{"id":9643,"date":"2010-01-01T18:07:59","date_gmt":"2010-01-01T16:07:59","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9643"},"modified":"2021-04-04T15:39:20","modified_gmt":"2021-04-04T12:39:20","slug":"en-cekici-tur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2010\/01\/01\/en-cekici-tur","title":{"rendered":"En \u00e7ekici t\u00fcr"},"content":{"rendered":"

Alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla, molek\u00fcler biyoloji ve geneti\u011fin me\u015fhur \u00e7al\u0131\u015fma organizmalar\u0131ndan biri olan Drosophila melanogaster<\/em>\u2019in (sirke sine\u011fi) tek istedi\u011fi leziz bir yemek ve yumurtalar\u0131n\u0131 d\u00f6llemek i\u00e7in biraz sperm olsa da, al\u0131ml\u0131 bir k\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na gelebilece\u011fi gibi, \u00e7ekici bir di\u015fi sinek de, yeni yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re erkeklerin ilgisine ve tacizine u\u011fruyor. Yine ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tacize u\u011frayan di\u015fi sinekler daha az yumurtluyorlar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da sonu\u00e7lar\u0131 sineklerin evrimini olumsuz y\u00f6nde etkileyece\u011fi \u015feklinde yorumluyor\u2026<\/p>\n

\"\"
Bu kadar sevgi de fazla: Erkek bir sirke sine\u011fi, di\u015fisiyle \u00e7iftle\u015fmekte. Fotograf: Tristan Long<\/figcaption><\/figure>\n

Alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla, molek\u00fcler biyoloji ve geneti\u011fin me\u015fhur \u00e7al\u0131\u015fma organizmalar\u0131ndan biri olan Drosophila melanogaster<\/em>\u2019in (sirke sine\u011fi) tek istedi\u011fi leziz bir yemek ve yumurtalar\u0131n\u0131 d\u00f6llemek i\u00e7in biraz sperm olsa da, al\u0131ml\u0131 bir k\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na gelebilece\u011fi gibi, \u00e7ekici bir di\u015fi sinek de, yeni yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re erkeklerin ilgisine ve tacizine u\u011fruyor. Yine ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tacize u\u011frayan di\u015fi sinekler daha az yumurtluyorlar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da sonu\u00e7lar\u0131 sineklerin evrimini olumsuz y\u00f6nde etkileyece\u011fi \u015feklinde yorumluyor\u2026
\nBiyolojide konu \u00e7iftle\u015fme oldu\u011funda, \u00f6zellikle di\u015filer son derece se\u00e7ici davran\u0131yor. \u00d6rne\u011fin di\u015fi tavus ku\u015flar\u0131 en renkli kuyru\u011fa sahip, di\u015fi geyikler de en uzun boynuza sahip erkekleri tercih ediyorlar. Fakat i\u015fin rengi, sirke sinekleri d\u00fcnyas\u0131na geldi\u011finde de\u011fi\u015fiyor, bu kez erkekler se\u00e7ici davran\u0131yor ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle \u00e7ok yumurta ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u015fi\u015fman di\u015fileri tercih ediyorlar. Bunu s\u00fcrekli etraflar\u0131nda dola\u015f\u0131p onlarla \u00e7iftle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan anlayabiliyoruz.<\/p>\n

\"\"
Mavi Hindistan Tavus ku\u015fu: Kuyru\u011funu a\u00e7arak di\u015fiye kur yapmakta. Fotograf: Superborsuk<\/figcaption><\/figure>\n

Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nden evrim biyolo\u011fu Tristan Long ve meslekta\u015flar\u0131, bu kadar ilginin di\u015fileri olumsuz etkiledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Ara\u015ft\u0131rma ekibi, sinekleri karbondioksit ile bay\u0131lt\u0131p yakalad\u0131ktan sonra, g\u00f6zenekleri giderek daralan bir seri elekten ge\u00e7irerek sinekleri iriliklerine g\u00f6re gruplam\u0131\u015flar. Birinci deney setinde erkek sineklerin; b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerine g\u00f6re ayr\u0131lmam\u0131\u015f di\u015fi sinek grubu ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f iri di\u015filer ya da yine kar\u0131\u015f\u0131k grup ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck di\u015filerden olu\u015fan grup aras\u0131nda se\u00e7im yapmalar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f. \u0130kinci deney setinde ise bu kez erkeklerin sadece k\u00fc\u00e7\u00fck ya da b\u00fcy\u00fck di\u015filerden olu\u015fan grubu se\u00e7meleri sa\u011flanm\u0131\u015f.
\nG\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ki; erkekler, b\u00fcy\u00fck di\u015filerin bulundu\u011fu \u015fi\u015feye dolu\u015fmu\u015flar. Long \u201cDi\u015filer yemlerini yeme\u011fe \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, erkekler, onlar\u0131 takip ederek, kur yap\u0131yor, kanatlar\u0131n\u0131 a\u00e7arak dans ediyor ve di\u015filerin yemlenmesine engel oluyor.\u201d diye durumu \u00f6zetlemekte. Sonunda di\u015filerin pes etti\u011fi ve k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015f, sald\u0131rgan erkeklerle gerekti\u011finden \u00e7ok daha fazla kez \u00e7iftle\u015fmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015f. Bu arada sadece bir kere \u00e7iftle\u015fmek bile di\u015fiye yeterince sperm sa\u011flamaktad\u0131r. Long di\u015filerin defalarca \u00e7iftle\u015fmesini \u201cBu kadar \u00e7ok sperme ihtiyac\u0131 oldu\u011fundan de\u011fil, sadece bu heng\u00e2meden y\u0131prand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7iftle\u015fiyor.\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131klamakta.
\nSonu\u00e7 olarak ekip iri di\u015filerin, erkekler taraf\u0131ndan taciz edildi\u011finde, gerekenden daha az yumurtlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptam\u0131\u015f. Buna dayanarak ekip, iri sineklerin olmas\u0131 gerekenden daha az yavrusu olaca\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla yavrular\u0131 anaya \u00e7eken, yani \u015fi\u015fman olan, yani \u00e7ok yumurtlama postansiyeline sahip sineklerin olmas\u0131 gerekenden daha az d\u00fcnyaya gelece\u011fini savunmakta. Ara\u015ft\u0131rma ekibi 8 Aral\u0131k 2009 PLoS Biology<\/em>\u2019deki yay\u0131n\u0131nda, erkek sirke sineklerinin, t\u00fcr\u00fcn yarar\u0131na olan bir karaktere kar\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 se\u00e7tiklerini de belirtmekteler. Erkeklerin tacizine ra\u011fmen, iri di\u015filerin, k\u00fc\u00e7\u00fck di\u015filerden ortalama 4 yumurta daha fazla b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Long, dolay\u0131s\u0131yla k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015f erkeklerin, genlerini daha fazla yayabildiklerini, sonucunda da kendi t\u00fcr\u00fc i\u00e7in olmasa da, bireysel olarak kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 ad\u0131na iyi bir i\u015f \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 da vurgulamakta.<\/p>\n

\"\"
Fedakar bir t\u00fcr: Toza bulanm\u0131\u015f bir c\u0131rc\u0131r b\u00f6ce\u011fi. Fotograf; fastily (talk)<\/figcaption><\/figure>\n

Finlandiya, Helsinki \u00dcniversitesi\u2019nden, evrimci ekolog Hanna Kokko ise bu deneyi, evrimin k\u00f6rlemesine, her zaman t\u00fcr\u00fcn faydas\u0131 i\u00e7in ilerlemedi\u011fine kan\u0131t sa\u011flayan deneylere yeni bir tanesinin daha eklenmesi olarak yorumluyor ve \u201cE\u011fer bir kere bireylerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterece\u011fini kabul edersek, sonu\u00e7lar evrim a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u00fcr\u00fcn tamam\u0131na pek\u00e2l\u00e2 zararl\u0131 olabilir\u201d diyor. Fakat Avustralya, Sydney\u2019deki New South Wales \u00dcniversitesi\u2019nden evrim biyolo\u011fu Russel Bounduriansky, t\u00fcm se\u00e7ici davranan erkek bireylerin kendi t\u00fcrlerinin zarar\u0131 do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131klar\u0131n\u0131 da vurgulamakta. \u00d6rne\u011fin c\u0131rc\u0131rb\u00f6ce\u011fi erkekleri kendi spermlerini kabul eden di\u015filere, \u00e7ok ho\u015flar\u0131na giden bir nik\u00e2h yeme\u011fi bile sunmaktalar ki bu yemek ayn\u0131 zamanda di\u015fiye talip olan di\u011fer erkekleri de kendisine \u00e7ekecektir, yani erkek sirke sineklerinin aksine rakiplerine avantaj sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

(Kaynak: Helen Fields, ScienceNOW G\u00fcnl\u00fck Haberler, \u00a0http:\/\/sciencenow.sciencemag.org\/cgi\/content\/full\/2009\/1208\/1<\/em><\/p>\n

20\/12\/2009)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar\u0131yla, molek\u00fcler biyoloji ve geneti\u011fin me\u015fhur \u00e7al\u0131\u015fma organizmalar\u0131ndan biri olan Drosophila melanogaster\u2019in (sirke sine\u011fi) tek istedi\u011fi leziz bir yemek ve yumurtalar\u0131n\u0131 d\u00f6llemek i\u00e7in biraz sperm olsa da, al\u0131ml\u0131 bir k\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na gelebilece\u011fi gibi, \u00e7ekici bir di\u015fi sinek de, yeni yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re erkeklerin ilgisine ve tacizine u\u011fruyor. Yine ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tacize […]<\/p>\n","protected":false},"author":778,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[108,19,38],"tags":[],"class_list":["post-9643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-71-sayi","category-bilim-gundemi","category-dergi-sayilari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t