![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/y\u0131l-300x227.jpg\")
Y\u0131lanlar, hepsi olmasa da bir k\u0131sm\u0131, \u00f6nceden bacaklara sahipti, fakat \u015fimdi yeni bir ara\u015ft\u0131rma y\u0131lanlar\u0131n uzuvlar\u0131n\u0131, onlar\u0131n b\u00fcy\u00fcme a\u015famas\u0131nda, daha yava\u015f veya daha k\u0131sa bir s\u00fcre b\u00fcy\u00fctt\u00fcklerini ve bu \u015fekilde de zaman i\u00e7erisinde ortadan kalkt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Journal of Vertebrate Paleontology<\/em> degisinin son say\u0131s\u0131nda \u00f6zetlenen ara\u015ft\u0131rma, y\u0131lanlar\u0131n karada s\u00fcr\u00fcnerek ya\u015fayan ya da okyanusta y\u00fczebilen bir kertenkeleden evrimle\u015fti\u011fi \u015feklindeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n Her iki durumda da, hayvanlar zaman i\u00e7erisinde evrim ge\u00e7irirlerken ayaklar daha az kullan\u0131\u015fl\u0131 hale gelmi\u015f olmal\u0131.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ilk yazar\u0131 Alexandra Houssaye \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cE\u011fer bir \u015fey faydal\u0131 de\u011filse canl\u0131n\u0131n hayatta kalmas\u0131 \u00fczerinde hi\u00e7bir etkisi olmadan gerileyebilir ya da ayaklar y\u0131lanlar\u0131n s\u00fcr\u00fcnmesini veya y\u00fczmesini engelleyen bir durum olaca\u011f\u0131ndan ayak yap\u0131s\u0131n\u0131n gerilemesi pozitif bir sonu\u00e7 bile olabilir.\u201d<\/p>\n Paris Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi\u2019nden Houssaye ve arkada\u015flar\u0131 Eupodophis descouensi<\/em> adl\u0131 y\u0131lan fosilini incelediler. Bu tarih \u00f6ncesi y\u0131lan Kretase D\u00f6nemi s\u0131ras\u0131nda \u015fu anki L\u00fcbnan topraklar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f.<\/p>\n Y\u0131lan\u0131 daha iyi incelemek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar sinkotron-radyasyon bilgisayarl\u0131 laminografi (SRCL- synchrotron-radiation computed laminography) denilen yeni bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme tekni\u011fi kulland\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bir yandan fosili d\u00f6nd\u00fcr\u00fcrken, di\u011fer yandan yo\u011fun, y\u00fcksek enerjili X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 yard\u0131m\u0131 ile SRCL fosile derinlemesine n\u00fcfuz etti. Sonu\u00e7 olarak binlerce iki boyutlu resim elde edildi ve daha sonra bunlar bu eski y\u0131lan\u0131n kal\u00e7as\u0131n\u0131n ve son derece ince 2 cm\u2019lik bacaklar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu modeli olacak \u015feklinde derlendi.<\/p>\n Avrupa\u00a0Sinkrotron\u00a0Radyasyon\u00a0Tesisi\u2019nden yazar Paul Tafforeau \u201cSinkrotronlar muazzam boyuttaki makinelerdir ve bunlar bize fosillerin i\u00e7indeki, di\u011fer y\u00f6ntemlerle g\u00f6remeyece\u011fimiz mikroskobik detaylar\u0131 bu paha bi\u00e7ilemez \u00f6rneklere bir hasar vermeden g\u00f6rmemizi sa\u011flarlar.\u201d diyor.<\/p>\n Yeni 3-D model ile birlikte Eupodophis<\/em>\u2019in hayat\u0131 boyunca iki adet k\u00fc\u00e7\u00fck, (evrimsel olarak) gerilemi\u015f arka uzuvlara sahip oldu\u011fu ve hi\u00e7 \u00f6n uzvunun bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015f. <\/em>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n g\u00f6rebildi\u011fi bacak dizden b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f ve bu bacakta d\u00f6rt adet ayak bile\u011fi kemi\u011fi bulunmas\u0131na ra\u011fmen ayak veya ayak parma\u011f\u0131 kemi\u011fi yok. Y\u00fcksek teknolojili g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme, modern karasal kertenkelenin bacaklar\u0131na fazlas\u0131yla benzeyen bacak kemiklerinin i\u00e7 mimarisini g\u00f6stermi\u015f.<\/p>\n Houssaye, \u201cBu y\u0131landaki bacaklar k\u00f6relmi\u015fti. Bu nedenle bu y\u0131lan d\u00fcnyan\u0131n en eski y\u0131lan\u0131 olmasa da ona olduk\u00e7a yak\u0131nd\u0131r\u201d dedi. Ayr\u0131ca \u201cEn eski y\u0131lan kal\u0131nt\u0131lar\u0131 94 ila 112 milyon y\u0131l \u00f6ncesine aittir ve bu y\u0131lan yakla\u015f\u0131k 90 milyon y\u0131l \u00f6ncesine ait\u201d \u015feklinde durumu a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n Ayn\u0131 d\u00f6neme ait bir y\u0131lan olan Najash rionegrina<\/em>\u2019n\u0131n da iki adet k\u00fc\u00e7\u00fck arka aya\u011fa sahip oldu\u011funun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi y\u0131lanlar\u0131n bir zamanlar ayaklara sahip oldu\u011fu ve uzuvlara sahip bir kertenkeleden evrimle\u015fti\u011fi teorisini g\u00fc\u00e7lendiriyor. <\/em>Najash<\/em>\u2019\u0131<\/em> (\u0130branice\u2019de y\u0131lan anlam\u0131na gelir) Brezilya\u2019daki Sao Paolo \u00dcniversitesi\u2019nden Hussam Zaher ve bir meslekta\u015f\u0131 Arjantin\u2019in bir \u015fehri olan Rio Negro\u2019da bulmu\u015ftu.<\/p>\n Najash<\/em>\u00a0 kuyruk sokumu kemi\u011fini, pelvisi destekleyen kemik \u00f6zelli\u011fini korumu\u015f. Zaher y\u0131lanlar kertenkeleden evrimle\u015firken bu \u00f6zelli\u011fin kayboldu\u011funa inan\u0131yor. Arjantin\u2019de bulunan fosil y\u0131lan\u0131n bir zamanlar karada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Bunun nedeni de fosilin bir zamanlar kara olan bir b\u00f6lgede bulunmu\u015f olmas\u0131. Zaher, bu y\u0131lan\u0131n anatomisinin onun yuvada (oyukta) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 izlenimi uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Ancak Houssaye, y\u0131lanlar\u0131n karada m\u0131 denizde mi ya\u015fayan bir kertenkeleden evrimle\u015fti\u011fi ortaya konulmadan olay\u0131n kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n Houssaye \u201cY\u0131lanlar\u0131n k\u00f6keni hakk\u0131ndaki soru gelecek 10 y\u0131l i\u00e7erisinde \u00e7\u00f6z\u00fclmeli\u201d dedi. Bu bulmaca \u00fczerinde ayr\u0131 ayr\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ekiplerinden birinin bir g\u00fcn hangi t\u00fcr\u00fcn y\u0131lanlar\u0131n ortak atas\u0131 oldu\u011funu tam olarak belirleyebilece\u011finden umutlu.<\/p>\n <\/p>\n