{"id":9892,"date":"2009-04-01T19:01:13","date_gmt":"2009-04-01T16:01:13","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=9892"},"modified":"2017-07-18T09:43:20","modified_gmt":"2017-07-18T06:43:20","slug":"din-ile-bilimi-kim-uzlastiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2009\/04\/01\/din-ile-bilimi-kim-uzlastiriyor","title":{"rendered":"Din ile bilimi kim uzla\u015ft\u0131r\u0131yor?"},"content":{"rendered":"<p><em>Sistemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in din ile bilimin uzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Sisteme bir sentez gerek. Madem sistemin devam\u0131 i\u00e7in birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan bu iki ara\u00e7tan da vazge\u00e7ilemiyor, ikisi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131: Bilimsel bir din! Veya dinsel bir bilim! \u015eimdi u\u011fra\u015f bu y\u00f6nde. Bu sentez nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fecek? Bilimi felsefesinden ve halktan kopararak. Yani bir yandan felsefesinden kopar\u0131p basitle\u015ftirerek (teknolojiye indirgeyerek), di\u011fer yandan halktan kopar\u0131p \u201cy\u00fccele\u015ftirerek\u201d. \u0130kili bir yozla\u015ft\u0131rma\u2026 Bilimci dikkat etmeli: Sistem at\u0131k Mevlana\u2019n\u0131n kuca\u011f\u0131 gibi. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Engizisyon zindan\u0131 da bir Panoptikon\u2019dur art\u0131k! <\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Din ile bilimin uzla\u015f\u0131p uzla\u015famayaca\u011f\u0131 sorusu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r oldu. 2009 Darwin Y\u0131l\u0131 dolay\u0131s\u0131yla din ile bilimin en b\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fma noktalar\u0131ndan biri olan evrim kuram\u0131n\u0131n g\u00fcndemde olu\u015fu da bu tart\u0131\u015fmaya ivme kazand\u0131rd\u0131. Bilim kurumlar\u0131n\u0131n ve bilim insanlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7e\u015fitli din kurumlar\u0131 da bu soruya farkl\u0131 d\u00fczlemlerde yan\u0131tlar\/yakla\u015f\u0131mlar \u00fcrettiler, \u00fcretiyorlar. Bu konu, bir bilim-d\u00fc\u015f\u00fcn dergisi olan <em>Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in de do\u011fal olarak temel tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri. Gerek bu k\u00f6\u015fede gerekse kapak dosyalar\u0131m\u0131zda konuyu farkl\u0131 boyutlar\u0131yla s\u0131k\u00e7a ele al\u0131yoruz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131da konuya ba\u015fka bir d\u00fczlemde yakla\u015fmak istiyoruz. Din ile bilimi kim uzla\u015ft\u0131rmak istiyor? Bu uzla\u015fma kimin ihtiyac\u0131? Din mi bilimle uzla\u015fmak istiyor, bilim mi dinle? Yoksa bu ikisini uzla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir ba\u015fka g\u00fc\u00e7 oda\u011f\u0131 m\u0131 var? Tart\u0131\u015fma din ile bilim aras\u0131nda m\u0131, yoksa bu bir yan\u0131lsa(t)ma m\u0131?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Yazla\u015ft\u0131rarak uzla\u015ft\u0131rma<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Son derece \u201cmakyavelist\u201d bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz. \u00d6yle ki, Machiavelli g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fasayd\u0131, bir \u201cetik\u00e7i\u201d olmak ve gemi az\u0131ya alm\u0131\u015f \u201cpragmatizm\u201de kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mak ihtiyac\u0131 duyabilirdi! \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda politika teoriyi, g\u00fc\u00e7 hakk\u0131, \u00e7\u0131kar de\u011feri, teknoloji bilimi yemi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Din bir ara\u00e7t\u0131r art\u0131k (asl\u0131nda hakim s\u0131n\u0131flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan hep \u00f6yleydi, ama dozu hi\u00e7 bu kadar artmam\u0131\u015f, hi\u00e7 bu kadar apa\u00e7\u0131k olmam\u0131\u015ft\u0131); dolay\u0131s\u0131yla bir inan\u00e7 konusu olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir politika malzemesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bilim de bir ara\u00e7t\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla topluma, do\u011faya ve evrene y\u00f6nelik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, teknolojiye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\/indirgenmi\u015ftir. \u0130kisi de e\u011filip b\u00fck\u00fclebilirler, \u015fekilden \u015fekile sokulabilirler; \u00e7\u0131kar neyi gerektiriyorsa, \u00e7at\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilirler veya uzla\u015ft\u0131r\u0131labilirler. Plastik bir dinimiz var art\u0131k; ve plastik bir bilimimiz! Duruma g\u00f6re her kal\u0131ba uyabilen plastik bir teorimiz!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Diyebiliriz ki, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda din de yozla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, bilim de\u2026 Yozla\u015ft\u0131r\u0131larak uzla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorlar! Felsefelerinden kopart\u0131larak birbirlerine benzetiliyorlar. Yoksa ne m\u00fcmk\u00fcn\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>\u00d6nce yak, sonra heykelini dik!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Feodal \u00e7a\u011fda bilim dinle uzla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, kendine alan a\u00e7mak, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 bulabilmek i\u00e7in. Elinizdeki say\u0131da R\u00f6nesans d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Campanella\u2019n\u0131n 1616 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 <em>Galileo Savunusu<\/em>\u2019nu kapak yapt\u0131k. Campanella savunmas\u0131n\u0131 \u015fu eksende kuruyor: \u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczde duran soru \u015fudur: Galileo taraf\u0131ndan savunulan felsefi g\u00f6r\u00fc\u015f Kutsal Kitap yaz\u0131lar\u0131yla uyumlu mudur ya da onlara ters mi d\u00fc\u015fmektedir?\u201d Campanella, b\u00fct\u00fcn entelekt\u00fcel g\u00fcc\u00fcyle, Kopernik ve Galileo\u2019nun \u00f6nerdi\u011fi G\u00fcne\u015f-merkezli evren modelinin Kutsal Kitaba ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama \u015funu s\u00f6ylemeden de edemiyor: \u201cAyk\u0131r\u0131 olsa ne olur ki?\u201d Ve kritik soruyu soruyor: \u201cAyk\u0131r\u0131ysa hangisini kabul edece\u011fiz? Do\u011fay\u0131 m\u0131, Kitab\u0131 m\u0131?\u201d Sonra fazla ileri gitti\u011fini sezerek yine bilime bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: \u201cDo\u011fa da Tanr\u0131\u2019n\u0131n kitab\u0131 say\u0131lmaz m\u0131? Onu kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmak niye su\u00e7 olsun?\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kilise\u2019nin Babalar\u0131, d\u00f6nemin hakim s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n temsilcileri tabii ki bunlar\u0131 yutmad\u0131lar! Y\u0131l 1616. Tommaso Campanella 17 y\u0131ld\u0131r Engizisyon zindanlar\u0131ndad\u0131r, en a\u011f\u0131r i\u015fkenceler alt\u0131nda; ve daha 10 y\u0131l yatacakt\u0131r. Galileo Galilei\u2019nin \u00e7ilesi hen\u00fcz ba\u015flamaktad\u0131r. Uzla\u015fmay\u0131 reddeden Giordano Bruno\u2019nun ise Roma meydan\u0131nda yak\u0131lan bedeni h\u00e2l\u00e2 kor halindedir!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>G\u00fcn oldu devran d\u00f6nd\u00fc, geldik 21. y\u00fczy\u0131la. Bruno\u2019nun yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 meydanda, \u00c7ampanella\u2019n\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zindan\u0131n \u00f6n\u00fcnde heykelleri var art\u0131k. Sistem, yakarak, i\u015fkence yaparak \u00f6ld\u00fcremediklerini, heykellerini dikerek \u00f6ld\u00fcrme \u201cy\u00fcce g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u201dn\u00fc \u00f6\u011frenmi\u015ftir art\u0131k! Galileo\u2019lar ise iktidar\u0131 tatt\u0131lar; al\u0131\u015ft\u0131lar\u2026 Peki \u015fimdi ne uzla\u015fmas\u0131?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Bilimin kabul edece\u011fi Tanr\u0131lar\u0131m\u0131z da var!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Tam tersine, as\u0131l uzla\u015fma \u015fimdi laz\u0131m! Sisteme bir din laz\u0131m. Bilimle \u00e7at\u0131\u015fmayacak, onunla uzla\u015facak, \u201cplastik\u201d bir din. Sisteme bilim de laz\u0131m. Bilim 400 y\u0131ld\u0131r \u00f6yle yol ald\u0131 ki, art\u0131k eski Kilise Babalar\u0131 gibi davranamazlar. K\u0131sacas\u0131 sistemin devam\u0131 i\u00e7in din ile bilimin uzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Sisteme bir sentez gerek. Madem sistemin devam\u0131 i\u00e7in birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan bu iki ara\u00e7tan da vazge\u00e7ilemiyor, ikisi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131: Bilimsel bir din! Veya dinsel bir bilim! \u015eimdi u\u011fra\u015f bu y\u00f6nde.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu sentez nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fecek? Bilimi felsefesinden ve halktan kopararak. Yani bir yandan felsefesinden kopar\u0131p basitle\u015ftirerek, di\u011fer yandan halktan kopar\u0131p \u201cy\u00fccele\u015ftirerek\u201d. \u0130kili bir yozla\u015ft\u0131rma\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sistemde Tanr\u0131 \u00e7ok! Halk\u0131n Tanr\u0131s\u0131 gibi kaba saba, yobaz ve tutucu de\u011fil; her \u015fekle girer. Bilimin de kabul edebilece\u011fi t\u00fcrden bir \u015fekil bulunur. \u00d6rne\u011fin Big Bang\u2019e ne dersiniz? <em>t<\/em>=0\u2019dan sonras\u0131 sizin; istedi\u011finiz gibi at ko\u015fturabilirsiniz. Ama \u015fu 0\u2019\u0131 kabul edin (yani hizaya girin!). Say\u0131n kuantumcular, sizin i\u00e7in olas\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 Tanr\u0131lar\u0131m\u0131z mevcut. Ama birinin de zar\u0131 atmas\u0131 laz\u0131m, de\u011fil mi? Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m ilginizi \u00e7eker mi? Ak\u0131ls\u0131z da olabilir. Ama bir tasar\u0131mc\u0131 olsun, sizi de rahatlat\u0131r. Evrimci bir Tanr\u0131? Bak\u0131n, bu da olabilir. Newton\u2019un saat\u00e7isi gibi\u2026 \u0130lk tohumu atm\u0131\u015f, sonra keyfine bakm\u0131\u015f! Deist misiniz, panteist misiniz, Budist misiniz, agnostik misiniz; hepsi uyar. Hatta \u00e7ok zorlarsak ateist bir Tanr\u0131 bile kurgular bizim uyan\u0131k ideologlar\u0131m\u0131z. Yeter ki gelin. Eskisi gibi de\u011fil, Mevlana\u2019n\u0131n kuca\u011f\u0131 gibidir art\u0131k sistemimiz. Bak\u0131n Papa bile Galileo\u2019dan \u00f6z\u00fcr diledi, Darwin\u2019in s\u0131rt\u0131n\u0131 s\u0131vazlad\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki paragraf \u015faka de\u011fil. Sistemin hakim s\u0131n\u0131flar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan Tanr\u0131n\u0131n \u015fekilden \u015fekile girmesinin hi\u00e7bir sak\u0131ncas\u0131 yok. Yeter ki bilim ve bilimciler sisteme entegre olsunlar. Yeter ki uzla\u015f\u0131 platformunun bir k\u00f6\u015fesinde yerlerini als\u0131nlar. Bu noktadan sonra bilim i\u015fine bakacakt\u0131r. Tabii sistemin kendisine verdi\u011fi i\u015fine. Bilimin teknolojiye indirgenmesinden kastetti\u011fimiz de budur. Ele\u015ftirel, devrimci ve toplumcu y\u00f6n\u00fc t\u00f6rp\u00fclenen bir bilim, teknolojiden ibaret kal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131, din ile bilimi uzla\u015ft\u0131rma projesi halka kar\u015f\u0131 ittifak projesidir. Bilimi, toplumu ayd\u0131nlatma ve d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme perspektifinden uzakla\u015ft\u0131rma, sistemin girdab\u0131na \u00e7ekme projesidir. Bu t\u00fcr uzla\u015ft\u0131rma platformlar\u0131na davet edilen ve giden bilimcilerimiz bu konuya dikkat etmelidirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan bilimcinin o platforma gitmesi \u00f6nemlidir; gittikten sonra orada ne s\u00f6yleyece\u011finin fazla bir \u00f6nemi yok, zarar\u0131 da yok. Bir kez daha tekrar edelim: Sistem art\u0131k Mevlana\u2019n\u0131n kuca\u011f\u0131 gibi. O kuca\u011fa oturduktan sonra, Darwinci de olsan\u0131z, hatta Marks\u00e7\u0131 da, sak\u0131ncas\u0131 yok.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sistemin dini de bilimi de parad\u0131r. Bize inanm\u0131yorsan\u0131z Napolyon\u2019a sorun. Din ile bilimi uzla\u015ft\u0131ran da paran\u0131n \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Engizisyon zindan\u0131, bir Panoptikon!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Asl\u0131na bakarsan\u0131z, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nemin 1616\u2019dan fazla bir fark\u0131 yok, sadece ara\u00e7lar ve mekanizmalar farkl\u0131. 400 y\u0131l \u00f6nce teleskopunu g\u00f6\u011fe \u00e7eviren Galileo iki bin y\u0131ll\u0131k dinsel dogmalar\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi g\u00f6zleriyle g\u00f6rd\u00fc. Ama g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve if\u015fa etti\u011fi bu ger\u00e7ek, onu Engizisyon\u2019a s\u00fcr\u00fckledi. Y\u0131llar s\u00fcren yarg\u0131lamadan sonra, ya\u015fl\u0131 Galileo hayat\u0131n\u0131 kurtarabilmek i\u00e7in mahkeme \u00f6n\u00fcnde D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6nmedi\u011fini s\u00f6ylemek zorunda kald\u0131. Olabilir, Galileo da bir insand\u0131. Mahkeme kap\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131karken \u201cAma yine de d\u00f6n\u00fcyor\u201d diye f\u0131s\u0131ldayabildi mi, bilinmez. Fakat insanl\u0131k ona bu b\u00fcy\u00fck s\u00f6z\u00fc atfetti. Bilim, Galileo\u2019nun mahkeme \u00f6n\u00fcnde s\u00f6ylemek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zden de\u011fil, bu atfedilen s\u00f6zden kendisine bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulabildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Galileo\u2019lar\u0131 da benzer bir konumda. Belki diri diri yak\u0131lma, zindanlara at\u0131lma, i\u015fkence g\u00f6rme tehdidi art\u0131k yok. Ama daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc var: Beyinlerin metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131! Al\u0131n\u0131r-sat\u0131l\u0131r k\u0131l\u0131nmas\u0131. Paran\u0131n g\u00fcc\u00fcyle sistemin i\u00e7selle\u015ftirilmesi. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Engizisyon zindan\u0131, bir Panoptikon\u2019dur art\u0131k!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gel de Cemal Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u2019\u0131 arama\u2026 Ne demi\u015f de\u011ferli hocam\u0131z kendi ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlat\u0131rken:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cMutlulu\u011fu g\u00f6steri\u015fte, g\u00f6rkemli ya\u015famda aramad\u0131m. Arayamazd\u0131m da, \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam boyu beni tutsak alan saplant\u0131m salt kendi g\u00fcc\u00fcmle bir yerlere ula\u015fmak, bir \u015feyler ortaya koymakt\u0131. \u00d6v\u00fcnerek s\u00f6yleyebilirim: meslek ya\u015fam\u0131mda ilerlemek i\u00e7in kimseye s\u0131\u011f\u0131nmad\u0131m; etkili ya da yetkililerin l\u00fctfunu aramad\u0131m. Sonunda bir yere ula\u015fabildiysem, bunu sarp kayalara t\u0131rmanma direncime bor\u00e7luyum. \u0130kiy\u00fczl\u00fcl\u00fck, yaranma, ikbal aray\u0131\u015f\u0131, en ba\u015fta da ilkesizlik uzak durdu\u011fum, dahas\u0131 kimi kez mesle\u011fimden kovulma riskini g\u00f6ze alarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m davran\u0131\u015flar olmu\u015ftur.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Merak etme Cemal \u00f6\u011fretmen. \u0130nsanl\u0131k, eminiz s\u00f6yleyecektir: \u201cD\u00fcnya yine de d\u00f6n\u00fcyor!\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sistemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in din ile bilimin uzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Sisteme bir sentez gerek. Madem sistemin devam\u0131 i\u00e7in birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan bu iki ara\u00e7tan da vazge\u00e7ilemiyor, ikisi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131: Bilimsel bir din! Veya dinsel bir bilim! \u015eimdi u\u011fra\u015f bu y\u00f6nde. Bu sentez nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fecek? Bilimi felsefesinden ve halktan kopararak. Yani bir yandan felsefesinden kopar\u0131p basitle\u015ftirerek (teknolojiye indirgeyerek), di\u011fer [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[100,38,512,510],"tags":[],"class_list":["post-9892","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-62-sayi","category-dergi-sayilari","category-parantez","category-surekli-bolumler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9892","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9892"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9892\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}