{"id":9772,"date":"2011-03-01T15:28:01","date_gmt":"2011-03-01T13:28:01","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9772"},"modified":"2017-05-21T15:40:48","modified_gmt":"2017-05-21T12:40:48","slug":"on-iki-mayin-ve-turkiye-kalici-organik-kirleticiler-kok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/03\/01\/on-iki-mayin-ve-turkiye-kalici-organik-kirleticiler-kok","title":{"rendered":"On iki may\u0131n ve T\u00fcrkiye Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticiler (KOK)"},"content":{"rendered":"

\"\"Kal\u0131c\u0131 Organik Kirletici Maddeler (KOK\u2019lar), fotolitik, kimyasal ve biyolojik bozunmaya kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermeleri nedeniyle do\u011faya sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 uzunlukta zaman s\u00fcreleri boyunca ayr\u0131\u015fmadan kalan, birtak\u0131m fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklere sahip, do\u011fal veya antropojenik k\u00f6kenli organik bile\u015fiklerdir. (1, 2) Bu organik bile\u015fikler, PCB\u2019ler gibi kimyasallar, DDT gibi zararl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcler ile dioksinler ve furanlar gibi yan \u00fcr\u00fcnlerden olu\u015fmaktad\u0131rlar. KOK\u2019lar\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fi, suda \u00e7ok \u00e7ok az miktarlarda \u00e7\u00f6z\u00fcnmelerine ra\u011fmen, ya\u011flar i\u00e7erisinde olduk\u00e7a fazla \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip olmalar\u0131d\u0131r. Kal\u0131c\u0131 organikler, insanlar ve di\u011fer canl\u0131 organizmalar\u0131n ya\u011f i\u00e7eren dokular\u0131nda biyolojik birikim yapar ve besin zincirinin \u00fcst basamaklar\u0131nda daha y\u00fcksek yo\u011funluklarda bulunurlar. Ayr\u0131 bir parantez a\u00e7mak gerekirse, KOK\u2019lar besin zinciri yoluyla insanlara da ge\u00e7mekte olup, v\u00fccudumuzda sinir, \u00fcreme gibi \u00e7e\u015fitli sistemler \u00fczerinde \u00f6nemli tesirler b\u0131rakmakta ve \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en yayg\u0131n hastal\u0131klar\u0131ndan olan kansere yol a\u00e7t\u0131klar\u0131ndan ku\u015fkulan\u0131lmaktad\u0131r. (2)<\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 UNEP\u2019in belirlemi\u015f buldu\u011fu 12 kal\u0131c\u0131 organik kirletici \u015fu \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir:<\/p>\n

 <\/p>\n

End\u00fcstride kullan\u0131lan kimyasal kirleticiler<\/em><\/strong><\/p>\n

Poliklorlu Bifeniller (PCB): <\/strong>PCB\u2019ler olduk\u00e7a yayg\u0131n bir alanda kullan\u0131lmaktad\u0131rlar. Bu alanlardan bahsetmek gerekirse; transformat\u00f6rler ve kondansat\u00f6rler i\u00e7in so\u011futucu ve yal\u0131t\u0131m s\u0131v\u0131s\u0131 olarak, elektrik kablolar\u0131n\u0131n ve elektronik ekipmanlar\u0131n esnek PVC kaplamalar\u0131nda dengeleyici katk\u0131 maddesi olarak, pestisitlerin katk\u0131 maddesi olarak, kesme ya\u011flar\u0131nda, alev geciktiricilerde, hidrolik s\u0131v\u0131lar\u0131nda, a\u011fa\u00e7 cilalar\u0131nda, boyalarda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. 1970\u2019li y\u0131llarda PCB \u00fcretimi g\u00f6sterdi\u011fi y\u00fcksek toksisite etkisi sebebiyle yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Hexachlorobenzene (HCB): <\/strong>HCB ticari ama\u00e7la \u00fcretilmekte ve \u00f6zellikle fungusit olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7evrenin kirlenmesinde b\u00fcy\u00fck bir etkisi olan bu organik bile\u015fikler klorlu kimyasal maddelerin \u00fcretiminde bir yan \u00fcr\u00fcn olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar. HCB\u2019nin akut toksik etkisi canl\u0131lar i\u00e7in \u00e7ok fazla olmasa da uzun s\u00fcre kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu madde uzun s\u00fcreli kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a y\u00fcksek biyolojik etki yapmaktad\u0131r. V\u00fccudumuzla temas etti\u011finde deri yan\u0131klar\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fi i\u00e7in bu kimyasallardan m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fince uzak durmak gerekir.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130stenmeden \u00fcretilen kal\u0131c\u0131 organik kirleticiler<\/em><\/strong><\/p>\n

Dioksinler: <\/strong>Baz\u0131 pestisitlerin ve di\u011fer kimyasallar\u0131n yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda ya da at\u0131klar\u0131n yak\u0131lmas\u0131 i\u015flemleri neticesinde istenmeden \u00fcretilen organik bile\u015fiklerdir. At\u0131k yakma esnas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 i\u00e7in ve bu teknik g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in her zaman var olan bir tehlikedir.<\/p>\n

Furanlar: <\/strong>Furanlar da dioksinlerde oldu\u011fu gibi at\u0131klar\u0131n yak\u0131lmas\u0131 sonucunda ve dioksinleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan ayn\u0131 i\u015flemlerde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar. Buna ek olarak, ticari PCB kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131nda da bulunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pestisitler<\/em><\/strong> (2)<\/p>\n

Aldrin: <\/strong>\u00c7ekirgeleri, m\u0131s\u0131r k\u00f6k solucan\u0131n\u0131 ve di\u011fer baz\u0131 zararl\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in topra\u011fa uygulanan bu organik madde 1979 y\u0131l\u0131nda kullan\u0131mdan kalkm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

DDT: <\/strong>En \u00e7ok bilinen KOK olan DDT, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda asker ve sivilleri s\u0131tma, tif\u00fcs ve zararl\u0131lar taraf\u0131ndan yay\u0131lan di\u011fer hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 korumak i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kullan\u0131m\u0131 1985 y\u0131l\u0131nda yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine de DDT\u2019nin halen baz\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkelerinde sinek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n

Klordan: <\/strong>Beyaz kar\u0131ncalar\u0131n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zararl\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir bile\u015fiktir. Kullan\u0131m\u0131 1979 y\u0131l\u0131nda yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Endrin: <\/strong>Klorlu hidrokarbonlar s\u0131n\u0131f\u0131ndan \u00e7ok zehirli bir b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ayr\u0131ca fare ve di\u011fer zararl\u0131 kemirgenlerle m\u00fccadelede de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kullan\u0131m\u0131 1979 y\u0131l\u0131nda yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Dieldrin: <\/strong>Termitlerin kontrol\u00fc i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f olan bu kirletici, tar\u0131m topraklar\u0131nda ya\u015fayan zararl\u0131larla m\u00fccadele amac\u0131yla da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kullan\u0131m\u0131 1971 y\u0131l\u0131nda yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Mireks: <\/strong>Genel olarak ate\u015f kar\u0131ncalar\u0131, di\u011fer kar\u0131nca t\u00fcrleri ve termitlerle m\u00fccadelede kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclkemizde kullan\u0131m\u0131na izin verilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Heptaklor: <\/strong>As\u0131l amac\u0131 yine termitler ve topraktaki zararl\u0131larla m\u00fccadele olan bu madde, \u00e7ekirgeler, s\u0131tma sivrisinekleri ve pamuk zararl\u0131lar\u0131 ile m\u00fccadelede de kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Toksafen: <\/strong>Kullan\u0131m\u0131 1989 y\u0131l\u0131nda yasaklanan bu zararl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc madde, hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde kene ve sak\u0131rgalarla m\u00fccadelede kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca pamuk, meyveler, f\u0131nd\u0131k ve sebzelerde de uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

KOK\u2019lar tehlikesinin sebepleri ve a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticiler atmosferde \u00e7ok uzun mesafeler boyunca ta\u015f\u0131nabilen, besin zinciri yoluyla insan ve hayvan dokular\u0131nda birikebilen u\u00e7ucu maddelerdir. Ayr\u0131ca bu maddeler su yolu ile de ta\u015f\u0131nabilmektedir. Bu ifadeyi k\u0131saca a\u00e7mak gerekirse; su yollar\u0131na direkt de\u015farj ya da atmosfer arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile sulara kar\u0131\u015fmaktan bahsedilebilir. KOK\u2019lar d\u00fcnyam\u0131zda hi\u00e7 kullan\u0131lmad\u0131klar\u0131, insanlar\u0131n ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafya da dahil olmak \u00fczere olduk\u00e7a geni\u015f bir alanda var olmaktad\u0131rlar. Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticiler \u00e7evreden ve g\u0131dalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insan v\u00fccuduna al\u0131n\u0131r, ya\u011f dokusunda birikir ve ya\u015fam s\u00fcresince v\u00fccutta kalarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminde, \u00fcreme sisteminde, hormonal sistemlerde ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na neden olurlar. (3) On iki belal\u0131 zehir diye de bilinen bu maddeler hava ve suda \u00e7ok az miktarlarda bulunduklar\u0131 i\u00e7in, tehlikeli olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan as\u0131l \u00f6nemli \u00f6zellikleri insanlarla do\u011frudan temastan \u00e7ok, v\u00fccutta biyolojik birikim yapabilme yetenekleridir.<\/p>\n

Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticiler \u00f6zellikle tar\u0131m alan\u0131nda zararl\u0131lar\u0131 yok etmeleri i\u00e7in pestisitlerin kullan\u0131m\u0131yla, PVC gibi klor kullan\u0131lan end\u00fcstriyel \u00fcretimde kullan\u0131larak veya at\u0131k yakma i\u015flemleri sonucunda dioksin ve furan olu\u015fumuyla \u00e7evreye yay\u0131larak hem do\u011fan\u0131n kirlenmesine hem de insan ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na neden olurlar.<\/p>\n

KOK\u2019lar \u00e7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehdit olu\u015fturmaktad\u0131rlar. Bu maddelere y\u00fcksek d\u00fczeylerde maruz kal\u0131nmas\u0131; insanlarda k\u0131s\u0131rl\u0131k sorunlar\u0131na, hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 v\u00fccudun daha az ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k g\u00f6stermesine, zek\u00e2 d\u00fczeyinde gerilemeye ve baz\u0131 kanser \u00e7e\u015fitlerinin daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Belirtilen bu sorunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda belki de en \u00e7ok korkulan konu bu organik maddelere ceninin geli\u015fme s\u00fcresinde maruz kal\u0131nmas\u0131d\u0131r. Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticiler anne s\u00fct\u00fcnden bebe\u011fe, plasenta yolu ile fetusa ge\u00e7erek v\u00fccutta birikmeye ve b\u00f6ylece zararlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda ba\u015flarlar. \u00c7ocuklar ya\u015fam s\u00fcrelerinin uzun olmas\u0131 sebebiyle pestisitlerin zararl\u0131 etkilerine kar\u015f\u0131 daha fazla duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterirler. Bunun sebebi toksik etkilerin ortaya \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in gerekli s\u00fcrenin bulunmas\u0131d\u0131r. (4)<\/p>\n

\u0130nsan ve \u00e7evrenin korunmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lan; en \u00e7ok bilinen KOK olan DDT ve di\u011fer kimyasal maddelerin asl\u0131nda faydadan \u00e7ok zarar getirdi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131nca, bu kimyasallar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n tamamen yasaklanmas\u0131na, baz\u0131lar\u0131n\u0131n ise kullan\u0131m ve depolanmalar\u0131 \u00fczerine k\u0131s\u0131tlamalar getirilmesine karar verilmi\u015ftir. KOK\u2019lar sorununun k\u00fcresel boyutta ciddi seviyelere ula\u015fmas\u0131 nedeniyle, bahsi ge\u00e7en bu on iki maddeye ili\u015fkin uluslararas\u0131 d\u00fczeyde \u00f6nlem almak (5), insan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla 22 May\u0131s 2001 tarihinde Stockholm S\u00f6zle\u015fmesi imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. 17 May\u0131s 2004\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Stockholm Konvansiyonu, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan da imzalanm\u0131\u015f olup, s\u00f6zle\u015fmenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi haberi 30 Temmuz 2009 tarihinde resmi gazetede yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. (6) Stockholm S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni imzalayan \u00fclkelerin bu kimyasal maddeleri \u00fcretmemesi, ticari ama\u00e7la kullanmamas\u0131 ayr\u0131ca var olan stoklar\u0131n\u0131 da uygun bir metotla ortadan kald\u0131rmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

 <\/p>\n

KOK\u2019lar sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in uygulamalar ve \u00e7\u00f6z\u00fcm alternatifleri<\/em><\/strong><\/p>\n

KOK sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok \u00f6neri sunulmu\u015ftur. Bu konuda modern bertaraf teknolojileri, dioksin ve furanlar gibi kirleticilerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 at\u0131k yakma metodu yerine kullan\u0131lmal\u0131, her t\u00fcrl\u00fc yakma i\u015flemi terk edilmelidir. Modern bertaraf y\u00f6ntemlerine \u00f6rnek olarak; elektro-kimyasal oksidasyon, gaz fazl\u0131 kimyasal \"\"oksidasyon, s\u00fcperkritik su oksidasyonu, baz katalizli deklorinasyonu, katalitik hidrojenasyon gibi metotlar g\u00f6sterilebilir. (7)<\/p>\n

Daha \u00f6nce yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, DDT\u2019nin par\u00e7alanma \u00fcr\u00fcn\u00fc olan DDE ve di\u011fer pestisitlerden olan klordan gibi kal\u0131c\u0131 organik kirleticilerin \u00f6zellikle kabakgillerde birikti\u011fi bulunmu\u015ftur. (8) Her ne kadar bu maddelerin al\u0131n\u0131\u015f mekanizmas\u0131 ve bitkilerin bu i\u015flemi nas\u0131l yapt\u0131klar\u0131 bilinmese de, ABD ve Kanada gibi \u00fclkeler DDE ile kirlenmi\u015f olan b\u00f6lgelerde fitoremediasyon olarak bilinen bitkisel temizleme y\u00f6nteminde kabakgilleri kullanmaktad\u0131rlar. \u00dclkemizde \u00f6zellikle Sakarya gibi tar\u0131m\u0131n yo\u011fun olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve kaba\u011f\u0131n fazla yeti\u015ftirildi\u011fi b\u00f6lgelerde bu konu ile ilgili bir proje y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. (9) Bu proje kapsam\u0131nda k\u00f6k\u00fc kabak, \u00fcst taraf\u0131 karpuz olan bitki ve meyvelerde birikim ara\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kal\u0131c\u0131 Organiklerin bertaraf y\u00f6ntemleri d\u0131\u015f\u0131nda baz\u0131 di\u011fer hususlar da dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r: (3)<\/p>\n

– Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticilerin uluslararas\u0131 ithalat ve ihracat\u0131 ile \u00fclkeye giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 kontrol alt\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

– \u0130stenmeyen birtak\u0131m canl\u0131larla m\u00fccadelede pestisitler ilk se\u00e7enek olarak de\u011ferlendirilmemeli, daha \u00e7ok \u00e7evreye zarars\u0131z biyolojik y\u00f6ntemlere ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.\"\"<\/p>\n

– KOK\u2019lar g\u0131da yoluyla insan v\u00fccuduna al\u0131nabildi\u011fi i\u00e7in, bu maddelerle bula\u015fm\u0131\u015f olabilecek besinler ve ila\u00e7lar\u0131n halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde yaratabilece\u011fi riskler kontrol edilmeli, halka bu konu hakk\u0131nda bilgi verilmelidir.<\/p>\n

– Bu kirleticilerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkileriyle ilgili olarak her t\u00fcrl\u00fc d\u00fczenleme ve de\u011ferlendirmeden sorumlu yegane kurum Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sa\u011fl\u0131k yetkililerinin ve uzmanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerine ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

– \u00c7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 alan\u0131nda karar verici konumda bulunan politikac\u0131lar ve bilim insanlar\u0131, KOK\u2019lar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve insanlar\u0131n bu zararl\u0131 maddelerden korunmas\u0131 i\u00e7in \u00fczerlerine d\u00fc\u015fen g\u00f6revleri yerine getirmeli ve insanlar\u0131 bu konu hakk\u0131nda s\u00fcrekli bilgilendirmelidirler.<\/p>\n

– \u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bu \u00f6nemli sorununa gen\u00e7 \u00e7evre m\u00fchendislerinin ilgileri \u00e7ekilerek bu alanda uzman m\u00fchendisler yeti\u015ftirilmeli ve bu konu s\u00fcrekli g\u00fcndemde tutularak yeni \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6neriler yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n

1) Buccini J.2001 Implementing Global Action on KOK under the Stockholm Convention: Issues and Opportunities,Abstract Eco Information 2001,Environmental Risks and Global Community, Strategies and Meeting the Challenges, Argonne Ulusal Laboratuvar\u0131,14-18 May\u0131s 2001.<\/p>\n

2) TC \u00c7evre ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticilere \u0130li\u015fkin Stockholm S\u00f6zle\u015fmesi \u0130\u00e7in Ulusal Uygulama Plan\u0131, Ankara Ocak 2008.<\/p>\n

3) Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticiler Bildirgesi, 24 Aral\u0131k 2005.<\/p>\n

4) \u00c7evre-Besin Etkile\u015fimi ve \u00c7ocuk, Prof. Dr. Turgay Co\u015fkun (www.danoneenstitusu.org.tr<\/a>)<\/p>\n

5) Kal\u0131c\u0131 Organik Kirleticiler (KOK) \u0130nsan ve \u00c7evre Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, Turhan \u00c7akar (www.tuketicihaklari.org.tr<\/a>)<\/p>\n

6) Resmi Gazete, 30 Temmuz 2009 Per\u015fembe, Say\u0131: 27304 M\u0130LLETLERARASI ANDLA\u015eMA.<\/p>\n

7) International POPs Elimination Project (Derince Pestisit Sto\u011fu, Kocaeli, Tuna T\u00fcrkmen, Nisan 2005).<\/p>\n

8) M. I. Mattina, M. \u0130\u015fleyen, et al.(2006); Uptake by Cucurbitaceae of soil-borne contaminants depends upon plant genotype and pollutant properties.\u2019Environmental Science&Technology 40(6):1814-1821.<\/p>\n

9) M. \u0130\u015fleyen, T\u00fcbitak # 108O244.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kal\u0131c\u0131 Organik Kirletici Maddeler (KOK\u2019lar), fotolitik, kimyasal ve biyolojik bozunmaya kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermeleri nedeniyle do\u011faya sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 uzunlukta zaman s\u00fcreleri boyunca ayr\u0131\u015fmadan kalan, birtak\u0131m fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklere sahip, do\u011fal veya antropojenik k\u00f6kenli organik bile\u015fiklerdir. (1, 2) Bu organik bile\u015fikler, PCB\u2019ler gibi kimyasallar, DDT gibi zararl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcler ile dioksinler ve furanlar gibi yan \u00fcr\u00fcnlerden olu\u015fmaktad\u0131rlar. […]<\/p>\n","protected":false},"author":797,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[122,217,535],"tags":[198,268,488],"class_list":["post-9772","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-85-sayi","category-cevre-bilimleri","category-forum","tag-cevre","tag-cevre-muhendisligi","tag-organizma"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t