{"id":9466,"date":"2018-08-29T07:01:07","date_gmt":"2018-08-29T04:01:07","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9466"},"modified":"2018-08-28T21:35:00","modified_gmt":"2018-08-28T18:35:00","slug":"fazla-hatirlamak-unutkanlik-yapiyor-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/08\/29\/fazla-hatirlamak-unutkanlik-yapiyor-2","title":{"rendered":"Fazla hat\u0131rlamak unutkanl\u0131k yap\u0131yor"},"content":{"rendered":"

Birmingham \u00dcniversitesi ve Cambridge\u2019deki MRC Bili\u015fsellik ve Zihin Bilimi Birimi taraf\u0131ndan yap\u0131lan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, kas\u0131tl\u0131 hat\u0131rlaman\u0131n haf\u0131zay\u0131 uyand\u0131rman\u0131n \u00f6tesinde, hat\u0131rlanmayla gelen di\u011fer rakip an\u0131lar\u0131 unutmam\u0131za sebep oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Basit\u00e7e s\u00f6ylersek, hat\u0131rlamak i\u00e7in girdi\u011fimiz \u00e7aba, unutmalar\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebebi olabilir.
\nNature Neuroscience<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rma, insan beynindeki uyumsal unutma mekanizmas\u0131n\u0131n ayr\u0131 tutuldu\u011fu ilk \u00e7al\u0131\u015fma. Beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na g\u00f6re bu mekanizman\u0131n kendisi, rakip haf\u0131zalar\u0131n as\u0131l nedeni olan \u00f6zg\u00fcn kortikal desenin bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bu mekanizma yoluyla, ge\u00e7mi\u015fimizden kalanlar\u0131n hangi y\u00f6nlerini an\u0131msayaca\u011f\u0131m\u0131z, dinamik olarak de\u011fi\u015ftiriliyor.<\/p>\n

Birmingham \u00dcniversitesi\u2019nden Dr. Maria Wimber a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, \u201cAkademik \u00e7evrede beynin bu engelleyici mekanizmas\u0131na olan inan\u00e7 artmas\u0131na ra\u011fmen, bir\u00e7ok insan, mekanizman\u0131n an\u0131lar\u0131 hat\u0131rlaman\u0131n di\u011fer an\u0131lar\u0131 bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu karanl\u0131k taraf\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ya\u015f\u0131yor\u201d dedi. Ara\u015ft\u0131rmaya kat\u0131lanlardan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere dayal\u0131 ki\u015fisel an\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamalar\u0131 istendi ve beyin etkinliklerinin desenleri MRI taramalar\u0131yla g\u00f6r\u00fcnt\u00fclendi.<\/p>\n

Cambridge\u2019deki MRC Bili\u015fsellik ve Zihin Bilimi Birimi\u2019nden Dr. Michael Anderson\u2019un e\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, ki\u015fisel an\u0131lar taraf\u0131ndan uyar\u0131lan beyin etkinliklerinin izini s\u00fcrd\u00fc ve bu uyar\u0131lman\u0131n di\u011fer an\u0131lar\u0131 nas\u0131l bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyni 3 boyutlu k\u00fc\u00e7\u00fck birimlere (voksellere) b\u00f6lerek g\u00f6sterdi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu voksellerin ince taneli etkilenim desenlerine dayanarak, ki\u015fisel an\u0131lar\u0131n \u00f6nce yeniden harekete ge\u00e7ti\u011fini, akabinde bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettiler.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma boyunca kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan al\u0131nan d\u00f6rt se\u00e7ici bilgi, hedef an\u0131 olarak bulundu ve her ipucuyla hat\u0131rlama denemesinde daha da canland\u0131lar. Rakip an\u0131lar her denemede daha az harekete ge\u00e7tiler ve ger\u00e7ekten de haf\u0131zan\u0131n etkin bast\u0131rma yapt\u0131\u011f\u0131 fikrini destekler bir \u015fekilde, haf\u0131za i\u00e7in beklenilen taban \u00e7izgisinin alt\u0131na itildiler.<\/p>\n

Dr. Anderson bununla ilgili olarak \u201c\u0130nsanlar edilgen (pasif) \u015feylerin unutuldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z g\u00f6sterdi ki, insanlar hayatlar\u0131yla ilgili an\u0131lar\u0131 \u015fekillendirmekle daha \u00e7ok me\u015fgul oluyor. Hat\u0131rlama \u00fczerindeki yo\u011fun edimlerin unutmaya sebep oldu\u011fu fikri \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve bize se\u00e7ici haf\u0131za ve kendi kendini aldatma konusunda bilgi veriyor\u201d dedi.<\/p>\n

Dr. Wimber ise konuya \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cUnutmak genellikle olumsuz bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, ama tabii ki ge\u00e7mi\u015fimizdeki k\u00f6t\u00fc bir an\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in de \u00e7ok etkili bir yoldur. Dolay\u0131s\u0131yla insanlara ger\u00e7ekten yard\u0131mc\u0131 olma konusunda bir\u00e7ok olanak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.\u201d<\/p>\n

Ekip, \u00f6zellikle adli s\u00fcre\u00e7lerdeki birka\u00e7 durumda, beynin bast\u0131r\u0131lan rakip bilginin tan\u0131nmas\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fifrelerinin \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesine dikkat \u00e7ekiyor. Dr. Wimber \u201cBu, haf\u0131zaya dayanan her \u015fey i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arz ediyor; en iyi \u00f6rnek olarak da g\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131n\u0131n ifadelerini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bir g\u00f6rg\u00fc tan\u0131\u011f\u0131ndan olayla ilgili spesifik bir bilgi istendi\u011finde ve farkl\u0131 zamanlarda sorguya \u00e7ekildiklerinde, konuyla ilgili an\u0131lar\u0131 zarar g\u00f6rebilir ve hat\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131n yar\u0131m yamalak oldu\u011fu izlenimi verebilir. Asl\u0131na bakarsak, tekrar edilen hat\u0131rlama eylemi, bu detaylar\u0131n unutulmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r\u201d dedi.
\nBu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulgular\u0131 belirli haf\u0131za tipleriyle de s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Semantik (anlamsal) haf\u0131za, epizodik (aral\u0131kl\u0131) haf\u0131za ve hatta yak\u0131n zamanda edinilen k\u0131sa-d\u00f6nemli haf\u0131zalar da s\u0131k\u00e7a yap\u0131lan hat\u0131rlama eyleminin unutturucu etkisinden zarar g\u00f6rmektedir. \u0130nsanlar genetik olarak farkl\u0131la\u015fsa da, b\u00fct\u00fcn beyinlerin bu tarz unutma mekanizmalar\u0131ndan farkl\u0131 derecelerde etkilendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

Unutma eyleminin sinirsel temelinin beyin aktivitesinde ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, uyaranlar\u0131n zihinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 biricik sinirsel parmak izleri (engramlar) sebebiyle, olduk\u00e7a zor olmu\u015ftur. Alg\u0131 ve haf\u0131za aras\u0131ndaki ili\u015fkiden yararlan\u0131lan bu ara\u015ft\u0131rmada, ki\u015fisel an\u0131lar\u0131n canlanmas\u0131yla olu\u015fan sinirsel etkinlik fark edildi. Ayr\u0131ca bir\u00e7ok rakip an\u0131n\u0131n yinelenmesiyle tetiklenen g\u00f6r\u00fcnmez n\u00f6robili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lere dair \u00f6zg\u00fcn bir pencere de a\u00e7t\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Birmingham \u00dcniversitesi ve Cambridge\u2019deki MRC Bili\u015fsellik ve Zihin Bilimi Birimi taraf\u0131ndan yap\u0131lan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, kas\u0131tl\u0131 hat\u0131rlaman\u0131n haf\u0131zay\u0131 uyand\u0131rman\u0131n \u00f6tesinde, hat\u0131rlanmayla gelen di\u011fer rakip an\u0131lar\u0131 unutmam\u0131za sebep oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Basit\u00e7e s\u00f6ylersek, hat\u0131rlamak i\u00e7in girdi\u011fimiz \u00e7aba, unutmalar\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebebi olabilir. Nature Neuroscience\u2019da yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rma, insan beynindeki uyumsal unutma mekanizmas\u0131n\u0131n ayr\u0131 tutuldu\u011fu ilk \u00e7al\u0131\u015fma. Beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na […]<\/p>\n","protected":false},"author":786,"featured_media":21328,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[172,19,35],"tags":[2561,347,495,2558],"class_list":["post-9466","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-135-sayi","category-bilim-gundemi","category-noroloji","tag-hatirlamak","tag-noroloji","tag-sinirbilim","tag-unutkanlik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t