{"id":9869,"date":"2009-04-01T18:47:32","date_gmt":"2009-04-01T15:47:32","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9869"},"modified":"2017-05-21T18:51:21","modified_gmt":"2017-05-21T15:51:21","slug":"campanelladan-galileo-savunusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/04\/01\/campanelladan-galileo-savunusu","title":{"rendered":"Campanella\u2019dan Galileo Savunusu"},"content":{"rendered":"<p><em>1616 y\u0131l\u0131nda tam da Katolik Kilisesi Kopernik\u00e7ili\u011fi mahk\u00fbm eden \u00f6nemli karar\u0131n\u0131 vermekteyken yaz\u0131lm\u0131\u015f bu kitab\u0131n konusu, Tommaso Campanella\u2019n\u0131n Galileo davas\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc savunmad\u0131r. Campanella \u201cSavunu\u201dyu yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde sapk\u0131nl\u0131k ve komploculuk su\u00e7lamas\u0131yla \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ceza sonucu on yedi y\u0131ld\u0131r Engizisyon zindanlar\u0131nda yatmaktayd\u0131. Campanella G\u00fcne\u015f-merkezli evren modelini hen\u00fcz \u015f\u00fcpheli ve ispata muhta\u00e7 buluyordu. Ama Galileo\u2019nun fikirlerini \u00f6zg\u00fcrce geli\u015ftirmesine, tart\u0131\u015fabilmesine ve yay\u0131mlamas\u0131na izin verilmesi y\u00f6n\u00fcnde kesin bir kanaate sahipti. Cezaevinde en a\u011f\u0131r ko\u015fullarda ve ki\u015fisel olarak b\u00fcy\u00fck bir tehlikeye g\u00f6\u011f\u00fcs gererek yaz\u0131lan Galileo Savunusu, Galileo\u2019nun kiliseyle \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerinin \u00e7ok \u00f6tesinde d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in bir yakar\u0131\u015f oldu. <\/em><\/p>\n<p>Galileo olay\u0131 \u00fczerine son y\u0131llarda geni\u015f kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, halen daha, en az\u0131ndan \u0130ngilizce konu\u015fulan d\u00fcnyada, bu davayla ilgili pek dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f \u00f6nemli belgeler bulunmaktad\u0131r. Bu bilimsel incelemelerden biri, 1616 y\u0131l\u0131nda tam da Katolik Kilisesi Kopernik\u00e7ili\u011fi mahk\u00fbm eden \u00f6nemli karar\u0131n\u0131 vermekteyken yaz\u0131lm\u0131\u015f ve ilk defa 1622\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan, Tommaso Campanella\u2019n\u0131n <em>Galileo Savunusu<\/em>\u2019dur (<em>Apologias pro Galileo, mathematica florentino)<\/em>.<\/p>\n<p>Bu ihmalin iki sebebi var. Birincisi, Campanella\u2019n\u0131n <em>Apologia<\/em>\u2019s\u0131n\u0131n pek de anla\u015f\u0131lamayan nedenlerle, Galileo olay\u0131yla ili\u015fkili belgeler \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f sonraki t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in temel kaynak olan Antonio Favera\u2019n\u0131n 20 ciltlik <em>Le Opere di Galileo Galilei <\/em>adl\u0131 eserine dahil edilmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u0130kinci ve belki de daha \u00f6nemli neden ise, Campanella\u2019n\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bug\u00fcne kadarki tek \u0130ngilizce \u00e7evirisinin (<em>The Defense of Galileo<\/em>, Grant Mc Colley, Smith College Studies in History, Vol.22 i\u00e7inde), herkes\u00e7e payla\u015f\u0131lan bir de\u011ferlendirmeyle, sadece s\u0131radan okuyucu i\u00e7in de\u011fil ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in de faydal\u0131 olamayacak kadar hatal\u0131 olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu kitab\u0131n amac\u0131, tart\u0131\u015fman\u0131n teolojik boyutlar\u0131n\u0131n belki de en a\u00e7\u0131k ifadeye kavu\u015fturuldu\u011fu <em>Galileo Savunusu<\/em>\u2019nun g\u00fcvenilir ve iyi belgelenmi\u015f bir \u0130ngilizce versiyonunu hizmete sunarak, Galileo olay\u0131nda Campanella\u2019n\u0131n rol\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1616 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, Galileo Katolik Kilisesi\u2019ni yeniden canlanan ve ge\u00e7erlilik kazanmaya ba\u015flayan G\u00fcne\u015f-merkezli evren g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u201cyanl\u0131\u015f ve Kutsal Kitaplara t\u00fcm\u00fcyle ayk\u0131r\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fcp mahk\u00fbm etmekten vazge\u00e7irme \u00e7abalar\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. O d\u00f6nemde Katolik d\u00fcnyada Galileo\u2019yu a\u00e7\u0131k\u00e7a savunacak kadar cesur -ya da budala diyelim- sadece iki ki\u015fi vard\u0131. Sadece iki ki\u015fi, ikisi de rahip. Ve her ikisi de bunun bedelini \u00e7ok a\u011f\u0131r \u00f6dedi.<\/p>\n<p>Galileo i\u00e7in ilk destek pek tan\u0131nmayan Karmelit teolog, <strong>Paolo Antonio Foscarini<\/strong>\u2019den gelmi\u015fti. Foscarini Kopernik\u00e7ilik ile <em>\u0130ncil<\/em> aras\u0131nda bir uzla\u015fman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu ve yazd\u0131\u011f\u0131 kitap\u00e7\u0131kla buna giri\u015fmi\u015fti. Bir y\u0131l ge\u00e7meden bu kitap \u201ctamamen yasaklan\u0131p mahk\u00fbm edildi\u201d ve <em>Yasak Kitaplar \u0130ndeksi<\/em>\u2019ne al\u0131nd\u0131. Foscarini bu karara kar\u015f\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131 yan\u0131t\u0131 yazmay\u0131 tamamlayamadan \u00f6ld\u00fc. Napoli\u2019deki yay\u0131mc\u0131s\u0131 bir cezaya maruz kalmaktan kurtulma umuduyla i\u015fini ve ailesini b\u0131rak\u0131p ka\u00e7t\u0131, ama sonunda Engizisyon taraf\u0131ndan tutukland\u0131, mahkeme sonucunda su\u00e7lu bulundu ve 100 D\u00fcka cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Sonunda sessizlik yemini etmek ko\u015fuluyla affedildi.<\/p>\n<p>Galileo\u2019nun ikinci savunucusu ise asili\u011fiyle \u00fcnlenmi\u015f, b\u00fcy\u00fck bir dehaya ve hayal g\u00fcc\u00fcne sahip Dominikan <strong>Tommaso Campanella<\/strong> idi. Campanella o d\u00f6nemde sapk\u0131nl\u0131k ve komploculuk su\u00e7lamas\u0131yla \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ceza sonucu on yedi y\u0131ld\u0131r Engizisyon zindanlar\u0131nda yatmaktayd\u0131. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan \u015fuydu ki, dikkatli ve titiz bir ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmeyle haz\u0131rlanm\u0131\u015f bu kitap, daha sonra bu davan\u0131n mahkemesinde g\u00f6rev alacak olan Kutsal Makam \u00fcyesi bir kardinalin davetiyle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kitab\u0131n sesi Roma\u2019da etkili bir \u015fekilde bo\u011fuldu, \u00f6yle ki kitap davan\u0131n ger\u00e7ek seyri \u00fczerinde neredeyse hi\u00e7bir etki yaratmad\u0131. Ama en az\u0131ndan savununun en iyi tezleri Roma\u2019da duyulmu\u015f oldu. Bu kitap nihayet 6 y\u0131l sonra, ama \u0130talya\u2019da de\u011fil Almanya\u2019da yay\u0131mlan\u0131rken, kitab\u0131n yazar\u0131 \u00f6n\u00fcnde bir 6 y\u0131l daha olmak \u00fczere, ayn\u0131 zindanda o eski su\u00e7unun cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekmeye devam ediyordu.<\/p>\n<p>Bu kitab\u0131n konusu, Tommaso Campanella\u2019n\u0131n Galileo davas\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc savunmad\u0131r. Kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde Campanella Galileo\u2019yla y\u0131llar \u00f6nce tesad\u00fcfen kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ama tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 birka\u00e7 mektup al\u0131\u015fveri\u015finden \u00f6teye gitmemi\u015fti. Herkesin tahmin edebilece\u011fi nedenlerden dolay\u0131, Galileo kendi pay\u0131na bir engizisyon mahk\u00fbmuyla yak\u0131n arkada\u015fl\u0131k kurmaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Campanella ise Galileo\u2019ya kar\u015f\u0131 apa\u00e7\u0131k bir hayranl\u0131k besliyordu; ama onu bu konuda harekete ge\u00e7iren temel d\u00fcrt\u00fc ki\u015fisel ba\u011fl\u0131l\u0131klar de\u011fildi. Daha da \u00f6nemlisi, Campanella G\u00fcne\u015f-merkezli evren modelini hen\u00fcz \u015f\u00fcpheli ve ispata muhta\u00e7 buluyordu. Ama yine de Campanella Galileo\u2019nun fikirlerini \u00f6zg\u00fcrce geli\u015ftirmesine, tart\u0131\u015fabilmesine ve yay\u0131mlamas\u0131na izin verilmesi y\u00f6n\u00fcnde kesin bir kanaate sahipti. Bunu Kilise\u2019nin iyili\u011fi i\u00e7in de gerekli g\u00f6r\u00fcyordu. Kald\u0131 ki Campanella\u2019y\u0131 esas ilgilendiren de, bilimin ya da Galileo\u2019nun iyili\u011finden \u00e7ok buydu. Cezaevinde en a\u011f\u0131r ko\u015fullarda ve ki\u015fisel olarak b\u00fcy\u00fck bir tehlikeye g\u00f6\u011f\u00fcs gererek yaz\u0131lan <em>Galileo Savunusu<\/em>, Galileo\u2019nun kiliseyle \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerinin \u00e7ok \u00f6tesinde d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in bir yakar\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Campanella\u2019n\u0131n kitab\u0131n\u0131n i\u00e7inde do\u011fdu\u011fu \u015fartlar kadar \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ve dramatik ko\u015fullar\u0131 hayal etmek bile zor. Peki bu ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 adam kimdi ve Galileo olay\u0131na b\u00f6ylesi ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir bi\u00e7imde nas\u0131l dahil olmu\u015ftu?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>S\u00f6z dinlemez bir ruhun trajik ya\u015fam\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Giovanni Domenico Campanella 5 Eyl\u00fcl 1568\u2019de G\u00fcney \u0130talya\u2019da Calabria b\u00f6lgesinde Stilo \u015fehrinde do\u011fdu. Annesinin ad\u0131 Caterina Martello\u2019ydu. Babas\u0131 Geronimo bir ayakkab\u0131c\u0131yd\u0131. Ailesi yoksul ve cahildi. Olduk\u00e7a silik ve m\u00fctevaz\u0131 bir k\u00f6kenden geliyor olsa da, Campanella <em>Savunu<\/em> dahil baz\u0131 eserlerinde, \u00e7ok \u00f6nceleri Empedokles\u2019in ve Pisagorcular\u0131n vatan\u0131 B\u00fcy\u00fck Yunanistan\u2019\u0131n (Magna Gracecia: \u0130talya\u2019n\u0131n en g\u00fcney ucu. 7. ve 8. y\u00fczy\u0131lda yerle\u015fen Yunan kolonilerinden bu yana \u00e7ok yo\u011fun bir Yunan yerle\u015fimi oldu\u011fundan b\u00f6yle an\u0131l\u0131r.-\u00e7ev) bir par\u00e7as\u0131 olan memleketi Calabria\u2019dan s\u0131k\u00e7a gururla s\u00f6z etmi\u015fti. Ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n sonraki d\u00f6nemlerinde kendisini, yirmi y\u00fczy\u0131ldan daha \u00f6nce hem\u015ferileri taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olan do\u011fan\u0131n ampirik ve matematiksel incelenmesi gelene\u011fini yeniden canland\u0131ran ve s\u00fcrd\u00fcren ki\u015fi olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. 1582\u2019de hen\u00fcz 13 ya\u015f\u0131nda bir gen\u00e7ken Dominikan Rahipler D\u00fczeni\u2019ne kat\u0131ld\u0131. Hayat\u0131n\u0131n geri kalan\u0131 boyunca bir Dominikan olarak kald\u0131. Me\u015fhur Dominikanlardan Albertus Magnus\u2019un ve Thomas Aquinas\u2019\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek, O\u2019nu Dominikan d\u00fczenine daha da ba\u011flad\u0131. Sonras\u0131nda dini bir lakap olarak \u201cTommaso\u201d ad\u0131n\u0131 benimsedi ve o g\u00fcnden bu yana b\u00f6yle bilindi. Babas\u0131n\u0131n izinden bir zanaatk\u00e2r olarak yeti\u015fmek d\u0131\u015f\u0131nda, kendisine iyi bir e\u011fitimi sa\u011flayacak olan tek yolun dinsel hayata kat\u0131lmak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek de bu yola girmi\u015f olabilir.<\/p>\n<p>Bu dinsel d\u00fcnyada kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 zorlu ve \u00e7ileli ya\u015fama ra\u011fmen, Campanella\u2019n\u0131n Dominikan D\u00fczenine ve kiliseye sadakati ya\u015fam\u0131 boyunca sars\u0131lmad\u0131. Bu iki kurumun e\u011fitimsel ve dinsel bir reformdan ge\u00e7irilmesi y\u00f6n\u00fcndeki \u0131srarl\u0131 ve inat\u00e7\u0131 tavr\u0131, Kilise \u00e7er\u00e7evesinde bir Dominikan ya\u015fant\u0131s\u0131na olan adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmad\u0131, aksine art\u0131rd\u0131. Asl\u0131nda sadakatinin g\u00fcc\u00fc, sonraki ya\u015fant\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcne daha da tehlikeli g\u00f6r\u00fclmesine neden olmu\u015f olabilir.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklu\u011funda ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitimin d\u00fczeyi olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck olsa da (1), Campanella\u2019n\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc entelekt\u00fcel yetenekleri ve teolojiden felsefeye, politikaya, \u015fiire uzanan geni\u015f ilgi alan\u0131, erken ya\u015flar\u0131nda g\u00f6ze \u00e7arpmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Dominikanlara kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Latince\u2019yi sadece \u00f6\u011frenmi\u015f olmakla kalm\u0131yordu, \u00e7e\u015fitli Latin yazarlar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde okumu\u015ftu.<\/p>\n<p>Campanella\u2019yla ilgili bir ba\u015fka \u00f6nemli olgu da, bug\u00fcn \u201cfotografik haf\u0131za\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yetene\u011fe sahip olmas\u0131, bu sayede okuduklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla kelimesi kelimesine akl\u0131nda tutabilmesidir. Bunu mektuplar\u0131n\u0131n birinde kendisi de belirtir: \u201cBir kitab\u0131 okuyunca pek \u00e7ok kelimenin ve kitab\u0131n i\u00e7eri\u011finin neredeyse hi\u00e7 unutulmamacas\u0131na haf\u0131zama kaz\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti\u011fimde \u00e7ok etkilenmi\u015ftim.\u201d (2) \u0130leride g\u00f6rece\u011fimiz gibi, elinde neredeyse hi\u00e7bir kaynak bulunmadan \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 uzun tutsakl\u0131k y\u0131llar\u0131 s\u0131ras\u0131nda yazmaya devam edebilmesini sa\u011flayan, bu inan\u0131lmaz haf\u0131zas\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Campanella\u2019n\u0131n temel entelekt\u00fcel formasyonu Dominikanlara kat\u0131ld\u0131ktan sonraki on y\u0131l i\u00e7erisinde \u015fekillendi. 1582-1592 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki bu d\u00f6nem i\u00e7erisinde Calabria ve Napoli\u2019de \u00e7e\u015fitli manast\u0131rlarda ya\u015fad\u0131. Belirli felsefe ve teoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan olu\u015fan bir e\u011fitim dizisini takip etti. Felsefe al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k bi\u00e7imde a\u011f\u0131r dozda Aristoculu\u011fu i\u00e7eriyordu. Aristoculu\u011fu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde reddetti ve \u00f6\u011fretmenleriyle a\u00e7\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015ft\u0131. Bu ihtilaflar\u0131n \u015fiddeti y\u0131llar i\u00e7erisinde artt\u0131 ve buradaki \u0131srar\u0131 Dominikan karde\u015fleri aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanlar yaratt\u0131. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, Campanella yo\u011fun bir \u015fekilde antik \u00e7a\u011f filozoflar\u0131 ve bilimcilerinin eserlerini okumaya ba\u015flad\u0131 ve sihir ve ok\u00fclte (gizlicilik) merak salmaya ba\u015flad\u0131. Resmi Katolik inanc\u0131n ilgi alan\u0131na girdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, bunlar \u00f6zellikle hassas konulard\u0131.<\/p>\n<p>Anti-Aristoculu\u011funa gelince, Campanella\u2019n\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re H\u0131ristiyan okullarda, Kutsal Kitaplar\u0131n ve kilise b\u00fcy\u00fcklerinin \u00f6\u011fretileri, Aristo\u2019nun yarat\u0131l\u0131\u015f, ilahi takdir prensiplerini ve ruhun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc reddeden Pagan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00fcst\u00fcnde tutmal\u0131yd\u0131. Bu anti-Aristocu duyarl\u0131l\u0131k hayat\u0131n\u0131n geri kalan\u0131 boyunca eserlerinin belirgin bir \u00f6zelli\u011fi olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korudu. Aristo ayn\u0131 zamanda Galileo taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lan Yer-merkezli evren modelinin babas\u0131 oldu\u011fundan, <em>Savunu<\/em>\u2019n\u0131n bir\u00e7ok yerinde bu \u00f6zelli\u011fi g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Buna ek olarak, Campanella \u00f6zellikle erken d\u00f6nemlerinde, do\u011fan\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in en iyi yol olarak ilk \u00f6nce Aristo\u2019nun eserlerine bakmak y\u00f6n\u00fcndeki egemen e\u011filim kar\u015f\u0131s\u0131nda, kuvvetli bir \u015fekilde do\u011fan\u0131n do\u011frudan g\u00f6zleminden yana oldu. Bu t\u00fcr bir ampirisist vurgu, o y\u0131llarda modern bilimsel yakla\u015f\u0131m\u0131n bir \u00f6nbelirtisi olarak alg\u0131lanmaya hen\u00fcz ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Campanella 1588\u2019de Bernardino Telesio\u2019nun daha iki sene \u00f6nce yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan <em>De rerum natura iuxtra propria principia<\/em>\u2019s\u0131n\u0131 ke\u015ffetti\u011finde, bu ampirisist e\u011filimi sayesinde bir \u00e7\u0131rp\u0131da Telesio felsefesinin ate\u015fli bir yanda\u015f\u0131 oldu. Bununla birlikte yeni ke\u015ffetti\u011fi entelekt\u00fcel kahraman\u0131yla tan\u0131\u015fma giri\u015fimleri, Telesio\u2019n\u0131n ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7erisinde \u00f6lmesiyle birlikte sonuca ula\u015famad\u0131. Telesio felsefesine yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lar, Campanella\u2019n\u0131n ilk temel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olan ve bir\u00e7ok ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 felsefenin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ampirik temelleri ifade eden <em>Philosophia sensibus demonstrata<\/em>\u2019n\u0131n (1589\u2019da yaz\u0131l\u0131p 1592\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.) konusu oldu.<\/p>\n<p>Telesio Aristocu hilomorfizmi ve onun saf potansiyel olarak ilk madde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc reddediyordu. Onun yerine iki prensibe dayanan bir do\u011fa felsefesi geli\u015ftirmi\u015fti: 1) Pasif ve evrenin her yerinde ayn\u0131 halde bulunan somut, ger\u00e7ek ve alg\u0131lanabilir madde ve 2) t\u00fcm fiziksel de\u011fi\u015fimlerin sebebi olan iki z\u0131t aktif kuvvet, s\u0131cakl\u0131k ve so\u011fukluk. Telesio\u2019ya g\u00f6re bu etkenlerin etkile\u015fimi bitkiler, hayvanlar, insan v\u00fccudu ve ruhu da dahil olmak \u00fczere fiziksel d\u00fcnyan\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 ve dinamiklerini olu\u015fturuyordu. (3)<\/p>\n<p>Kozmolojiye gelince, Telesio d\u00fcnyan\u0131n evrenin merkezinde durdu\u011funu, so\u011fuk, hareketsiz ve karanl\u0131k oldu\u011funu, s\u0131cak ve \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an g\u00fcne\u015fin ise h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde onun etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia ediyordu. B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla Campanella ilk zamanlar\u0131nda Yer-merkezli modelin bu Telesiocu versiyonunu benimsiyor, <em>Savunu<\/em>\u2019yu yazd\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda h\u00e2l\u00e2 bunun do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. (4) Bununla birlikte, her ne kadar kan\u0131tlanm\u0131\u015f oldu\u011funu kesinlikle d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor olsa da, o y\u0131llarda (1616) Galileo\u2019nun G\u00fcne\u015f-merkezli teorisinin de akla yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 teslim ediyordu.<\/p>\n<p>Campanella hayat\u0131n\u0131n daha sonraki y\u0131llar\u0131nda, her y\u00f6n\u00fcyle geli\u015fkin bir teolojik metafizik geli\u015ftirerek Telesiocu do\u011fa felsefesinin pe\u015finden gitti. Buna g\u00f6re her \u015fey, yani Tanr\u0131 ve yarat\u0131lm\u0131\u015f olanlar, maddi ve manevi d\u00fcnya \u00fc\u00e7 \u201casall\u0131k\u201d taraf\u0131ndan kapsan\u0131r: G\u00fc\u00e7, bilgi ve sevgi. Tanr\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda bunun ad\u0131 kutsal \u00fc\u00e7lemedir. Keza yarat\u0131lm\u0131\u015f olanlarda yok denecek kadar seyrelmi\u015f bi\u00e7imde olmak \u00fczere, bu \u00fc\u00e7 \u201casall\u0131k\u201d her \u015feyde ama geni\u015f bir \u00e7e\u015fitlilikte de\u011fi\u015fik derece ve birle\u015fimlerde bulunur. Bu bir t\u00fcr topyek\u00fbn-ruh\u00e7ulukla (panpsychism) sonu\u00e7lan\u0131r. Campanella\u2019n\u0131n <em>Savunu<\/em>\u2019da dile getirdi\u011fi insan akl\u0131n\u0131n \u0130sa\u2019n\u0131n kutsal akl\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu \u015feklindeki d\u00fc\u015f\u00fcncesinin arka plan\u0131nda bu yakla\u015f\u0131m bulunuyordu.<\/p>\n<p>Bunun bir sonucu, Campanella\u2019n\u0131n ampirik y\u00f6nteme yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcn vurgunun, onun do\u011fa felsefesine bask\u0131n gelen bir t\u00fcr Skolastik metafizik taraf\u0131ndan yumu\u015fat\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bu perspektifle Campanella, y\u00fcz\u00fcn\u00fc modern bilimin do\u011fu\u015funun beklendi\u011fi gelecekten daha fazla, metafizi\u011fin egemen oldu\u011fu ge\u00e7 Orta\u00e7a\u011f skolastisizmine d\u00f6nm\u00fc\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00d6te yandan, sonraki ya\u015fant\u0131s\u0131nda daha deneyselci birisi haline gelmi\u015f de olabilir, zira uzun hapislik y\u0131llar\u0131 onu bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekten al\u0131koymam\u0131\u015f ve daha kuramsal d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zorlam\u0131\u015ft\u0131r. Her hal\u00fck\u00e2rda, Campanella\u2019n\u0131n erken entelekt\u00fcel formasyonu, Telesiocu do\u011fa felsefesi ile kendi g\u00fc\u00e7, bilgi ve sevgi metafizi\u011fini birle\u015ftiren karma\u015f\u0131k bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne do\u011fru a\u015fama a\u015fama geli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Onalt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131l\u0131n son on y\u0131l\u0131 Campanella\u2019n\u0131n hayat\u0131nda iki temel de\u011fi\u015fikli\u011fe sahne oldu. \u00d6nce, 1589\u2019un son g\u00fcnlerinde Napoli\u2019ye gitmek \u00fczere manast\u0131rdan ayr\u0131larak bir skandal yaratt\u0131. \u0130ki bu\u00e7uk y\u0131l sonra Napoli\u2019den de ayr\u0131ld\u0131 ve 1598\u2019e kadar \u0130talya\u2019n\u0131n kuzey b\u00f6lgesinde \u00e7e\u015fitli \u015fehirlerde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. \u0130kinci olarak, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Dominikan D\u00fczeninin, Kilise\u2019nin ve \u0130spanyol devletinin otoriteleriyle \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flad\u0131. Kiliseye kar\u015f\u0131 sapk\u0131nl\u0131k ve devlete kar\u015f\u0131 komploculuk iddialar\u0131yla maruz kald\u0131\u011f\u0131 su\u00e7lamalar, baz\u0131 ge\u00e7ici hapis cezalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra 1599\u2019da ba\u015flayacak olan uzun hapislik d\u00f6nemiyle sonu\u00e7land\u0131. Burada, bu \u00e7ok karma\u015f\u0131k hikayenin sadece baz\u0131 \u00f6nemli d\u00f6neme\u00e7lerine yer ay\u0131rabilece\u011fiz.<\/p>\n<p>1592 May\u0131s\u0131\u2019nda, Campanella kimli\u011fi belirsiz bir Dominikan karde\u015fi taraf\u0131ndan heterodokslukla su\u00e7land\u0131 ve Dominikan D\u00fczeninin huzurunda duru\u015fmaya \u00e7\u0131kmak zorunda kald\u0131. Su\u00e7laman\u0131n \u00f6zel olarak neye dair oldu\u011fu belirsiz olsa da, anla\u015f\u0131lan o ki Campanella\u2019n\u0131n anti-Aristoculu\u011fu ve Napoli\u2019de Giambattista Della Porta ve baz\u0131 gizlicilerle (5) olan ili\u015fkileri hedefleniyordu. Duru\u015fman\u0131n sonucunda Calabria\u2019da bir manast\u0131ra geri d\u00f6nmesi, Telesiocu de\u011fil Thomas\u00e7\u0131 felsefeyi benimsemesi emredildi ve baz\u0131 kefaretler \u00f6demek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Campanella bunun yerine \u00f6nce Roma\u2019ya sonra da Grand\u00fck 1. Ferdinand\u2019dan akademik bir g\u00f6rev elde etme umuduyla Floransa\u2019ya gitti. Ard\u0131ndan Bologna\u2019ya seyahat etti. Burada belgeleri \u00e7al\u0131nd\u0131 ve Roma\u2019daki Kutsal Makam\u2019a iletildi. Sonra Padua\u2019ya ve nihayet kitaplar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131mlatabilece\u011fini umdu\u011fu Venedik\u2019e gitti. 1594\u2019te baz\u0131 eserleri yine ele ge\u00e7ti ve Padua\u2019da Kutsal Makam taraf\u0131ndan di\u011fer baz\u0131 ithamlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Kilise\u2019nin \u00f6\u011fretisini ve kurumlar\u0131n\u0131 ele\u015ftirmekle su\u00e7land\u0131. Bu dava daha sonra Roma\u2019ya nakledildi, orada tutukland\u0131, iki kez a\u011f\u0131r i\u015fkenceden ge\u00e7irildi ve sonunda 1596\u2019da sapk\u0131nl\u0131k zann\u0131yla su\u00e7lu bulundu. Santa Maria Sopra Minerva Dominikan Kilisesi\u2019nde halk \u00f6n\u00fcnde t\u00f6vbe etmeye ve St. Sabina Manast\u0131r\u0131\u2019na kilit alt\u0131nda tutulmaya mahk\u00fbm edildi.<\/p>\n<p>5 Mart 1597\u2019de yeniden sapk\u0131nl\u0131kla su\u00e7land\u0131. Bu kez su\u00e7layan Napoli\u2019de idam cezas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan birisiydi. Bu y\u0131l\u0131n geri kalan\u0131n\u0131 zindanda ge\u00e7irdi, bir manast\u0131ra kapanma \u015fart\u0131yla sal\u0131verildi. Bunun sonucunda 1598\u2019de kendisini yeniden memleketi Stilo\u2019daki Dominikan manast\u0131r\u0131nda buldu. Karga\u015fa i\u00e7inde ge\u00e7en bu y\u0131llar boyunca, Campanella her nas\u0131lsa yazmaya zaman ve enerji bulabilmi\u015fti, ancak el yazmalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu ya kayboldu ya da imha edildi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu zorunlu ikametleri s\u0131ras\u0131nda, Campanella\u2019n\u0131n huzurlu ge\u00e7en tek d\u00f6nemi 1592-1593 y\u0131llar\u0131nda Padua\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdi. (6) Burada Galileo ile tan\u0131\u015ft\u0131 ve onu sonradan hep bir dostu olarak g\u00f6rd\u00fc. Maalesef bu bir y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem boyunca bu iki adam\u0131n aralar\u0131ndaki ili\u015fkinin nas\u0131l geli\u015fti\u011fini aktaracak bir belge yok. Tan\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgili olarak ise, ilk defa 1592 g\u00fcz\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131nda, Galileo\u2019nun Floransa\u2019dan Padua\u2019ya hen\u00fcz geldi\u011fi s\u0131ralarda, Campanella\u2019n\u0131n kalmakta oldu\u011fu St. Augustine Manast\u0131r\u0131\u2019na onun i\u00e7in gelen bir mektubu \u015fahsen iletmek istemesi sayesinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmekte. Mektupta Grand\u00fck, Campanella\u2019n\u0131n akademik memuriyet talebini kibarca reddetmekteydi.<\/p>\n<p>1590\u2019larda Campanella\u2019n\u0131n ki\u015fisel ya\u015fant\u0131s\u0131 \u00e7etinle\u015firken, otoritelerle aras\u0131nda da ger\u00e7ekten ciddi sorunlar ba\u015fl\u0131yordu. O s\u0131ralarda toplumsal, siyasal ve dinsel g\u00f6r\u00fc\u015fleri belli bir noktaya ula\u015fm\u0131\u015f, kilise ve devletin tepeden t\u0131rna\u011fa reformdan ge\u00e7irilmesi yoluyla ahlak bozuklu\u011fu ve adaletsizliklerin alt edilmesi ve yeni bir alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Evrensel ve toplumcu bir kilise-devletin savunucusu oldu. Burada hem d\u00fcnyevi hem manevi b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7 ve yetkiler, tek bir ger\u00e7ek inanca ba\u011fl\u0131 olarak ideal ve ak\u0131lc\u0131 bir toplumu y\u00f6netecek olan bir h\u00fck\u00fcmdara, papaya verilecekti. \u00d6mr\u00fc boyunca vazge\u00e7meyece\u011fi bir ideale d\u00f6n\u00fc\u015fecek olan bu plan\u0131, hi\u00e7 \u00e7ekinmeden kamuoyu \u00f6n\u00fcnde y\u00fcksek bir sesle dile getirdi.<\/p>\n<p>Bu plan\u0131n en acil ad\u0131m\u0131 Napoli ve Calabria\u2019daki \u0130spanyol egemenli\u011finin devrilmesi olmal\u0131yd\u0131. Bunu ama\u00e7layan Calabrial\u0131 komplocu bir grup ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Campanella\u2019n\u0131n bu grubun teorik kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu kesindi, ancak bunun \u00f6tesinde ne d\u00fczeyde bir ili\u015fki ve faaliyet i\u00e7erisinde bulundu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6yle ya da b\u00f6yle, planlar\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131, Campanella 6 Eyl\u00fcl 1599\u2019da pek \u00e7ok arkada\u015f\u0131yla birlikte tutukland\u0131.<\/p>\n<p>Napoli\u2019de zindana at\u0131ld\u0131, bu sonraki 27 y\u0131l boyunca s\u00fcrecek bir hapisli\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131 olacakt\u0131. Hem sapk\u0131nl\u0131k hem de komploculukla su\u00e7lan\u0131yordu. Bu, iki ayr\u0131 davay\u0131 gerektiriyordu. Birinci dava Kutsal Makam\u2019\u0131n ilgi alan\u0131na giriyordu, ikincisi ise \u0130spanyol otoritelere kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7tu. Davalar ve sorgulamalar 3 y\u0131l boyunca s\u00fcrd\u00fc. Bu s\u00fcre boyunca, t\u00fcyler \u00fcrpertici <em>Veglia<\/em> i\u015fkencesi de dahil olmak \u00fczere d\u00f6rt kez a\u011f\u0131r i\u015fkenceden ge\u00e7irildi (<em>Veglia<\/em> Roma Kilisesi taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015f 7 \u00f6zel i\u015fkence t\u00fcr\u00fcnden biridir. Bir demircinin \u00f6rs\u00fcne benzer, \u00fcst k\u0131sm\u0131nda demirden bir kal\u0131pla sonlanan bir mil bulunur. Odan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesindeki makaralardan uzat\u0131lan ipler mahk\u00fbmun \u00e7\u0131plak el ve ayak bileklerine kemiklerine kadar kesecek \u015fekilde b\u00fcr\u00fclerek ba\u011flan\u0131r. Mahkum iplerden yukar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131r ve belkemi\u011fi bir noktadan demir kal\u0131ba de\u011fecek \u015fekilde indirilir. B\u00f6ylece mahk\u00fbmun b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 o noktaya biner. Bu dayan\u0131lmaz i\u015fkence, e\u011fer mahk\u00fbm daha \u00f6nce t\u00f6vbe edip su\u00e7unu itiraf etmezse 11 saat kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. -\u00e7ev). O d\u00f6nemde i\u015fkencenin amac\u0131 su\u00e7un cezas\u0131n\u0131 vermek de\u011fil, mahk\u00fbmu itiraf etmeye ikna edip t\u00f6vbe ettirmekti. Nas\u0131l ba\u015fard\u0131ysa, Campanella bu korkun\u00e7 \u015fartlara ra\u011fmen itirafta bulunup t\u00f6vbe etmedi. (7) Bir noktaya gelindi\u011finde deli numaras\u0131 yapt\u0131, b\u00f6ylelikle belki de hayat\u0131n\u0131 kurtard\u0131. Sonunda 13 Kas\u0131m 1602\u2019de, hakk\u0131ndaki h\u00fckme \u201ckurtulu\u015f umudu yok\u201d notu d\u00fc\u015f\u00fclerek \u00f6m\u00fcr boyu hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Zindanda ge\u00e7en uzun y\u0131llar boyunca, Campanella y\u00fcksek mevkilerde bulunan ve kendisine el uzatabilecek ki\u015filerden yard\u0131m istemekten hi\u00e7bir zaman vazge\u00e7medi. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar de\u011fi\u015firken, Napoli\u2019de baz\u0131lar\u0131 daha k\u00f6t\u00fc olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli zindanlar aras\u0131nda dola\u015ft\u0131 durdu. En ac\u0131mas\u0131z cezas\u0131, birincisi 1604-1618 ikincisi 1614-1618 aras\u0131nda olmak \u00fczere iki kez kale hapsine \u00e7arpt\u0131r\u0131lmak oldu. <em>Galileo Savunusu<\/em>\u2019nu yaz\u0131\u015f\u0131 bu ikinci d\u00f6neme denk gelir.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemlerde \u00e7ok nadir olarak ziyaret\u00e7i kabul etmesine ve d\u0131\u015far\u0131daki d\u00fcnyadan insanlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde mektupla\u015fmas\u0131na izin verdiler. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde, bu y\u0131llar boyunca en a\u011f\u0131r ko\u015fullarda, elinin alt\u0131nda neredeyse hi\u00e7bir kitap olmaks\u0131z\u0131n, kaynaklar i\u00e7in \u00e7o\u011funlukla o fevkalade haf\u0131zas\u0131na g\u00fcvenerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, ciltler dolusu yazd\u0131. Campanella\u2019n\u0131n<em> Savunu<\/em>\u2019da dahil baz\u0131 eserlerinde hapsedildiktan sonraki tarihlerde yay\u0131mlanm\u0131\u015f kimi kitaplara yap\u0131lm\u0131\u015f at\u0131flara rastland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, kendisi hakk\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda iddia edilenin aksine, en az\u0131ndan baz\u0131 kitaplara s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde de olsa ula\u015fmas\u0131na izin verilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin Galileo Mart 1610\u2019da yay\u0131mlanan <em>Sidereun nincius<\/em>\u2019unun Campanella taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesini istemi\u015f, dolayl\u0131 olarak Campanella\u2019ya ula\u015ft\u0131rabilmi\u015fti. Campanella kitab\u0131 iki saat i\u00e7erisinde bir solukta okumu\u015f ve 13 Ocak 1611\u2019de Galileo\u2019ya yan\u0131t olarak, ayn\u0131 fikirde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc yeni astronominin kendisinin benimsedi\u011fi Telesiocu Yer-merkezli kozmolojiyle uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten ate\u015fli bir mektup g\u00f6ndermi\u015fti.<\/p>\n<p>Sonsuza kadar s\u00fcrm\u00fc\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bir zaman\u0131n ard\u0131ndan, Campanella\u2019n\u0131n dini otoritelere ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel rica ve itirazlar nihayet etkili oldu ve \u0130spanyol h\u00fck\u00fcmeti 23 May\u0131s 1626\u2019da serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verdi. Bir ay sonra Kutsal Makam taraf\u0131ndan, yaz\u0131lar\u0131ndaki sapk\u0131nl\u0131kla ilgili su\u00e7lamalarla yeniden tutukland\u0131 ve Roma\u2019daki Engizisyon zindanlar\u0131na g\u00f6nderildi. 11 Ocak 1629\u2019da son olarak yeniden \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kazan\u0131ncaya dek bu su\u00e7lamalar\u0131n \u00fcstesinden gelmeyi ba\u015faramad\u0131. Nihayet bu tarihte \u00e7ilesi bitti.<\/p>\n<p>Sonraki 5 y\u0131l g\u00f6rece sakin bir \u015fekilde, yaz\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmek ve yay\u0131mlanmaya haz\u0131rlamakla ge\u00e7ti. Bu d\u00f6nem boyunca Campanella Roma\u2019da Santa Maria Sopra Convent Dominikan Manast\u0131r\u0131\u2019nda ya\u015fad\u0131. \u0130ronik \u015fekilde, ayn\u0131 bina 1633 bahar\u0131nda Galileo davas\u0131n\u0131n duru\u015fmalar\u0131na da sahne oldu. Arkada\u015f\u0131 Galileo Kilise\u2019nin s\u0131nav\u0131ndan ge\u00e7irilirken, ayn\u0131 d\u00f6nemde orada ya\u015fayan Campanella\u2019n\u0131n akl\u0131ndan kim bilir neler ge\u00e7mi\u015fti?<\/p>\n<p>Ondan \u00f6nceki yaz, Campanella Galileo\u2019nun <em>\u0130ki B\u00fcy\u00fck D\u00fcnya Sistemi Hakk\u0131nda Diyalog<\/em>\u2019unun kilise inanc\u0131na uygunlu\u011funu inceleyecek olan \u00f6zel komisyona dan\u0131\u015fman olarak tayin edilmeyi talep etmi\u015f, b\u00fcy\u00fck bir cesaret g\u00f6stererek Galileo\u2019nun savunmas\u0131n\u0131 \u00fcstlenmeye g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmu\u015ftu. Bu c\u00fcretk\u00e2r teklif Kutsal Makam\u2019\u0131n ba\u015f\u0131ndaki Niccolo Riccardi taraf\u0131ndan tehditk\u00e2r bir bi\u00e7imde reddedildi. Riccardi, Campanella\u2019n\u0131n da yasaklanm\u0131\u015f benzer bir kitap yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendisi de su\u00e7lu olan bir ki\u015finin dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilemez oldu\u011funu belirtti. Burada s\u00f6z\u00fc edilen kitap, yay\u0131mlan\u0131r yay\u0131mlanmaz Roma\u2019da sat\u0131\u015f\u0131 yasaklanan <em>Savunu<\/em>\u2019ydu.<\/p>\n<p>En sonunda 1634 g\u00fcz\u00fcnde, Campanella\u2019n\u0131n eski arkada\u015flar\u0131ndan birisinin daha Napoli\u2019de benzer bir komploculuk su\u00e7lamas\u0131yla tutukland\u0131\u011f\u0131 haberi Roma\u2019ya ula\u015ft\u0131. Kendisinin de bu i\u015fe bula\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131ndan korkarak ve bir kerelik olsun Papa\u2019n\u0131n tavsiyesine uyarak, 21 Ekim\u2019de k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve kimli\u011fini gizlemi\u015f halde Roma\u2019y\u0131 terk etti. Paris\u2019e gitti, Kardinal Richelieu taraf\u0131ndan misafir edildi. St. Honor\u00e9 soka\u011f\u0131ndaki Dominikan Oca\u011f\u0131\u2019nda yazmaya ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemeye devam ederek, 21 May\u0131s 1639\u2019da \u00f6lene kadar hayat\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131n\u0131 sakin bir \u015fekilde ge\u00e7irdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Kopernik\u00e7ilik ve Katolik Kilisesi<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Campanella, <em>Savunu<\/em>\u2019n\u0131n ilk sayfas\u0131nda ve ayn\u0131 zamanda alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda eserinin ana temas\u0131n\u0131 en dolays\u0131z \u015fekilde ortaya koyar. \u0130ncelenecek olan sorun, \u201cGalileo taraf\u0131ndan savunulan felsefi g\u00f6r\u00fc\u015f, Kutsal Kitaplara uygun mudur, ayk\u0131r\u0131 m\u0131d\u0131r?\u201d sorusudur. Bu sorunu daha iyi anlamak i\u00e7in, Campanella\u2019n\u0131n belirtti\u011fi temayla ilgili bir iki soru daha sormak gerekir. Birincisi, Galileo\u2019nun felsefi g\u00f6r\u00fc\u015fleri neydi, bu g\u00f6r\u00fc\u015fler nas\u0131l bir tarihe sahipti, neden bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunmaktayd\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015flerinin do\u011fru oldu\u011funu ispatlayabilmi\u015f miydi? \u0130kincisi, o g\u00fcnlerde Kutsal Kitaplara uygunlu\u011fu ya da uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 tayin eden neydi, buna nas\u0131l karar verilirdi ve neden bu uygunluk ya da uyu\u015fmazl\u0131k bu kadar \u00f6nemli say\u0131l\u0131rd\u0131?<\/p>\n<p>Galileo\u2019nun burada s\u00f6z konusu olan \u201cfelsefi g\u00f6r\u00fc\u015f\u201d\u00fc, \u015f\u00fcphesiz ki G\u00fcne\u015f-merkezli evren modeliydi. \u00d6zetle bu g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcne\u015fin evrenin merkezinde durdu\u011funu, b\u00fct\u00fcn y\u0131ld\u0131zlar\u0131n, gezegenlerin ve ay ile birlikte d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Campanella\u2019n\u0131n belirtti\u011fi gibi, bu antik \u00e7a\u011f Yunan astronomlar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f ve savunulmu\u015f \u00e7ok eski bir teoriydi. Ancak daha hen\u00fcz antik \u00e7a\u011flarda, Aristo\u2019nun g\u00f6ksel varl\u0131klarla ilgili Yer-merkezli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde egemen olunca rafa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Aristocu modelin en k\u0131sa ve \u00f6zet halde ana hatlar\u0131 \u015f\u00f6yledir. Merkezde D\u00fcnya vard\u0131r; hareketsizdir, yani uzayda hareket etmedi\u011fi gibi kendi ekseninde de d\u00f6nmez. Merkezdeki D\u00fcnya ile Ay aras\u0131ndaki Ay-alt\u0131 evren d\u00f6rt elementten olu\u015fur: toprak, su, hava ve ate\u015f. Bunlar birbirine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve birle\u015ferek d\u00fcnya \u00fczerindeki t\u00fcm de\u011fi\u015fken yap\u0131lar\u0131 olu\u015fturur. Ay\u2019dan daha \u00f6teye uzanan sonlu evrenimizde cisimler sadece d\u00fczg\u00fcn dairesel bir hareket i\u00e7erisindedir. Bu evren dura\u011fan ve de\u011fi\u015fmez bir be\u015finci maddeden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu \u201c\u00f6zlerin \u00f6z\u00fc\u201d (eter) ya da be\u015finci \u00f6z olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu madde, her biri ayr\u0131 ayr\u0131 Ay\u2019\u0131, G\u00fcne\u015f\u2019i, g\u00f6r\u00fcnebilen 5 gezegeni ve sabit y\u0131ld\u0131zlar\u0131 kapsayan bir dizi m\u00fckemmel e\u015fmerkezli k\u00fcrenin yap\u0131ta\u015f\u0131d\u0131r. Bu kat\u0131 k\u00fcrelerin de\u011fi\u015fik a\u00e7\u0131larda ve birbirinden ayr\u0131 ama sabit h\u0131zlarla merkezdeki d\u00fcnyan\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle, g\u00f6ksel alemin t\u00fcm g\u00f6zlenebilir g\u00f6r\u00fcng\u00fcleri olu\u015fur. (s.12) Aristo\u2019ya g\u00f6re bu k\u00fctleler ve bunlar\u0131n hareketleri sonsuzdur. Yunanl\u0131lar\u0131n elbette ki astronomik mesafeleri \u00f6l\u00e7ebilecek ara\u00e7lar\u0131 yoktu, dolay\u0131s\u0131yla, bir b\u00fct\u00fcn olarak bu sonlu evren i\u00e7in herhangi bir \u00f6zel boyut ileri s\u00fcrmemi\u015flerdi. Bununla birlikte, tasarlad\u0131klar\u0131 evren, bug\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcmlere g\u00f6re \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck, muhtemelen d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015f etraf\u0131ndaki bildi\u011fimiz y\u00f6r\u00fcngesinin \u00e7ap\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck de\u011fildi.<\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 20 y\u00fczy\u0131l boyunca, bu evren kavray\u0131\u015f\u0131 Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n neredeyse evrensel kavray\u0131\u015f\u0131 olarak kabul g\u00f6rd\u00fc. Bunun ge\u00e7erli nedenleri vard\u0131. G\u00f6ksel varl\u0131klarla ilgili ortak g\u00f6r\u00fc\u015fle, yani bunlar\u0131n teoride s\u00f6ylendi\u011fi gibi her g\u00fcn do\u011fudan bat\u0131ya do\u011fru \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fimlerle d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle \u00e7ok iyi \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyordu. Teori, bu t\u00fcr bir g\u00f6rsel fenomeni \u00f6ng\u00f6rmek ve a\u00e7\u0131klamakta olduk\u00e7a etkiliydi. Ayn\u0131 zamanda son derece esnek ve uyarlanabilir bir modeldi; k\u00fcrelerin hareket h\u0131zlar\u0131 ve y\u00f6nlerindeki k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fimleri hesaba katmak yeni ve daha kesin g\u00f6zlemlere a\u00e7\u0131klama getirebilmek i\u00e7in yeterli olabiliyordu. Uzun y\u00fczy\u0131llar boyunca ge\u00e7erlili\u011fini koruyabilmi\u015f bir teorinin arkas\u0131ndaki teorik ve ampirik dayanaklar\u0131n bir hayli sa\u011flam olmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n<p>Ama eninde sonunda baz\u0131 ciddi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar\u0131n bir tanesi, takvimlerin g\u00fcvenilirli\u011fiydi. Sezar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulan ve onun ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Julian takvimine g\u00f6re, g\u00fcne\u015fe g\u00f6re hesaplanan tropik y\u0131l (8) 365,25 g\u00fcnd\u00fc (365 g\u00fcn art\u0131 d\u00f6rt y\u0131lda bir \u015eubat\u0131n 29. g\u00fcn\u00fc). Ger\u00e7ekte ise, tropikal y\u0131l biraz daha k\u0131sayd\u0131 (365,24220 g\u00fcn, yani 11 dakika 14 saniye daha k\u0131sa). 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na gelindi\u011finde, bu uyu\u015fmazl\u0131k 10 g\u00fcnl\u00fck bir farka ula\u015fm\u0131\u015f, takvimde bir d\u00fczeltme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kesinle\u015fmi\u015fti. (9)<\/p>\n<p>Bu sorun kilisenin de ilgi alan\u0131 i\u00e7erisine giriyordu. Zira kutsal g\u00fcnleri kesin olarak saptamak kilisenin g\u00f6reviydi; \u00f6rne\u011fin Paskalya g\u00fcn\u00fc ilkbahar g\u00fcnd\u00f6n\u00fcm\u00fcnden (vernal ekinoks) sonraki ilk dolunaydan sonraki ilk pazar g\u00fcn\u00fc olmal\u0131yd\u0131, bunu tayin etmek i\u00e7in ilkbahar ekinoksunun tarihini tam olarak belirlemek gerekiyordu. 1512-1527 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda toplanan 5. Lateran Konseyi\u2019nde bu konu tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ve Nicolaus Copernicus\u2019tan gerekli takvim reformunu yapmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 talep etme karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Sorunun karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan Copernicus, bu ve di\u011fer nedenlerden dolay\u0131, o d\u00f6nemde ge\u00e7erli olan Aristocu-Batlamyus\u00e7u astronominin ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 yeniden incelenmesinin gerekti\u011fine kanaat getirdi.<\/p>\n<p>Bunun en net sonucu, 1543\u2019te an\u0131tsal eseri <em>De revolutionibus orbium coelestium<\/em>\u2019un yay\u0131mlanmas\u0131 oldu. Bu uzun incelemenin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, temel astronominin y\u00fcksek teknikte bir matematikle sunulu\u015funa ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ama birinci kitab\u0131n ilk on bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde uzun zamand\u0131r unutulmaya terk edilmi\u015f G\u00fcne\u015f-merkezli evren modeli yeniden \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve astronomide gerekli reform olarak sunuluyordu. En basit kavramlarla Copernicus sadece, Aristo\u2019nun modelindeki g\u00fcne\u015fle d\u00fcnyan\u0131n (ay ile birlikte) yerlerini de\u011fi\u015ftiriyordu. Buna g\u00f6re g\u00fcne\u015f hareketsiz bir \u015fekilde merkezde dururken, k\u00fcreler eskiden oldu\u011fu gibi onun etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyordu. D\u00fcnya ise bir g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrede kendi ekseninde, bir y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede de Ven\u00fcs ve Mars aras\u0131ndaki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u00fcre i\u00e7erisinde g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyordu. Bilimsel devrim, ba\u015flang\u0131\u00e7ta pek de y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeyen bu de\u011fi\u015fiklikle ba\u015flad\u0131. Bu de\u011fi\u015fiklik Copernicus\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha \u00f6tesinde \u00e7ok \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 beraberinde getirdi, \u00f6rne\u011fin art\u0131k hareket halindeki d\u00fcnya i\u00e7in yeni bir d\u00fcnyasal fizik gerekmekteydi.<\/p>\n<p>\u015eunu belirtmek \u00f6nemlidir ki, Kopernik devrimi ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri, \u00e7o\u011funlukla ortak g\u00f6r\u00fc\u015f olan Yer-merkezli modelin dilinden konu\u015fan <em>\u0130ncil<\/em>\u2019le hen\u00fcz a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f potansiyel bir \u00e7at\u0131\u015fma halindeydi. Bu \u015furadan da bellidir; Copernicus \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011findeyken, kitab\u0131 bas\u0131m a\u015famas\u0131nda g\u00f6ren Andreas Osiander, kitaba isimsiz bir \u00f6ns\u00f6z eklemi\u015f ve okuyucuya bu G\u00fcne\u015f-merkezli modelin sadece baz\u0131 matematiksel hesaplamalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in g\u00fcndeme getirildi\u011fini, fiziksel olarak ger\u00e7ekmi\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemesi gerekti\u011fini belirtmi\u015fti. Potansiyel olarak beliren din-bilim \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bu ara\u00e7salc\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, sonraki ku\u015faklar boyunca da kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<ol start=\"16\">\n<li>y\u00fczy\u0131l\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131nda yeni Kopernik\u00e7i astronomi, az ama yava\u015f yava\u015f artan say\u0131da, aralar\u0131nda profesyonel astronomlar da olmak \u00fczere yeni yanda\u015flar kazanmaya ba\u015flad\u0131. Y\u00fczy\u0131l\u0131n bitmesinden sonra ise tablo dikkate de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fti. 1610-1613 aras\u0131nda Galileo, ilk defa 1609\u2019da bir Hollandal\u0131 taraf\u0131ndan icat edilmi\u015f olan teleskopu geli\u015ftirmekte ciddi bir mesafe kat etti ve \u201coptik t\u00fcp\u201d\u00fcn\u00fc g\u00f6ksel varl\u0131klara \u00e7evirdi\u011finde bir dizi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ke\u015fifte bulundu. Di\u011fer t\u00fcm ba\u015fka \u015feylerin yan\u0131 s\u0131ra, J\u00fcpiter\u2019in 4 tane \u201cay\u201d\u0131n\u0131, Ay\u2019\u0131n y\u00fczeyinin bozuklu\u011funu, Ay gibi Ven\u00fcs\u2019\u00fcn de bir dizi de\u011fi\u015fik safhada g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, g\u00fcne\u015fin y\u00fczeyindeki lekelerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7ok fazla say\u0131da hareketsiz y\u0131ld\u0131z\u0131 g\u00f6zledi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu g\u00f6r\u00fcng\u00fcler d\u00fcnyan\u0131n Aristocu yorumlan\u0131\u015f\u0131n\u0131n baz\u0131 spesifik \u00f6zelliklerine sert bir darbe vurdu ve hakim g\u00f6r\u00fc\u015f olarak egemenli\u011fini tehdit etmeye ba\u015flad\u0131. Galileo\u2019nun kendisi, ki\u015fisel olarak G\u00fcne\u015f-merkezli modelin do\u011frulu\u011funa ikna olmu\u015ftu. Ama bu teorinin kesin bir kan\u0131ttan yoksun oldu\u011funun da fark\u0131ndayd\u0131. Elindeki en iyi bulgu par\u00e7as\u0131 Ven\u00fcs\u2019\u00fcn evreleriydi. Bu Aristo\u2019nun s\u00f6yledi\u011finin aksine Ven\u00fcs\u2019\u00fcn G\u00fcne\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ispatl\u0131yordu. Ama D\u00fcnya\u2019n\u0131n m\u0131 yoksa G\u00fcne\u015f\u2019in mi merkezde durdu\u011funu belirlemek i\u00e7in bu yeterli de\u011fildi. Bu sorun Tycho Brahe taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir astronomik modelle birlikte daha da karma\u015f\u0131k bir hale b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu modele g\u00f6re, gezegenler ve y\u0131ld\u0131zlar G\u00fcne\u015f\u2019in etraf\u0131nda d\u00f6nerken, G\u00fcne\u015f de en merkezde hareketsiz duran D\u00fcnya\u2019n\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyordu. Tycho Brahe\u2019nin yermerkezli modeli, yeni g\u00f6zlemlerle de olduk\u00e7a uyumluydu.<\/p>\n<ol start=\"17\">\n<li>y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren, Kopernik\u00e7i G\u00fcne\u015f-merkezli astronomi neredeyse evrensel olarak kabul g\u00f6r\u00fcr olmu\u015ftu. Nihayet kesin kan\u0131t 1830\u2019da geli\u015fmi\u015f teleskoplarla, Galileo\u2019nun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi sabit y\u0131ld\u0131zlar\u0131n paralaks\u0131 g\u00f6zlendi\u011finde geldi. Ama ki\u015fisel olarak G\u00fcne\u015f-merkezli modelin ger\u00e7ekli\u011fine ikna olmas\u0131na ra\u011fmen, Galileo\u2019nun hayat\u0131 boyunca arad\u0131\u011f\u0131 kesin kan\u0131t g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7may\u0131 hep ba\u015fard\u0131. Soruna noktay\u0131 koyan bir kan\u0131t\u0131n yoklu\u011fu, din adamlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle de Kilise\u2019nin yeni astronomiye kar\u015f\u0131 tepkisinde \u00f6nemli bir rol\u00fc olan Kardinal Robert Bellarmine\u2019nin kafas\u0131nda hep b\u00fcy\u00fck bir soru i\u015fareti oldu.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Burada <em>Savunu<\/em>\u2019da Campanella\u2019n\u0131n ana temas\u0131n\u0131n di\u011fer k\u0131sm\u0131na ge\u00e7ebiliriz; o d\u00f6nemde, \u00f6zellikle astronomideki yeni ke\u015fifler ve teorilerle ilgili olarak, Kutsal Kitaplara uygun ya da kar\u015f\u0131 olmay\u0131 belirleyen anlay\u0131\u015f neydi? Galileo\u2019nun d\u00f6neminde Kilise\u2019nin bu sorun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131, esas olarak Trent Konseyi\u2019nde (10) (1545-1563) al\u0131nm\u0131\u015f kararlara dayan\u0131larak belirleniyordu. As\u0131l belirleyen, 8 Nisan 1546\u2019daki d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oturumda kabul edilmi\u015f olan, Kutsal Kitap\u2019\u0131n yorumlanmas\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmd\u00fc. Bu h\u00fckm\u00fcn ilgili paragraf\u0131 \u015f\u00f6yleydi:<\/p>\n<p>\u201cBuna ek olarak, huysuz ruhlar\u0131 kontrol alt\u0131nda tutmak i\u00e7in, Konsey \u015funa karar verir: H\u0131ristiyan \u00f6\u011fretinin her y\u00f6nden geli\u015fmesiyle ilgili olan inan\u00e7 ve ahlak konular\u0131nda, hi\u00e7 kimse, kendi muhakemesine dayanarak ve kendi kavray\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re Kutsal Kitaplar\u0131 \u00e7arp\u0131tmaya, bunlar\u0131n ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131n ne oldu\u011funa h\u00fck\u00fcm verme yetkisini elinde bulundurmu\u015f ve hep bulunduracak olan Kutsal Kilise\u2019ye ve din b\u00fcy\u00fcklerinin fikir birli\u011fi i\u00e7inde benimsedi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015flere ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde yorumlamaya c\u00fcret etmemelidir. Aksini yapanlar yetkili makamlar taraf\u0131ndan tespit edilecek ve yasalarca belirlenmi\u015f yapt\u0131r\u0131mlarla cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Galileo\u2019nun ve G\u00fcne\u015f-merkezli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn, Katolik Kilisesi taraf\u0131ndan mahk\u00fbm edilme noktas\u0131na nas\u0131l geldi\u011fini anlamak i\u00e7in, \u00f6ncelikle bu karar\u0131n iyice anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir. Karar \u00f6ncelikle, Kilise\u2019nin (bu ayn\u0131 zamanda Papa ve Piskoposlar anlam\u0131na gelir.) Kutsal Kitaplar\u0131n do\u011fru anlam\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu belirleme sorumluluk ve yetkisini sadece kendisine sakl\u0131 tuttu\u011funu vurgular. Daha alt kademe din adamlar\u0131 dahil, ba\u015fka hi\u00e7 kimse bu rol\u00fc \u00fcstlenemez. \u0130kinci olarak, hi\u00e7bir Katolik <em>\u0130ncil<\/em>\u2019i, Kilise\u2019nin belirledi\u011fi anlam\u0131na ya da din b\u00fcy\u00fcklerinin fikir birli\u011fi i\u00e7inde benimsedi\u011fi yorumuna ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde yorumlayamaz. Bu y\u00fczden Campanella, <em>Savunu<\/em>\u2019nun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Kutsal Kitap\u2019tan, din b\u00fcy\u00fcklerinden ve teologlardan uzun al\u0131nt\u0131lara yer verir. Bunu yaparak, Kilise ve eski din b\u00fcy\u00fckleri taraf\u0131ndan Kutsal Kitaplar\u0131n kabul edilmi\u015f anlam\u0131n\u0131n ne olup ne olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye giri\u015fir. Otoritelerden aktar\u0131mlarla yap\u0131lan bu t\u00fcr bir kan\u0131tlaman\u0131n bug\u00fcnk\u00fc okuyucuya al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k ve abart\u0131l\u0131 gelmesi muhtemeldir; ancak biraz \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz nedenden dolay\u0131 bu y\u00f6ntem, o g\u00fcn\u00fcn teolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kabul g\u00f6ren bi\u00e7imidir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, <em>\u0130ncili<\/em>\u2019i belirtilenden farkl\u0131 yorumlayanlar\u0131n saptanmas\u0131 ve heteredoksiyle su\u00e7lanarak Kilise hukukuna dayanarak yasalara g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Hem Galileo hem de Campanella bu sonu\u00e7la y\u00fczle\u015fmi\u015flerdir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, yukar\u0131da aktar\u0131lan karar\u0131n a\u00e7\u0131k bir ifadeyle \u201cinan\u00e7 ve ahlak konular\u0131\u201dyla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu, Kilise taraf\u0131ndan vahiy edilmi\u015f hakikatler olarak tan\u0131mlanan \u00f6\u011fretilere ve \u00f6rne\u011fin ayinlerin idare edili\u015fi gibi, Kilise\u2019nin \u00e7e\u015fitli uygulama ve geleneklerine at\u0131f yapan teknik bir ifadedir. Kutsal Kitaplarda yer alan, bu \u201cinan\u00e7 ve ahlak\u201d kategorisi d\u0131\u015f\u0131ndaki belirleme ve anlat\u0131lar bu karar\u0131n h\u00fckm\u00fc alt\u0131na al\u0131nmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eunu kaydetmek gerekir ki, Trent Konseyi\u2019nin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oturumunun karar\u0131, Kutsal Kitap\u2019\u0131n yorumlanmas\u0131nda hangi tefsir ilkelerinin kullan\u0131laca\u011f\u0131 ile ilgili bir \u015fey belirtmez. En erken y\u00fczy\u0131llardan bu yana Katolik Kilise bu konuda \u00e7o\u011fulcudur. Zaman i\u00e7erisinde <em>\u0130ncil<\/em>\u2019in ruhan\u00ee, kelimesi kelimesine ya da mecazi d\u00fczeylerdeki me\u00e2llerine ili\u015fkin karma\u015f\u0131k ayr\u0131mlar geli\u015fmi\u015ftir. <em>\u0130ncil<\/em>\u2019in kat\u0131 bir \u015fekilde kelimesi kelimesine me\u00e2li, hi\u00e7bir zaman Katolik Kilise\u2019nin bask\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, Trent Konseyi\u2019nin \u00fczerinden ge\u00e7en on y\u0131llarda, esas olarak reformasyon kar\u015f\u0131t\u0131 teolojik tart\u0131\u015fmalarda Protestanlara kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan bir ara\u00e7 olarak, Kutsal Kitab\u0131n kelimesi kelimesine meali \u00fczerine artan bir vurgu s\u00f6z konusu oldu.<\/p>\n<p>Bunun iyi bir \u00f6rne\u011fi, d\u00f6neminin en \u00f6nemli teologu ve bir\u00e7ok papan\u0131n teolojik k\u0131lavuzu olan Kardinal Bellarmine\u2019dir. Bellarmine hayat\u0131 boyunca ki\u015fisel olarak, evrenin tam olarak Tekvin\u2019de (Genesis) anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde var oldu\u011funa inanm\u0131\u015ft\u0131. Sonraki y\u0131llar\u0131nda, Galileo\u2019nun G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011fini Kutsal Kitaplara g\u00f6re de\u011ferlendirirken, Trent\u2019in d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oturumunun karar\u0131n\u0131 \u201cinan\u00e7 ve ahlak konular\u0131\u201dn\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7irip, \u201c<em>\u0130ncil<\/em>\u2019de yazan her \u015fey\u201d olarak geni\u015fletmi\u015fti. Arg\u00fcman\u0131 \u00e7ok basitti: Kutsal Kitaplar Tanr\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 s\u00f6zleridir. Dolay\u0131s\u0131yla <em>\u0130ncil<\/em>\u2019deki her \u015fey, bunlar\u0131n Tanr\u0131 s\u00f6z\u00fc oldu\u011fu kesin ger\u00e7e\u011finden hareketle do\u011fru olmal\u0131d\u0131r. Ve kelimelerin anlam\u0131n\u0131 do\u011fru kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 varsayarsak, orada s\u00f6ylenen her \u015feyin bir inan\u00e7 konusu oldu\u011funa inanmam\u0131z gerekir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, yeni G\u00fcne\u015f-merkezli astronominin neden <em>\u0130ncil<\/em>\u2019in hemfikir olunan mealine dayanan geleneksel yorumlarla \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7ine girdi\u011fini anlamak g\u00fc\u00e7 olmayacakt\u0131r. E\u011fer Kopernik\u00e7ili\u011fin do\u011fru oldu\u011fu ispatlanm\u0131\u015f olsa, bu durumda bunun z\u0131dd\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor g\u00f6r\u00fcnen kutsal metinlerdeki pasajlar\u0131n buna uygun olarak yeniden yorumlanmas\u0131 gerekecekti. Ama ortada duran sorun bundan ziyade \u015f\u00f6yleydi: Kan\u0131tlanmam\u0131\u015f da olsa G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011fin Kilise ve <em>\u0130ncil<\/em>\u2019in otoritesine meydan okudu\u011fu bir durumda, kilise -e\u011fer sessiz kalmayacaksa- nas\u0131l bir eyleme giri\u015fecekti? Bunun yan\u0131t\u0131, Kutsal Makam\u2019\u0131n gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en \u201ctalihsiz\u201d karar\u0131 sonucunda, G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011fi \u201cyanl\u0131\u015f ve Kutsal Kitaplar\u2019a t\u00fcm\u00fcyle ayk\u0131r\u0131\u201d bulup mahk\u00fbm etmesiyle sonu\u00e7lanan \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir olaylar dizisi oldu. Bu h\u00fck\u00fcm Kutsal \u0130ndeks Kurulu\u2019nun 5 Mart 1616 tarihli kararnamesinde yay\u0131mland\u0131. Kararname\u2019nin ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u201cKutsal Kurul\u2019un da dikkatini \u00e7ekti\u011fi \u00fczere, Nicholas Copernicus taraf\u0131ndan <em>De revolutionibus orbium coelestium<\/em>\u2019da ve Diego de Zuniaga taraf\u0131ndan <em>Ey\u00fcp\u2019\u00fcn Tefsiri<\/em>\u2019nde (Eski Ahit\u2019teki Ey\u00fcp Kitab\u0131) \u00f6\u011fretilen, yanl\u0131\u015f ve Kutsal Kitaplara t\u00fcm\u00fcyle ayk\u0131r\u0131 olan D\u00fcnya\u2019n\u0131n devingenli\u011fi ve G\u00fcne\u015f\u2019in sabitli\u011fi \u015feklindeki Pisagorcu \u00f6\u011freti, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan benimsenmekte ve a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bu, son olarak Karmelit bir rahibin, <em>Pisagorcular\u0131n D\u00fc\u015f\u00fcncesi, Copernicus\u2019un D\u00fcnya\u2019n\u0131n Hareketi ve G\u00fcne\u015f\u2019in Sabitli\u011fi G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve Yeni Pisagorcu Evren Sistemi \u00dczerine Rahip Paolo Antonio Foscarini\u2019nin Mektubu <\/em>(Napoli, Lazzaro Scoriggio, 1615) ad\u0131yla yay\u0131mlanm\u0131\u015f bir mektubunda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu mektupta s\u00f6z konusu rahip, yukar\u0131da bahsedilen, G\u00fcne\u015f\u2019in merkezdeki sabitli\u011fi ve D\u00fcnya\u2019n\u0131n hareketlili\u011fine dayanan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn hakikatle uyumlu oldu\u011funu ve Kutsal Kitaplarla \u00e7eli\u015fmedi\u011fini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin daha fazla yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ve Katolik hakikate zarar vermesini engellemek i\u00e7in, Nicholas Copernicus\u2019un ve Diego de Zuniga\u2019n\u0131n yukar\u0131da belirtilen kitaplar\u0131n\u0131n, d\u00fczeltilene dek yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n engellenmesine; Karmelit rahip Paolo Antonio Foscarini\u2019nin kitab\u0131n\u0131n ise t\u00fcm\u00fcyle yasaklanmas\u0131na ve mahk\u00fbm edilmesine ve ayn\u0131 \u00f6\u011fretiyi anlatan benzer kitaplar\u0131n da bu h\u00fck\u00fcmlere uygun olarak engellenmesi, yasaklanmas\u0131 ve mahk\u00fbm edilmesine karar verilmi\u015ftir.\u201d (11)<\/p>\n<p>Galileo karardan birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce Kardinal Bellarmine taraf\u0131ndan durumdan haberdar edildi ve kendisini bu karar\u0131n gereklerine uyaca\u011f\u0131na dair taahh\u00fctte bulunmak zorunda b\u0131rakan resmi bir ihtar ald\u0131. (Bu emrin \u00f6zel terimlerinin nas\u0131l yorumlanaca\u011f\u0131 bug\u00fcn bile belirgin de\u011fildir.) \u00a0Campanella\u2019n\u0131n daha sonralar\u0131 <em>Savunu<\/em>\u2019yu atfedece\u011fi Kardinal Boniface Caetani, Kopernik\u2019in kitab\u0131nda Kararname\u2019nin sonunda belirtilen d\u00fczeltmeleri yapma g\u00f6revine atand\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar olurken, Campanella Napoli zindanlar\u0131nda <em>Galileo Savunusu<\/em>\u2019nu yazmaktayd\u0131.<\/p>\n<p>Karar yay\u0131mland\u0131ktan sonra, davan\u0131n \u00fczerine t\u00fcm tart\u0131\u015fmalar kesildi. Karar tart\u0131\u015fmay\u0131 de\u011fil, yapt\u0131r\u0131m\u0131 gerekli k\u0131lmaktayd\u0131. Galileo\u2019nun sonraki 16 y\u0131l\u0131 sessizlik i\u00e7erisinde ge\u00e7ti. 1623\u2019te se\u00e7ilen yeni Papa 8. Urban \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k fikirli biriydi ve \u00f6zel g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde Galileo\u2019yu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi i\u00e7in te\u015fvik etmi\u015fti. Bu Galileo\u2019nun ba\u015fyap\u0131t\u0131 <em>\u0130ki B\u00fcy\u00fck D\u00fcnya Sistemi Hakk\u0131nda Diyalog<\/em>\u2019un yay\u0131mlanmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131. Eser g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte yaln\u0131zca her iki tezin de arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 sunuyor ama ger\u00e7ekte bariz bi\u00e7imde G\u00fcne\u015f-merkezlilik taraf\u0131nda yer al\u0131yordu. 8. Urban Galileo\u2019ya verilmi\u015f ihtardan haberdar de\u011fildi. Ama \u00f6yle ya da b\u00f6yle, <em>Diyalog<\/em>\u2019un yay\u0131mlanmas\u0131 Galileo\u2019nun 1616\u2019da kendisine verilmi\u015f olan mu\u011flak ihtar\u0131 ihlal edip etmedi\u011fi sorusunu g\u00fcndeme getirdi. Galileo\u2019nun me\u015fhur davas\u0131 ve t\u00f6vbe ederek vazge\u00e7mesi 1633 g\u00fcz\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fti. Dava Kopernik\u00e7ili\u011fin bilimsel de\u011feriyle de\u011fil, t\u00fcm\u00fcyle, Galileo\u2019nun bu resmi ihtara itaat edip etmedi\u011fiyle ilgilendi.<\/p>\n<p>Bu arada, nihayet 1929\u2019da hapisten sal\u0131verilmi\u015f olan Campanella, <em>Savunu<\/em>\u2019da korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 adam\u0131n kendisiyle bir anlamda ayn\u0131 \u00e7ileli yoldan ilerleyi\u015fini bir kenardan izlemek zorunda kal\u0131yordu. Onun \u00f6zg\u00fcn sorusu olan, \u201cGalileo taraf\u0131ndan savunulan g\u00f6r\u00fc\u015fler Kutsal Kitaplara uygun mu ayk\u0131r\u0131 m\u0131?\u201d sorusu sonunda yan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131. Ama bu onun \u00f6nerdi\u011fi cevap de\u011fildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Savunu\u2019nun arg\u00fcmanlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Savunu<\/em> ile ilgili belirtilmesi gereken ilk nokta, bilimsel de\u011fil teolojik bir inceleme olarak tasarlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, Campanella\u2019n\u0131n da 5. B\u00f6l\u00fcmde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi gibi bu nokta g\u00f6zetilerek okunmal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, bu incelemedeki amac\u0131, G\u00fcne\u015f-merkezlilikle ilgili olarak d\u00f6neminin lehte ve aleyhteki ispat ve arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek de\u011fildi. Bu zaten ba\u015fka eserlerinde giri\u015fti\u011fi bir projeydi. Bu y\u00fczden, okuyucu <em>Savunu<\/em>\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilimsel ba\u015fl\u0131klarla ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131, her zaman i\u00e7in teolojik bir ba\u011flamda, yani bu bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerin Kutsal Kitaplarla, eski Kilise b\u00fcy\u00fcklerinin fikirleriyle ve geleneksel teolojik \u00f6\u011fretiyle uyumlu olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele alan bir ba\u011flamda okumal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bunun ard\u0131ndaki neden, Campanella\u2019n\u0131n hakikatin birli\u011fi (tekli\u011fi) olarak adland\u0131r\u0131lan \u00f6\u011fretinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir savunucusu olmas\u0131d\u0131r. K\u0131sacas\u0131 bu, dinsel hakikatin bilim de dahil her alanda do\u011faya bakarak ke\u015ffedilen ger\u00e7eklerle \u00e7at\u0131\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 ya da ayk\u0131r\u0131l\u0131k i\u00e7inde olamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunan eski geleneksel g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Campanella\u2019n\u0131n bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ifade edi\u015findeki al\u0131\u015fagelmi\u015f yol, Tanr\u0131sal hakikatin iki hediyesi olarak Kutsal Kitap ve Tabiat\u0131n Kitab\u0131 metaforu ya da alim (her \u015feyi bilen ve a\u00e7\u0131klayan) ve h\u00e2lik (yarat\u0131c\u0131) olarak Tanr\u0131\u2019d\u0131r. Campanella\u2019ya g\u00f6re her iki kitab\u0131n da yazar\u0131 ayn\u0131 iyi ve do\u011fru s\u00f6zl\u00fc Tanr\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re, e\u011fer bu kitaplar\u0131 do\u011fru anlay\u0131p yorumluyorsak, bu kitaplar\u0131n birbiriyle anla\u015fmazl\u0131k i\u00e7erisinde olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olamaz.<\/p>\n<p>E\u011fer bu do\u011fruysa, din ve bilimin uzun vadede uyu\u015fmazl\u0131k i\u00e7erisinde olamayaca\u011f\u0131 \u00f6nsel olarak g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Sorun daha \u00e7ok, her kitab\u0131 tam ve do\u011fru olarak anlama sorunudur. \u00d6yleyse Campanella daha ba\u015ftan kendinden emin \u015fekilde, ilk sorusu olan \u201cGalileo taraf\u0131ndan savunulan felsefi g\u00f6r\u00fc\u015fler Kutsal Kitaplara uygun mu ayk\u0131r\u0131 m\u0131\u201d sorusuna, birinci se\u00e7enekten yana cevab\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. E\u011fer Kopernik\u00e7ilik do\u011fruysa, Kutsal Kitaba ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. Onun ilgilendi\u011fi sorun, bu uygunlu\u011fun nas\u0131l temellendirilece\u011fidir.<\/p>\n<p><em>Savunu <\/em>esas olarak teolojik bir inceleme oldu\u011fu i\u00e7in, tart\u0131\u015fma ve tezlerini ortaya serme y\u00f6ntemi de teolojiktir. Bu \u015fu anlama gelir, di\u011fer t\u00fcm \u015feylerin yan\u0131 s\u0131ra, bir otoriteye ba\u015fvurmak yoluyla yap\u0131lan ispatlara belirgin bir yer ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada Campanella i\u00e7in esas otoriteler <em>\u0130ncil<\/em>, din b\u00fcy\u00fcklerinin geleneksel yakla\u015f\u0131mlar\u0131, Kilise Konseyi taraf\u0131ndan benimsenmi\u015f belgeler ve ge\u00e7mi\u015fin \u00f6nemli teologlar\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz okuruna a\u015f\u0131r\u0131 ve anlams\u0131z gelebilir. Ama bu t\u00fcr ba\u015fvurular\u0131n amac\u0131, tart\u0131\u015fma konusu olan \u00e7e\u015fitli noktalarda, inanca uygun ve kabul g\u00f6ren anlam\u0131n ne oldu\u011funu belirlemektir. Ayn\u0131 zamanda o d\u00f6nemde bir ama\u00e7 da, s\u00f6z konusu noktalarda otoritelerin de hemfikir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla konunun hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f bir sorun halinde oldu\u011funu g\u00f6stermektir. Bu y\u00f6ntemde her iki durumda da, otoritelerden yap\u0131lan al\u0131nt\u0131lar ne kadar \u00e7oksa, arg\u00fcmanlar o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc say\u0131l\u0131rd\u0131. Otoritelere dayanarak tart\u0131\u015fma ve tezleri savlama y\u00f6ntemi \u00e7ok uzun bir tarihsel ge\u00e7mi\u015fe sahipti. Ayr\u0131ca Trent Konseyi\u2019nin 4. Oturumu\u2019nun karar\u0131nda, Kutsal Kitap\u2019\u0131n kabul g\u00f6ren yorumunun, Kilise taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f olan yorumlar ve eski din b\u00fcy\u00fcklerinin ortak g\u00f6r\u00fc\u015fleri oldu\u011fu \u00fczerinde \u0131srarla durmas\u0131yla, bu y\u00f6ntemin ge\u00e7erlili\u011fi yeniden vurgulanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><em>Savunu<\/em>\u2019nun bir b\u00fct\u00fcn olarak plan\u0131 olduk\u00e7a basittir. \u0130lk iki b\u00f6l\u00fcm s\u0131ras\u0131yla Galileo\u2019nun G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011finin aleyhinde ve lehindeki arg\u00fcmanlar\u0131 ortaya koyar. Son iki b\u00f6l\u00fcm, bu arg\u00fcmanlar\u0131 birer birer yan\u0131tlar ve de\u011ferlendirir. Kritik bir \u00f6neme sahip olan aradaki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm bir dizi referans varsay\u0131m\u0131, ya da Campanella\u2019n\u0131n deyi\u015fiyle yan\u0131tlar\u0131 form\u00fcle etmek i\u00e7in gerekli g\u00f6r\u00fcnen hipotezleri ortaya serer.<\/p>\n<p>Bu bi\u00e7im, eserde tart\u0131\u015fman\u0131n her iki taraf\u0131n\u0131n arg\u00fcmanlar\u0131na da nesnel olarak de\u011fer bi\u00e7en bir atmosferin yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r; Campanella bunu yaparken, esas yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Galileo\u2019ya kar\u015f\u0131 oldu\u011funu hi\u00e7bir surette gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaz. Burada \u015fu noktay\u0131 an\u0131msamak \u00f6nemlidir. Campanella, ba\u015fta Galileo\u2019nun teleskopla yapt\u0131\u011f\u0131 ke\u015fifler sayesinde, Kopernik\u2019in G\u00fcne\u015f-merkezli yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n giderek daha akla yatk\u0131n hale geldi\u011fini kabul etmektedir, ama o d\u00f6nemde ki\u015fisel olarak bunun ger\u00e7ekli\u011fine hen\u00fcz ikna olmu\u015f de\u011fildir. Ama \u015fundan kesin olarak emindir ki, Kopernik\u00e7ili\u011fin yazg\u0131s\u0131 nereye var\u0131rsa vars\u0131n, Galileo\u2019nun konuyu daha ileriye g\u00f6t\u00fcrecek \u015fekilde tart\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc engellenmemelidir.<\/p>\n<p>\u0130lk iki b\u00f6l\u00fcmde ifade edilen lehte ve aleyhte arg\u00fcmanlarda ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir \u015fey yoktur. Bunlar o d\u00f6nemde yayg\u0131n olan fikirlerdi. Genel olarak bu arg\u00fcmanlar <em>\u0130ncil<\/em>\u2019den \u00f6zel pasajlara, Kopernik\u2019in kitab\u0131n\u0131n yay\u0131mlan\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evreleyen tarihsel ko\u015fullara ve o d\u00f6nem kabul g\u00f6ren Aristocu ve sonraki skolastik \u00f6\u011fretilere dayanmaktad\u0131r. Campanella\u2019n\u0131n <em>\u0130ncil<\/em>\u2019den aktard\u0131\u011f\u0131 muhalif pasajlar, o g\u00fcnlerde Kutsal Kitaba dayanarak geli\u015ftirilen al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f itirazlarla \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Bu Campanella\u2019n\u0131n konuya ve geli\u015fmelere vak\u0131f oldu\u011funu da g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Bu arg\u00fcmanlara verilen cevaplar aras\u0131nda, Galileo\u2019ya kar\u015f\u0131 <em>\u0130ncil<\/em>\u2019den al\u0131nt\u0131lanan pasajlar\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde a\u00e7\u0131klanarak tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na ek olarak, baz\u0131 kayda de\u011fer temalar bulunmaktad\u0131r. Birincisi, Campanella\u2019n\u0131n Aristocu felsefeye kar\u015f\u0131 \u00f6mr\u00fc boyunca s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve o g\u00fcnk\u00fc tart\u0131\u015fmadan \u00e7ok daha derin temelleri olan ezeli kar\u015f\u0131tl\u0131k, Aristo\u2019ya dayand\u0131r\u0131lan Yer-merkezli evren modelinin ele\u015ftirisinde kuvvetli bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130kincisi, yine bununla ilgili olarak, H\u0131ristiyan teolojisinin, dininin ve vahiylerle \u015fekillenen \u00f6\u011fretisinin Aristocu felsefeye kopmaz \u015fekilde ba\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen teologlara kar\u015f\u0131 Campanella\u2019n\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi sert ele\u015ftiridir. Campanella\u2019ya g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n sonsuzlu\u011fu, kutsal takdir\u00ee ilahinin yoklu\u011fu ve insan ruhunun \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc konular\u0131nda sapk\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri olan Aristo\u2019ya g\u00f6sterilen bu h\u00fcrmet ve y\u00fcceltme, tiksinti uyand\u0131ran bir durumdur. H\u0131ristiyan felsefesi H\u0131ristiyan kaynaklar \u00fczerine temellendirilmelidir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Campanella 4. b\u00f6l\u00fcm\u00fcn uzunca bir k\u0131sm\u0131nda, \u0130ncil\u2019de ve din b\u00fcy\u00fcklerinin eserlerinde kozmolojiyle ilgili da\u011f\u0131n\u0131k bir \u015fekilde bulunan a\u00e7\u0131klamalar\u0131n, Aristo\u2019nun evrene dair g\u00f6r\u00fc\u015flerinden \u00e7ok Galileo\u2019nunkilere uyumlu oldu\u011funu savunur. \u00d6rne\u011fin, \u201cg\u00f6kkubbe sular\u0131 birbirinden ay\u0131rs\u0131n\u201d ifadesinden dolay\u0131, Tekvin\u2019e g\u00f6re g\u00f6klerde su bulunmal\u0131d\u0131r. Ama Aristo\u2019ya g\u00f6re kendine \u00f6zg\u00fc tek ve emsalsiz bir madde olan \u00f6zlerin \u00f6z\u00fcnden (eter) olu\u015fan g\u00f6klerde temel bir unsur olarak su bulunamaz.<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, sonuncu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn bitiminde Campanella pek al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir arg\u00fcman olarak, hem\u015ferisi olan antik Pisagorcular\u0131n kendilerine has G\u00fcne\u015f-merkezli astronomilerini, Kutsal topraklar\u0131n Yahudi kaynaklar\u0131ndan t\u00fcrettiklerini ileri s\u00fcrer. B\u00f6ylelikle G\u00fcne\u015f-merkezlilikle H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n tarihsel k\u00f6kenleri aras\u0131nda bir s\u00fcreklilik ili\u015fkisi oldu\u011funu iddia eder.<\/p>\n<p>Bununla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fcz okuyucusunun esas ilgisi, sunulan arg\u00fcmanlar ve yan\u0131tlar aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6ren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcme odaklan\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, itirazlar\u0131 yan\u0131tlamak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan metodolojik noktalara, mesela Kutsal Kitap tefsirinin ilkelerine ya da bilimsel ispat\u0131n y\u00f6ntemine ayr\u0131lmas\u0131 beklenebilir. Ama Campanella sorunu olduk\u00e7a de\u011fi\u015fik bir bi\u00e7imde ortaya koyarak bizi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte, Kardinal Caetani taraf\u0131ndan kendisinden istenen, G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011fi Kutsal Kitaplarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya koyarak bir de\u011ferlendirme yapmas\u0131d\u0131r. Ama buna ra\u011fmen, 3. B\u00f6l\u00fcmde Campanella bu noktadan geriye \u00e7ekilir ve \u015funu sorar; \u201cbu \u00f6zg\u00fcn sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u015fin ehli bir hakim g\u00f6revini hakk\u0131yla \u00fcstlenebilecek birisinde hangi nitelikler bulunmal\u0131d\u0131r?\u201d<\/p>\n<p>Bu Campanella ad\u0131na son derece becerikli bir taktik manevrad\u0131r. Kopernik\u00e7ili\u011fin do\u011fru mu yoksa yanl\u0131\u015f m\u0131 oldu\u011fu konusunda h\u00fck\u00fcm vermeyi ne dilemi\u015ftir, ne de kendisinden b\u00f6yle bir \u015fey istenmi\u015ftir. Bu onun birikimini a\u015fmaktad\u0131r ve dahas\u0131 ki\u015fisel olarak bu konuda kesin ikna olmu\u015f de\u011fildir. Ama Kardinal Caetani\u2019nin \u00f6zg\u00fcn sorusunun \u00fcstesinden nas\u0131l gelinece\u011fi konusunda, hem yeterli donan\u0131ma sahiptir, hem de kesin bir kanaate varm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Tart\u0131\u015fman\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc iyi bir yarg\u0131laman\u0131n niteli\u011fi ne olmal\u0131 sorununa \u00e7evirerek, asl\u0131nda Galileo davas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerini a\u015fmakta ve daha genel bir sorun olan insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme ve ara\u015ft\u0131rma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sorununu \u00f6ne s\u00fcrmektedir. <em>Savunu<\/em>\u2019yu insanl\u0131k tarihinin daimi bir ilgiye lay\u0131k belgelerinden biri haline getiren de, onun bu \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n<p>Bu soruyu \u00f6ne s\u00fcren ki\u015finin bizzat kendisinin uzun s\u00fcredir Engizisyon mahk\u00fbmu olmas\u0131 belki de t\u00fcm\u00fcyle rastlant\u0131 de\u011fildir. O d\u00fc\u015f\u00fcncenin bast\u0131r\u0131l\u0131p sindirilmesini birinci elden ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Hem Roma\u2019da hem ba\u015fka yerlerde <em>Savunu<\/em>\u2019yu okuyanlar, Kutsal Makam\u2019\u0131n Galileo davas\u0131ndaki yarg\u0131\u00e7 ve dan\u0131\u015fmanlar\u0131n\u0131n, Campanella taraf\u0131ndan tarif edilen nitelikleri kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak etmekten kendilerini alamam\u0131\u015f olmal\u0131lar.<\/p>\n<p>Campanella\u2019n\u0131n, Kopernik\u00e7ili\u011fin dine uygunlu\u011funu lay\u0131k\u0131yla yarg\u0131layabilmek i\u00e7in gerekli nitelikleri itiraza pek az yer b\u0131rakacak \u015fekilde saym\u0131\u015f olmas\u0131, onun manevras\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren bir etkendir. Campanella\u2019ya g\u00f6re b\u00f6yle bir yarg\u0131lamay\u0131 yapabilecek insan\u0131n, sadece tanr\u0131 sevgisiyle donanm\u0131\u015f olmas\u0131 yetmez, hem bilim hem de teoloji alan\u0131nda \u00e7ok birikimli olmas\u0131 da gerekir. En son bilimsel g\u00f6zlemleri ve bunlar\u0131n bilim camias\u0131ndaki yorumlar\u0131n\u0131 bilmesi de gerekecektir. Ayn\u0131 zamanda, <em>\u0130ncil<\/em>\u2019i yorumlamayla ilgili prensipleri ve bunlar\u0131n teologlar taraf\u0131ndan uygulan\u0131\u015f tarih\u00e7esini de bilmelidir. K\u0131sacas\u0131, hem \u201cTabiat\u0131n Kitab\u0131\u201dn\u0131n hem de vahiy ve if\u015faatlar\u0131n kitab\u0131n\u0131n kusursuz bir okuyucusu, dini b\u00fct\u00fcn bir m\u00fcmin olmal\u0131d\u0131r. \u201cLiy\u00e2katl\u0131 bir yarg\u0131\u00e7 hem bilgi, hem Tanr\u0131 a\u015fk\u0131 ile ku\u015fanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r\u201d derken, Campanella\u2019n\u0131n kastetti\u011fi budur. Dahas\u0131, eldeki i\u015f bir do\u011fa bilimi teorisinin dinsel \u00f6\u011fretiye uygunlu\u011funu de\u011ferlendirme g\u00f6revi oldu\u011fu i\u00e7in, gerekli yeterli\u011fe sahip olma sorumlulu\u011fu herkesten \u00f6nce bu de\u011ferlendirmeyi yapan teologlara d\u00fc\u015fer.<\/p>\n<p>E\u011fer bu ilk ve ba\u015fta gelen ko\u015ful sa\u011flanm\u0131\u015fsa, bu i\u015fi \u00fcstlenecek yeterli\u011fe sahip bir yarg\u0131\u00e7 dolay\u0131s\u0131yla \u015funun fark\u0131nda olmal\u0131d\u0131r: Birincisi, astronominin o g\u00fcnk\u00fc geli\u015fme d\u00fczeyi, bilimsel bir sorunun kesin olarak a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulabilece\u011fi bir noktaya ula\u015fm\u0131\u015f de\u011fildir. Bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131na kar\u015f\u0131 ihtiyatl\u0131 olmay\u0131 tavsiye eden (12) Campanella bu noktada hakl\u0131d\u0131r. Ne Kopernik astronomisi, ne de Aristocu-Batlamyus\u00e7u astronomi ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r ve Campanella, Aristocu-Batlamyus\u00e7u felsefenin her t\u00fcrl\u00fc ele\u015ftirinin \u00fcst\u00fcnde oldu\u011funu savunanlar\u0131 sert\u00e7e ele\u015ftirir. \u0130kincisi, <em>\u0130ncil<\/em>\u2019in ve geleneksel dinin bize fizik ve astronomi \u00f6\u011fretmek gibi bir derdi yoktur ve dolay\u0131s\u0131yla <em>\u0130ncil<\/em>\u2019den ve teoloji otoritelerinden yap\u0131lan al\u0131nt\u0131larla bilimsel bir sorunu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturma te\u015febb\u00fcsleri bo\u015f ve anlams\u0131zd\u0131r. Dinin amac\u0131, bize g\u00f6ksel varl\u0131klar\u0131n hareketini de\u011fil, iyi ahlakl\u0131 ve dindar bir ya\u015fant\u0131 s\u00fcrerek \u00f6teki d\u00fcnyaya nas\u0131l haz\u0131rlanabilece\u011fimizi \u00f6\u011fretmektir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, H\u0131ristiyanlara do\u011fan\u0131n kitab\u0131n\u0131 incelemeyi yasaklamak, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 bir su\u00e7tur. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer H\u0131ristiyanl\u0131k hakikat diniyse sadece ger\u00e7eklerden korkmamakla kalmaz, do\u011fal d\u00fcnyayla ilgili yeni bilgileri Tanr\u0131n\u0131n fazilet ve erdemlerinin i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc anlaman\u0131n yeni yollar\u0131 olarak sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r. K\u0131sacas\u0131 Kilise, tanr\u0131ya ula\u015fman\u0131n do\u011fan\u0131n kitab\u0131nda bulunabilecek yollar\u0131ndan mahrum b\u0131rakarak, asl\u0131nda kendisine zarar vermektedir.<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, teologlar sadece bir tek felsefi ekole, \u00f6rne\u011fin Aristoculu\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmemelidir. Bu Kutsal Kitap\u2019\u0131n tek y\u00f6nl\u00fc okunmas\u0131 ve anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla kutsal mesajlar\u0131n anlamlar\u0131ndaki zenginli\u011fin g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na neden olur. <em>\u0130ncil<\/em> ve di\u011fer felsefi g\u00f6r\u00fc\u015fler aras\u0131nda, ger\u00e7ekli\u011fi olmayan \u00e7at\u0131\u015fmalar yarat\u0131r.<\/p>\n<p>Ve son olarak, her yanl\u0131\u015f m\u00fctalaa sapk\u0131nl\u0131k de\u011fildir. Kilise\u2019nin her t\u00fcr yanl\u0131\u015fla ilgilenmesinin bir gere\u011fi yoktur. \u201cSapk\u0131nl\u0131k\u201d terimi do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak tanr\u0131sal vahiy ve if\u015faatlara ters d\u00fc\u015fen ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer t\u00fcm iddialar a\u00e7\u0131k ve serbest bir tart\u0131\u015fmaya b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r; belki de bu sayede, bazen en umulmayan yerde gizli hakikatler ortaya \u00e7\u0131kabilir. Asl\u0131nda Campanella\u2019n\u0131n burada s\u00f6yledi\u011fi \u015fey, G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011fin bir inan\u00e7 ve ahlak sorunu olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6yleyse, Kilise bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn yanl\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnse bile bununla u\u011fra\u015fmamal\u0131d\u0131r. Galileo\u2019ya bu \u201cyanl\u0131\u015f\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc daha da ilerletmesi i\u00e7in izin verilmeli, hatta te\u015fvik edilmelidir; buradan nas\u0131l bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 kim bilebilir.<\/p>\n<p>Campanella\u2019ya g\u00f6re g\u00fcndemdeki sorunun lay\u0131k\u0131yla de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in gerekli perspektif budur. 1616 \u015eubat\u0131\u2019nda Kopernik\u00e7ili\u011fin dine uygunlu\u011fu hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm verme g\u00f6reviyle kar\u015f\u0131la\u015fan Kutsal Makam Kurulu\u2019ndaki Kardinaller ve onlar\u0131n dan\u0131\u015fmanlar\u0131, tek tek ya da kolektif olarak, Campanella\u2019n\u0131n bir liste halinde s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131 vas\u0131flar\u0131 ger\u00e7ekten sergiliyorlar m\u0131yd\u0131? B\u00fcy\u00fck ihtimalle hay\u0131r. Bu durumda Campanella\u2019n\u0131n tavsiyesi bu ko\u015fullar alt\u0131nda konuyla ilgili bir eyleme giri\u015fmekten vazge\u00e7ilmesi \u015feklinde olacakt\u0131. Bu k\u00f6t\u00fc bir tavsiye de\u011fildi. Eylemsizlik, Kilise\u2019yi sonraki b\u00fcy\u00fck utan\u00e7tan kurtarabilirdi.<\/p>\n<p>Peki, Campanella kendisinin b\u00f6yle bir h\u00fckm\u00fc vermek i\u00e7in gerekli vas\u0131flara sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor muydu? Bunu asla bilemeyece\u011fiz. Ama e\u011fer \u00f6yleyse, onun davayla ilgili olarak <em>Savunu<\/em>\u2019nun t\u00fcm metni boyunca arka planda akan de\u011ferlendirmesi, hem \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r, hem de son derece mant\u0131kl\u0131 ve ihtilatl\u0131d\u0131r: \u201cKopernik\u00e7ili\u011fi mahk\u00fbm etmeyin. Galileo ve di\u011ferlerinin konuyu tart\u0131\u015f\u0131p inceleyerek daha ileriye g\u00f6t\u00fcrmelerine engel olmay\u0131n.\u201d Bu de\u011ferlendirmesinin sebebi, Campanella\u2019n\u0131n G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011fin do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, Galileo\u2019ya duydu\u011fu b\u00fcy\u00fck ki\u015fisel hayranl\u0131k ya da kendi pay\u0131na soyut olarak d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kavram\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fildi. A\u011f\u0131r basan sebep bunlardan ziyade, b\u00f6ylesi bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n Kilise\u2019nin kendisine zarar verme ihtimaliydi. E\u011fer gelecekte G\u00fcne\u015f-merkezlili\u011fin do\u011fru oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131rsa, bu karar kilisenin iktidar ve otoritesinin ciddi bir \u015fekilde suistimal edilmesi olacakt\u0131. Campanella hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Sadakatinden dolay\u0131 b\u00f6yle davranm\u0131\u015ft\u0131, esas \u00f6nemsedi\u011fi \u015fey ona \u00e7ok sert muamele eden Kilise\u2019nin iyili\u011fiydi. Ve <em>Savunu<\/em>\u2019yu \u015fu s\u00f6zleri s\u00f6yleyerek sonland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p>\u201cBenim yapt\u0131\u011f\u0131m muhakemeye g\u00f6re\u2026, Kutsal Kitap\u2019\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine neden olmaks\u0131z\u0131n ya da sapk\u0131nlarla birlikte Kutsal Kitap\u2019\u0131 reddetti\u011fimiz y\u00f6n\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015f\u00fcphe yaratmaks\u0131z\u0131n veya b\u00fcy\u00fck fikirlerden tiksinti duydu\u011fumuz izlenimini uyand\u0131rmaks\u0131z\u0131n (\u00f6zellikle de, Bellarmine\u2019nin de dikkat \u00e7ekti\u011fi gibi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sapk\u0131nlar\u0131n Romal\u0131 Katolik teologlarca s\u00f6ylenmi\u015f her \u015feye kar\u015f\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131) Galileo\u2019nun ara\u015ft\u0131rma ve g\u00f6zlemlerini engellemek, yaz\u0131lar\u0131n\u0131 yasaklamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yine benim d\u00fc\u015f\u00fcnceme g\u00f6re b\u00f6yle bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131, d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye daha da co\u015fkulu \u015fekilde kucak a\u00e7malar\u0131na ve onurland\u0131rmalar\u0131na sebep olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1616 y\u0131l\u0131nda tam da Katolik Kilisesi Kopernik\u00e7ili\u011fi mahk\u00fbm eden \u00f6nemli karar\u0131n\u0131 vermekteyken yaz\u0131lm\u0131\u015f bu kitab\u0131n konusu, Tommaso Campanella\u2019n\u0131n Galileo davas\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc savunmad\u0131r. Campanella \u201cSavunu\u201dyu yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde sapk\u0131nl\u0131k ve komploculuk su\u00e7lamas\u0131yla \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ceza sonucu on yedi y\u0131ld\u0131r Engizisyon zindanlar\u0131nda yatmaktayd\u0131. Campanella G\u00fcne\u015f-merkezli evren modelini hen\u00fcz \u015f\u00fcpheli ve ispata muhta\u00e7 buluyordu. Ama Galileo\u2019nun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":317,"featured_media":9873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[100,222],"tags":[519,646,238],"class_list":["post-9869","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-62-sayi","category-tarih","tag-galileo","tag-savunma","tag-tarih"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/317"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9869"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9869\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}