{"id":9843,"date":"2009-04-01T18:19:19","date_gmt":"2009-04-01T15:19:19","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9843"},"modified":"2017-05-21T18:29:19","modified_gmt":"2017-05-21T15:29:19","slug":"korkular-ulkesi-amerika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/04\/01\/korkular-ulkesi-amerika","title":{"rendered":"Korkular \u00fclkesi Amerika"},"content":{"rendered":"

Amerika korkar, korku \u00fcretir, halk\u0131n\u0131n korkular i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 ister. Romanlar, filmler gibi pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnleriyle korkular\u0131 halk\u0131na iyice yerle\u015ftirir: K\u0131z\u0131lderililer de istilac\u0131d\u0131r, siyahlar da! Hele o korkun\u00e7 Asyal\u0131lar. \u00c7inliler. Uzayl\u0131 \u00c7inliler! Ruslar. Kom\u00fcnistler! Korkular\u0131 Amerikal\u0131lar\u0131 ac\u0131mas\u0131z, hain k\u0131lar. Sonu\u00e7 olarak Amerikan toplumu, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve sorgulama yetenekleri geli\u015ftirilmemi\u015f standart bireylerden olu\u015fan bir kitle toplumudur ve \u00e7\u0131kar gruplar\u0131nca desteklenen iktidarlarca bu do\u011frultuda y\u00f6netilir.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Korkular\u0131m\u0131z bizi hain yapar.<\/em><\/p>\n

Shakespeare<\/strong>, Macbeth<\/em> (1)<\/p>\n

 <\/p>\n

Amerika korkar, korku \u00fcretir, halk\u0131n\u0131n korkular i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 ister. Halklar\u0131n\u0131 korkutmak isteyen diktat\u00f6r m\u00fcsveddelerine dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapar. Neden korkar, neden korku \u00fcretir Amerika? Niye halk\u0131n\u0131n korkular i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 ister? Bu yaz\u0131da bunlar\u0131n nedenleri ve ni\u00e7inleri irdelecektir. \u015eimdi Amerika\u2019y\u0131 ve Amerikal\u0131lar\u0131 korkutan kimi olaylar\u0131 kronolojik s\u0131rayla a\u00e7\u0131klayay\u0131m.<\/p>\n

 <\/p>\n

Amerika korkar: K\u0131z\u0131lderili, zenci istilac\u0131lardan\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00dclkesinin istila edilmesinden korkar Amerika. Oysa K\u0131z\u0131lderilerin \u00fclkesi Kuzey Amerika, Anglosakson koloniciler, bir ba\u015fka deyi\u015fle s\u00f6m\u00fcrgeciler taraf\u0131ndan istila edilir. K\u0131z\u0131lderililer, atalar\u0131ndan miras kalan topraklar\u0131ndan at\u0131l\u0131r, \u00e7oluk \u00e7ocuk katledilir, K\u0131z\u0131lderili kamplar\u0131nda a\u00e7l\u0131ktan, hastal\u0131ktan \u00f6lmeye terk edilir. Yokedilmelerine 1867 y\u0131l\u0131nda sistemli bir \u015fekilde ba\u015flan\u0131l\u0131r. 1883\u2019e gelindi\u011fi zaman yakla\u015f\u0131k 13 milyon K\u0131z\u0131lderili katledilmi\u015ftir. (2) K\u0131z\u0131lderili korkusu i\u00e7lerine i\u015flemi\u015f sapk\u0131n Amerikal\u0131lar i\u00e7in bu bir soyk\u0131r\u0131m de\u011fildir. Ya nedir? Sadece, \u00fclkenin k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Milyonlarca Yahudiyi \u00f6ld\u00fcrten sapk\u0131n Hitler de \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, Almanya\u2019y\u0131 Yahudilerden ar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    \n
  1. y\u00fczy\u0131ldan 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na dek erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuk milyonlarca Afrikal\u0131 teknelerle Amerika\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Gemilerin ambarlar\u0131na at\u0131lan ve pranga vurularak birbirlerine ba\u011flanan bu Afrikal\u0131lar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc havas\u0131zl\u0131ktan, k\u00f6t\u00fc beslenmekten ve salg\u0131n hastal\u0131klardan \u00f6ld\u00fc. K\u00f6pekbal\u0131klar\u0131na yem oldular. Geriye kalanlar, esir pazarlar\u0131nda Amerikal\u0131lara k\u00f6le olarak sat\u0131ld\u0131. Bu insanlar\u0131n trajik \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc, Charles Johnson K\u00f6le Seferi<\/em> (3) adl\u0131 roman\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde dile getirir. Afrikal\u0131 k\u00f6leler, \u00f6zellikle Amerika\u2019n\u0131n g\u00fcney eyaletlerinde pamuk tarlalar\u0131nda bo\u011faz toklu\u011funa \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131 (1861-5) G\u00fcneylilerin yenilgisiyle sonu\u00e7lan\u0131nca k\u00f6leler \u00f6zg\u00fcr b\u0131rak\u0131ld\u0131. K\u00f6lelik Kurumu ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. \u00c7\u0131karlar\u0131n\u0131n yok edilmesine fena halde \u00f6fkelenen ve \u00f6zg\u00fcr k\u00f6lelerin \u00f6\u00e7 almas\u0131ndan korkan G\u00fcneyliler, Ku-Klux-Klan ad\u0131yla gizli bir \u00f6rg\u00fct kurdular. Korku \u015fiddet getirir. Beyaz c\u00fcppeleri ve kukuletalar\u0131yla kimliklerini gizleyen \u00f6rg\u00fct \u00fcyeleri eski k\u00f6lelerin evlerini ate\u015fe verdiler, as\u0131ls\u0131z su\u00e7lamalarla onlar\u0131 lin\u00e7 ettiler. (4) Martinikli zenci Marksist lider Aim\u00e9 C\u00e9saire (1913 \u2013 2008), ruhsal dengesi bozulmu\u015f Afrikal\u0131 k\u00f6leleri \u015fu veciz s\u00f6zlerle tan\u0131mlar: \u201cMilyonlarca insandan s\u00f6z ediyorum. Zekice i\u00e7lerine korku, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusu, kolayca tahrik edilebilirlik, umutsuzluk, onursuzluk zerk edilmi\u015f insanlardan.\u201d(5)<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    Filmlerde, romanlarda k\u00f6t\u00fc karakterler ya \u00c7inlidir ya da Rus<\/em><\/strong><\/p>\n

      \n
    1. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Amerika\u2019n\u0131n bat\u0131 yakas\u0131nda alt\u0131n bulundu\u011funu \u00f6\u011frenen i\u015fsiz g\u00fc\u00e7s\u00fczler d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan \u00fclkenin bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131na ak\u0131n etti. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00c7inliler geliyordu. Pek az \u00c7inli alt\u0131n buldu. \u00c7o\u011funlu\u011fu, neredeyse bo\u011faz toklu\u011funa say\u0131labilecek kadar d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle en a\u011f\u0131r i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. 1876 y\u0131l\u0131na gelindi\u011fi zaman say\u0131lar\u0131 111.000\u2019i bulmu\u015ftu. \u00c7inli i\u015f\u00e7ilerin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Amerikal\u0131 i\u015f\u00e7ileri \u00f6fkelendirdi. Sendikalar ve Amerikan \u0130\u015f\u00e7i Partisi \u00c7inlilerin \u00fclkeye sokulmamas\u0131 i\u00e7in giri\u015fimlerde bulundular. Halk\u0131n, beyaz olmayan g\u00f6\u00e7menlere kar\u015f\u0131 olan \u0131rk\u00e7\u0131 \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 ve i\u015f\u00e7ilerin \u00c7inli i\u015f\u00e7ilere duyduklar\u0131 kin ve nefret sonunda eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. 1862\u2019deki ekonomik durgunluk s\u0131ras\u0131nda 88 \u00c7inli lin\u00e7 edildi. S\u00fcregelen benzeri trajik olaylar sonucu 1882\u2019de \u201c\u00c7inlileri K\u0131s\u0131tlama Yasas\u0131\u201d y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi, \u00c7inlilerin Amerika\u2019ya g\u00f6\u00e7\u00fc \u00f6nlendi. (6) G\u00f6\u00e7\u00fcn \u00f6nlenmesinde istilac\u0131 Amerika\u2019n\u0131n, \u00fclkeyi \u00c7inlilerin istila etmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesinden de deh\u015fete kap\u0131lmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli pay\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim.<\/li>\n<\/ol>\n

      1930\u2019lar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda Amerika\u2019da Flash Gordon<\/em> kurgusalbilim \u00e7izgi roman\u0131 dergiler ve gazetelerde yay\u0131mlanmaya ba\u015flad\u0131. Konusu k\u0131saca \u015f\u00f6yleydi: Mongo gezegeni D\u00fcnya\u2019ya h\u0131zla yakla\u015fmaktad\u0131r. Gezegenin imparatoru Ming, D\u00fcnya\u2019y\u0131 fethetmek, beyaz \u0131rk\u0131 yery\u00fcz\u00fcnden silmek isteyen, sar\u0131 \u0131rktan, k\u00f6t\u00fcn\u00fcn akla gelebilecek t\u00fcm \u00f6zelliklerine sahip bir adamd\u0131r. Maiyetindekiler de Asyal\u0131 habis ruhlu tiplerdir.(7) Velhas\u0131l bu \u00e7izgi romanda da Amerikan halk\u0131na \u00c7inli ve Asyal\u0131 korkusu zerk edildi. An\u0131lan \u00e7izgi roman\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc ra\u011fbet g\u00f6rmesi \u00fczerine roman art arda beyaz perdeye uyarlanmaya ba\u015flad\u0131. \u0130lk Flash Gordon<\/em> filmi, Uzay Gemisiyle Bilinmeyene Yolculuk<\/em> (Spaceship to the Unknown<\/em>, 1936) oldu. Film, \u00e7izgi roman\u0131n\u0131n t\u0131pat\u0131p beyazperdeye uyarlamas\u0131yd\u0131. Filmde de romandaki tema i\u015flenmi\u015fti. \u00d6zetle Flash Gordon<\/em> dizileri, 30\u2019lu y\u0131llar\u0131n en ba\u015far\u0131l\u0131 \u00fcr\u00fcnleri oldu. \u00c7inlilerin habis insanlar oldu\u011fu 30\u2019lu y\u0131llarda \u00e7evrilen ba\u015fka filmlerin de konusu oldu. Fu Manchu\u2019nun Maskesi<\/em> (The Mask of Fu Manchu<\/em>, 1932) filminde Fu Manchu (Boris Karloff), beyaz \u0131rk\u0131 yery\u00fcz\u00fcnden kaz\u0131mak ve Asya\u2019n\u0131n egemenli\u011fini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yaymak isteyen \u00c7inli bir gizli \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fcyesiydi. Baltal\u0131 Adam<\/em> (The Hatchet Man<\/em>, 1932) filminde de \u00c7inli Wang (Edward G. Robinson) Tong Toplulu\u011fu\u2019nun (Tong Society) verdi\u011fi g\u00f6revle beyazlar\u0131 keskin bir baltayla do\u011frayan bir caniydi. (8) Bu filmlerle Amerikan halk\u0131n\u0131n zihnine \u00c7inli korkusunun silinmez bi\u00e7imde nak\u015folmas\u0131 sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

      Amerikal\u0131lar\u0131n korkular\u0131 ba\u015fka filmlere de konu olmu\u015ftur. Mesela, Franken\u015ftayn<\/em> (Frankenstein, 1931) filmi gibi. Mary Shelley\u2019nin (1797-1851), 1818 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 Frankenstein<\/em> (9) adl\u0131 kurgusalbilim roman\u0131ndan esinlenerek sahneye konulan bir dizi oyundan yap\u0131lan al\u0131nt\u0131lar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde birbirine ba\u011flanmas\u0131yla olu\u015fturulan bu filmdeki (10) yarat\u0131\u011f\u0131 Boris Karloff canland\u0131r\u0131r. Karloff, as\u0131l ad\u0131 William Henry Pratt olan bir \u0130ngiliz tiyatro ve sinema oyuncusudur. Pratt, ger\u00e7ek hayat\u0131nda sevimli, sakin miza\u00e7l\u0131 ve n\u00fcktedan bir insanm\u0131\u015f. Kemerli burnu, koca kulaklar\u0131, sivri \u00e7enesi, t\u00fcmsek aln\u0131 ve g\u00fcr ka\u015flar\u0131, ma\u011fara a\u011fz\u0131 izlenimi veren g\u00f6z \u00e7ukurlar\u0131 vard\u0131 Pratt\u2019in. Hollywood, onun bu \u00f6zelliklerini makyajla abartarak, korku filmlerinde ve fantastik filmlerde, habis ruhlu karakterleri canland\u0131racak bir ba\u015foyuncu yaratt\u0131. Amerika i\u00e7in Ruslar; a\u015fa\u011f\u0131 \u0131rktan, k\u00f6t\u00fc, barbar ve \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck kom\u00fcnist oldu\u011fundan (!?) ona Boris Karloff ad\u0131n\u0131 takt\u0131lar. Bu kez de Amerikan halk\u0131na Rus korkusu a\u015f\u0131land\u0131. Peki ama, Pu\u015fkin, Tolstoy, \u00c7ehov, Dosteyevski, Gorki\u2026 Rus de\u011fil miydi? Onlar da m\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u0131rktan barbarlard\u0131? T\u00fcm eserlerini Amerikancaya \u00e7evirmediniz mi onlar\u0131n? Kem k\u00fcm!<\/p>\n

       <\/p>\n

      Wells\u2019in radyo oyunundaki uzayl\u0131 istilas\u0131 kurgusu, ger\u00e7ek san\u0131l\u0131nca\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

      30 Ekim 1938 y\u0131l\u0131 gecesi Amerikal\u0131lar \u00e7o\u011fu, d\u00f6nemin pop\u00fcler bir m\u00fczikli radyo g\u00f6sterisini dinlemektedir. Bir s\u00fcre sonra yay\u0131na mutat ara verilir. O zaman Amerikal\u0131lar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc CBS radyosunu a\u00e7ar. (11) CBS\u2019de H. G. Wells\u2019in The War of the Worlds<\/em> (D\u00fcnyalar Sava\u015f\u0131, 1898) roman\u0131ndan uyarlanan bir ske\u00e7 yay\u0131mlanmaktad\u0131r. Uyarlama Orson Welles ve Mercury Tiyatrosu taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Birdenbire yay\u0131na son verilir. Titrek bir sesle spiker, New Jersey Eyaleti\u2019ndeki muhabirlerinin ge\u00e7ti\u011fi bir haberi okumaya ba\u015flar. Mars gezegeninden gelen istilac\u0131 g\u00fc\u00e7lerin \u00f6nc\u00fclerini ta\u015f\u0131yan bir uzay gemisi, New Jersey\u2019e inmi\u015ftir. Resmi makamlar \u00f6nlemler almaktad\u0131r. Halk b\u00fcy\u00fck bir pani\u011fe kap\u0131l\u0131r. Borsa alt\u00fcst olur. Bankalar\u0131n \u00f6n\u00fcnde kuyruklar olu\u015fur; herkes paras\u0131n\u0131 \u00e7ekmek istemektedir. G\u0131da maddeleri adeta ya\u011fma edilir. New Jersey\u2019e ba\u011fl\u0131 telefon hatlar\u0131 fel\u00e7 olur. Ba\u015flar\u0131n\u0131 sokacak, gizlenecek bir yer aramaya ba\u015flar Amerikal\u0131lar. B\u00fct\u00fcn bu olaylar\u0131n hemen ard\u0131ndan, radyoda haber gibi yans\u0131t\u0131lan olaylar\u0131n ger\u00e7ekle alakas\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca H. G. Wells\u2019in D\u00fcnyalar Sava\u015f\u0131<\/em> roman\u0131n\u0131n radyoya uyarlanmas\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131klan\u0131r. Buna ra\u011fmen, yabanc\u0131 \u00fclkeler ile uzaydan gelebilecek istilalar ba\u011flam\u0131nda ruhsal durumunun ve beklentisinin altyap\u0131s\u0131 olu\u015fmu\u015f Amerikan toplumu i\u00e7in an\u0131lan a\u00e7\u0131klama pek i\u015fe yaramaz. \u0130stila korkusu, yok edilemez bi\u00e7imde i\u00e7lerine i\u015flemi\u015ftir Amerikal\u0131lar\u0131n. Bu bak\u0131mdan heyecan ve karga\u015fa bir s\u00fcre daha devam eder. (12)<\/p>\n

       <\/p>\n

      Kom\u00fcnistlerin Hollywood\u2019u istila etti\u011fi korkusu\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

      1947\u2019de cumhuriyet\u00e7i meclis \u00fcyesi J. Parnell Thomas, kom\u00fcnistlerin Hollywood film end\u00fcstrisini y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ispat etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bir cad\u0131 av\u0131 ba\u015flad\u0131, on senaryo yazar\u0131, HUAC\u2019\u0131n (13) sorular\u0131n\u0131 cevaplamay\u0131 reddettikleri i\u00e7in tutukland\u0131lar. Tutuklamaya \u00f6fkelenen \u00fcnl\u00fc film oyuncusu Humphrey Bogart, bu siyasi kampanyan\u0131n kurbanlar\u0131n\u0131 savunmak amac\u0131yla bir komite kurdu. Komite, Senat\u00f6r Joseph R. McCarthy d\u00f6nemindeki (1950-4) kovu\u015fturmalara kar\u015f\u0131 bir bildiri d\u00fczenledi. Bildiride, bireyin siyasal haklar\u0131n\u0131n denetlenmesinin demokrasinin temel ilkeleriyle \u00e7eli\u015fti\u011fi belirtiliyordu. Bildiriyi imzalayanlar aras\u0131nda Katherine Hepburn, Gregory Peck, Gary Cooper, Judy Garland, Billy Wilder ve John Huston gibi tan\u0131nm\u0131\u015f oyuncular, y\u00f6netmenler ve senaryo yazarlar\u0131 vard\u0131. Bildiri New York Herald Tribune<\/em>\u2019de yay\u0131mland\u0131. Ayr\u0131ca Bogart, \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 da yapt\u0131: \u201cBence anayasay\u0131 \u00e7arp\u0131tarak yorumlamaya bu \u00fclkede HUAC da dahil hi\u00e7 kimsenin hakk\u0131 yoktur.\u201d An\u0131lan bildiri ve a\u00e7\u0131klama Bogart\u2019a pahal\u0131ya mal oldu. Ger\u00e7i McCarthy Komisyonu\u2019na ifade vermedi ama, film \u015firketleri onunla yapt\u0131klar\u0131 anla\u015fmalar\u0131 derhal iptal ettiler.(14)<\/p>\n

      Gene bu ba\u011flamda Charles Chaplin, New York\u2019ta yap\u0131lan bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda siyasal g\u00f6r\u00fc\u015fleri dolay\u0131s\u0131yla gazeteciler taraf\u0131ndan \u015fiddetle ele\u015ftirildi. HUAC Komitesi \u00fcyesi ve Demokrat Parti Milletvekili John Rankin, Chaplin\u2019in ABD\u2019den s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesini \u00f6nerdi. Chaplin\u2019in HUAC Komitesi\u2019nin bir toplant\u0131s\u0131nda \u00fcst \u00fcste birka\u00e7 kez su\u00e7lanmas\u0131 ve Monsieur Verdoux <\/em>(1947) filmi aleyhinde yap\u0131lan g\u00f6steriler, filmin bir\u00e7ok eyalette yasaklanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u2026(15) \u00d6zetle, Amerikan toplumunun d\u00fc\u015f\u00fcnen ve sorgulayan bireyleri ile yarat\u0131c\u0131 az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan bilim insanlar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler ve sanatk\u00e2rlar HUAC Komitesi ya da McCarthy Komisyonu ile ba\u015flar\u0131n\u0131n derde girmemesi i\u00e7in etkinliklerini korkusuzca ve \u00e7ekinmesizce s\u00fcrd\u00fcremediler. Bu da onlar\u0131n ki\u015filiklerini olumsuz y\u00f6nde etkiledi.<\/p>\n

       <\/p>\n

      Ruslar geliyor! Ruslar geliyor!..<\/em><\/strong><\/p>\n

      1959 K\u00fcba Devrimi olu\u015ftu. Diktat\u00f6r Batista Dominik Cumhuriyeti\u2019ne ka\u00e7t\u0131. Fidel Castro K\u00fcba Ba\u015fkan\u0131 oldu. Burnunun dibinde kom\u00fcnist bir devletin varl\u0131\u011f\u0131 Amerika\u2019y\u0131 tedirgin etti. K\u00fcba\u2019ya ekonomik ambargo uygulad\u0131. Sovyet Rusya K\u00fcba\u2019ya lojistik ve askeri yard\u0131m yapt\u0131, uzmanlar yollad\u0131. Amerikan toplumunun kom\u00fcnist ve Rus korkusu n\u00fcksetti.<\/p>\n

      Amerikan toplumunun Rus ve kom\u00fcnist korkusu beyazperdeye de yans\u0131r. \u00d6rnekse, Norman Jevison\u2019\u0131n y\u00f6netti\u011fi Ruslar Geliyor! Ruslar Geliyor!<\/em> (The Russian Are Coming! The Russian Are Coming!<\/em>, 1966) filminde, bir Rus denizalt\u0131s\u0131 New Jersey k\u0131y\u0131s\u0131na yak\u0131n bir yerde ar\u0131za yapar. Olay\u0131 \u00f6\u011frenen Amerikan halk\u0131, Ruslar \u00fclkemizi i\u015fgal etmeye geldiler diye deh\u015fete kap\u0131l\u0131r\u2026<\/p>\n

      Bu \u00f6rnekler g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek devam ettirilebilir. \u0130yisi mi \u00f6rnek vermeyi burada keseyim ve yaz\u0131m\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtti\u011fim gibi, Amerika\u2019n\u0131n neden korktu\u011funu, niye halk\u0131n\u0131n korkular i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 istedi\u011fini a\u00e7\u0131klayay\u0131m.<\/p>\n

       <\/p>\n

      D\u00fc\u015f\u00fcnmeyen bir halk ve \u00e7\u0131kar gruplar\u0131nca desteklenen iktidar: Amerika<\/em><\/strong><\/p>\n

      Amerikal\u0131 toplumbilimci Wright Mills, The Power Elite<\/em> (16) adl\u0131 eserinde, Amerikan toplumunun d\u0131\u015f d\u00fcnyaya iletildi\u011fi gibi, ger\u00e7ek demokratik bir toplum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; d\u00fc\u015f\u00fcnme ve sorgulama yetenekleri geli\u015ftirilmemi\u015f standart bireylerden olu\u015fan bir kitle toplumu oldu\u011funu, ve bu toplumun, kendi topluluklar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimseye kar\u015f\u0131 sorumluluk duymayan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131k taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini; ve bu az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n da b\u00fcy\u00fck sanayi kapitalistlerinden, bunlar\u0131 besleyen finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ba\u015fkanlar\u0131ndan ve Pentagon\u2019daki \u00fcst y\u00f6neticilerden olu\u015ftu\u011funu belirtir. Ayr\u0131ca kitapta, kitle toplumu ve kamu toplumu kavramlar\u0131n\u0131, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak tan\u0131mlar. S\u00f6z konusu kitap, Prof Dr. \u00dcnsal Oskay\u2019\u0131n \u00e7evirisiyle 1974 y\u0131l\u0131nda \u0130ktidar Se\u00e7kinleri<\/em> ad\u0131yla T\u00fcrk\u00e7ede yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. (17)<\/p>\n

      Bilimsel kitaplar\u0131, \u00f6zellikle tarih ve toplumbilimle ilgili kitaplar\u0131 ve makaleleri okurken her zaman akl\u0131mda tuttu\u011fum genel ge\u00e7er bir ger\u00e7ek vard\u0131r: Bilimsel bilgiler onlar\u0131 \u00fcreten ki\u015filerin inan\u00e7lar\u0131ndan ve tercihlerinden tamamen soyutlanamaz. Bu nedenle, elde edebildi\u011fim g\u00fcvenilir yabanc\u0131 kaynaklara ba\u015fvurdum. Mills\u2019in kitab\u0131ndaki verilerin, bu kaynaklarda verilen bilgilerle uyu\u015ftu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n

      Sonu\u00e7 olarak Amerikan toplumu, iktidar\u0131n ve onu destekleyen \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc modele g\u00f6re bi\u00e7imlendirilmi\u015f bir teknolojik kitle toplumudur. Bu toplumu olu\u015fturan standart kitle bireylerinin belirgin \u00f6zellikleri \u015funlard\u0131r: (18) Her \u015feyi evinin ve ailesinin dar \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Malperesttir, feti\u015fi parad\u0131r, g\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00fcn etmekten ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 ki\u015fisel \u015fanss\u0131zl\u0131k ve felaket olarak g\u00f6r\u00fcr, onlar\u0131n var olan toplumsal sistemden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmez. Toplum sorunlar\u0131na kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131zd\u0131r, tecrit edilmi\u015ftir. Toplumsal belle\u011fi yoktur, felaketleri k\u0131sa s\u00fcrede unutur, kadercidir, hurafelere inan\u0131r. Bir futbol ma\u00e7\u0131n\u0131 ya da bir rock \u015fark\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n konserini, politik ve insani bir drama ye\u011fler. Sava\u015f, bar\u0131\u015f, politik ahlaks\u0131zl\u0131k gibi \u00f6nemli sorunlardan ka\u00e7ar. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla kendisine iletilen haberlerin, yorumlar\u0131n, bilc\u00fcmle iletilerin asl\u0131n\u0131 fasl\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaz, sorgusuz sualsiz kabul eder. Mesela, ona d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n kom\u00fcnizm oldu\u011funu s\u00f6ylerler. Kom\u00fcnizmin ne oldu\u011funu bilmeksizin bu sav\u0131 kabul eder\u2026 Bu kabullenmeler onun korkular\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur. Korkular onu ac\u0131mas\u0131z yapar. K\u0131z\u0131lderililerden korkar. Siyahlardan korkar. \u00c7inlilerin, uzayl\u0131lar\u0131n, Ruslar\u0131n, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00fclkesini istila etmesinden korkar\u2026 Korkular i\u00e7inde ya\u015far. \u00d6zlemi mutlu robot olan standart bireylerden olu\u015fan, olgunla\u015fmam\u0131\u015f, olgunla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f; \u00e7ocuk kalm\u0131\u015f, \u00e7ocukla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, hasta g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc (patolojik) bir toplumdur Amerikan toplumu. B\u00f6yle bir toplum Amerikan iktidarlar\u0131n\u0131 rahatlat\u0131r, iktidar olduklar\u0131na inanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kitle toplumlar\u0131 ve iktidarlar\u0131 miyoptur, uza\u011f\u0131 g\u00f6remezler.<\/p>\n

      Oysa ama\u00e7 bir toplumun kamu toplumu olmas\u0131d\u0131r. Onu olu\u015fturan bireylerin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini -kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda de\u011fil- a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edebildikleri, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ve serbest tart\u0131\u015fmayla kamuoyu yaratabildikleri bir toplum olmas\u0131d\u0131r. Kamu toplumu, ger\u00e7ek demokratik bir toplumdur. Bir \u00fclkede ger\u00e7ek demokrasinin var olabilmesi i\u00e7in iki \u00f6nko\u015fulun ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir: Bilgili ve etkin bir kamu; bilgili olmasa bile, bilgili kimselerin bu kamuyla ileti\u015fim kurabilmesi ve iktidar sahibi kimselerin kamuya kar\u015f\u0131 sorumlu tutulabilmesi. B\u00f6yle bir kamu toplumunda kamu ile iktidar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olumlu etkile\u015fmeyle her an kendilerini a\u015far ve geli\u015firler.<\/p>\n

       <\/p>\n

      D\u0130PNOTLAR VE KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n

      1) Lady Macduf: \u201cOur fears do make us traitors.\u201d William Shakespeare, The Complete Works<\/em>, Collins, London and Glasgow, 1951; Macbeth<\/em>, Act 4, Scene 2, p.1018, 1376 p.<\/p>\n

      2) Eric Hobsbawm, Sermaye \u00c7a\u011f\u0131<\/em> (The Age of Capital<\/em>), \u00c7ev. Bahad\u0131r Sina \u015eener, Dost Kitabevi, Ankara, 1998, s.156, 375 s.<\/p>\n

      3) Charles Johnson, K\u00f6le Seferi<\/em> (Middle Passage<\/em>), 1990 \u201cNational Book\u201d \u00d6d\u00fcl\u00fc, \u0130ngilizceden \u00e7ev. Sibel \u00d6zbudun, Simavi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1992, 201 s.<\/p>\n

      4) Attil\u00e2 Tokatl\u0131, Gizli \u00d6rg\u00fctler<\/em>, Gezegen Yay\u0131nevi, Ankara, 1971, ss.185-92, 234 s.<\/p>\n

      5) \u201cI am talking of millions of man who have been skilfully injected with fear, inferiority complexes, trepidation, servility, despair, abasement, Aim\u00e9 C\u00e9saire, Discours sur le Colonialisme\u201d (Paris, Pr\u00e9sence Africaine, 1956), pp.14-5. Bkz.: Frantz Fanon, Black Skin White Mask<\/em> (Originally published in France as Peau Noire, Masques Blancs<\/em>), Translated by Charles Lam Markmann, Granada Publishing Limited, Published by Paladin, London, 1972, p.7, 174 p. Fanon\u2019un bu kitab\u0131, zencilerin psikolojisini ve felsefesini \u00e7\u00f6z\u00fcmleyen bir ba\u015f eserdir, kan\u0131mca.<\/p>\n

      6) Hobsbawm, Sermaye \u00c7a\u011f\u0131<\/em>, 1998, s.77.<\/p>\n

      7) Flash Gordon<\/em> \u00e7izgi roman\u0131 hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz: Altay G\u00fcnd\u00fcz, \u201c1930\u2019lar\u0131n \u00e7ocuk dergileri, \u00e7izgi romanlar ve g\u00fcd\u00fcmleme,\u201d Bilim ve Gelecek<\/em>, \u0130stanbul, Say\u0131: 55, 2008 Eyl\u00fcl, ss.72-75.<\/p>\n

      8) Bu konuda kapsaml\u0131 bilgi i\u00e7in bkz.: Bernhard Roloff ve Georg Seesslen, \u00dctopik Sinema \u2013 Bilim Kurgu Sinemas\u0131n\u0131n Tarihi ve Mitolojisi<\/em>, Almancadan \u00e7ev. Veysel Atayman, Alan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995, ss.171-202, 372 s.<\/p>\n

      9) Mary Shelley, Frankenstein or the Modern Promethe<\/em>us (Franken\u015ftayn ya da Modern Prometheus), Wordsworth Classics, Hertfordshire, England, 1999, 175 p.<\/p>\n

      10) Mary Shelley, Frankenstein<\/em>, \u00c7ev.Elif \u00d6zsayar, Arion Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 2002, s. xx\u0131, xxx\u0131x + 305 s.<\/p>\n

      11) CBS: Columbia Broadcasting System \/ Kolombiya Radyo Yay\u0131n Sistemi; ABD.<\/p>\n

      12) Peter McKellar, Experince and Behaviour<\/em>, Penguin \/ Pelican, Hormondsworth, Middlessex, England, 1968, p.189, 422 p. Bernhard Roloff ve Georg Seesslen, \u00dctopik Sinema<\/em>, 1995, ss.181-2.<\/p>\n

      13) HUAC: House Un-American Activities Committee \/ Amerika Kar\u015f\u0131t\u0131 Faaliyetler Komitesi.<\/p>\n

      14) Unda H\u00f6rner, Lauren Bacall ve Humprey Bogart, Almancadan \u00e7ev. Hulki ve Monika Demirel, \u0130leti\u015fim, \u0130stanbul, 2000, ss.75-8, 144 s. + 7 s. foto\u011fraf.<\/p>\n

      15) Kapsaml\u0131 bilgi i\u00e7in bkz.: Marcel Martin, Charlie Chaplin (\u015earlo),<\/em> \u00c7ev. Timu\u00e7in Yekta, Bilgi Yay\u0131nevi, Ankara, 1972, s.261 ve devam\u0131, 263 s.; Nijat \u00d6z\u00f6n, Ansiklopedik Sinema S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc<\/em>, Ark\u0131n Kitabevi, \u0130stanbul, 1958, ss.70-75, 464 s.; Charles Chaplin, My Autobiography<\/em>, Penguin, London, 1966, 490 p.<\/p>\n

      16) Wright Mills, The Power Elite<\/em>, Oxford University Press, 1956, 448 s.<\/p>\n

      17) Wright Mills, \u0130ktidar Se\u00e7kinleri<\/em>, \u00c7ev. \u00dcnsal Oskay, Bilgi Yay\u0131nevi, Ankara, 1974, 579 s.<\/p>\n

      18) Kitle toplumu ve kitle bireyi konusunda kapsaml\u0131 bilgi i\u00e7in bkz.: Wright Mills, The Power Elite<\/em>, 1956. Wright Mills, \u0130ktidar Se\u00e7kinleri<\/em>, 1974. Ayr\u0131ca bkz.: Altay G\u00fcnd\u00fcz, \u201cYap\u0131lar neden \u00e7\u00f6k\u00fcyor?\u201d ve \u201c\u00dcniversite-toplum ili\u015fkisi,\u201d Cumhuriyet, 16 Eyl\u00fcl ve 15 Ekim 1986. Sessiz \u00c7o\u011funluk, Sessiz \u00c7o\u011funluk-Olaylar ve G\u00f6r\u00fc\u015fler<\/em>, B\u00fcke Kitaplar\u0131, \u0130stanbul, Temmuz 2005, ss. 1-6 ve 7-11. Sidney Lens, Standart Adam<\/em>, \u00c7ev. S\u00fcha \u00c7ilingiro\u011flu, Kovan Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130zmir, 1961, 38 s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Amerika korkar, korku \u00fcretir, halk\u0131n\u0131n korkular i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 ister. Romanlar, filmler gibi pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnleriyle korkular\u0131 halk\u0131na iyice yerle\u015ftirir: K\u0131z\u0131lderililer de istilac\u0131d\u0131r, siyahlar da! Hele o korkun\u00e7 Asyal\u0131lar. \u00c7inliler. Uzayl\u0131 \u00c7inliler! Ruslar. Kom\u00fcnistler! Korkular\u0131 Amerikal\u0131lar\u0131 ac\u0131mas\u0131z, hain k\u0131lar. Sonu\u00e7 olarak Amerikan toplumu, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve sorgulama yetenekleri geli\u015ftirilmemi\u015f standart bireylerden olu\u015fan bir kitle toplumudur ve \u00e7\u0131kar […]<\/p>\n","protected":false},"author":653,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[100,211,38],"tags":[],"class_list":["post-9843","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-62-sayi","category-antropoloji","category-dergi-sayilari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/653"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9843"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9843\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}