u00f6re hacim olarak daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu g\u00f6sterdiler. Bu durum g\u00f6rsel olmayan alanlarda ise tam tersi bir gidi\u015fat g\u00f6stermektedir: K\u00f6r insanlar\u0131n di\u011fer duyularla alakal\u0131 b\u00f6lgelerinin normal g\u00f6rme duyusuna sahip insanlara oranla daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu saptad\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f g\u00f6rme alanlar\u0131n\u0131n dengelenmesi i\u00e7in, k\u00f6r insanlarda beynin b\u00f6yle bir mekanizmaya sahip olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Lepor\u00e9 \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fma ile beynin muazzam bir esnekli\u011fe sahip oldu\u011funu ve \u00f6zellikle erken d\u00f6nemde meydana gelen b\u00fcy\u00fck bir i\u015flev kayb\u0131nda kendini yenileyebilece\u011fini g\u00f6sterdiklerini\u201d s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu \u00e7al\u0131\u015fmada beyin hacmindeki en k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikleri bile saptamaya yarayan ve olduk\u00e7a hassas bir y\u00f6ntem olan tens\u00f6r tabanl\u0131 morfometre (Tensor-based Morphometry – TBM) kullanarak 3 farkl\u0131 grup \u00fczerinde analiz yapt\u0131lar. Gruplar, do\u011fu\u015ftan g\u00f6rme yetisi olmayan ya da g\u00f6rme yetisini 5 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce yitirmi\u015f bireyler, g\u00f6rme yetisini 14 ya\u015f\u0131ndan sonra yitirmi\u015f bireyler ve normal g\u00f6rme yetisine sahip bireylerden olu\u015fmaktay\u015fd\u0131. \u0130ki k\u00f6r grubun kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile beyindeki yap\u0131sal de\u011fi\u015fikli\u011fin olu\u015fmas\u0131n\u0131n k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn ne zaman ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ile ilgili oldu\u011fu saptand\u0131.<\/p>\n

Erken d\u00f6nemde k\u00f6r olan grup ile kontrol grubu aras\u0131nda, beyindeki corpus callosum <\/em>(cc) b\u00f6lgesindeki hacim oranlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda anlaml\u0131 farkl\u0131l\u0131klar bulunmu\u015ftur. CC, g\u00f6rsel bilginin beynin iki hemisferi aras\u0131nda ge\u00e7i\u015fini sa\u011flayan b\u00f6lgedir ve g\u00f6rme sinyalinin olmad\u0131\u011f\u0131 durumda bu b\u00f6lgede daha az miktarda myelin k\u0131l\u0131f olu\u015fmaktad\u0131r. Myelin k\u0131l\u0131f, protein ve ya\u011f alt birimlerinin bir araya gelmesi ile olu\u015fan, sinir h\u00fccrelerinin \u00e7evresini sararak sinir iletiminin daha h\u0131zl\u0131 ve d\u00fczg\u00fcn olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan, \u00e7ocuklu\u011fun ilk y\u0131llar\u0131nda geli\u015fimini tamamlayan bir proteindir. K\u00f6rl\u00fck, e\u011fer ergenlik sonlar\u0131nda ya da daha sonra ger\u00e7ekle\u015firse myelin proteinin yap\u0131m\u0131 \u00e7oktan tamamlanm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan cc\u2019nin yap\u0131s\u0131 g\u00f6rsel bilginin olmay\u0131\u015f\u0131ndan \u00e7ok fazla etkilenemeyecektir.<\/p>\n

Her iki k\u00f6r grupta da g\u00f6rme ile ilgili olmayan alanlarda istatiksel olarak anlaml\u0131 miktarlarda geni\u015fleme g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, haf\u0131zadan ve bilin\u00e7li d\u00fc\u015f\u00fcnmeden sorumlu frontal korteks her iki grupta da kontrol grubuna oranla anormal olarak geni\u015flemi\u015f ve belki de k\u00f6r insanlarda baz\u0131 yeteneklerin artmas\u0131na olanak sa\u011flayan anatomik bir de\u011fi\u015fime neden olmu\u015ftur.<\/p>\n

\"\"Lepor\u00e9 ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, kullan\u0131lan bu y\u00f6ntem ile insan beynindeki de\u011fi\u015fiklikleri invaziv olmayan y\u00f6ntemlerle, bir yaralanma ya da alg\u0131 yoksunlu\u011funda beynin kendini yeniden organize ederek nas\u0131l adapte oldu\u011fu ve yeni fonksiyonlar kazand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

 <\/p>\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n

1) University of California – Los Angeles (2009, November 19). Blindness causes structural brain changes, implying brain can re-organize itself to adapt. ScienceDaily<\/em>. Retrieved November 21, 2009, from http:\/\/www.sciencedaily.com\u00ad \/releases\/2009\/11\/091118143259.htm<\/p>\n

2) Lepor\u00e9 N. ve ark., (2010), Brain structure changes visualized in early \u2013 and late \u2013 onset blind subjects. NeuroImage<\/em>, 49 (2010) 134\u2013140.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00f6r insanlar sadece bir baston yard\u0131m\u0131 ile kalabal\u0131k kald\u0131r\u0131mlarda y\u00fcr\u00fcrken ya da yo\u011fun yaya ge\u00e7itlerini kullan\u0131rken korkusuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler ve bir\u00e7ok i\u015flerini ba\u015far\u0131 ile yerine getirirler. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, k\u00f6r insanlar\u0131n bunu yapabilmelerinin sebebi olarak, en az\u0131ndan baz\u0131 \u015fartlarda, k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn ortama adaptasyonu geli\u015ftirici baz\u0131 alg\u0131lar\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar. Daha \u00f6nce yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda k\u00f6r insanlar\u0131n pencereli bir koridorda […]<\/p>\n","protected":false},"author":780,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[107,19],"tags":[623],"class_list":["post-9339","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-70-sayi","category-bilim-gundemi","tag-korluk"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/780"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9339\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}