{"id":9862,"date":"2009-04-01T18:42:04","date_gmt":"2009-04-01T15:42:04","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9862"},"modified":"2024-07-30T20:07:26","modified_gmt":"2024-07-30T17:07:26","slug":"campanellanin-kitabindan-secmeler-galileo-savunmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/04\/01\/campanellanin-kitabindan-secmeler-galileo-savunmasi","title":{"rendered":"Campanella\u2019n\u0131n kitab\u0131ndan se\u00e7meler     Galileo Savunmas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em>Bir s\u00fcre \u00f6nce, zaman\u0131m\u0131z\u0131n en \u00e7ok yan\u0131t bekleyen sorular\u0131ndan ikisini cevaplad\u0131m. (1) Bu sorular\u0131n ilki, yeni bir felsefe olu\u015fturmaya izin verilip verilmeyece\u011fi sorusu. Di\u011feri ise, Aristoculara ve pagan felsefecilerin otoritesine kar\u015f\u0131 gelmenin ve bunlar\u0131 H\u0131ristiyan okullar\u0131ndan kald\u0131rarak, yerlerine azizlerin \u00f6\u011fretilerini takip eden yeni bir felsefenin yerle\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn ve uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u015eimdi ise, Floransal\u0131 Galileo taraf\u0131ndan savunulan felsefi g\u00f6r\u00fc\u015flerden memnun olmayan ki\u015filerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir iddiaya yan\u0131t vermeye davet ediliyorum. Galileo\u2019nun g\u00f6r\u00fc\u015flerinin tepki \u00e7ekiyor olmas\u0131n\u0131n nedeni, \u00f6\u011fretinin Kutsal Kitaplarda yaz\u0131lanlarla \u00e7eli\u015fkili g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olmas\u0131d\u0131r. En iyi \u015fekilde yan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/em><\/p>\n<p>O halde \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran soru \u015fudur: <strong>Galileo taraf\u0131ndan savunulan felsefi g\u00f6r\u00fc\u015f Kutsal Kitaplara uygun mudur, ayk\u0131r\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>Bu soruyu be\u015f b\u00f6l\u00fcm i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yan\u0131tlayaca\u011f\u0131m. \u0130lk b\u00f6l\u00fcmde Galileo kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fleri; ikinci b\u00f6l\u00fcmde Galileo\u2019nun savunmas\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri verece\u011fim. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in gerekli baz\u0131 hipotezler olu\u015fturup; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde Galileo\u2019ya kar\u015f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen arg\u00fcmanlara yan\u0131t verece\u011fim. Be\u015finci b\u00f6l\u00fcmde ise Galileo\u2019nun savunmas\u0131n\u0131n nas\u0131l de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00d6L\u00dcM-1<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Galileo kar\u015f\u0131t\u0131 arg\u00fcmanlar<\/strong><\/p>\n<p>Galileo kar\u015f\u0131t\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen ilk arg\u00fcman \u015fudur; Aziz Thomas ve t\u00fcm Skolastikler teolojik yaz\u0131lar\u0131n\u0131 Aristo fizi\u011fi ve metafizi\u011fi \u00fczerine kurmu\u015flard\u0131r ve buna kar\u015f\u0131t yeni fikirler getirmeyi deneyenler, teolojik \u00f6\u011fretileri t\u00fcmden ortadan kald\u0131racakm\u0131\u015f gibi alg\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>arg\u00fcman; Galileo, t\u00fcm kilise b\u00fcy\u00fckleri (2) ve Skolastikler ile \u00e7eli\u015fen fikirler yay\u0131mlamaktad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n hareket etti\u011fini ve evrenin merkezinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131n g\u00fcne\u015f ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n bulundu\u011fu g\u00f6kk\u00fcrenin sabit oldu\u011funu \u00f6\u011fretmektedir. Ancak Kilise b\u00fcy\u00fckleri, skolastikler ve duyular\u0131m\u0131z tersini s\u00f6yler.<\/li>\n<li>arg\u00fcman; Galileo Kutsal Kitap ile a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7eli\u015fmektedir. <em>Zebur<\/em> [92:1]\u2019da \u015f\u00f6yle s\u00f6ylenmektedir; \u201cO d\u00fcnya k\u00fcresini yerine yerle\u015ftirmi\u015ftir, bir daha da hareket etmeyecektir\u201d ve yine <em>Zebur<\/em> [103:5]\u2019da; \u201cO d\u00fcnyay\u0131 temellerinin \u00fczerine kurmu\u015ftur; as\u0131rlar ge\u00e7tik\u00e7e de yerinden hareket etmeyecektir.\u201d Hz. S\u00fcleyman\u2019\u0131n <em>Ecclesiastes <\/em>[1:4]\u2019de s\u00f6yledi\u011fi gibi; \u201cAncak d\u00fcnya sonsuza kadar yerinde duracakt\u0131r.\u201d<\/li>\n<li>arg\u00fcman; ayn\u0131 durum g\u00fcne\u015fin hareketi i\u00e7in a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yine <em>Ecclesiastes<\/em> [1:4-6]\u2019da s\u00f6ylendi\u011fi gibi; \u201cD\u00fcnya sonsuza kadar sabit duracakt\u0131r; g\u00fcne\u015f y\u00fckselir yerini al\u0131r ve sonra kendi yerine geri d\u00f6ner; orada y\u00fckselir ve g\u00fcney y\u00f6n\u00fcnden d\u00f6nerek kuzeye do\u011fru y\u00f6nelir; r\u00fczgar evreni bir \u00e7ember \u015feklinde kat eder ve tekrar \u00e7emberine geri d\u00f6ner.\u201d<\/li>\n<li>arg\u00fcman; Ye\u015fu (Joshua) [10:12-13]\u2019da \u00e7ok heyecan verici bir mucizeden s\u00f6z edilmektedir. Ye\u015fu \u201cG\u00fcne\u015f, Gibeon \u00fczerinde sabit dur, ve Ay, sen de Aijalon vadisi \u00fczerinde. Ve g\u00fcne\u015f g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde durdu ve bir g\u00fcn boyunca hareket etmedi.\u201d diyerek g\u00fcne\u015fin hareketini durdurmu\u015ftur. Ayn\u0131 durum <em>Ecclesiasticus<\/em> [46:5]\u2019da da bulunmu\u015ftur.<\/li>\n<li>arg\u00fcman, \u0130saiah [38:8]\u2019de Tanr\u0131 Hezekiah\u2019a sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geri verece\u011fini g\u00f6stermek i\u00e7in bir i\u015faret olarak Ahaz\u2019\u0131n saati mucizesini vermi\u015ftir: \u201cG\u00fcne\u015f \u00f6nceden yol ald\u0131\u011f\u0131 10 mesafeyi geri kat etti.\u201d Hezekiah Arami kral\u0131 taraf\u0131ndan bu mucize hakk\u0131nda sorguland\u0131. 2 Paralipomena [2 Chronicles 32:24,31]\u2019den de bildi\u011fimiz gibi kral kendini astronomiye adam\u0131\u015ft\u0131 ve g\u00fcne\u015fin geri \u00e7ekili\u015fini de fark etmi\u015fti. Bu nedenle, e\u011fer Tanr\u0131 ger\u00e7ekten g\u00fcne\u015fin hareketini durdurmu\u015f olmasayd\u0131, bunlar da ger\u00e7ek mucizeler olmayacakt\u0131. B\u00f6ylece, bu iki olay\u0131 mucize olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de Kutsal Kitap da yanl\u0131\u015f olacakt\u0131.<\/li>\n<li>arg\u00fcman, Kutsal Kitaplar y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn hareketlerine duyduklar\u0131 hayranl\u0131kla konu\u015furlar. Judges 5 [5:20]\u2019teki Deborah\u2019\u0131n \u015fark\u0131s\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi gibi, \u201cY\u0131ld\u0131zlar rotalar\u0131nda d\u00fczenli bir \u015fekilde ilerleyip Sisera ile sava\u015f\u0131rlar.\u201d Bu y\u00fczden y\u0131ld\u0131zlar da, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n bir tablodaki d\u00fc\u011f\u00fcmler gibi ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6ky\u00fcz\u00fc de hareket ederler. Ayn\u0131 zamanda Havari Jude [Jude 13]\u2019de \u201cyoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f y\u0131ld\u0131zlardan\u201d s\u00f6z eder, bu y\u00fczden hareket ederler. 3 Esdras 4\u2019te (3) de \u015f\u00f6yle s\u00f6ylenmektedir: \u201cD\u00fcnya b\u00fcy\u00fckt\u00fcr, cennetler de kusursuzdur. G\u00fcne\u015fin \u00e7ember \u00e7izen rotas\u0131 da cennetlerden ge\u00e7er ve bir g\u00fcn i\u00e7inde eski yerine geri d\u00f6ner.\u201d Bu y\u00fczden Galileo y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn hareketsiz oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011finde, a\u00e7\u0131k\u00e7a Tanr\u0131\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcyle \u00e7eli\u015fmektedir.<\/li>\n<li>arg\u00fcman, Galileo ayda ve gezegenlerde su bulundu\u011funu iddia etmi\u015ftir. Ancak bu yanl\u0131\u015ft\u0131r. Aristo ve t\u00fcm Skolastikler as\u0131rlar boyunca cennetlerin sonsuzlu\u011funa ve de\u011fi\u015fmezli\u011fine \u015fahitlik etmi\u015flerdir ve bu y\u00fczden de bu g\u00f6kcisimleri bozunmaz bir yap\u0131ya sahiptir. Galileo ayn\u0131 zamanda Ay\u2019da da\u011flar oldu\u011funu (4), di\u011fer g\u00f6k cisimlerinde oldu\u011fu gibi orada da temel d\u00fcnya toprak yap\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011funu s\u00f6ylemektedir. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcnce meleklerin mek\u00e2nlar\u0131n\u0131 \u00e7ok hafife almaktad\u0131r ve g\u00f6klerde yerle\u015ftirilece\u011fimiz y\u00f6n\u00fcndeki umutlar\u0131m\u0131z\u0131 yok etmektedir.<\/li>\n<li>arg\u00fcman; Galileo\u2019nun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, e\u011fer d\u00fcnyam\u0131z\u0131 olu\u015fturan d\u00f6rt element ayn\u0131 zamanda y\u0131ld\u0131zlarda da var ise, o zaman Muhammed\u2019in s\u00f6yledi\u011fi gibi bir\u00e7ok d\u00fcnyalar ve o d\u00fcnyalarda da denizler vard\u0131r ve oralarda ya\u015fayan insanlar da vard\u0131r. E\u011fer her y\u0131ld\u0131z d\u00f6rt elementin hepsinden olu\u015fuyorsa, her bir y\u0131ld\u0131z\u0131n kendisi de a\u00e7\u0131k\u00e7a birer d\u00fcnya olacakt\u0131r. Ancak bu a\u00e7\u0131k\u00e7a tek bir d\u00fcnya ve tek bir insan t\u00fcr\u00fcnden s\u00f6z eden Kutsal Kitap\u2019a ters d\u00fc\u015fmektedir. \u0130sa\u2019n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yar\u0131s\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in \u00e7arm\u0131ha gerildi\u011fi gibi, \u00f6teki yar\u0131s\u0131nda ya\u015fayan insanlar\u0131 kurtarmak i\u00e7in de ikinci bir kez \u00e7arm\u0131ha gerilece\u011fini s\u00f6yleyen sapk\u0131nl\u0131k, baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan hala s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, ba\u015fka d\u00fcnyalarda ya\u015fayanlar varsa, \u0130sa\u2019n\u0131n onlar\u0131 kurtarmak i\u00e7in de yeniden yeniden \u00f6lece\u011fini ileri s\u00fcrmenin bu sapk\u0131nl\u0131\u011fa hayat verece\u011fini s\u00f6ylemeye gerek duymuyorum. Ayn\u0131 zamanda, \u201ckurtulu\u015f\u201da dahil olup olmad\u0131klar\u0131 \u015f\u00fcpheli olsa da, havada, suda ve topra\u011f\u0131n alt\u0131nda ahiret mutlulu\u011funu ya\u015fayan di\u011fer insanlar\u0131n oldu\u011fu noktas\u0131nda, heretik Paracelsus\u2019a da kat\u0131lmak gerekecektir. Bir Cizvit olan Martin Delrio yazd\u0131\u011f\u0131 <em>Disquisitiones magicae<\/em> adl\u0131 eserinde bu fikrin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>arg\u00fcman; bu konular\u0131 b\u00fcy\u00fck bir skandal yaratmadan tart\u0131\u015fabilmek pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Skolastiklerin \u00f6\u011fretti\u011fi ve de teolojiye de uygun oldu\u011fu \u015fekilde, okullar g\u00f6ky\u00fcz\u00fc ve d\u00fcnya hakk\u0131nda yerle\u015fmi\u015f bir \u00f6\u011fretiye sahiplerdir. Bu y\u00fczden bunlar d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir \u015fey \u00f6\u011fretecek her kimse, skolastik teolojiyi yok etmeye \u00e7al\u0131\u015fan yeni bir yol olu\u015fturup, kibirli bir \u015fekilde bunu di\u011ferlerinin \u00fczerine yerle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak su\u00e7unu i\u015fleyecektir.<\/li>\n<li>arg\u00fcman; Kutsal Kitap bizi uyar\u0131yor: \u201dY\u00fcksek \u015feyleri soru\u015fturmay\u0131n\u201d [Ecclesiasticus 3:22], ve \u201c\u0130htiyac\u0131n\u0131z oldu\u011fundan daha fazlas\u0131n\u0131 bilmeyi dilemeyin\u201d [Romans 12:3], ve \u201cB\u00fcy\u00fcklerinin taraf\u0131ndan konulan s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7meyiniz\u201d [Proverbs 22:28], ve \u201c\u0130hti\u015fam pe\u015finde olanlar h\u0131rslar\u0131n\u0131n eziyetini ya\u015fayacakt\u0131r\u201d [Proverbs 25:27]. Ancak Galileo bunun tam tersini yap\u0131yor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Galileo zek\u00e2s\u0131yla g\u00f6kleri sorguluyor ve t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 kendi do\u011fru buldu\u011fu \u015fekle uyduruyor. Cato daha uygun bir \u015fekilde \u015fu \u015fekilde \u00f6\u011fretiyor: \u201dTanr\u0131\u2019n\u0131n gizlerini ara\u015ft\u0131rmay\u0131n, ya da g\u00f6kler hakk\u0131nda sorular sormay\u0131n; birer \u00f6l\u00fcml\u00fc oldu\u011funuzdan \u00f6l\u00fcml\u00fclere ayr\u0131lan i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131n.\u201d<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00d6L\u00dcM-2<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Galileo\u2019nun savunusu i\u00e7in arg\u00fcmanlar<\/strong><\/p>\n<p>Di\u011fer yandan, Galileo\u2019yu destekleyen bir arg\u00fcman olarak; Nikola Kopernik\u2019in 1525 y\u0131l\u0131ndan itibaren ba\u015flayan g\u00f6zlemlerine dayanarak yazd\u0131\u011f\u0131 ve gezegenlerin devirlerini anlatt\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131 g\u00f6sterilebilir. Kitap teologlar\u0131n otoritesi alt\u0131nda ve izinleriyle \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunun nedeni de kitab\u0131n Katolik inanc\u0131 ile \u00e7eli\u015fkili hi\u00e7bir \u015fey i\u00e7ermemesidir. Kopernik kitab\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n hareket etti\u011fini, g\u00f6k kubbenin ba\u015fka bir deyi\u015fle de y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn hareketsiz oldu\u011funu ve g\u00fcne\u015fin de evrenin merkezinde sabit \u015fekilde durdu\u011funu savunmu\u015ftur. Ancak Galileo \u00f6nceden bilinmeyen di\u011fer g\u00f6kcisimleri (5) d\u0131\u015f\u0131nda, yeni hi\u00e7bir \u015feyden s\u00f6z etmemi\u015ftir. Bu y\u00fczden, e\u011fer Kopernik\u2019in kitab\u0131 Katolik inan\u00e7 ile bir uyu\u015fmazl\u0131k g\u00f6stermiyorsa, Galileo\u2019nun kitab\u0131 da g\u00f6stermeyecektir.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>arg\u00fcman olarak; Kopernik\u2019in kitab\u0131, adand\u0131\u011f\u0131 Papa III. Paul Farnese (6) ve baz\u0131 kardinaller (Bu kardinaller, kitaptaki giri\u015f mektuplar\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, kitap bas\u0131lmadan \u00f6nceki el yazmalar\u0131n\u0131 incelemi\u015flerdir.) taraf\u0131ndan da onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. III. Paul zaman\u0131nda dikkati \u00e7eken ve deha denilebilecek ki\u015filer kilise i\u00e7erisinden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Asil bir ruha, meziyetlere sahip olan ve soylu bir kandan gelen Papa bu ki\u015fileri bir araya getirmi\u015f, desteklemi\u015f ve onurland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc, Kopernik\u2019e gelindi\u011finde bu ki\u015filer birer k\u00f6stebek kadar k\u00f6rle\u015fmi\u015fler ise, bu \u00e7ok hayret verici olacakt\u0131r. Hele de, b\u00fcy\u00fck bir \u015f\u00f6hrete sahip olmayan \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131m\u0131z bile Argus\u2019tan (7) \u00e7ok daha iyi g\u00f6zc\u00fcler olup Galileo\u2019dan \u00e7ok daha g\u00fcvenilir g\u00f6zlemler yaparken.<\/li>\n<li>arg\u00fcman olarak; Kopernik d\u00f6neminden sonra, Erasmus Reinhold, J.Stadius, Michael Maestlin, Christopher Rothmann ve bir\u00e7ok di\u011ferleri ayn\u0131 fikri savundular. Daha yak\u0131n zamanlardan olan bu astronomlar, Kopernik\u2019in hesaplamalar\u0131n\u0131 kullanmadan astronomik tablolar\u0131 do\u011fru \u015fekilde olu\u015fturman\u0131n imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu anlad\u0131lar. Ayn\u0131 \u015fekilde g\u00f6k cisimlerinin hareketlerinin de uygun bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klanmas\u0131 i\u00e7in, en kesin matematik ilkelerinin kullan\u0131lmas\u0131, duyular\u0131n ve b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n fikirlerinin kan\u0131tlar\u0131 ve de Kopernik\u2019in teorilerinin gerekti\u011fini bulmu\u015flard\u0131r. Bu durum sadece son zamanlardaki astronomlar i\u00e7in de ge\u00e7erli de\u011fildir. Bundan \u00f6nce de, Ferrara\u2019l\u0131 Francesco Maria (8) g\u00f6klerde g\u00f6zlemledi\u011fi yeni g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerden dolay\u0131, \u00f6\u011frencisi Kopernik\u2019in olu\u015fturdu\u011fu yeni bir astronominin gerekli oldu\u011funu iddia etmi\u015ftir.<\/li>\n<li>arg\u00fcman olarak; bilge Kardinal Cusa da bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kabul etmi\u015f ve di\u011fer g\u00fcne\u015flerin ve gezegenlerin y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6kte d\u00f6nd\u00fcklerini onaylam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, Nola\u2019l\u0131 bir ki\u015fi (9) taraf\u0131ndan ve isimlerinden s\u00f6z edemedi\u011fimiz inan\u00e7s\u0131z ki\u015filer taraf\u0131ndan da savunuldu. Fakat ne onlar\u0131n sapk\u0131nl\u0131kla su\u00e7lanmas\u0131 bu sebeptendi, ne de herhangi bir Katolik bu konu \u00fczerine yay\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 yasakland\u0131. Di\u011fer savunucular ise, Galileo\u2019nun <em>Sidereus nuncius<\/em> adl\u0131 eseri \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 bilimsel incelemesinde bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekleyen \u0130mparatorluk Matematik\u00e7isi, me\u015fhur Johannes Kepler; manyetik felsefe \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131yla d\u00e2hi \u0130ngiliz William Gilbert ve burada s\u00f6z etmeyece\u011fim bir\u00e7ok di\u011fer \u0130ngiliz\u2019dir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn bir di\u011fer savunucusu da Padua\u2019da bir matematik\u00e7i olan Giovanni Antonio Magini\u2019dir. Magini 1581\u2019den 1616 y\u0131l\u0131na kadar olu\u015fturdu\u011fu astronomik tablolar\u0131nda Kopernik ve Reinhold\u2019un hesaplamalar\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r ve bunun tersini d\u00fc\u015f\u00fcnenlere kar\u015f\u0131 da bu fikri savunmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/li>\n<li>arg\u00fcman olarak; Cizvit Peder Clavius (11), Merk\u00fcr ve Ven\u00fcs\u2019\u00fcn g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcne ikna oldu\u011fundan beri (Aristo\u2019nun takip\u00e7ileri daha \u00f6nceleri aksi \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri halde), yaz\u0131lar\u0131n\u0131n son bask\u0131s\u0131nda astronomlara g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc yeni bir sistem ile \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tavsiye etmektedir. Bu uyar\u0131y\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz matematik\u00e7ilerinden \u201cApelles\u201d (12) g\u00fcne\u015f lekelerinin g\u00f6zlemlerinde Galileo ve Kopernik\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerine y\u00f6nelmektedir.<\/li>\n<li>Ayr\u0131ca sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda, Galileo\u2019nun d\u00fcnyan\u0131n hareketine, g\u00fcne\u015fin merkezdeki sabit duru\u015funa, su ve di\u011fer elementleri i\u00e7eren y\u0131ld\u0131zlar\u0131n bile\u015fimine dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin ne kadar eski oldu\u011funu g\u00f6sterece\u011fiz. Asl\u0131nda bu g\u00f6r\u00fc\u015f Musa kaynakl\u0131d\u0131r. Pisagor bir Yunan \u015fehrinde do\u011fdu\u011fu halde (Aziz Ambrose\u2019nin tan\u0131kl\u0131k etti\u011fine g\u00f6re), Yahudi soyundan geliyordu ve bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Yunanistan\u2019a ve \u0130talya\u2019ya getirdi ve Calabria\u2019daki Kroton kentinde \u00f6\u011fretti. Aristo bu teoriye bo\u015f delillerle ve matematiksel kan\u0131tlar olmadan, onun yerine manevi ve kaba varsay\u0131mlar kullanarak sald\u0131rd\u0131. Aziz Ambrose ve Pico della Mirandola\u2019n\u0131n yaz\u0131lar\u0131ndan da bildi\u011fimiz gibi Aristo, Musa\u2019n\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 reddetti \u00e7\u00fcnk\u00fc O\u2019nun mant\u0131\u011f\u0131yla kitaplardaki derinli\u011fi, gizemi ve bilge a\u00e7\u0131klamalar\u0131 kavramak olanaks\u0131zd\u0131. Fakat Galileo atalar\u0131m\u0131z\u0131 Yunanl\u0131lar\u0131n sebep oldu\u011fu tahribattan kurtard\u0131. Ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f Pisagor\u2019un \u00f6\u011frencilerinden olan ve baz\u0131lar\u0131 ink\u00e2r etti\u011fi halde, Ovid ve di\u011fer bir\u00e7ok tarih\u00e7i taraf\u0131ndan Romal\u0131lar\u0131n en bilge kral\u0131 g\u00f6sterilen Numa Pompilius taraf\u0131ndan da desteklendi. Pliny\u2019nin do\u011fru olarak aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Roma senatosu Pisagor i\u00e7in bir stat\u00fc belirlemi\u015fti (Delfi kentindeki bir k\u00e2hin, yapt\u0131\u011f\u0131 kehanette Yunanlar\u0131n en bilgesine bir stat\u00fc adanmas\u0131n\u0131 emretmi\u015fti.) ve O\u2019nu felsefecilerin en bilgesi olarak isimlendirmi\u015flerdi. Bu y\u00fczden her kim Galileo\u2019nun felsefi g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6\u011fretilerinden \u015fik\u00e2yet edecek olursa ya da Aristo\u2019yu Pisagor\u2019a tercih edecek olursa, \u0130talya\u2019ya, Musa\u2019ya ve Roma\u2019ya hakaret etmi\u015f olacakt\u0131r. Yeni d\u00fcnyalar\u0131, g\u00f6kteki gezegenleri ve yeni olgular\u0131 ve bu felsefeyle Kutsal Kitap\u2019\u0131n uyu\u015fmas\u0131n\u0131 ke\u015ffetmemi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in de atalar\u0131m\u0131z\u0131n su\u00e7lanmas\u0131na gerek yoktur.<\/li>\n<li>Casella ve Ferrara\u2019l\u0131 Francesco Maria (13) zaman\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar, teologlar bu astronomiyi mahkum etmedikleri gibi, yay\u0131lmas\u0131n\u0131 emretmi\u015flerdir. Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte de b\u00f6ylesi teologlar\u0131n say\u0131s\u0131 azalmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yleyse \u015fu g\u00f6r\u00fclebilir ki, Galileo kar\u015f\u0131tlar\u0131, \u0130sa\u2019n\u0131n \u00f6\u011fretileri u\u011fruna bir a\u015fkla hareket etmemekte, aksine hasetlik veya cehalet ile davranmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Ayr\u0131ca, y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fc hareketsiz oldu\u011fu i\u00e7in Kutsal Kitaplarda \u201c(g\u00f6k)kubbe\u201d olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnya hareket eder. \u00d6yleyse g\u00fcne\u015f merkezdedir. Bu yolla, Kopernik ve onun takip\u00e7ilerinin kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi, t\u00fcm fenomen ve matematik\u00e7ilerin prensipleri korunmu\u015f olur. Batlamyus\u2019un takip\u00e7ileri dahi bunu kabul eder.<\/li>\n<li>Ayr\u0131ca, y\u0131ld\u0131zl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki g\u00fcne\u015f lekeleriyle yeni y\u0131ld\u0131zlar ve ay\u0131n \u00f6tesindeki kuyrukluy\u0131ld\u0131zlar, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ba\u015fka d\u00fcnya sistemleri oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/li>\n<li>Ayr\u0131ca, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ba\u015fka d\u00fcnyalar oldu\u011fu kabul edilmedik\u00e7e, Musa\u2019n\u0131n metninin do\u011fru a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ileride, en m\u00fcbarek kilise b\u00fcy\u00fcklerinden hareket ederek kan\u0131tlayaca\u011f\u0131z.<\/li>\n<li>Ayr\u0131ca, Aziz Justin (14) <em>Questions ad orthodoxos<\/em> adl\u0131 eserinde, H\u0131ristiyanlar ve paganlar\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn bi\u00e7imi hakk\u0131nda ayn\u0131 fikirde olmad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretir; paganlar k\u00fcre \u015feklinde ve hareketli olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken H\u0131ristiyanlar kubbe gibi ve hareketsiz olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Di\u011fer ileri gelenler g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn hareketsiz olmas\u0131ndan dolay\u0131 \u201ckubbe\u201d ad\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00d6L\u00dcM-3<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00dc\u00e7 hipotez <\/strong><\/p>\n<p>Antik ya da modern din adamlar\u0131n\u0131n Galileo ile ilgili ya da ona kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri bir dizi tart\u0131\u015fmalar\u0131 yan\u0131tlamadan \u00f6nce, ilk olarak din adamlar\u0131n\u0131n e\u011fitimi, do\u011fan\u0131n kurallar\u0131 ve herkesin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla tamamen ilgili olan birtak\u0131m g\u00fcvenilir bulgular\u0131 belirtece\u011fim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u0130lk hipotez<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Aziz Bernard\u2019\u0131n <em>Apologia<\/em>\u2019s\u0131nda (Savunma) <em>Romal\u0131lar<\/em>\u2019daki Havarinin s\u00f6zlerine kat\u0131larak \u00f6\u011fretti\u011fi gibi, dinin tamam\u0131yla ya da bir k\u0131sm\u0131yla ilgili bir konuya hakim olmak isteyen biri hem ilahi bilgiye hem de ilahi a\u015fka sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u0130kinci hipotez<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Do\u011fru h\u00fckme varabilmek i\u00e7in, din\u00ee konuda karar verecek bir hakimin bilmesi gereken alt\u0131 \u015fey vard\u0131r.<\/p>\n<p>Birincisi, ba\u011fnazlara kar\u015f\u0131 m\u00fcnaka\u015faya girecek bir kuramsal din bilimci, hem semavi hem d\u00fcnyevi konularda felsefi bilgiye sahip olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, astronomi, filozoflarca hen\u00fcz kusursuz \u015fekilde \u00f6\u011frenilememi\u015ftir..<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ne \u0130sa Efendimiz ne de kutsal Musa bize fizik ve astronomiyi g\u00f6sterdi, bu y\u00fczden <em>Vaiz<\/em> (1:3)\u2019de \u201cTanr\u0131 d\u00fcnyay\u0131 insanlar\u0131n anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00fczerine kurdu\u201d ve <em>Romal\u0131lar<\/em> (1:20)\u2019de \u201cTanr\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmeyen yanlar\u0131, O\u2019nun yapt\u0131klar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor\u201d denir. Bundan ziyade bize saadet i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 ve do\u011fan\u0131n elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131, do\u011fa\u00fcst\u00fc \u00f6\u011fretiyi anlamay\u0131 \u00f6\u011frettiler.<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, H\u0131ristiyanlara felsefe ve bilimi yasaklayanlar onlara H\u0131ristiyan olmay\u0131 yasaklam\u0131\u015f olurlar. Ayr\u0131ca, sadece H\u0131ristiyanl\u0131k, cemaatine t\u00fcm bilimleri \u00f6nerir, \u00e7\u00fcnk\u00fc hatal\u0131 g\u00f6r\u00fclme korkusu yoktur.<\/p>\n<p>Be\u015fincisi, H\u0131ristiyan inanc\u0131n\u0131n bir dogmas\u0131n\u0131, kendi \u00f6\u011fretilerini (ki bu \u00f6\u011fretiler Kutsal Kitap\u2019\u0131n, farkl\u0131 yorumlara kapal\u0131 olan b\u00f6l\u00fcmlerine, a\u00e7\u0131k\u00e7a z\u0131t olmayan \u00f6\u011fretiler olmas\u0131na ra\u011fmen) deliller ve arg\u00fcmanlarla kan\u0131tlayan filozoflara ele\u015ftiride bulunmak i\u00e7in kullanacak olanlar var. B\u00f6yle bir insan tehlikeli bir \u015fekilde kendi kendine zarar vericidir, inan\u00e7 i\u00e7in bir tehdittir ve ba\u015fkalar\u0131nca alaya al\u0131nmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Daha k\u00f6t\u00fc olan\u0131 ise, Kutsal Kitab\u0131, di\u011fer filozoflar\u0131n Kutsal Kitapta anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fckleri sonucunu \u00e7\u0131kararak, sadece bir filozofa dayanarak tefsir eden ki\u015fidir.<\/p>\n<p>Alt\u0131nc\u0131s\u0131, her hatal\u0131 beyan, Kutsal Kitab\u0131n anlam\u0131n\u0131 direkt olarak ya da sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, Militant Kilise\u2019de, belki de Triumphant Kilisesi\u2019nde (15) oldu\u011fu gibi, sapk\u0131nl\u0131k olarak adland\u0131r\u0131lacak kadar Kutsal Kitaba kar\u015f\u0131t de\u011fildir. Ve e\u011fer bir teolog \u00a0Tanr\u0131\u2019n\u0131n Kutsal Kitab\u0131na \u00e7ok daha az ayk\u0131r\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen bir \u00f6\u011fretiyi savunuyorsa; o zaman hi\u00e7 kimse, sorgulamay\u0131 ger\u00e7e\u011fe a\u00e7\u0131k ve inanc\u0131 yok etmeyecek bir zihinle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcddet\u00e7e, \u00f6\u011fretinin sunuldu\u011fu gibi olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek i\u00e7in daha ileri d\u00fczey bir ara\u015ft\u0131rmaya giri\u015fmekten al\u0131konulmamal\u0131 ya da bu y\u00fczden su\u00e7lanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hipotez<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u015eu anki tart\u0131\u015fma Kutsal Kitapta bulunan somut bilgilerle ilgili oldu\u011fu i\u00e7in, daha \u00f6nce de s\u00f6ylendi\u011fi gibi, bu davada yarg\u0131\u00e7 olmak isteyen, kutsal din b\u00fcyklerinin yorumlar\u0131yla hayat bulan Kutsal Kitab\u0131n b\u00fct\u00fcn edebi ve gizemli yanlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klama yollar\u0131n\u0131 derin bir \u015fekilde anlamal\u0131 ve t\u00fcm bilimlerde -\u00f6zellikle fizik\u00e7ilerin ve astronomlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlerde- bulunan tabiat\u0131n kanunlar\u0131n\u0131 iyice kavramal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tanr\u0131\u2019n\u0131n kitab\u0131 olan Kutsal Kitap, onun bir ba\u015fka kitab\u0131yla -tabiatla- \u00e7eli\u015fmez. Fakat tabiat\u0131n kitab\u0131n\u0131 okumak, iki kitap aras\u0131nda bulunan a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ve gizli g\u00f6r\u00fc\u015f birliklerini ortaya \u00e7\u0131karacak kadar b\u00fct\u00fcn bilimlerde iyi donan\u0131ml\u0131 olmay\u0131 gerektirir. Kitaplar, sadece Aristo\u2019nun veya tek bir filozofun de\u011fil, b\u00fct\u00fcn filozoflar\u0131n \u00f6\u011fretileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir. Ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 okurken, din b\u00fcy\u00fcklerinin m\u00fcbarek ruhu ve kutsal Kilise\u2019nin bereketli anlay\u0131\u015f\u0131na uygun olarak, en do\u011fru anlam\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 ve yarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6lgeleyecek veya \u00e7arp\u0131tacak t\u00fcm k\u0131skan\u00e7l\u0131k ve tutkular\u0131m\u0131zdan ar\u0131nmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>Horatius\u2019un bahsetti\u011fi o, \u201cya sadece kendilerinin ho\u015funa gidenin iyi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in, ya da gen\u00e7lerle ayn\u0131 fikirde olmay\u0131 kendilerine yediremeyip, biz ya\u015fl\u0131y\u0131z, gen\u00e7lerin \u00f6\u011fretilerine kar\u015f\u0131 olmal\u0131y\u0131z dedikleri i\u00e7in\u201d \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n sayg\u0131s\u0131n\u0131 kaybedenlerden olmak istemiyoruz.<\/p>\n<p>Aziz Jerome, <em>Epistola ad Magnum<\/em> adl\u0131 eserinde, m\u00fcbarek yazarlar\u0131n b\u00fct\u00fcn filozoflarla ha\u015f\u0131r ne\u015fir oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra ekliyor: \u201conlar\u0131 ikna etmeniz i\u00e7in dua ediyorum\u201d (yukar\u0131daki ifadeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar kastediliyor), \u201cdi\u015fsizler, yemek yiyebilenlerin di\u015flerini k\u0131skanmamal\u0131, ayn\u0131 \u015fekilde k\u00f6stebek de ke\u00e7inin g\u00f6zlerine lanet okumamal\u0131\u201d. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr \u015feylerin cahili olduklar\u0131, \u00f6\u011frenme umutlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 veya \u00f6\u011fretmen olarak kabul g\u00f6rd\u00fckten sonra \u00f6\u011frenci olmay\u0131 kendilerine yediremedikleri i\u00e7in, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler olmak yerine, bu k\u0131skan\u00e7l\u0131k ve \u00e7ekememezlik y\u00fcz\u00fcnden ba\u015f belas\u0131 olup \u00e7\u0131k\u0131yorlar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>NOT<\/strong>: Campanella bu b\u00f6l\u00fcmde \u00fc\u00e7 hipotezi ve o hipotezlerdeki iddialar\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00d6L\u00dcM-4<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm-1\u2019deki Galileo kar\u015f\u0131t\u0131 arg\u00fcmanlara yan\u0131tlar<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u0130kinci arg\u00fcmana yan\u0131t<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130kinci arg\u00fcmana, Galileo\u2019nun t\u00fcm skolastikler ve din b\u00fcy\u00fcklerine ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc reddederek kar\u015f\u0131l\u0131k veriyorum. Her ne kadar Galileo\u2019nun \u00f6\u011fretileri bunlar\u0131n hepsiyle somut bir mutabakat i\u00e7inde de\u011filse de, temellerindeki niyet \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Din b\u00fcy\u00fcklerinin arzusu ger\u00e7e\u011fin onlara sunulmas\u0131yd\u0131 ancak onlar felsefi terimlere ba\u015fvurup do\u011frudan tan\u0131klar olarak de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinden al\u0131nt\u0131 yapan insanlar olarak konu\u015ftular. Dolay\u0131s\u0131yla, bu konularda tercihimiz din b\u00fcy\u00fcklerinden ziyade do\u011frudan tan\u0131klardan yana olmal\u0131d\u0131r; t\u0131pk\u0131 Christopher Columbus\u2019un Lactanius, Procopius, Ephrem ve ba\u015fka m\u00fcbarek din bilginlerinin yerine; Magellan\u2019\u0131n ise Aziz Thomas, Anthony ve di\u011ferlerinin yerine tercih edilmesi gibi.<\/p>\n<p>Bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc desteklemek i\u00e7in \u00f6ncelikle kimi ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n Kutsal Kitap ve m\u00fcbarek din bilginlerinin Galileo\u2019nun \u00f6\u011fretilerine oldu\u011fundan daha ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu; ikincisi pek \u00e7ok din b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve skolasti\u011fin Galileo\u2019nun g\u00f6r\u00fc\u015flerine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131; ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak Kutsal Kitap\u2019\u0131n, muhaliflerinden ziyade Galileo\u2019yla \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p><strong>\u0130lk husus i\u00e7in kan\u0131t.<\/strong> Cennetin, bilhassa y\u0131ld\u0131zlar\u0131n be\u015finci bir maddeden de\u011fil, d\u00f6rt elementin hepsinden veya yaln\u0131zca ate\u015ften olu\u015ftu\u011fu fikri bir zamanlar t\u00fcm filozoflar ve Augustine, Ambrose, Basil, Justin, Cyril, Chrysostom, Theodoret ve Bernard gibi azizlerce payla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Ambrose, <em>Hexameron<\/em>\u2019un alt\u0131nc\u0131 kitab\u0131nda Kutsal Kitap\u2019tan \u015fu al\u0131nt\u0131y\u0131 yaparak bunu do\u011frular: \u201cCennet yok olacak ve her \u015fey bir \u00f6rt\u00fc gibi t\u00fckenecek.\u201d [Zebur 101:26-27; \u0130braniler 1:10-11] Philoponus da ayn\u0131 \u015feyi Aristoteles\u2019in <em>De caelo<\/em> eserini Aristoteles\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerine ters, H\u0131ristiyanlar\u0131n ise lehine yorumlayarak ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yler.<\/p>\n<p>Ancak Kutsal Kitap\u2019tan yorumlad\u0131klar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, pek \u00e7ok skolastik k\u0131nanmaks\u0131z\u0131n cennetin be\u015finci bir maddeden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ambrose ise say\u0131s\u0131z yerde bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hayali ve \u015feytani bir bulu\u015f olarak nitelemi\u015ftir, Justin ve Basil de Ambrose\u2019a kat\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca Aziz Thomas da Musa\u2019n\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n alt\u0131 g\u00fcn\u00fcn\u00fc kapsayan s\u00f6zlerini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 K\u0131s\u0131m I\u2019de Aristoteles\u2019in fikirlerini tart\u0131\u015f\u0131rken \u00f6ncelikle filozof ve din b\u00fcy\u00fckleri ile Aristoteles\u2019inki olmak \u00fczere her iki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn de alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. Ancak ard\u0131ndan ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn Kutsal Kitap\u2019a daha uygun oldu\u011funu, Aristoteles\u2019in s\u00f6ylediklerinin ise ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu, bunu ancak bir aptal\u0131n fark edemeyece\u011fini belirtir.<\/p>\n<p>Tanr\u0131\u2019n\u0131n Kitab\u0131 G\u00fcne\u015f\u2019in en s\u0131cak ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 \u015fey oldu\u011funu s\u00f6yler. <em>Tekvin<\/em>\u2019de [1:16] \u201cb\u00fcy\u00fck \u0131\u015f\u0131k\u201dtan, <em>Zebur<\/em>\u2019da [18:7], <em>Hikmet<\/em>\u2019te [2:3] <em>Vaiz<\/em>\u2019de [43:2-4] ve ba\u015fka bir\u00e7ok yerde G\u00fcne\u015f\u2019in \u0131s\u0131s\u0131ndan ve <em>Hikmet<\/em>\u2019te [17:5] ate\u015fin ayd\u0131nlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ve \u201cy\u0131ld\u0131zlar\u0131n muazzam alevinden\u201d s\u00f6z edilir. Ambrose, <em>Hexameron<\/em>\u2019un alt\u0131nc\u0131 kitab\u0131nda D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u00fczeninin bu \u015fekilde oldu\u011funu ve ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmenin dine muhalefet olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler; Basil, Augustine, Chrysostom, Justin, Bernard, Origen, Philoponus ve okumu\u015f oldu\u011fum di\u011fer b\u00fct\u00fcn din b\u00fcy\u00fckleri de ayn\u0131 fikirde birle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Fakat G\u00fcne\u015f\u2019in kendisinin s\u0131cak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen skolastikler de vard\u0131r, bu ki\u015filer dine muhalif olarak g\u00f6r\u00fclmemi\u015flerdir ve Kilise taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fleri yasaklanmam\u0131\u015ft\u0131r. Teorinin \u00fcreticisi olan Aristoteles dahi, <em>De caelo<\/em>, II, 7\u2019de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, G\u00fcne\u015f\u2019in kendi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0131\u015f\u0131k ve \u0131s\u0131n\u0131n havan\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f, hem Simplicius hem Alexander bu konuda ona kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Averroes de, <em>De substantia orbium coelestium<\/em> adl\u0131 eserinde Aristoteles\u2019in G\u00fcne\u015f\u2019te \u0131\u015f\u0131k veya \u0131s\u0131 oldu\u011funu reddetti\u011fini a\u00e7\u0131klar. Aristoteles\u2019in \u00f6\u011fretilerini kabul etmeyen, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze daha yak\u0131n yazarlar, \u0131\u015f\u0131k g\u00fcc\u00fcn\u00fc G\u00fcne\u015f\u2019e iade etmi\u015flerdir. Fakat Kutsal Kitap\u2019la \u00e7eli\u015fmemek ad\u0131na \u0131\u015f\u0131k G\u00fcne\u015f\u2019e atfedilebiliyorsa, \u0131s\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u015fekilde G\u00fcne\u015f\u2019e ait kabul edilmesi gerekir. Gel gelelim, Aristoteles G\u00fcne\u015f\u2019te \u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu reddeder ve aksi halde G\u00fcne\u015f\u2019in ate\u015ften olu\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Pek \u00e7ok \u00e7a\u011fda\u015f yazar Aristoteles\u2019e ve Kutsal Kitap\u2019ta yazanlar\u0131n mecazi olmayan, do\u011frudan anlam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar ve bunun i\u00e7in k\u0131nanmazlar. O halde Galileo, \u00f6\u011fretilerini buldu\u011fu kan\u0131tlar \u00fczerine oturtan biri olarak, ger\u00e7ekten Tanr\u0131\u2019n\u0131n Kitab\u0131\u2019n\u0131 incelemekten men edilmeli midir? Uzun zaman \u00f6nce inanc\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen fakat toplumsal deneyim sayesinde yanl\u0131\u015f oldu\u011fu art\u0131k bilinen, \u00f6rne\u011fin antipotlar\u0131n (Yerk\u00fcre \u00fczerindeki her noktan\u0131n, bulundu\u011fu yerin z\u0131t taraf\u0131nda \u201c<em>antipot\u201d<\/em> olarak adland\u0131r\u0131lan bir e\u015f noktas\u0131 vard\u0131r.-\u00e7ev.) var olmad\u0131\u011f\u0131, Ekvator \u00e7evresinin ya\u015fanmaya elveri\u015fsiz oldu\u011fu ya da cehennemin yerinin di\u011fer yar\u0131k\u00fcre veya kutsanm\u0131\u015f adalar oldu\u011fu gibi g\u00f6r\u00fc\u015flerin tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 burada dahil etmiyorum. Procopius, Eusebius ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n Kutsal Kitap\u2019a dayanarak D\u00fcnya\u2019n\u0131n sular \u00fczerinde y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7e\u011fini de atl\u0131yorum. Bunun tersini savunanlar Kilise taraf\u0131ndan k\u0131nanmam\u0131\u015ft\u0131r ve ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn yanl\u0131\u015f oldu\u011funu bug\u00fcn art\u0131k deneyimlerimizden biliyoruz. Bunlar Galileo\u2019yu destekleyen ger\u00e7eklerdir.<\/p>\n<p><strong>\u0130kinci husus i\u00e7in kan\u0131t<\/strong>. \u00d6ncelikle, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yer\u2019in d\u00fcnyan\u0131n merkezinde olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusu hi\u00e7bir \u015fekilde inanca dair bir dogma olmay\u0131p, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sav\u0131m\u0131zda Aziz Thomas\u2019tan bir al\u0131nt\u0131yla bu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Din b\u00fcy\u00fckleri ve daha sonra skolastikler de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemi\u015flerdir. Lactantius (Kitap III, 23. B\u00f6l\u00fcm), Procopius, Tarsus piskoposu Diodorus, Emissa piskoposu Eusebius, Justin (<em>Questiones ad orthodoxos<\/em>) ve ba\u015fkalar\u0131 Yer\u2019in merkezde olmad\u0131\u011f\u0131na ve cennetin yap\u0131 itibariyle k\u00fcresel olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorlard\u0131. Yarat\u0131l\u0131\u015f hakk\u0131ndaki vaazlar\u0131 6 ve 9\u2019da Chtysostom da ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunur. Romal\u0131lara Mektup (Letter to the Romans) hakk\u0131ndaki vaaz\u0131 31\u2019de de insanlar\u0131n cehennemin yerini bilmedi\u011fini s\u00f6yler. Ayn\u0131 \u015feyi, <em>De civitate Dei<\/em>, XXII\u2019de Augustine, <em>Sententiae<\/em>, IV, 44\u2019te Peder Lombard ve Opusculum 11, Madde 25\u2019te Aziz Thomas da s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Cehennemin yerk\u00fcrenin merkezinde veya ba\u015fka bir k\u0131sm\u0131nda oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini \u201cinferno\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kendisinden (\u0130ngilizce\u2019de \u201ccehennem\u201de kar\u015f\u0131l\u0131k gelen bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn Latince k\u00f6kenine indi\u011fimizde \u201cyeralt\u0131\u201d anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. -\u00e7ev) ve Havari\u2019nin <em>Efesliler<\/em>\u2019de [4:9] s\u00f6yledi\u011fi \u015fu s\u00f6zlerden \u00e7\u0131kartabiliriz: \u201c\u0130sa yerk\u00fcrenin a\u015fa\u011f\u0131daki k\u0131s\u0131mlar\u0131na indi.\u201d Bu y\u00fczden, ba\u015fka d\u00fcnyalar\u0131n var oldu\u011funu varsaymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece, cehennem \u00fczerinde bulundu\u011fumuz yerk\u00fcrede olmal\u0131d\u0131r. Havari Peter ayr\u0131ca Davud\u2019un, \u0130sa\u2019n\u0131n Yer\u2019in alt\u0131na ini\u015finden s\u00f6z sederken \u201cRuhumu cehennemde terk etmeyeceksiniz.\u201d dedi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Yer\u2019in D\u00fcnya\u2019n\u0131n merkezinde olup olmad\u0131\u011f\u0131na kesin bir cevap veremiyoruz.<\/p>\n<p>\u015eayet \u0130sa\u2019n\u0131n \u201cd\u0131\u015ftan gelen\u201d olarak s\u00f6z etti\u011fi cehennem karanl\u0131\u011f\u0131, Origen\u2019in Matthew hakk\u0131ndaki ele\u015ftirisinde ve Chtysostom\u2019un Romal\u0131lara Mektup\u2019la ilgili yaz\u0131lar\u0131nda varsayd\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bu d\u00fcnyan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda konumlanm\u0131\u015f ise, bizim d\u00fcnyam\u0131zdan ba\u015fka d\u00fcnyalar\u0131n var oldu\u011funu kabul etmemiz gerekir. Sans\u00fcr denet\u00e7ileri Galileo\u2019nun bu fikrini yasaklam\u0131\u015flard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Kutsal Kitap\u2019\u0131 ve m\u00fcbarek din\u00a0 b\u00fcy\u00fcklerinin kitaplar\u0131n\u0131 dikkatli incelememi\u015flerdir. B\u00fct\u00fcn bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6tesinde Chrysostom, <em>Selaniklilere \u0130lk Mektup<\/em> hakk\u0131ndaki 7. vaaz\u0131nda Yer\u2019in so\u011fuk, kuru ve karanl\u0131k oldu\u011fundan fazlas\u0131n\u0131, \u00f6zellikle yerk\u00fcredeki konum ve durumunu bilemeyece\u011fimizi s\u00f6yler. Dolay\u0131s\u0131yla, Kutsal Kitap bize yerk\u00fcrenin merkezinden ziyade y\u00fczeyinde ne oldu\u011funu anlat\u0131r.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca Chrysostom, D\u00fcnya\u2019n\u0131n hareket halinde mi yoksa dura\u011fan bi\u00e7imde mi oldu\u011funu bilemeyece\u011fimizi \u00f6\u011fretir. Theophylactus, Lactantius, Augustine, Procopius, Diodorus, Eusebius ve di\u011ferleri Chrysostom\u2019a kat\u0131l\u0131rken, Justin D\u00fcnya\u2019n\u0131n merkezde oldu\u011fu fikrini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bu y\u00fczden bug\u00fcn\u00fcn ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n neden temelde matematiksel kan\u0131tlar, deneyimler ya da ke\u015fifler olmaks\u0131z\u0131n D\u00fcnya\u2019n\u0131n merkezinde hareketsizlik oldu\u011funu ve aksini d\u00fc\u015f\u00fcnmenin eserlerini dahi okumad\u0131klar\u0131 din b\u00fcy\u00fckleri ve skolastiklerle \u00e7eli\u015fmek olaca\u011f\u0131n\u0131 bu kadar kendilerinden emin bi\u00e7imde iddia ettiklerini anlayam\u0131yorum.<\/p>\n<p>Gregory ve di\u011ferlerinin inan\u0131\u015f\u0131 do\u011frultusunda, k\u00e2firlerin ate\u015fte azap \u00e7ektikleri cehennemin D\u00fcnya\u2019m\u0131z\u0131n merkezinde oldu\u011fu ger\u00e7ekten do\u011fruysa D\u00fcnya hareket halinde olmal\u0131d\u0131r. Aristoteles\u2019in aktard\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, cezaland\u0131r\u0131lma yerini yerk\u00fcrenin merkezine yerle\u015ftiren ve oradaki ate\u015fin hareketin kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu savunan Pythagoras, D\u00fcnya\u2019n\u0131n hareket etti\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r. Ovid (<em>Metamophoses<\/em>, 15. Kitap), Origen (Ezekiel \u00fczerine ele\u015ftirisi), Afrodisyas\u2019l\u0131 Alexander ve Plato da ayn\u0131 fikri savunmu\u015ftur. Di\u011fer taraftan Aziz Thomas, <em>Opusculum 11<\/em>, Madde 24\u2019te bunun do\u011faya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ve ancak bir mucize gerektirece\u011fini belirtir ve b\u00f6ylece cehennemi bilinmeyen ba\u015fka bir yere konumland\u0131rm\u0131\u015f olur. Dolay\u0131s\u0131yla, cehennem yerk\u00fcrenin merkezindeyse, Aziz Thomas\u2019\u0131n belirtti\u011fi sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc, Gregory ve di\u011ferlerinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi, D\u00fcnya\u2019n\u0131n i\u00e7 k\u0131sm\u0131 s\u0131cak ve hareket halinde olmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden Galileo\u2019nun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Aziz Gregory ile de\u011fil Aristoteles\u00e7ilik\u2019le tutars\u0131zl\u0131k g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Procopius, Diodorus, Eusebius ve Justin \u00f6\u011fretilerinde cennetin hareketsiz oldu\u011funu anlat\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, Antakyal\u0131lara 12. vaaz\u0131nda, \u0130branilere yaz\u0131lm\u0131\u015f mektubu i\u00e7eren 14 ve 27 no\u2019lu vaazlar\u0131nda ve yukar\u0131da al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z eserinde Chyrsostom, Kutsal Kitap ve kendi mant\u0131\u011f\u0131na dayanarak cennetin hareketsiz oldu\u011funu g\u00f6sterir. Havari da cennetten \u0130sa\u2019n\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131 olarak s\u00f6z ederken \u201cinsan de\u011fil, Tanr\u0131 taraf\u0131ndan belirlendi\u011fini\u201d (<em>\u0130braniler<\/em> [8:2]) s\u00f6yler, ki burada \u201cbelirlenmek\u201d cennetin sabit, dolay\u0131s\u0131yla hareketsiz oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. <em>De Genesi ad litteram<\/em>, II, 10\u2019da Augustine, kendi zaman\u0131n\u0131n matematik\u00e7ilerinin cennetin hareketsiz oldu\u011funu ispatlarla g\u00f6sterdiklerini a\u00e7\u0131klar ve teolojinin ya da kendimizin alay konusu olmamas\u0131 i\u00e7in bu t\u00fcr konularda filozoflar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini ne reddetmek ne de bu g\u00f6r\u00fc\u015flere kuvvetle sar\u0131lmak gerekti\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n<p>Yukarda s\u00f6z etti\u011fimiz din b\u00fcy\u00fckleri cennetin k\u00fcresel veya hareket halinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. Kar\u015f\u0131t fikirler ise peygamberler ve Hz. Musa taraf\u0131ndan reddedildi. Chrysostom\u2019un vaazlar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 <em>Zebur<\/em> 103\u2019te [103:2] der ki: \u201cO cenneti bir kubbe gibi yaratt\u0131 ve cennet bir \u00e7ad\u0131r gibi yay\u0131ld\u0131.\u201d Justin bu hususun zaman\u0131nda H\u0131ristiyanlar ve puta tapanlar aras\u0131nda tart\u0131\u015fma konusu oldu\u011funa dikkat \u00e7eker. Copernicus konuya etimolojik bir a\u00e7\u0131klama getirerek cennetin her \u015feye bir \u201ckal\u0131p gibi\u201d bi\u00e7im verdi\u011fini s\u00f6yler. Biz cennetin s\u0131cakl\u0131ktan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden Basil\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc destekliyoruz. Bede, Strabone ve yukar\u0131da de\u011finilen din b\u00fcy\u00fckleri cennetin, Musa\u2019n\u0131n \u201cg\u00f6k kubbe\u201d dedi\u011fi \u015fey oldu\u011funu s\u00f6ylerler ve bu s\u00f6zc\u00fckten yola \u00e7\u0131karak cennetin kat\u0131 ve dura\u011fan bir yer oldu\u011fu sonucuna var\u0131rlar. Bu fikir, <em>\u0130braniler<\/em>\u2019de [8:2] Paul\u2019\u00fcn \u201cTanr\u0131 onu sabitledi\u201d s\u00f6zleri ve <em>Zebur<\/em>\u2019da [32:6] Davud taraf\u0131ndan \u201cCennet Tanr\u0131\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcyle belirlendi\u201d s\u00f6zleriyle ifade edilmi\u015ftir. Ancak \u00e7a\u011fda\u015flar bu g\u00f6r\u00fc\u015fe ters d\u00fc\u015ferlerse, bunun i\u00e7in din kar\u015f\u0131t\u0131 olmazlar.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden, Galileo\u2019nun \u00f6\u011fretilerinin, din b\u00fcy\u00fcklerinin kendileri bile bu kar\u015f\u0131t fikri kabul etmi\u015fken, t\u00fcm din b\u00fcy\u00fcklerine kar\u015f\u0131t oldu\u011funun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi hayret uyand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Din b\u00fcy\u00fcklerinin bu hususta birle\u015ftikleri Siena\u2019l\u0131 Sixtus taraf\u0131ndan <em>Bibliotheca sancta<\/em>\u2019da ifade edilmi\u015ftir. T\u00fcm skolastiklerin hocas\u0131 olan ve din b\u00fcy\u00fcklerinin doktrinini derinlemesine bilen Peter Lombard da \u201cKutsal Ruh bizlerin cennetin yap\u0131s\u0131yla alakal\u0131 konu\u015fmam\u0131z\u0131 arzu etmez.\u201d demi\u015ftir (<em>Sententiae<\/em>, II, 14). Hemen ard\u0131ndan ise cennetin sabit mi hareket halinde mi oldu\u011funu sorgulam\u0131\u015ft\u0131r. Lombard her iki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn de Kutsal Kitaplara uygun oldu\u011funu s\u00f6yler. Birincisinin uygunlu\u011fu cennetin \u201cg\u00f6k kubbe\u201d olarak an\u0131lmas\u0131ndan ileri gelir. Ayn\u0131 zamanda ikincisinin de Lombard taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmesinin sebebi ise y\u0131ld\u0131zlar\u0131n cennette hareket etmesindendir, cennetin kendisinin hareketinden de\u011fil. B\u00f6ylece cennet dura\u011fan haldeyken y\u0131ld\u0131zlar hareket eder, b\u00f6ylece bir levha \u00fczerindeki d\u00fc\u011f\u00fcmler gibi durmazlar. Sonu\u00e7 olarak y\u0131ld\u0131zlar\u0131n hareketini g\u00f6zlemleyen ile hareketsizli\u011fi \u00f6ng\u00f6ren kutsal metin olmak \u00fczere, her iki g\u00f6r\u00fc\u015f de tatmin edilmi\u015f olur. Dolay\u0131s\u0131yla Galileo\u2019nun s\u00f6ylemi olumlanabilir. Onun i\u00e7indir ki Galileo aleyhtarlar\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi gibi din b\u00fcy\u00fckleri ve skolastiklerin D\u00fcnya\u2019y\u0131 dura\u011fan, cenneti ise hareket halinde tarif ettikleri do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc husus i\u00e7in kan\u0131t<\/strong>.<em> De caelo<\/em>, II hakk\u0131ndaki ele\u015ftirisinde Aziz Thomas, Aristoteles\u2019in yerk\u00fcrenin hareketi ve cennetin sabit olu\u015fu hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015f, ancak hi\u00e7bir zaman bunun Kutsal Kitap\u2019ta yazanlara ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu belirtmemi\u015ftir, ki bu, Aristoteles ve di\u011fer filozoflar\u0131n ba\u015fka \u00f6\u011fretileriyle ilgili olarak s\u0131k\u00e7a yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u015feydir. Bunun sebebi, s\u00f6z etti\u011fimiz ele\u015ftiride amac\u0131n\u0131n Aristoteles\u2019in metinini a\u00e7\u0131klamak olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Di\u011fer yandan, D\u00fcnya\u2019n\u0131n d\u00f6ng\u00fcsel bir hareketinin mi oldu\u011fu ve bir melek taraf\u0131ndan hareket ettirilip ettirilemeyece\u011fi sorusunun s\u00f6z konusu oldu\u011fu Opusculum 10, Madde 16\u2019da, bunun Kutsal Kitaplara ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleme f\u0131rsat\u0131na sahip oldu\u011fu halde, Aziz Thomas bu s\u00f6ylemin yaln\u0131zca Aristoteles\u2019e ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu belirtir. Aziz Thomas\u2019\u0131n bilgece belirtti\u011fi \u00fczere, evrenin d\u00fczeninin Tanr\u0131 taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi ve de\u011fi\u015fmedi\u011fi kabul edildikten sonra, bu evrenin \u00f6\u011felerinin durumu ve hareketi hakk\u0131nda bireysel g\u00f6r\u00fc\u015fleri sunmak Kutsal Kitap\u2019la z\u0131t d\u00fc\u015fmek olmamal\u0131d\u0131r. Dahas\u0131, cennetin hareket etmedi\u011fini veya bunu s\u00f6ylemenin inanca ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan t\u00fcm ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n, s\u00f6ylemlerinin gerekli bir sonucu olarak D\u00fcnya\u2019n\u0131n hareket etti\u011fi veya bunu s\u00f6ylemenin inanca ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 fikrini de kabul etmeleri gerekir. Bu ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Chrysostom, Lactantius, Procopius ve Augustine gelir. Dolay\u0131s\u0131yla, Siena\u2019l\u0131 Sixtus cennetin hareketsiz oldu\u011funu s\u00f6ylemenin cahillerin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn aksine Kutsal Kitaplara ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda hakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Aziz Bede ve Aziz Strabone g\u00f6k kubbe ile y\u0131ld\u0131zlar\u0131n durdu\u011fu cennetin ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. G\u00f6k kubbenin daha farkl\u0131 bir \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenler (g\u00f6k kubbedeki y\u0131ld\u0131zlar\u0131n nas\u0131l hareket halinde g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerini a\u00e7\u0131klayamad\u0131klar\u0131ndan) g\u00f6k kubbede y\u0131ld\u0131z bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz cennetin d\u0131\u015f\u0131nda bir yerde oldu\u011funu s\u00f6ylemeye mecbur kalm\u0131\u015flard\u0131r; oysa Musa dahi y\u0131ld\u0131zlar\u0131 g\u00f6k kubbede konumland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in Aziz Thomas taraf\u0131ndan methedilen Bede ve Strabone g\u00f6k kubbeyle y\u0131ld\u0131zlar ve cennetin ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu s\u00f6ylerken Kutsal Kitap\u2019\u0131 daha iyi kavram\u0131\u015f olurlar.<\/p>\n<p>Din b\u00fcy\u00fckleri y\u0131ld\u0131zlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki konumunu korumak ad\u0131na y\u0131ld\u0131zlar\u0131n de\u011fil g\u00f6k kubbenin hareket etti\u011fini s\u00f6yledi\u011finde, Aziz Thomas ve Sixtus\u2019un a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, bu ancak gezegenler i\u00e7in do\u011fru olur. Bunun aksi abes olurdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde, \u00f6zellikle Samanyolu\u2019nda say\u0131s\u0131z y\u0131ld\u0131z bulunur ve tak\u0131m y\u0131ld\u0131zlardaki konumlar\u0131nda, ekvator ve bur\u00e7larla olan ili\u015fkileri de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermesine ra\u011fmen her zaman ayn\u0131 d\u00fczeni korurlar. Fakat y\u0131ld\u0131zlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 D\u00fcnya\u2019ya daha yak\u0131n, baz\u0131lar\u0131 ise daha uzak durur ve bu durum g\u00f6zlemcinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde y\u0131ld\u0131zlar\u0131n pozisyonuna dair de\u011fi\u015fikliklere neden olur. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6ylesi \u00e7ok katmanl\u0131 bir d\u00fczende daimili\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00dcstelik, gezegenler gibi y\u0131ld\u0131zlar\u0131n da hepsi ayn\u0131 harekete sahip de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri birbirinden farkl\u0131d\u0131r ve ayn\u0131 kuvvette olamazlar. Bu y\u00fczden t\u0131pk\u0131 gezegenler gibi -ister G\u00fcne\u015f ister kendileri taraf\u0131ndan hareket ettiriliyor olsunlar-, \u00e7e\u015fitli hareket bi\u00e7imleri sergilerler. Simplicius da cennetin ate\u015ften olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksi takdirde y\u0131ld\u0131zlar\u0131n denizdeki birbirinden farkl\u0131 bal\u0131klar gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterece\u011fini ve her zaman ayn\u0131 yerde olamayaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in ayn\u0131 arg\u00fcman\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat kan\u0131mca bizim arg\u00fcman\u0131m\u0131z Simplicius\u2019unkinden daha iyidir.<\/p>\n<p>E\u011fer din b\u00fcy\u00fcklerine g\u00f6re g\u00f6k kubbe hareketsiz ise, g\u00f6k kubbedeki y\u0131ld\u0131zlar da hareketsizdir. Chrysostom, Lombard ve yukarda s\u00f6z edilen din b\u00fcy\u00fckleri hareketsiz g\u00f6k kubbenin Katolik inanc\u0131na mutab\u0131k oldu\u011fu fikrini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re y\u0131ld\u0131zlar hakk\u0131nda daha fazlas\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemeleri gerekir. Bunun ard\u0131ndan gelecek olan ise D\u00fcnya\u2019n\u0131n bir gemi gibi d\u00f6ng\u00fcsel bi\u00e7imde hareket etti\u011fi ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n da bir ada ya da deniz k\u0131y\u0131s\u0131ndaki bir kule gibi bu d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde hareket ediyor gibi g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00d6yleyse g\u00f6zlemlenen durumun temel sebebi budur ve g\u00f6k kubbenin sabit oldu\u011funu, y\u0131ld\u0131zlar\u0131 herhangi bir bozukluk veya \u00e7arp\u0131kl\u0131k olmaks\u0131z\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n yerle\u015ftirdi\u011fini anlatan Kutsal Kitap da bununla uyum i\u00e7indedir. Aziz Thomas bu durumu ke\u015ffetmi\u015f, fakat adeti oldu\u011fu \u00fczere, din b\u00fcy\u00fcklerine olan sayg\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 bunu a\u00e7\u0131\u011fa vurmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla <u>din b\u00fcy\u00fckleri<\/u>, skolastiklerin hocalar\u0131, Thomas ve Peter Lombard, Galileo\u2019ya kar\u015f\u0131 olmaktan ziyade onun g\u00f6r\u00fc\u015flerine destek te\u015fkil ederler ve Kutsal Kitap da onlar\u0131 Galileo\u2019yu sans\u00fcrleyenlere tercih eder.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Dokuzuncu arg\u00fcmana yan\u0131t<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Buna yan\u0131t\u0131m var\u0131lan \u00e7\u0131kar\u0131ma kar\u015f\u0131 gelmek olacakt\u0131r. Galileo birden \u00e7ok d\u00fcnya oldu\u011funu s\u00f6ylememi\u015f, t\u00fcm g\u00f6k sisteminin muazzam bir cennetin alt\u0131ndaki tek bir d\u00fcnya i\u00e7erdi\u011fini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Aziz Basil ve Aziz Clement\u2019in takip\u00e7isi olan ilahiyat\u00e7\u0131lar ise \u00fc\u00e7 ayr\u0131 d\u00fcnya oldu\u011funu iddia ederler: D\u00f6rt elementten olu\u015fan d\u00fcnya, g\u00f6klerden olu\u015fan d\u00fcnya ve g\u00f6klerin \u00fcst\u00fcndeki ruhsal alem. Philo, Josephus, \u0130skenderiyeli Clement, Jerome ve Siena\u2019l\u0131 Sixtus\u2019a g\u00f6re Musa\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131ml\u0131 tap\u0131na\u011f\u0131 da bununla benze\u015flik olu\u015fturacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak Galileo\u2019nun bu teolojik meseleler i\u00e7in s\u00f6yleyecek bir s\u00f6z\u00fc yoktur. Daha ziyade, harikulade ara\u00e7lar\u0131yla \u00f6nceden sakl\u0131 y\u0131ld\u0131zlar\u0131 g\u00f6stermi\u015f ve gezegenlerin, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 G\u00fcne\u015f\u2019ten ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in Ay\u2019a benzediklerini, birbirleri etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fcklerini, elementlerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn g\u00f6klerde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n y\u00f6r\u00fcngesindeki pek \u00e7ok g\u00f6k sisteminde buhar ve bulutlar oldu\u011funu bize \u00f6\u011fretmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bunlar elle tutulur somut meseleler oldu\u011fundan Musa\u2019nun ger\u00e7ekten \u201cg\u00f6klerin g\u00f6\u011f\u00fcnden\u201d [Deuteronomy 10:14] ve y\u0131ld\u0131zlardaki su, da\u011flar ve ba\u015fka \u015feylerden s\u00f6z etti\u011fini biliyoruz. Ayr\u0131ca Kutsal Kitap\u2019\u0131n sapt\u0131rma ve kurmacalar olmaks\u0131z\u0131n, somut haliyle anla\u015f\u0131labilece\u011fini de biliyoruz. B\u00f6ylece, bu t\u00fcr \u015feylere inanmayarak, \u0130ranl\u0131 k\u00e2firlerin Muhammed\u2019i a\u00e7\u0131klarken g\u00f6ksel ve kutsal \u015feylerle ilgili hayali \u00f6yk\u00fcler ortaya atmas\u0131 gibi, mistik anlamlara s\u0131\u011f\u0131nan filozoflar\u0131n aldatmacalar\u0131ndan korunmu\u015f oluyoruz.<\/p>\n<p>Buna ek olarak Kilise kitaplar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir yerinde birden \u00e7ok d\u00fcnya oldu\u011funu reddeden bir h\u00fck\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131na da dikkat edilmelidir. Aziz Thomas, John\u2019daki bir pasajda [1:10] \u201cD\u00fcnya O\u2019nun taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131.\u201d derken Tanr\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fka zamanlarda ba\u015fka d\u00fcnyalar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmez, sadece bizim d\u00fcnyam\u0131z\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Fakat Democritus ve Epicurus\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi b\u00fct\u00fcnde bir d\u00fczen i\u00e7ermeksizin bir \u00e7ok d\u00fcnyan\u0131n var oldu\u011funu s\u00f6ylemenin bir inan\u00e7 hatas\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtirken Thomas son derece hakl\u0131d\u0131r. Democritus ve Epicurus\u2019un s\u00f6yleminin varaca\u011f\u0131 nokta bu d\u00fcnyalar\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n d\u00fczeni olmadan, \u015fans eseri meydana geldikleridir.<\/p>\n<p>Ancak bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde Tanr\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve \u00f6nemsiz d\u00fcnyalar oldu\u011funu s\u00f6ylemek Kutsal Kitap\u2019a de\u011fil, yaln\u0131zca Aristoteles\u2019e ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Aziz Thomas\u2019\u0131n bu d\u00fcnyan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir yerk\u00fcre olamayaca\u011f\u0131, aksi halde bu d\u00fcnyalar\u0131n birbirini \u00e7ekmesi sonucu yerlerini terk edecekleri g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Aristoteles\u2019in <em>De caelo<\/em>\u2019sunun birinci kitab\u0131na dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve ge\u00e7erli de\u011fildir. Her \u015fey kendi merkezinde sabittir ve par\u00e7alar\u0131n\u0131n benzerli\u011fiyle bunu korur. Ay\u2019a ait olanlar Ay\u2019\u0131n merkezine, Merk\u00fcr\u2019e ait olanlar Merk\u00fcr\u2019\u00fcn merkezine do\u011fru \u00e7ekilir ait oldu\u011fu yerin y\u00fczeyinin \u00f6tesinde kendisini daha \u00e7ok ilgilendirecek bir \u015fey bulunmamaktad\u0131r. Aristoteles\u00e7ilerin savunduklar\u0131 gibi y\u0131ld\u0131zlar\u0131n\u0131n hepsinin do\u011fas\u0131 ayn\u0131 ise neden birbirlerine do\u011fru \u00e7ekilmiyorlar?<\/p>\n<p>Paris \u00dcniversitesi Aziz Thomas\u2019\u0131n kimileri d\u00fczeltme gerektiren yaz\u0131lar\u0131ndan derledi\u011fi bir maddeler listesi yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda \u201cBa\u015fka bir d\u00fcnya var olamaz.\u201d \u00f6nermesi de listeye dahil edildi. Buna, g\u00f6revi do\u011fal meselelerden ziyade kutsal meseleleri konu\u015fmak olan ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n Tanr\u0131\u2019y\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131ramayaca\u011f\u0131 yolunda itiraz edildi. Fakat asl\u0131nda Aziz Thomas Tanr\u0131\u2019n\u0131n kudretini s\u0131n\u0131rland\u0131rmak niyetinde de\u011fildir; ba\u015fka yerlerde Tanr\u0131\u2019n\u0131n bir\u00e7ok d\u00fcnya yaratabilece\u011fi yolunda s\u00f6ylemleri olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Aristoteles\u2019in bu konuyu tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 <em>De caelo<\/em>, Kitap I hakk\u0131ndaki ele\u015ftirisinde Aziz Thomas \u00e7o\u011ful d\u00fcnyalar fikrinin inanca de\u011fil Aristoteles\u2019e ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu belirtir. Ayn\u0131 \u015fekilde Galileo\u2019nun s\u00f6ylediklerinden bir\u00e7ok insan t\u00fcr\u00fc oldu\u011fu ve \u0130sa\u2019n\u0131n ba\u015fka bir yerde \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc sonucu \u00e7\u0131kmamaktad\u0131r. \u0130sa\u2019n\u0131n di\u011fer yar\u0131k\u00fcrede \u00f6lmedi\u011fini garantilemek i\u00e7in Augustine\u2019in aralar\u0131nda oldu\u011fu bir\u00e7ok ilahiyat\u00e7\u0131 ikinci bir yar\u0131k\u00fcre olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015flerdir. Fakat deneyim bize bu arg\u00fcman\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Ba\u015fka y\u0131ld\u0131zlar \u00fczerinde ya\u015fayan insanlar varsa, onlar Adem\u2019in soyundan olmayacaklar\u0131 i\u00e7in onun g\u00fcnah\u0131ndan da etkilenmeyeceklerdir. Dolay\u0131s\u0131yla, ba\u015fka bir g\u00fcnahtan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u0131st\u0131rap \u00e7ekmedikleri s\u00fcrece kurtar\u0131lmaya ihtiya\u00e7lar\u0131 yoktur. <em>Efesliler<\/em> [1:7-10] ve <em>Colossaeliler<\/em>\u2019de [1:20] denilen \u201cYerdeki ve g\u00f6ktekileri kendi kan\u0131yla bir araya getirdi\u201d s\u00f6zlerinin bir yorumu da budur. Fakat bunu bilemedi\u011fimiz i\u00e7in din b\u00fcy\u00fcklerinin eski yorumlar\u0131na sad\u0131k kal\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Esasen <em>G\u00fcne\u015f Lekeleri \u00dcst\u00fcne Mektuplar<\/em>\u2019\u0131nda Galileo ba\u015fka y\u0131ld\u0131zlarda ya\u015fayan insanlar olabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a reddediyor. Ancak farkl\u0131 bir do\u011fada oraya \u00f6zg\u00fc ba\u015fka varl\u0131klar, bize benzese de bizimle ayn\u0131 olmayan canl\u0131lar ya\u015f\u0131yor olabilece\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n<p>Dahas\u0131, birden \u00e7ok d\u00fcnya teorisi yanl\u0131\u015f olsa bile bu, hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc de\u011fil duyular\u0131n\u0131 kullanan bir bilim adam\u0131 olarak, tespit etti\u011fi \u015fey asl\u0131nda birden \u00e7ok d\u00fcnya de\u011fil, bu d\u00fcnyadaki birle\u015fik \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015f \u00e7oklu bir sistem olan Galileo bundan etkilenmeyecektir.<\/p>\n<p>Kutsal Kitap\u2019\u0131n bir \u015fey hakk\u0131nda konu\u015fmam\u0131\u015f olmas\u0131, bizi onun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna g\u00f6t\u00fcremez. \u00d6yleyse, Kutsal Kitap di\u011fer bir yar\u0131k\u00fcrenin varl\u0131\u011f\u0131ndan asla konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, antipodlardan s\u00f6z etmedi\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc Musa\u2019y\u0131 k\u0131namak ad\u0131na b\u00f6ylesi bir arg\u00fcman ileri s\u00fcren ateistlere hak m\u0131 vermeliyiz? \u00dcstelik Musa onlardan s\u00f6z etmedi\u011fi i\u00e7in Augustine antipodlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak reddederken. B\u00f6ylesi bir mant\u0131kla, Peter\u2019\u0131n da asla Roma\u2019da bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc Luke\u2019un <em>Havariler Tarihi<\/em>\u2019nde buna hi\u00e7 de\u011finmedi\u011fini kabul etmemiz gerekir. Bu t\u00fcr cehaletten ve bo\u015f konu\u015fmalardan ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z. Galileo i\u00e7in Paracelcius\u2019un bu g\u00fcl\u00fcn\u00e7 fikri o kadar uzakt\u0131r ki, durup bunun \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in vakit ay\u0131rmam\u0131za bile gerek yoktur. Musa\u2019n\u0131n bunlar hakk\u0131nda sessiz kalm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n sebebi ise b\u00fct\u00fcn bir evrenin sistematik fizi\u011fi hakk\u0131nda de\u011fil yaln\u0131zca bize bah\u015fedilen d\u00fcnyan\u0131n kanunlar\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fmu\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Onuncu arg\u00fcmana yan\u0131t<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bu onuncu arg\u00fcmanda denildi\u011fi gibi Galileo\u2019nun <em>\u0130ncil<\/em>\u2019de a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklanan tek \u015fey olan etkin bir rezalete yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmiyorum. Galileo kimseyi yanl\u0131\u015f bir \u015fey yapmas\u0131 i\u00e7in k\u0131\u015fk\u0131rtmam\u0131\u015f, sadece Tanr\u0131\u2019n\u0131n emretti\u011fi ve \u0130sa\u2019n\u0131n bize bah\u015fedilen yetenekleri kullanmamam\u0131z\u0131n cezalar\u0131n en\u00a0 b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc getirece\u011fine dair <em>\u0130ncil<\/em>\u2019de uyard\u0131\u011f\u0131 gibi, bizleri ger\u00e7e\u011fi aramaya davet etmi\u015ftir. Aziz Gregory Ezekiel hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle bir yorumda bulunmu\u015ftur: \u201cGer\u00e7ek y\u00fcz\u00fcnden bir rezalet \u00e7\u0131kacaksa, ger\u00e7e\u011fe ula\u015famamaktansa b\u0131rakal\u0131m rezalet \u00e7\u0131ks\u0131n.\u201d Ferisiler \u0130sa\u2019n\u0131n s\u00f6ylediklerinden bir skandal yaratt\u0131klar\u0131nda ise \u0130sa cevab\u0131n\u0131 Matthew 15\u2019te [15:14] \u201cB\u0131rak\u0131n yaps\u0131nlar. Onlar ancak k\u00f6re \u00e7obanl\u0131k eden k\u00f6rlerdir.\u201d diyerek vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Aristoteles\u2019in g\u00f6kler ve d\u00fcnyan\u0131n yap\u0131s\u0131yla ilgili s\u00f6ylediklerinin skolastikler taraf\u0131ndan teolojiye uygun ve daha fazla ara\u015ft\u0131rma gerektirmeyecek kadar tam ve oturmu\u015f kabul edildi\u011fini s\u00f6ylemek k\u00e2firlik de\u011filse bile yanl\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekte, bunlarla ilgili olarak b\u00fct\u00fcn din b\u00fcy\u00fckleri Aristoteles\u00e7ilik\u2019e kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar. Ba\u015flar\u0131n\u0131 Peter Lombard ve Akino\u2019lu Aziz Thomas\u2019\u0131n \u00e7ekti\u011fi skolastikler ise Aristoteles\u2019in bu konudaki teorilerinin Musa ve din b\u00fcy\u00fcklerinin \u00f6\u011fretileriyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (yukar\u0131da benim de belirtmi\u015f oldu\u011fum gibi) a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylerler.<\/p>\n<p>Ancak Galileo\u2019nun ke\u015fifleri sadece Kutsal Kitap\u2019a uygun olmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda onu ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n bozmas\u0131ndan ve filozoflar\u0131n yozla\u015ft\u0131r\u0131p g\u00fcl\u00fcn\u00e7 h\u00e2le getirmesinden korumu\u015ftur. Filozoflar\u0131n yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, din b\u00fcy\u00fcklerinin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ise filozoflar\u0131nkinden daha do\u011fru oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yleyse neden anlamaya bile \u00e7al\u0131\u015famayacak kadar g\u00f6zleri \u00f6fke ve h\u0131rstan k\u00f6rle\u015fmi\u015f ki\u015filerin veya duyusal ger\u00e7eklere dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00f6\u011fretilere zalimce sald\u0131ranlar\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na kulak vermemiz gerekti\u011fi sorusuna bir cevap bulam\u0131yorum.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>On birinci arg\u00fcmana yan\u0131t<\/em><\/strong><\/p>\n<p>On birinci arg\u00fcman\u0131 \u0130kinci Hipotez\u2019in ilk sav\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131nda zaten cevaplam\u0131\u015ft\u0131k. Belirtti\u011fimiz gibi, Tanr\u0131 kitab\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zdan memnun olur, ayr\u0131ca g\u00f6klerde ve cennette ne oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rmak bo\u015f veya de\u011fersiz de\u011fildir. Aksine, bunlar Tanr\u0131\u2019n\u0131n ha\u015fmetini ortaya \u00e7\u0131karmak ve insan ruhunun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne ve kutsall\u0131\u011f\u0131na olan inanc\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rmak ad\u0131na faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Benzer \u015fekilde, Cato\u2019nun ayetleri Ovid\u2019in kar\u015f\u0131t ve y\u00fcce ayetleri ile mukayese edilmemelidir. Davud b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ulvi ve gururdan ar\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. Buna Cato\u2019nun s\u00f6zlerinin (\u201c\u00d6l\u00fcml\u00fc oldu\u011funa g\u00f6re \u00f6l\u00fcml\u00fc \u015feylerle ilgilenmelisin.\u201d) yaln\u0131z cisim de\u011fil ruha da tatbik edildi\u011fi i\u00e7in inanca ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu da ekleyelim. Ruh \u00f6l\u00fcms\u00fcz ve kutsald\u0131r, kutsal \u015feylerin ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ise \u00f6l\u00fcms\u00fcz varl\u0131klara yabanc\u0131 kalamaz. Davud\u2019un <em>Zebur<\/em>\u2019da ge\u00e7en \u015fu s\u00f6zlerini hat\u0131rlayal\u0131m: \u201cTanr\u0131\u2019y\u0131 ara, o zaman ruhun ya\u015fayacakt\u0131r.\u201d [68:32], \u201cHep O\u2019nun y\u00fcz\u00fcn\u00fc ara.\u201d [104:4], \u201cG\u00f6klerinizi g\u00f6rece\u011fim.\u201d [8:3], \u201cSenin eserlerin muhte\u015femdir, onun i\u00e7in ruhum onlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.\u201d [118:129] Bu s\u00f6zlerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, din b\u00fcy\u00fckleri d\u00fcnyan\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na bir k\u0131s\u0131tlama getirmemi\u015ftir. B\u00f6yle bir soru\u015fturmay\u0131 yasaklayan ki\u015fi hata i\u00e7indedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc hep bilginin pe\u015finden gitmemiz gerekir. <em>Theologia<\/em> adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda bu konular\u0131n kapsaml\u0131 bir tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 bulabilirsiniz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00d6L\u00dcM-5<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm-2\u2019de s\u00f6z\u00fc edilen Galileo\u2019nun lehine arg\u00fcmanlara ili\u015fkin de\u011ferlendirmeler<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, Galileo\u2019nun lehinde sunulmu\u015f olan arg\u00fcmanlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmenin \u00e7ok zor oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Y\u0131llar boyunca g\u00f6k kubbenin ate\u015ften yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funa ve g\u00f6k kubbenin ayn\u0131 anda ate\u015fin de kayna\u011f\u0131 oldu\u011funa inan\u0131yordum. T\u0131pk\u0131 Augustine, Basil ve yak\u0131n zamanda da hem\u015ferim Telesio taraf\u0131ndan da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fu gibi. Eserlerim, <em>Questiones <\/em>ve <em>Metaphysica<\/em>\u2019da Kopernik ve Pisagor taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan b\u00fct\u00fcn iddialar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Tycho ve Galileo\u2019nun g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda d\u00f6nen k\u00fc\u00e7\u00fck bulutlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeni y\u0131ld\u0131zlar\u0131n olu\u015fmalar\u0131n\u0131 ve kuyruklu y\u0131ld\u0131zlar\u0131n Ay\u2019\u0131n \u00f6tesinde oldu\u011funu g\u00f6zlemlemeleri ile ben de g\u00f6k kubbenin ate\u015ften olu\u015fmas\u0131 konusunda ku\u015fkuya kap\u0131ld\u0131m. Ay\u2019\u0131n ve J\u00fcpiter\u2019in evreleri ve ard\u0131ndan da Ay ve Ven\u00fcs y\u00fczeyinde b\u00fcy\u00fck lekelerin ke\u015ffiyle bu ku\u015fkum giderek b\u00fcy\u00fcd\u00fc. J\u00fcpiter ve Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn etraf\u0131nda d\u00f6nen y\u0131ld\u0131zlar, evrende tek bir g\u00fcne\u015fin ve tek bir \u00e7ekim merkezinin olmad\u0131\u011f\u0131 sav\u0131n\u0131 ortaya at\u0131yordu. G\u00fcne\u015f\u2019in tekli\u011fini ve D\u00fcnya\u2019n\u0131n da tek \u00e7ekim merkezi oldu\u011funu <em>Physiologica<\/em> kitab\u0131nda a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131k. Di\u011fer taraftan sabit y\u0131ld\u0131zlardan ve gezegenlerden yay\u0131lan \u0131s\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131 Galileo ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan bu sav\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Galileo lehindeki arg\u00fcmanlara yan\u0131t verirken bu konulardaki karar\u0131m\u0131 ask\u0131ya al\u0131yorum. Kilise\u2019nin emirlerine itaat etmeye ve benden \u00e7ok bilenlerin kararlar\u0131na sayg\u0131 duymaya haz\u0131r\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Birinci, ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc, be\u015finci ve yedinci arg\u00fcmanlara yan\u0131t<\/em><\/strong><\/p>\n<p>1, 2, 3, 4, 5 ve 7. arg\u00fcmanlara verece\u011fim yan\u0131t ayn\u0131. Kopernik ve Galileo taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan iddialar, olas\u0131 olmalar\u0131na ra\u011fmen tamamen do\u011fru de\u011fildir. Kopernik\u2019in bu kitab\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131na izin veren Papa 3. Paul, kitaptaki fikirlerin imana ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu belirtmemi\u015ftir. Aynen Paris\u2019teki doktorlar\u0131n Aziz Thomas ile ilgili olarak kaleme ald\u0131klar\u0131 makalelerde oldu\u011fu gibi, papa bir kitab\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131na izin verdi\u011finde, bunu kitab\u0131n dinen makul olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla de\u011fil, din adamlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ve bilgi birikimlerine bir katk\u0131s\u0131 olaca\u011f\u0131ndan kabul eder. Yoksa Papa Gelasius, onaylanm\u0131\u015f olan <em>Sancta Romana<\/em>\u2019n\u0131n 15. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Cyprian, Jerome ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olan hatalar\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n<p>Tamamen de\u011filse de k\u0131smen do\u011fru olmas\u0131n\u0131n sonucu olarak, bu metinlerde Kutsal Kitaplara ayk\u0131r\u0131 herhangi bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, papa ve yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en din adamlar\u0131 onaylam\u0131\u015flard\u0131r. Bu kitab\u0131mda da bahsetti\u011fim gibi, g\u00f6k kubbeyi ve Kutsal Kitaplar\u0131 daha iyi inceleyen din adamlar\u0131, ortaya at\u0131lan yeni tezlerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kendilerinden \u00f6ncekilerin \u0131skalad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 \u015feyleri ortaya \u00e7\u0131karabilirler.<\/p>\n<p>Kendi ad\u0131ma belirtmeliyim ki Galileo\u2019nun arg\u00fcmanlar\u0131nda Kutsal Kitaplara kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir unsur olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. A\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade etti\u011fim gibi, bunlar\u0131n \u00e7ok da yararl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Sekizinci, dokuzuncu ve onuncu arg\u00fcmanlara yan\u0131t<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u201cG\u00f6k kubbe\u201dnin mistik ve e\u015fsesli kullan\u0131mlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nan din adam\u0131 olarak, Galileo\u2019nun savlar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fundan emin olam\u0131yorum. Fakat bu arg\u00fcmanlar kesinlikle Aristo kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131r. Galileo\u2019nun savlar\u0131 lehinde konu\u015furken din adamlar\u0131 taraf\u0131ndan s\u00f6ylenen her \u015feyi inceledik. Bunlardan yola \u00e7\u0131karak da Kutsal Kitaplar\u0131n, Galileo\u2019nun arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131, di\u011fer filozoflar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klayanlardan a\u015fa\u011f\u0131 kalmadan onaylad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Tabii ki bu konuda benden daha \u00e7ok bilenlere inanmaya da haz\u0131r\u0131m.<\/p>\n<p><em>Metaphysica<\/em>, K\u0131s\u0131m 3, Kitap 1\u2019de Galileo ve Kopernik\u2019in arg\u00fcmanlar\u0131na elimden geldi\u011fince yan\u0131tlar bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Aynen b\u00fct\u00fcn <em>Questiones physiologicae<\/em>\u2019da oldu\u011fu gibi, Kopernik\u2019in do\u011fa arg\u00fcmanlar\u0131na da uzun uzun yan\u0131t verdim. Fizik\u00e7iler bu savlar\u0131 inceleyebilirler, biz burada konuyu din a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131yoruz. Galileo\u2019nun bu konular\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mas\u0131na ve kitaplar yay\u0131nlamas\u0131na karar verecek olan tabii ki yaln\u0131zca Kilise\u2019dir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Alt\u0131nc\u0131 arg\u00fcmana yan\u0131t<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Alt\u0131nc\u0131 arg\u00fcmanda neye kar\u015f\u0131 gelece\u011fimi bilemiyorum. Aristo\u2019nun bir defas\u0131nda Musa\u2019n\u0131n metinlerinden okudu\u011funu belirtti\u011fi, tanr\u0131n\u0131n d\u00fcnyay\u0131 zaman\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00f6zg\u00fcrce yaratt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yesinin ya\u015fanm\u0131\u015f oldu\u011funu belirten Kont Pico della Mirandola, bunu hoyrat ve kan\u0131tlanmam\u0131\u015f olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemektedir. Eusabius da Porphyry\u2019nin ayn\u0131 \u015feyi dedi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ambrose, <em>Sermoner<\/em> mi yoksa <em>Epistolae<\/em>\u2019de mi tam olarak hat\u0131rlam\u0131yorum fakat bir yerde Pisagor\u2019un Yahudi oldu\u011fundan s\u00f6z etmektedir. Ambrose\u2019ye y\u00f6neltilen ele\u015ftiriler, Pisagor\u2019un Yunanistan\u2019\u0131n Samos adas\u0131ndan oldu\u011fundan Yahudi olamayaca\u011f\u0131 \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat Ambrose elinde yeterli kan\u0131t olmadan bu sav\u0131 ortaya atmayacakt\u0131r. Bunlar yaln\u0131zca Ambrose\u2019un \u015fan\u0131 ve dindarl\u0131\u011f\u0131 ile de\u011fil di\u011fer kan\u0131tlarla da me\u015frula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Pisagor\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re kendimizi baz\u0131 yiyeceklerden al\u0131 koymam\u0131z gerekiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc meleklerin ikincil tanr\u0131lar olmalar\u0131na ra\u011fmen, tanr\u0131 tekti ve her \u015fey say\u0131lardan ibaretti. Pisagor ayn\u0131 zamanda Musa\u2019n\u0131n bir kanun koyucu olarak da rakibiydi, bunu detayl\u0131 bir bi\u00e7imde <em>Metaphysica<\/em> adl\u0131 eserimde incelemi\u015ftim. Fakat bunlar zaten Yahudilerce bilinmekteydi.<\/p>\n<p>Makkabiler\u2019de s\u00f6z edildi\u011fi \u00fczere Spartal\u0131lar \u0130brahim\u2019in soyundan gelmektedirler ve Yahudiler \u0130brahim ve Musa d\u00f6neminde d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerine da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131ndan Pisagor\u2019un Samos\u2019ta bir Yahudi ailenin \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelmesi olas\u0131d\u0131r. Diyojen\u2019e, Plutarch\u2019a, Aristo ve Galen\u2019e g\u00f6re, Yahudi olmayanlara d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, g\u00f6k kubbede farkl\u0131 g\u00fcne\u015f sistemlerin var oldu\u011funu, bizim sistemimizde g\u00fcne\u015fin merkezde oldu\u011funu ve y\u0131ld\u0131zlarda yaln\u0131zca suyun de\u011fil d\u00f6rt elementin tamam\u0131n\u0131n bulundu\u011funu a\u00e7\u0131klayan ilk ki\u015fidir. Buna g\u00f6re de Pisagor bunlar\u0131 Musa\u2019dan ba\u015fkas\u0131ndan \u00f6\u011frenmi\u015f olamaz, kendinden \u00f6nce ke\u015fifler olmadan bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>Francesco Maria\u2019n\u0131n g\u00f6zlemlerinden etkilenmi\u015f olan Kopernik bu bilgileri Pisagor\u2019un \u00f6\u011fretilerini et\u00fct ederek incelemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Pisagor\u2019un \u00f6\u011frencisi olan Timaeus d\u00fcnyan\u0131n bir g\u00fcnl\u00fck hareketini matematiksel olarak ispatlam\u0131\u015ft\u0131r; Filolaus y\u0131ll\u0131k hareketini kan\u0131tlam\u0131\u015f; Kopernik sal\u0131n\u0131m hareketini ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r. Aziz Tomas <em>Metaphysics, XII <\/em>kitab\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 yorumda Simplicus\u2019a dayanarak hangi hareketin gerekli oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Pisagor Yahudi de\u011filse ve bunlar\u0131 kendinden \u00f6ncekilerden \u00f6\u011frenmemi\u015f olsa dahi, M\u0131s\u0131rl\u0131 rahiplerle ve Yahudilerle Suriye ve M\u0131s\u0131r aras\u0131ndaki Judea b\u00f6lgesini ziyaret etmi\u015ftir. Pisagor\u2019un buralardan, bizim de <em>\u0130ncil<\/em>\u2019de oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fimiz, g\u00f6k kubbedeki suyun, di\u011fer d\u00fcnyalar\u0131n, Ay\u2019daki da\u011flar\u0131n ve benzeri \u015feylerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Fakat Aristo, Yahudi Musa\u2019y\u0131 ve Yahudi olmasa bile Yahudi fikirlerinden esinlenmi\u015f olan Pisagor\u2019u k\u00fc\u00e7\u00fcmsemi\u015ftir. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki ruhani olarak Yahudi olan biz H\u0131ristiyanlar, Musa\u2019n\u0131n felsefesini putperestlerin elinden en yetkin fikirler ve ara\u00e7larla kurtaracak olanlar\u0131z. O zaman neden biz de onlar\u0131 M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u0131n elinden kurtaran Musa\u2019ya s\u00f6ylenen Yahudiler gibi s\u00f6ylenelim ki? \u015eu an elimde olmayan, eski hahamlar\u0131n kitaplar\u0131 da ayn\u0131 \u015feyi \u00f6\u011f\u00fctlemektedir.<\/p>\n<p>Dionisius\u2019un Muhammed kar\u015f\u0131t\u0131 kitaplar\u0131nda derledi\u011fi gibi, Muhammed de \u0130smail soyundan gelmektedir ve Yahudiler taraf\u0131ndan e\u011fitilmi\u015ftir. <em>Dialogus cum Abdia<\/em> ve <em>Kuran<\/em>\u2019da Muhammed g\u00f6k kubbedeki da\u011flardan ve denizlerden, yerin alt\u0131ndaki yedi katmandan ve bunlar\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00f6k\u00fczden s\u00f6z eder. G\u00f6r\u00fcnen odur ki Muhammed bu bilgileri Yahudilerden ve Talmud bilginlerinden edinmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Aynen Yusuf\u2019un, Davut\u2019un, S\u00fcleyman\u2019\u0131n ve \u0130sa\u2019n\u0131n tarihlerinde oldu\u011fu gibi Muhammed burada da do\u011fruyu ve yanl\u0131\u015f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bunlara ek olarak ger\u00e7ek anlam ile mecaz aras\u0131ndaki fark\u0131 da bilmemektedir. <em>\u0130ncil<\/em>\u2019de s\u00f6z edilen d\u00fcnyay\u0131 ta\u015f\u0131yan kolonlar\u0131 ve \u015farap akan nehirleri ger\u00e7ek zannetmektedir. G\u00f6k kubbenin d\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in de Kaf Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n onu tuttu\u011funu ve bu y\u00fczden de ye\u015filimsi bir renk ald\u0131\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r. Muhammed bu bilgileri ilk d\u00f6nem co\u011frafi bilgileri yetersiz H\u0131ristiyanlardan edinmi\u015ftir. Onlar bu da\u011f\u0131n tepesinde bir cennet oldu\u011funa ve da\u011f\u0131n g\u00f6k kubbeye kadar uzand\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorlard\u0131. Bu durum Anastasius Sinaita\u2019n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l oradan geldi\u011fini sorgulamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bede\u2019nin bu konular hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden bir tek \u015fey d\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6z etmeyece\u011fim; Muhammed di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ve sistemlerin var oldu\u011fu bilgisini hahamlardan edinmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak Pisagor\u2019un \u00f6\u011fretilerini temel alan Galileo ve Empedokles, Aziz Thomas\u2019\u0131n da dedi\u011fi gibi Kutsal Kitaplar\u0131n eski, yeni b\u00fct\u00fcn yorumlar\u0131yla uyum i\u00e7erisindedir. Bu y\u00fczden astronomik konularda da Kutsal Kitaplarla ile ayn\u0131 fikirdedirler. Galileo, Pisagor\u2019un Yahudilerden edindi\u011fi bu bilgileri onayl\u0131yor ve bunu g\u00f6zlem yoluyla kan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n<p>Bana kal\u0131rsa \u0130kinci Hipotez\u2019de Aziz Thomas ve Aziz Augustin\u2019in de belirttikleri gibi Galileo\u2019nun ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na engel olmak ve yap\u0131tlar\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almak bize hi\u00e7bir yarar getirmeyecektir. Bu bask\u0131 Kutsal Kitaplar\u0131 da zan alt\u0131nda b\u0131rakmak veya b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri bertaraf etmeye y\u00f6nelik bir \u00e7aba gibi alg\u0131lanabilir. B\u00f6yle bir bilgi, d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan da bize kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir silaha d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131m ve gelecekte de yazmaya devam edece\u011fim gibi, kendimi her zaman Y\u00fcce Kilise\u2019nin takdirine ve benden \u00e7ok bilenlerin yarg\u0131lar\u0131na b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n<p>\u0130talyal\u0131 ruhlar\u0131n efendisi muhte\u015fem Kardinal Caetani\u2019ye en i\u00e7ten dileklerimizle.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir s\u00fcre \u00f6nce, zaman\u0131m\u0131z\u0131n en \u00e7ok yan\u0131t bekleyen sorular\u0131ndan ikisini cevaplad\u0131m. (1) Bu sorular\u0131n ilki, yeni bir felsefe olu\u015fturmaya izin verilip verilmeyece\u011fi sorusu. Di\u011feri ise, Aristoculara ve pagan felsefecilerin otoritesine kar\u015f\u0131 gelmenin ve bunlar\u0131 H\u0131ristiyan okullar\u0131ndan kald\u0131rarak, yerlerine azizlerin \u00f6\u011fretilerini takip eden yeni bir felsefenin yerle\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn ve uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u015eimdi ise, Floransal\u0131 Galileo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":318,"featured_media":9866,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[100,30,38,222],"tags":[],"class_list":["post-9862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-62-sayi","category-astronomi","category-dergi-sayilari","category-tarih"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/318"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9862"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9862\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9866"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}